ĐẠI CƯƠNG UNG THƯ HỌC

Đạicươngungthư Mụctiêuhọctập 1.Trìnhbàyđượcnhữngđặctínhcơbảncủabệnhungthư. 2.Môtảđượcnhữngđiểmkhácnhaucủamỗiloạiungthư. 3.Nêuđượcnhữngquanđiểmđúngvềđiềutrịvàphòngbệnhungthư. Nộidung 1.Nhữngđặctínhchungcủabệnhungthư Ungthưlàbệnhlýáctínhcủatếbào,khibịkíchthíchcủacáctácnhânsinh ungthư,tếbàotăngsinhmộtcáchvôhạnđộ,vôtổchứckhôngtuântheocác cơchếkiểmsoátvềpháttriểncủacơthể. Đasốbệnhungthưhìnhthànhcáckhốiu.Khácvớicáckhốiulànhtínhchỉ pháttriểntạichỗthườngrấtchậm,cóvỏbọcxungquanh,cáckhốiuáctính (ungthư)xâm lấnvàocáctổchứclànhxungquanhgiốngnhưhìnhconcua vớicáccàngcuabámvàocáctổchứclànhtrongcơthểhoặcgiốngnhưrễcây lantrongđất.Cáctếbàocủakhốiuáctínhcókhảnăngdicăntớicáchạch bạchhuyếthoặccáctạngởxahìnhthànhcáckhốiumớivàcuốicùngdẫntới tửvong.Cùngvớidicănxa,tínhchấtbệnhungthưhaytáiphátđãlàm cho điềutrịbệnhkhókhănvàảnhhưởngxấuđếntiênlượngbệnh. Đasốungthưlàbệnhcóbiểuhiệnmãntính,cóquátrìnhphátsinhvàphát triểnlâudàiquatừnggiaiđoạn.Trừmộtsốnhỏungthư ởtrẻem cóthểdo độtbiếngentừ lúcbàothai,cònphầnlớncácungthưđềucógiaiđoạntiềm tànglâudài,cókhihàngchụcnăm khôngcódấuhiệugìtrướckhipháthiện thấydướidạngcáckhốiu.Khinàykhốiusẽpháttriểnnhanhvàmớicócác triệuchứngcủabệnh.Triệuchứngđauthườngchỉxuấthiệnkhibệnhởgiai đoạncuối. 2.Mỗiloạiungthưcógìkhácnhau Ungthưkhôngphảilàmộtbệnh,ngườitabiếtđượccóđếnhơn200loạiung thưkhácnhautrêncơthểngười.Nhữngloạiungthưnàytuycónhữngđặc điểmgiốngnhauvềbảnchấtnhưngchúngcónhiềuđiểmkhácnhaunhưsau: 2.1.Khácnhauvềnguyênnhân QuacácnghiêncứudịchtễhọccủaR.DollvàPetrotrên80%tácnhânsinh ungthưlàbắtnguồntừmôitrườngsống.Trongđóhaitácnhânlớnnhấtlà: 35%dochếđộuốnggâynhiềuloạiungthưđườngtiêuhóavàkhoảng30% ungthưdothuốclá(gâyungthưphổi,ungthưđườnghôhấptrên.v.v). Cáctácnhânkhácbaogồmnhiềuloạinhư: Tiaphóngxạcóthểgâyungthưmáu,ungthưtuyếngiáp. Bứcxạtửngoạicóthểgâyungthưda. VirutEpsteinBarrgâyungthưvòmhọng,ulymphôáctính;VirútviêmganB (HBV),viêmganC(HCV)dẫnđếngâyungthưgan... Nhiềuloạihóachấtđượcsửdụngtrongcôngnghiệp,trongthựcphẩm,trong chiếntranh,cácchấtthảiramôitrườngnướcvàkhôngkhílàtácnhâncủa nhiềuloạiungthưkhácnhau.

Đạicươngungt hư

Mụct i êuhọct ập

1.Tr ì nhbàyđượcnhữngđặct í nhcơbảncủabệnhungt hư.

2.Môt ảđượcnhữngđi ểm khácnhaucủamỗil oạiungt hư.

3.Nêuđượcnhữngquanđi ểmđúngvềđi ềut r ịvàphòngbệnhungt hư.

