SL 1 GIỚI THIỆU CHUNG (Cơ sở lý thuyết hàn)

Thực chất đặc điểm và công dụng của hàn. Thực chất của hàn là quá trình công nghệ nối (2 hoặc nhiều chi tiết, bộ phận) thành một khối thống nhất bằng cách dùng nguồn nhiệt nung nóng chỗ cần nối đến trạng thái lỏng (hoặc dẻo), sau đó kim loại tự kết tinh (hoặc dùng lực ép) tạo thành mối hàn. Đặc điểm và ứng dụng của hàn. Liên kết hàn là liên kết cố định không tháo rời được. So với đinh tán tiết kiệm 10 đến 20% khối lượng kim loại, so với đúc tiết kiệm 50%. Hàn giúp chế tạo các chi tiết có hình dáng phức tạp, liên kết các kim loại có cùng tính chất hoặc khác tính chất với nhau. Mối hàn đạt độ bền và độ kín cao, đáp ứng yêu cầu làm việc của các kết cấu quan trọng (vỏ tàu, bồn chứa, nồi hơi, ..vv). Quá trình hàn có thể được tự động hóa hoặc cơ khí hóa.

KHÁI NIỆM CHUNG VỀ HÀN VẬT LIỆU HÀN

THIẾT BỊ VÀ CƠNG NGHỆ HÀN ỨNG SUẤT VÀ BIẾN DẠNG HÀN KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG MỐI HÀN

KỸ THUẬT AN TỒN TRONG HÀN

GIỚI THIỆU CHUNG

HÀN * HIỂU ĐƯỢC CÁC KHÁI NIỆM VỀ MỐI GHÉP HÀN, THIẾT BỊ HÀN VÀ

CÔNG NGHỆ HÀN PHỔ BIẾN HIỆN NAY NHƯ HÀN HỒ QUANG TAY,

HÀN TIG, MIG, MAG HAY HÀN TỰ ĐỘNG DƯỚI LỚP THUỐC

* SINH VIÊN CŨNG NẮM ĐƯỢC NGUYÊN NHÂN CÁC KHUYẾT TẬT HÀN

VÀ BIỆN PHÁP KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG MỐI HÀN.

* KỸ NĂNG: THÀNH THẠO TRONG VIỆC CHUẨN BỊ MỐI HÀN, VẬN HÀNH THẠO MÁY HÀN HỒ QUANG TAY, MÁY HÀN TIG, MIG, MAG

* THÁI ĐỘ: NGHIÊM TÚC, TRÁCH NHIỆM, CHỦ ĐỘNG, TÍCH CỰC,

CHĂM CHỈ, CẨN THẬN

trên do tác dụng của khí nóng và được đặt tên là hồ quang

Năm 1885, các nhà khoa học Nga Bernardos và Olszewski được bằng sáng chế ở Paris để tạo nên nóng chảy cục bộ kim loại nhờ hồ quang tạo

nên bằng một điện cực các bon và một miếng thép.

Năm 1888, một người Nga khác là Slavianov thay thế điện cực các bon bằng điện cực thép nóng chảy để trần.

Năm 1907, O.Kjellberg người Thụy Điển được bằng phát minh về điện cực bọc thuốc còn gọi là que hàn.

Từ đó hàn được sử dụng để nối các kim loại với nhau một cách thuận tiện

NèI MéT HAY NHIỊU PHÇN Tư KIM LO¹I VíI NHAU

T¹I CHç NèI KIM LO¹I BÞ NãNG CH¶Y HOỈC §¹T TR¹NG TH¸I DỴO

KHI NGUéI Kl kÕt tinh t¹o nªn mèi hµn, hoỈc ë tr¹ng th¸i dỴo díi t¸c dơng cđa lùc Ðp Kim lo¹i khuÕch t¸n vµo nhau t¹o nªn mèi hµn

B¶n chÊt cđa hµn

Vùng ảnh hưởng nhiệt

Mối hànKim loại cơ bản

Que hàn

 Có THể HàN ĐƯợc các kim loại giống nhau và khác nhau

Có thể cơ khí hoá và tự động hoá cao vì thế giảm giá thành sản phẩm

 kim loại cơ bản Có vùng ảnh hởng nhiệt do bị nung nóng cục bộ

 sản phẩm hàn dễ biến dạng, cong vênh và có ứng suất dƯ

chất lƯợng mối hàn khó kiểm tra

 mối ghép không tháo đƯợc

Công nghệ hàn là chỉ đặc điểm kỹ thuật, tính chất thiết bị, khả năng

đảm bảo yêu cầu chất lƯợng mối hàn cũng nh phạm vi ứng dụng.

