thành ngữ - hiền

THÀNH NGỮ Ý nghĩa hoàn chỉnh Cụm từ cố định Ý nghĩa hoàn chỉnh... Kết luận: - Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.. Lòng lang dạ thú Lòng lan

TRƯỜNG THCS THÁI TRỊ

GV: TẠ THỊ THANH HIỀN

KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ ĐẾN

DỰ TIẾT HỌC!

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH HƯNG

BỒNG - BẾ

Tay bế, tay bồng

KHÓC – CƯỜI

Kẻ khóc, người cười

Thứ 2 ngày 8 tháng 11 năm 2010

Tiết 50 – Tiếng Việt

THÀNH NGỮ

I THẾ NÀO LÀ THÀNH NGỮ:

1 Xét ví dụ: Nước non lận đận một mình

Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

Lên thác

xuống ghềnh

Lên ghềnh xuống thác.

Lên xuống ghềnh thác.

Không thể hoán đổi vị trí các từ.

Không thể thêm bớt từ ngữ.

Lên núi xuống ghềnh.

Lên núi xuống rừng.

Leo thác lội ghềnh.

Không thể thay thế bằng từ khác.

Lên trên thác xuống dưới ghềnh.

Lên thác cao xuống ghềnh sâu.

Cụm từ

cố định

 Chỉ sự gian nan, vất vả, khó khăn, nguy hiểm.

THÀNH NGỮ

Ý nghĩa

hoàn chỉnh

Cụm từ

cố định

Ý nghĩa

hoàn chỉnh

THÀNH NGỮ

I THẾ NÀO LÀ THÀNH NGỮ:

1 Xét ví dụ:

2 Kết luận:

- Thành ngữ là loại cụm từ có

cấu tạo cố định, biểu thị một ý

nghĩa hoàn chỉnh.

Tìm biến thể của các thành ngữ sau?

1.Đứng núi này trông núi nọ

Đứng núi này trông núi khác

Đứng núi này trông núi kia

2 Nước đổ lá khoai

Nước đổ lá môn Nước đổ đầu vịt

3 Lòng lang dạ thú

Lòng lang dạ sói

Thành ngữ có cấu tạo cố

định nhưng vẫn có thể có

những biến đổi nhất định.

 Lưu ý:

THÀNH NGỮ

I THẾ NÀO LÀ THÀNH NGỮ:

1 Xét ví dụ:

2 Kết luận:

- Thành ngữ là loại cụm từ có

cấu tạo cố định, biểu thị một ý

nghĩa hoàn chỉnh.

Lên thác xuống ghềnh:Chỉ sự gian nan, vất vả, khó khăn, nguy hiểm.

Chuyển nghĩa (ẩn dụ)

* Mưa to, gió lớn : Mưa rất to kèm theo gió lớn và sấm chớp.

* Đen như cột nhà cháy : Rất đen, đen như cột nhà cháy.

Nghĩa đen từ các từ tạo nên nó

- Nghĩa của thành ngữ có thể

bắt nguồn từ nghĩa đen của các

từ tạo nên nó nhưng thường

thông qua một số phép chuyển

nghĩa như ẩn dụ, so sánh …

THÀNH NGỮ

I THẾ NÀO LÀ THÀNH NGỮ:

1 Xét ví dụ:

II SỬ DỤNG THÀNH NGỮ: a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non.

(Hồ Xuân Hương)

CN VN

c Anh đã nghĩ… phòng khi tắt lửa, tối đèn thì em chạy sang…

(Tô Hoài)

Phụ ngữ

2 Kết luận

- Thành ngữ có thể làm chủ

ngữ, vị ngữ trong câu hay làm

phụ ngữ trong cụm danh từ,

cụm động từ…

b Ếch ngồi đáy giếng phê phán những kẻ hiểu biết cạn hẹp mà huênh hoang.

CN VN

THÀNH NGỮ

I THẾ NÀO LÀ THÀNH NGỮ:

1 Xét ví dụ:

II SỬ DỤNG THÀNH NGỮ:

2 Kết luận Hai cách diễn đạt sau, cách nào hay

hơn? Vì sao?

Có sử dụng thành ngữ Không sử dụng thành ngữ

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Lênh đênh, trôi nổi với nước non Nước non lận đận một mình

Thân cò lên thác xuống ghềnh

bấy nay.

Nước non lận đận một mình Thân cò gian nan, vất vả, gặp nhiều nguy hiểm bấy nay.

 Sử dụng thành ngữ làm cho sự diễn đạt ngắn gọn, hàm súc,

có tính hình tượng và có giá trị biểu cảm cao

THÀNH NGỮ

I THẾ NÀO LÀ THÀNH NGỮ:

1 Xét ví dụ:

II SỬ DỤNG THÀNH NGỮ:

2 Kết luận

- Thành ngữ có thể làm chủ

ngữ, vị ngữ trong câu hay làm

phụ ngữ trong cụm danh từ,

cụm động từ…

- Thành ngữ ngắn gọn, hàm

súc, có tính hình tượng, tính

biểu cảm cao.

THÀNH NGỮ

I THẾ NÀO LÀ THÀNH NGỮ:

II SỬ DỤNG THÀNH NGỮ:

II LUYỆN TẬP:

Bài tập 1

 Những món ăn ngon, quý hiếm được lấy trên rừng, dưới biển.

 Những món ăn ngon, quý được trình bày đẹp ( Những món

ăn của vua chuá ngày xưa )

a Sơn hào hải vị:

Nem công chả phượng:

b Khoẻ như voi:

Tứ cố vô thân:

 Rất khoẻ.

 Mồ côi, không anh em họ hàng, nghèo khổ.

c Da mồi tóc sương:  Chỉ người già, tóc đã bảc, da đã nổi đồi mồi.

- Lời tiếng nói.

- Một nắng hai

- Ngày lành tháng

- No cơm ấm…

- Bách … bách thắng.

- Sinh lập nghiệp.

ăn

sương

tốt áo

chiến cơ

Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn

- Chân cứng đá … ….

-Máu chảy … mềm.

mềm ruột

Bài tập 3

THÀNH NGỮ

I THẾ NÀO LÀ THÀNH NGỮ:

II LUYỆN TẬP:

II SỬ DỤNG THÀNH NGỮ:

Kể vắn tắt các truyền thuyết

và ngụ ngôn tương ứng để thấy

rõ lai lịch của các thành ngữ:

Con Rồng cháu Tiên , Ếch ngồi đấy giếng , Thầy bói xem voi

Bài tập 2

Tóm tắt

truyện

Ếch

ngồi

đáy

giếng

Tất đất cắm dùi

Tất đất, tất vàng

Bài tập 4

Nước mắt cá sấu

 Sự gian xảo, giả tạo, giả vờ tốt bụng, nhân từ của những kẻ xấu.

THÀNH NGỮ

- Học để nắm được thế nào là thành ngữ, nghĩa của thành ngữ, công dụng của thành ngữ (Ghi nhớ SGK/144).

- Hoàn thành những bài tập đã làm vào vở.

- Sưu tầm ít nhất 10 thành ngữ chưa được sử dụng trong

bài học và giải thích nghĩa của các thành ngữ ấy.

-Cách làm văn biểu cảm về tác phẩm văn học.

+ Học bài cũ: Các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn biểu

cảm.

+ Đọc văn bản ‘Cảm nghĩ về một bài ca dao ’/ 146 và trả lời câu hỏi/147 SGK.