Nộidung

1.Nhữngđặct í nhchungcủabệnhungt hư

Ungt hưl àbệnhl ýáct í nhcủat ếbào,khibịkí cht hí chcủacáct ácnhân si nh ungt hư,t ếbàot ăngsi nhmộtcáchvôhạnđộ,vôt ổchứckhôngt uânt heocác cơchếki ểmsoátvềphátt r ểncủacơt hể.

Đasốbệnhungt hưhì nht hànhcáckhốiu.Khácvớicáckhốiul ànht í nhchỉ phátt r ểnt ạichỗt hườngr ấtchậm,cóvỏbọcxungquanh,cáckhốiuáct í nh ( ungt hư)xâm l ấnvàocáct ổchứcl ànhxungquanhgi ốngnhưhì nh" concua" vớicáccàngcuabám vàocáct ổchứcl ànht r ongcơt hểhoặcgi ốngnhưr ễcây

l ant r ongđất Cáct ếbàocủakhốiuáct í nhcókhảnăngdicănt ớicáchạch bạchhuyếthoặccáct ạngởxahì nht hànhcáckhốiumớivàcuốicùngdẫnt ới

t ửvong.Cùngvớidicănxa,t í nhchấtbệnhungt hưhayt áiphátđãl àm cho

đi ềut r ịbệnhkhókhănvàảnhhưởngxấuđếnt i ênl ượngbệnh.

Đasốungt hưl àbệnhcóbi ểuhi ệnmãnt í nh,cóquát r nhphátsi nhvàphát

t r ểnl âudàiquat ừnggi aiđoạn.Tr ừmộtsốnhỏungt hư ởt r ẻem cót hểdo độtbi ếngent ừ l úcbàot hai ,cònphầnl ớncácungt hưđềucógi aiđoạnt i ềm

t àngl âudài ,cókhihàngchụcnăm khôngcódấuhi ệugìt r ướckhipháthi ện

t hấydướidạngcáckhốiu.Khinàykhốiusẽphátt r ểnnhanhvàmớicócác

t r ệuchứngcủabệnh.Tr i ệuchứngđaut hườngchỉxuấthi ệnkhibệnhởgi ai đoạncuối

2.Mỗil oạiungt hưcógìkhácnhau

Ungt hưkhôngphảil àmộtbệnh,ngườit abi ết  đượccóđếnhơn200l oạiung

t hưkhácnhaut r êncơt hểngười Nhữngl oạiungt hưnàyt uycónhữngđặc

đi ểmgi ốngnhauvềbảnchấtnhưngchúngcónhi ềuđi ểm khácnhaunhưsau:

2 1.Khácnhauvềnguyênnhân

Quacácnghi êncứudị cht ễhọccủaR Dol lvàPet r ot r ên80%t ácnhânsi nh ungt hưl àbắtnguồnt ừmôit r ườngsống.Tr ongđóhait ácnhânl ớnnhấtl à: 35%dochếđộuốnggâynhi ềul oạiungt hưđườngt i êuhóavàkhoảng30% ungt hưdot huốcl á( gâyungt hưphổi ,ungt hưđườnghôhấpt r ên v v)

Cáct ácnhânkhácbaogồmnhi ềul oạinhư:

-Ti aphóngxạcót hểgâyungt hưmáu,ungt hưt uyếngi áp.

-Bứcxạt ửngoạicót hểgâyungt hưda.

-Vi r utEpst ei n-Bar rgâyungt hưvòm họng,ul ymphôáct í nh;Vi r útvi êm ganB ( HBV) ,vi êmganC( HCV)dẫnđếngâyungt hưgan .

-Nhi ềul oạihóachấtđượcsửdụngt r ongcôngnghi ệp,t r ongt hựcphẩm,t r ong chi ếnt r anh,cácchấtt hảir amôit r ườngnướcvàkhôngkhíl àt ácnhâncủa nhi ềul oạiungt hưkhácnhau .