Một số khái niệm hàn

PhƯơng pháp hàn là biện pháp thi công hàn ứng với mỗi một công

nghệ hàn cụ thể và với mỗi công việc cụ thể nh hàn tay, hàn tự động.

hµn plasma

1.1.3 sự hình thành mối hàn nóng chảy và tổ chức kim loại

a) đặc điểm của sự hình thành mối hàn

Quá trình hoá lý sảy ra giống quá trình luyện kim

Thời gian xảy ra ngắn

Vùng kim loại lỏng nhỏ nên đông đặc nhanh

Nhiệt độ cao ( > 3000 0 c )

Vùng ảnh hởng nhiệt lớn

Trong mối hàn tồn tại 3 pha gồm pha khí, pha lỏng, pha xỉ

 vũng hàn là phần kim loại lỏng tạo ra do nhiệt hàn.

 phần đầu vũng hàn xảy ra quá trình nóng chảy kim loại.

 phần sau xảy ra quá trình đông đặc kim loại.

HÀN Pha xØ lµ c¸c hçn hîp « xÝt vµ c¸c muèi, cã khèi lUîng riªng

nhá, næi trªn mÆt kim lo¹i láng b¶o vÖ kim lo¹i khái bÞ « xi ho¸

Trong Pha kim lo¹i láng bao gåm kim lo¹i c¬ b¶n, kim lo¹i que hµnnãng ch¶y t¹o ra

 Pha xØ lµ c¸c sio2,tio2,p2o5 th× lµ xØ hµn tÝnh a xÝt

 Pha xØ lµ c¸c cao, mno, bao th× lµ xØ hµn tÝnh a xÝt

2FeO + Si 2Fe + SiO2 ( xØ )

FeO + C Fe + CO bay h¬i

FeO + CO Fe + CO2 bay h¬i FeOSiO2 + Mn Fe + MnOSiO2 ( xØ )

2FeO + Ti 2Fe + TiO2 ( xØ)

HÀN 1.1.4. c¸c yÕu tè ¶nh hëng tíi sù dÞch chuyÓn

Kim Lo¹i láng tõ que hµn vµo vòng hµn

 T¸c dông cña träng lùc tõ kim lo¹i láng

 t¸c dông cña søc c¨ng bÒ mÆt giät kim lo¹i láng

 ¸p lùc khÝ sinh ra trong qu¸ tr×nh hµn

 t¸c dông cña lùc tõ trêng dßng ®iÖn hµn,

 phần i vũng hàn xảy ra quá trình nóng chảy kim loại.

 phần ii xảy ra quá trình đông đặc kim loại

 vùng ảnh hởng nhiệt là vùng kl cơ bản có sự thay đổi t/c do t0

 liên kết hàn bao gồm mối hàn, vùng ảnh hởng nhiệt và kl cơ bản

 mối hàn là phần kim loại lỏng kết tinh sau khi hàn, là pha rắn

PhaànI PhaànII

h.ngang H-LO45

§a lªn H¹ xuèng

H¹ xuèng Hµn trÇn

Hµn gãc trÇn

 vùng tâm mối hàn là vùng nóng chảy hoàn toàn, có nhiệt độ

>1600 0 c.Vùng này hạt kl lớn, đồng trục và có nhiều khả năng lẫn tạp chất Cúng Nh các khuyết tật khác của mối hàn vì nó nguội sau cùng

 vùng sát kim loại cơ bản có hạt nhỏ mịn do tốc độ nguội nhanh.

 vùng tiếp theo kim loại có dạng nhánh cây kéo dài từ ngoài vào Trong do hớng tản Nhiệt

1.1.5.3 tổ chức kim loại mối hàn

phần phi kim loại

vùng kim loại kết tinh có độ hạt nhỏ

vùng kim loại kết tinh có độ hạt lớn

 vùng nóng chảy không hoàn toàn sát với kim loại nóng chảy.

có kích thớc rất nhỏ và tổ chức kl lÀ ostenit c Ơ tÍNH cao

 vùng quá nhiệt là vùng có nhiệt độ trên 1100 0 C kl có sự kết tinh lại tổ chức hạt ostenit to và cơ tính kém là vùng yếu nhất của liên kết hàn.

1.1.5.3 tổ chức kim loại vùng ảnh hởng nhiệt chia làm 6 vùng

 vùng giòn xanh có nhiệt độ từ 100 – 5000 C kl có tổ chức nh kl

cơ bản nên tính chất không có gì thay đổi

 vùng kết tinh lại không hoàn toàn có nhiệt độ từ 7200 – 9000 Cvùng này kl có tổ chức hat ferit va ostenit cơ tính không

đồng đều

 vùng kết tinh lại hoàn toàn có nhiệt độ từ 5000– 7000C tổ chức kl

đồng đều và có cơ tính tốt

4 3

vùng chảy không hoàn toàn

vùng quá nhiệt

vùng thường hoá

vùng kết tinh lại

1100 1200 1300 1400 1500

1000 900

700 800

600 500 400 300 200 100

vùng dòn xanh

2 3 4 5 6

1.1.5.3 TỔ CHỨC KIM LOẠI VÙNG ẢNH HƯỞNG NHIỆT CHIA LÀM 6 VÙNG

 ĐIểM HàN NHìN THấY THì Vẽ BằNG DấU CộNG.

 CáC MốI HàN TRÊN BảN Vẽ CùNG MộT TIÊU CHUẩN THì CHỉ CầN GHI Ký HIệU MộT MốI HàN Là

Đủ KèM THEO CáC GHI CHú TRÊN BảN Vẽ

 CáC MốI HàN PHÂN Bố Đối xứng hai bên thì chỉ ghi một bên

 dùng các chữ in hoa và in thờng để ký hiệu phơng pháp hàn và dạng mối hàn.