2 2.Khácnhauvềti ếntri ểncủabệnh

Bệnhungt hưt hườngxuấtphátt ừhail ọait ổchứcchí nhcủacơt hể:

-Từcáct ếbàobi ểumôcủacáct ạng,cáccơquan( ungt hưbi ểumô)

-Từcáct ếbàocủat ổchứcl i ênkếtcủacơt hể( cácsar coma) Ungt hưcủacơ quant ạohuyết( máu,hạchl ymphô)l àmộtdạngđặcbi ệtcủaungt hưt ổchức

l ênkết( Hemat osar coma)

Mỗil oạiungt hưcóhướngt i ếnt r ểnkhácnhau.Tr ongt ừngl oại ,mỗibệnhung

t hưởmỗicát hểkhácnhauxuhướngt i ếnt r ểncũngr ấtkhácnhau.

Cól oạiungt hưt i ếnt r ểnr ấtnhanh( ungt hưmáu,hạch,ungt hưhắct ố,các ungt hưl i ênkết

Cól oạiungt hưt i ếnt r ểnchậm:ungt hưdat ếbàođáy,ungt hưgi ápt r ạng,ung

t hưcổt ửcung .

Loạiungt hưbi ểumôt hườngdicănt heođườngbạch mạcht ớicáchạchkhu vực.

Loạiungt hưl i ênkết( xương,phầnmềm)t hườngdicănt heođườngmáut ới cáct ạngởxa( vàogan,phổi ,xương).

Thôngt hườngbệnhcàngởgi aiđoạnmuộncànghaycódicănr ahạchkhu vựcvàdicănxanhưngđôikhicódicănr ấtsớm t hậm chít ừl úcchưaphát

hi ệnt hấyunguyênphát

Tốcđộphátt r ểncủabệnhcũngt ùyt huộcvàot ừnggi aiđoạncủabệnh.ở nhữnggi aiđoạnsớm ( i nsi t u,gi aiđoạn1)t hườngt i ếnt r ểnl âudài ,chậm chạp nhưngkhiởcácgi aiđoạnmuộn( gi aiđoạn3, 4)t i ếnt r ểnt hườngr ấtnhanhvà gâyt ửvong.

Ungt hưởngườicàngt r ẻt hườngt i ếnt r ểnnhanhhơn ởngườigi à.

2 3.Khácnhauvềphươngphápđi ềutrị

Tr ongyvăncónóiđếnmộtt ỷl ệr ấtnhỏ( 1/10 000)ungt hưt ựkhỏi Cót hểở nhữngcơt hểcábi ệtcóhệt hốngmi ễndị cht ựđi ềuchỉ nh,t i êudi ệtđượccáct ế bàoungt hưsaukhiđãphátsi nh.Nhưngt r êncănbảnnếukhôngđi ềut r ịt hì chắcchắnbệnhnhânsẽsớm dẫnđếnt ửvong.Càngđi ềut r ịởgi aiđoạnsớm củabệnhcàng cónhi ềucơmaykhỏibệnh.ởnhữnggi aiđoạnmuộnhơncũng cầnđi ềut r ịđểcót hểt ạm t hờiổnđị nhhoặckéodàit hờigi ansốnghoặcl àm

gi ảmcáct r ệuchứngcủabệnh.

Mỗil oạiungt hư,mỗigi aiđoạncónhữngphươngphápđi ềut r ịkhácnhau.

-Đi ềutrịphẫuthuật:   Th ườ ng á pd ụ ngchoungt h ưở c á cgi ai đ o ạ ns ớ m,

ch ư ac ó dic ă n.

-Đi ềutrịti axạ:   Th ườ ng á pd ụ ngchonh ữ ngungt h ưở gi ai đ o ạ nt ươ ng đố i

mu ộ nh ơ n,t h ườ ngph ố ih ợ pv ớ iph ẫ ut hu ậ tl à m t hunh ỏ b ớ tkh ố iu để d ễ m ổ ( Ti ax ạ t ướ cm ổ )ho ặ cdi ệ tn ố tnh ữ ngt ế b à out ạ ich ỗ v à h ạ chkhuv ự cm à khim ổ nghing ờ kh ô ngl ấ yh ế t đượ c( Ti ax ạ saum ổ ,t r ongl ú cm ổ ,ho ặ c á p

d ụ ngt i ax ạ chonh ữ ngungt h ưở c á cv ị t í kh ô ngt h ể m ổđượ c.

-Đi ềutrịhóachất:   Tr ướ c đâ yt h ườ ng á pd ụ ngchonh ữ ngl o ạ iungt h ư c ó

t í nhch ấ tt o à nt h â nho ặ c ở gi ai đ o ạ nmu ộ n,c ó dic ă nxa,nh ư ngng à ynayc ả

m ộ ts ố ungt h ưở gi ai đ o ạ ns ớ m t r ê nl â m s à ngnh ư ngt í nhch ấ t á ct í nhcao,

d ễ chodic ă nho ặ cnghic ó dic ă n( ungt h ư v ú ,ungt h ư t nhho à n,ungt h ư

bu ồ ngt r ứ ng,ungt h ư r au )ng ườ it ac ũ ngs ử d ụ ngh ó ach ấ t để ph ò ngng ừ a

n â ngcaohi ệ uqu ảđ i ề ut r ị .

-Đi ềutrịmi ễndị ch:   L à m ộ tt r onghaiph ươ ngph á p đ i ề ut r ị t à nt h â n,c ò n

đ ang đượ cnghi ê n c ứ uv à c ó nhi ề ut r ể nv ọ ng.C ó nhi ề ut h ử nghi ệ m đãá p

d ụ ng nh ư đ i ề ut r ị k í cht h í chmi ễ nd ị ch,kh ô ng đặ chi ệ u, đ i ề ut r ị b ằ ng

I nt er fer on,c á cl ymphoki nv à g ầ n đâ yl à c á cnghi ê nc ứ ud ù ngkh á ngt h ểđơ n

d ò ng đãđ i ề ut r ị m ộ ts ố b ệ nhungt h ư c ó k ế tqu ả t ố t

Tr ongđi ềut r ịungt hưngườit hầyt huốcsẽcăncứvàot ừngl ọaibệnh,t ừnggi ai đoạn,t ừngt í nhchấtcủat ếbàou,t ừngcát hểmàápdụngmộthaynhi ều phươngphápt heonhữngt hểt hứct r ongcácphácđồđi ềut r ịcụt hể.

2 4.Khácnhauvềti ênl ượngbệnh

Ti ênl ượngbệnhphụt huộcr ấtnhi ềuyếut ốt r ênt ừngbệnhnhân,nhữngyếut ố chí nhl à:

-Gi aiđoạnbệnh:Càngsớm t i ênl ượngcàngt ốtvàngượcl ại

-Loạibệnh:Cóungt hưt i ênl ượngt ốthơnl ànhữngungt hưởbềmặt(dễphát

hi ện,dễđi ềut r )nhưungt hưda,ungt hưcổt ửcung,ungt hưvú,ungt hưgi áp

t r ạng,ungt hưkhoangmi ệng,ungt hưđạit r ựct r àng .

Cónhữngungt hưởcáct ạngquant r ọnghoặckhópháthi ệnsớm,khóđi ềut r ,

t i ênl ượngt hườngxấunhưungt hưphổi ,gan,não,t ụy,xương .

-Tí nhchấtáct í nhcủat ếbàoungt hư:cùng1l oạiungt hư,cùnggi aiđoạnl âm sàngnhưngđộáct í nhcàngcaot i ênl ượngcàngxấu.

-Thểt r ạngngườibệnh:ởngườigi àungt hưt hườngt i ếnt r ểnchậm hơnnhưng

t hểt r ạngyếunênkhót hựchi ệnđượcphácđồđi ềut r ịmộtcácht r ệtđểnên cànggi àyếut i ênl ượngcàngxấu.

3.Cót hểphòngngừađượcnhi ềul oạiungt hư

Nhưt r ênđãđềcậpđếnt ácnhânsi nhungt hưchủyếul àt ừbênngoàimôi

t r ường( 80%)t ácnhânnộisi nhr ấtí t(chỉkhoảng10%) Vìvậy,phòngbệnh ungt hưcóhi ệuquảkhingănchặncáct ácnhândomôit r ườngt ácđộngvào đờisốngconngười :Ngừnghútt huốcl á,chếđộdi nhdưỡngvệsi nhant oàn hợpl ý,chốngl ạm dụngcáchóachấtcôngnghi ệp,chốngônhi ễm môit r ường, phòngbệnhnghềnghi ệp sẽl àm gi ảm t ỷl ệmắcungt hư.