 ô 2 ghi ký hiệu kiểu mối hàn.

 ô 3 ghi độ ng bề mặt cần đạt đợc của mối hàn

 ô 4 ghi chiều dài phần hàn của mối hàn gián đoạn

 ô 5 ghi ký hiệu phụ của mối hàn

 ô 1: phƯơng pháp hàn hồ quang tay.

 ô 2: kiểu mối hàn là giáp mối

 ô 3 ghi độ bống bề mặt cần

đạt đợc của mối hàn là 40

 ô 4 ghi chiều dài phần hàn

của mối hàn gián đoạn

 ô 5 ghi ký hiệu phụ của mối hàn

HÀN LÀ MỐI GHÉP KHÔNG THÁO ĐƯỢC DÙNG ĐỂ NỐI 2 HAY NHIỀU CHI TIẾT THÀNH MỘT KẾT CẤU MÁY

 PHÂN LOẠI HÀN: HÀN NÓNG CHẢY VÀ HÀN ÁP LỰC HÀN ĐIỆN, HÀN ĐIỆN KHÍ, HÀN KHI….

 KHI NUNG NÓNG CHI TIẾT HÀN TÓI TRẠNG THÁI HÀN ( NÓNG CHẢY HOẶC DẺO) RỒI CHO

NGUỘI KIM LOẠI KẾT TINH TẠO NÊN MỐI HÀN

 PHÂN LOẠI MỐI HÀN VÀ LIÊN KẾT HÀN: GIÁP MỐI, HÀN CHỒNG, HÀN GÓC, HÀN CHỮ T.

h.ngang H-LO45

§a lªn H¹ xuèng

H¹ xuèng Hµn trÇn

Hµn gãc trÇn

 trong mèi hµn tån t¹i 3 pha: khÝ, xØ , láng

 pha khÝ cã sù ph©n ly c¸c khÝ nh o xi, o xÝt c¸cbon, hi®r«, níc

 pha xØ tån t¹i c¸c muèi mang o xi hay c¸c o xÝt nhÑ

 pha láng lµ do kl c¬ b¶n vµ kim lo¹i que hµn nãng ch¶y,trong pha láng x¶y ra c¸c ph¶n øng o xi ho¸ vµ ph¶n øng khö o xi

 qu¸ tr×nh h×nh thµnh mèi hµn rÊt ng¾n ( vµi gi©y )

 tån t¹i vïng ¶nh hëng nhiÖt trªn kim lo¹i c¬ b¶n do nhiÖt khi hµn

Kim lo¹i mèi hµn chia lµm 7 vïng

 vïng nãng ch¶y hoµn toµn t0> 16000c

 vïng nãng ch¶y kh«ng hoµn toµn t0 tõ 1500 – 16000c …

 vïng qu¸ nhiÖt t0 1100 – 15000c

 vïng thêng hãa t0 tõ 900 – 11000c

 vïng kÕt tinh l¹i kh«ng hoµn toµn

 vïng kÕt tinh l¹i hoµn toµn

 vïng gißn xanh

Câu hỏi Tổng kết ch Ương I

 định nghĩa mối ghép hàn, đặc điểm của mối ghép hàn,nêu các phơng pháp hàn ?

 phân biệt mối hàn, kết cấu hàn, và vẽ hình minh hoạ ?Nêu các liên kết hàn ?

 đặc điểm của quá trình luyện kim khi hàn nóng chảy? Nêu cácchất tồn tại trong các pha khi hàn nóng chảy ?

 trình bày tổ chức kim loại vùng ảnh hởng nhiệt khi hànnóng chảy ? vẽ sơ đồ trạng thái của vùng ảnh hởng nhiệt?

để được giải đáp những thắc mắc cùng giáo viên

Que hàn hồ quang tay và cách lựa chọn que hàn

Dây hàn sử dụng trong hàn bán tự động và tự động

Thuốc hàn khi hàn bán tự động, hàn tự động

khí sử dụng khi hàn trong môi trờng khí bảo vệ

Các loại vât liệu khác

Que hµn vµ d©y hµn sö dông khi hµn khÝ

Thuèc hµn sö dông trong hµn khÝ

khÝ ch¸y sö dông sinh nhiÖt trong qu¸ tr×nh hµn khÝ

Khái niên về tính hàn của vật liệu

Phân loại tính hàn của vật liệu

đánh giá tính hàn của kim loại và hợp kim

 BàI GIảNG CƠ Sở Lý THUYếT HàN TRANG Từ … ĐếN…

 GIáO TRìNH THAM KHảO 1: HàN NóNG CHảY CủA NGÔ LÊ THÔNG

 GIáO TRìNH THAM KHảO 2: CẩM NANG HàN CủA : Hoàng tùng;

nguyễn thúc hà; ngô lê thông; chu văn khang

 giáo trình tham khảo 3: công nghệ chế tạo phôi: nguyễn tiến đào