Mộtsốl oạiungt hưcól i ênquanđếnvi r utđãđượcápdụngvacxi nphòngbệnh nhưvacxi nphòngvi êm ganB,đangnghi êncứuvacxi nphòngEspt ei n-Bar r gâyungt hưvòmhọngvàUl ymphô .

Ngoàir acácbi ệnphápđi ềut r ịt ổnt hươngt i ềnungt hư,cácbi ệnphápsàng

l ọcpháthi ệnsớm mộtsốungt hưhaygặp( vú,cổt ửcung,khoangmi ệng,đại

t r ựct r àng )l àt hi ếtt hựcl àm gi ảm t ỷl ệmắcbệnh,gi ảm t ỷl ệt ửvongdoung

t hư.

4.Ungt hưl àbệnhcót hểđi ềut rịkhỏikhiởgi aiđoạnsớm

Tr ướcđâycóquanni ệm sail ầm mắcungt hưl àvôphươngcứuchữa,không được" dùngdaokéo"đểđi ềut r ịungt hư .Cót hểnhữngquanni ệm nàybắt nguồnt ừchỗhầuhếtkhibệnhnhânungt hưkhiđượcpháthi ệnđềuởgi ai đoạnmuộnvàmộtsốcant hi ệpphẫut huậtsaikỹt huậthoặckhikhôngcóchỉ

đị nh( ungt hưvúgi aiđoạnvi êmcấp,ungt hưđãl ant r àn )

Tr ênt hựct ếnhi ềungườibệnhungt hưđãđượccứusốngbằngcácphương phápđi ềut r ịkhoahọc,nhấtl àkhiđượcpháthi ệnởcácgi aiđoạncònsớm.

Hi ệnnayởcácnướct i ênt i ếnt í nht r ungbì nhcó2ngườibịungt hưt hìcó1 ngườiđượcchữakhỏi( 50%).Vớinhữngt i ếnbộcủakhoahọckỹt huật ,cảit i ến cácphươngphápđi ềut r ,đặcbi ệtl àápdụngcácbi ệnphápsàngl ọcpháthi ện sớm,đếnnăm 2000ngườit ahyvọngcót hểchữakhỏit ới  3/4sốngườibệnh ungt hư.Nhưvậyvấnđềchí nhkhôngphảikhôngcócáchđi ềut r ịmàl àđi ềut r

ởt hờiđi ểm nào.Kếtquảđi ềut r ịhoànt oànt ùyt huộcvàosựhi ểubi ếtcủa ngườidânvàđi ềuki ệnyt ế.

Câuhỏil ượnggi á

1.Ungt hưl àgì

2.Bệnhungt hưcónhữngđặct í nhcơbảngì

3.Mỗil oạiungt hưcónhữngđi ểm khácnhaugì

4.Nhữngbi ệnphápnàocót hểgi úpphòngngừađượcungt hư.

5.Cót hểphòngngừanhi ềul oạiungt hư.Đúnghaysai

6.Cót hểđi ềut r ịkhỏibệnhungt hư.Đúnghaysai?

7.Khôngđượcdùng“daokéo”đểđi ềut r ịungt hư.Đúnghaysai?

8.Bệnhungt hưcól âyt r uyền.Đúnghaysai?

9.Bệnhungt hưcódit r uyền.Đúnghaysai?

10.Anh( chị )haychọnđặct í nhnàol àquant r ọngnhấtcủabệnhungt hư:

a  Xâml ấn       c.Mạnt í nh

b.Dicăn       d.Hayt áiphát

CƠCHẾSI NHBỆNHUNGTHƯ

Mụct i êuhọct ập

1.Tr ì nhbàyđượcvait r òcủaOncogenvàgenkhángungt hưt r ongcơ chếsi nhbệnhungt hư.

2.Tr ì nhbàyđượccơchết ếbàot r ongquát r nhphátsi nhvàphátt r ển bệnhungt hư.

3.Tr ì nhbàyđượcmộtsốcơchếkháct r ongsi nhbệnhungt hư.

nộidung

Cơchếsi nhbệnhungt hưchođếnnayvẫncònnhi ềuđi ềuchưabi ếtr õ Nhi ềucơchết ham gi asi nhbệnhungt hư.Nghi êncứucơchếsi nhbệnh ungt hưcầnphảiđisâut ì m hi ểuvềquát r nhsi nhhọccủat ếbàoungt hư vàsi nhhọcphânt ửcủaungt hư.

1.Cơchếgen   

Quát r nhsi nhbệnhungt hưl i ênquanchặtchẽđếnt ổnt hương2nhóm gen:gen si nh ung t hư ( Oncogène)và gen kháng ung t hư ( Gène suppr esseur ).Hail oạigennàybì nht hườngt r ongt ếbàođóngvait r quant r ọngt r ongki ểm soátquát r nhsi nhsảnt ếbào,sựbi ệthoát ếbào vàquát r nhchếtt heo chươngt r nhcủat ếbào( Apopt ose) ,gi úpchosự ổnđị nhsi nhhọccủacơt hể.Gensi nhungt hư,ki ểm soátt heohướng

t chcực,mãhoánhữngpr ot ei nt r uyềnnhữngt í nhi ệuphânbào.Khicác gennàybịt ổnt hươngnhưbịđộtbi ếnsẽt r uyềnt í nhi ệuphânbàosail ạc màcơt hểkhôngki ểm soátđược,dẫnđếnsi nhungt hư.

Tr áivớicácgensi nhungt hư,cácgenkhángungt hưmãhoáchonhững

pr ot ei nki ểm soátphânbàot heohướngứcchế,l àm chukỳphânbàobị dừngởmộtpha,t hườngởphaG 1 ,cácgenkhángungt hưcòncóchức năngl àm bi ệthoát ếbào,hoặcmãhoát ếbàochếtt heochươngt r nh, khicácgenkhángungt hưbịbấthoạtdođộtbi ếnsẽl àm bi ếnđổit ếbào

l ànht hànht ếbàoáct í nh  

Chot ớinayđãt ì m r at r ên40l oại Có3gi ảt huyếtchovi ệchì nht hành Oncogen.

-Oncogenl ànhữnggi enđểphátt r ểnt ếbào,hoạthóanhờyếut ốt ăng

t ưởng( gr owt hf act or ) Dor ốil oạncơchếđi ềuhành,yếut ốt ăngt r ưởng hoạthóamạnhkí cht hí chOncogensi nhungt hư.

-Oncogenl ànhữngđoạnDNAbịt hươngt ổnbởit ácnhângâybệnhnhư: hóahọc,si nhhọc,vậtl ý.Cơt hểđãsửachữanhữngDNAnàynhưng khônghoànhảo,nêncùngt ácnhânungt hư,cóngườibịungt hưcó ngườikhôngbịungt hư.

-Oncogenl àdocácgenomecủavi r usbơm vàocơt hểngườivìt hấycác Oncogennàygi ốngvớiDNAcủavi r us.Vídụ:HPV( cổt ửcung,dươngvật ), EBV( Bur ki t )vàHBV( ungt hưgan)

Mộtsốl oạigenungt hư:

Gi en Vịt r Sail ạc Loạiungt hư

Apc 5q   HộichứngGadner ,ungt hưt r ựct r àng

mcc 5q Khuyếtđoạn Đapol i pt r ựct r àng

r aa 1p   Ungt hưđạit r àng,hộichứngl ýnch

Abl 9q +( 9;22) Bạchcầuki nht hểt ủy

myl 6q +( 6;14) Bạch cầu cấp l t ứng i mphô,ung t hư buồng myc 8q +( 8;14) U l t hầnki ympho Bur nh,bạchcầucấp ki t ,ungt hư nguyênbào Hạr as 11p Khuyếtđoạn UWi l m,car ci noma

  p:Nhánhngắnnhi ễm sắct hể;q:Nhánhdàinhi ễm sắct hể;+:Nốiđoạn)

2.Cơchết ếbào

Ngườit r ưởngt hànhbì nht hườngt r ungbì nhcókhoảng1t r ệut ỷt ếbào xuấtphátt ừmộtt r ứngđượct hụt i nh.Sốl ượngt ếbàomớit r ongcơt hể đượct ạor abằngsốl ượngt ếbàochếtđivàl uôngi ữởmứchằngđị nh ( khoảng10 12   ếbàochếtmỗingàyvàcầnđượct hayt hế) Khiungt hưt ế bàosi nhsảnvôhạnđộđãphávỡmứchằngđị nh( t ếbàosi nhnhi ềuhơn

t ếbàochết ).Mỗiquầnt hểt ếbàogồm 3quầnt hểnhỏ:

-Tếbàot r ongchut r nhnhóm 1,si nhsảnl i ênt ụcvàđit ừl ầngi ánphân nàyđếnl ầngi ánphânkết i ếp.

-Tếbàot r ongchut r nhnhóm 2,t ếbàocuốicùngđượcbi ệthoá,dờikhỏi chut r nht ăngt r ưởng,chếtđikhôngphânchi anữa( chếtt heochương

t ì nh)

-Nhóm quầnt hểt hứ3l àgồm t ếbàoGo,khôngt ăngsi nh,khôngt heo chut r nh,khôngphânchi a.Cáct ếbàoGocómặtt r onghầuhếtcácmô nhưđasốt ếbàot r onggan,t uỷ,xươngởphaGo.nhữngt ếbàoGocót hể

t ởl ạichut r nhnếucót ácnhânt húcđẩyt hí chứng.

Hì nhmi nhhọachut r nht ếbào:Tếbàokhôngngừngphânchi a( Tc)t ừ

l ầngi ánphânnày( M)đếnl ầngi ánphânkết i ếp,quacácphaG1,S( t ổng hợpDNA),G2.Mộtsốt ếbàot ạm t hờir ờikhỏichut r nht ếbàođểđivào

t ạngt háiG0( t hànhphầnkhôngt ăngsi nh) ,vàcót hểt hoátkhỏit r ạng

t háiG0nhờt ácnhânt húcđẩyt hí chứnggâyphânbào.

Mộtsốt ếbàokhácvĩ nhvi ễnr ờikhỏichut r nht ếbào,vàt r ởt hànhmột phầncủat hànhphầnđãhoànt hànhxongquát r nhbi ệthóa.Tếbàot ừ

t hànhphầnđãbi ệthóacũngnhưt hànhphầnkhôngt ăngsi nhsẽđiđến hủydi ệtt ếbàot heochut r nhsi nhhọc( TheoTannock,1992)

Ungt hưl àbệnhl ýáct í nhcủat ếbàomàt ếbàot ăngsi nhvôhạnđộ ngoàisựki ểm soátcủacơt hể.Cơchếcủat ăngt r ưởngsốl ượngcủacác quầnt hểt ếbàocót hểdochut r nht ếbàođượcr útngắndẫnđếnt ăng sốl ượngt ếbàođượct ạor at r ongmộtđơnvịt hờigi an,hoặcdogi ảm vậnt ốct ếbàochếtđicũngđưađếnkếtquảcónhi ềut ếbàođượct ạor a hơn.Mộtcơchếkhácl àt ếbàoGot r ởl ạichut r nhl àm t ăngt hêm số

l ượngt ếbàot r ongmộtđơnvịt hờigi an.Sựt ăngt r ưởngcủat ếbàoung

t hưcót hểcóchut r nht ếbàođặct r ưngbởit hờigi annhânđôi ,t r ongung

t hưt hờigi annhânđôit ếbàovàt hểt í chkhối  ur ấtkhácnhau.Cól oại ungt hưphátt r ểnnhanhvídụnhưl i mphôm Bur ki t tcót hờigi annhânđôi khoảng3ngày,t r ongkhiungt hưđạit r ựct r àngcót hờigi annhânđôi

t ên600ngày

  Sựt ăngsi nhvôhạnđộcủat ếbàoungt hưcònl i ênquanđếncơchế mấtsựứcchết i ếpxúc:t ếbàobì nht hườngkhiđangởquát r nhphân chi anếut i ếpxúcvớit ếbàobì nht hườngkháccũngđangphânbàot hì quát r nhphânbàochấm dứt Tr ongungt hưcơchếnàykhôngcòn.Các

t ếbàoungt hưgi ảm hoặcmấtt í nhkếtdí nh.Tếbàoungt hưcót hểt i ếtr a mộtsốenzyncót hểgâyt i êucol l agenởcấut r úcnângđỡcủacácmô.

Cónhữnggi ảt huyếtkhácnhauvềnguồngốct ếbàoungt hư:Thuyếtđơn dòng:ungt hưsi nhr at ừmộtt ếbào;Thuyếtđadòng:t ổchứcungt hư gồmnhi ềul oạit ếbào 

3.Cơchếkhác

Rốil oạnquát r nhnhânđôiANDnhưgi ảm met ylhoáAND;GenhMSH 2 , hMLH 1   ànhữnggencóchứcnăngki ểm soátsửachữaAND,khibịt ổn

t hươngcácgennàysẽl àm kém bềnvữngADN,t húcđẩyđộtbi ếngen ungt hưvàgenkhángungt hư.

Rốil oạnki ểm soátquát r nht ăngt r ưởngcũngcót hểgópphần si nh bệnhungt hư.

Si nhungt hưcònl i ênquant ớicơchếsuygi ảm mi ễndị ch:ungt hưhay gặpởbệnhnhânnhi ễm HI Vhoặcnhữngngườidùngt huốcứcchếmi ễn

dị ch.

câuhỏil ượnggi á

1.Tr ì nhbàycơchếgensi nhungt hư.

2.Nhữngứngdụngl âmsàngcủagensi nhungt hưvàgenkhángungt hư        3.Tr ì nhbàycơchết ếbàogâyungt hư.

       4.Cáccơchếgâyungt hư.

5.Gensi nhungt hưmãhoáchonhữngPr ot ei nt r uyềnt í nhi ệuphânbào Đúng       haysai?

6.Genkhángungt hưcóchứcnăngl àm chukỳphânbàodừngl ạiởpha G1.Đúnghaysai?

7.Genkhángungt hưcóchứcnăngmãhoál àm chot ếbàochếtt heo chươngt r nh.Đúnghaysai?

8.Nhữngt ácnhângâyđộtbi ếngencót hểgâyungt hư.Đúnghaysai? 9.Cónhi ềugent ham gi aquát r nhsi nhbệnhungt hư.Đúnghaysai? 10.GenhMl H1vàhMSH2l àgensi nhungt hư.Đúnghaysai?

11.Suygi ảm mi ễndị chcót hểgâybệnhungt hư.Đúnghaysai?

DI ỄNTI ẾNTỰNHI ÊNCỦABỆNHUNGTHƯ

Mụct i êuhọct ập

1.Môt ảđượcungt hưl àl oạibệnhl ýt i ếnt r ểnt heot hờigi an.

2.Tr ì nhbàyđượccácgi aiđoạnt i ếnt r ểncủaungt hư.

3.Tr ì nhbàyđượcứngdụngquát r nht i ếnt r ểnt ựnhi êncủaungt hưvào phòngchốngbệnhungt hư.

Nộidụng

1.Đạicương

Ungt hưl àbệnhmạnt í nh.Mỗil oạiungt hưđềut r ảiquanhi ềubi ếncố

t hứt ựt hờigi an.Từ1t ếbào,quaquát r nhkhởiphátdẫnđếnnhữngbi ến đổimàkhôngt hểkhồiphụckếtquảl àhì nht hànhungt hư.Nếukhôngcó sựsửachữahoặccónhưngkhôngkếtquảt hìcuốicùngungt hưsẽcó

bi ểuhi ệnt r ênl âm sàngvàdẫnđếnt ửvong.Bệnhsửt ựnhi êncủaung

t hưchí nhl àt ổngnhữngquát r nhdi ễnbi ếnt heot hờigi an,t r ongđót i ến

t i ểnt ựnhi êncủaungt hưcót hểchi at hành2gi aiđoạnchí nh:

Gi aiđoạnt i ềnl âm sàng:chi ếm 75%t hờigi anbệnhsựt ựnhi ênvới30l ần nhânđôit ếbàođạtsốl ượng10 9   ếbàot ươngđươngvới  t hểt í ch1

cm 3   r ướckhixuấthi ệncáct r ệuchứngl âm sàng.

Gi aiđoạnl âm sàng:chi ếm 25%t hờigi ant i ếnt r ểnt ựnhi ênvớisựxuất

hi ệncáct r ệuchứngl âmsàng