Chương trình địa phương-Phần T.Việt 9

Tìm từ ngữ đồng nghĩa khác âm với các phương ngữ Nam Bộ sau: cá lóc, heo, té, khoai mì, cái chén, bông, ghe, muỗng, mắc cở.. Tìm từ ngữ đồng âm khác nghĩa với các từ: ốm, nón, cái hòm,

07/26/24 NGỮ VĂN 9 1

TUẦN 13 – TIẾT 63

PHẦN TIẾNG VIỆT

BÀI TẬP 1a/SGK/175

(thảo luận nhóm 2’):

GIỚI THIỆU NHÚT & BỒN BỒN

07/26/24 NGỮ VĂN 9 3

Một số từ địa phương không có trong

phương ngữ khác & trong ngôn ngữ toàn

dân:

Cơm mẻ

Xà rông

Chao

Cái phảng,…

BÀI TẬP 1b/SGK/175

(thảo luận nhóm 2’):

Phương ngữ đồng nghĩa khác âm:

- Cái muôi / cái vá

- Xích sắt / lòi tói

- Cá quả / cá tràu / cá lóc

- Dọc mùng / bạc hà

07/26/24 NGỮ VĂN 9 5

CÁI MUÔI XÍCH SẮT CÁ QUẢ

DỌC MÙNG QUẢ NA

BÀI TẬP 1c/SGK/175

(thảo luận nhóm 2’):

Phương ngữ đồng âm khác nghĩa:

- Củ sắn / khoai mì - Củ sắn / củ đậu

- Chén / Chung rượu - Chén / bát

- Ốm / gầy - Ốm / bệnh

- Áo quan / hòm - Hòm / hộp gỗ

07/26/24 NGỮ VĂN 9 7

CỦ ĐẬU CỦ SẮN BÁT CHÉN

GẦY ỐM ÁO QUAN HÒM

THỰC HÀNH THEO NHÓM (3’)

1. Tìm từ ngữ đồng nghĩa khác âm với các

phương ngữ Nam Bộ sau: cá lóc, heo,

té, khoai mì, cái chén, bông, ghe,

muỗng, mắc cở

2. Tìm từ ngữ đồng âm khác nghĩa với các

từ: ốm, nón, cái hòm, cái bát

07/26/24 NGỮ VĂN 9 9

ĐÁP ÁN CÂU 1:

Nam Bộ Trung Bộ Bắc Bộ Toàn dân

Cá lóc Cá tràu Cá quả Cá quả Heo Heo Lợn Lợn

Té Bổ, té Ngã Ngã

Khoai mì Củ sắn Củ sắn Củ sắn Cái chén Cái đọi Cái bát Cái bát Bông Bông Hoa Hoa

Ghe Thuyền Thuyền Thuyền Muỗng Môi, muôi Thìa Thìa

Mắc cở Mắc cở Xấu hổ Xấu hổ

ĐÁP ÁN CÂU 2:

Nam Bộ Trung Bộ Bắc Bộ

Ốm: gầy Ốm: gầy Ốm: bệnh

Nón: mũ Nón: mũ, nón Nón: nón lá

Cái hòm: áo

quan Cái hòm: áo quan dụng đựng đồCái hòm: vật Cái bát: (chén) Cái bát: chén Cái bát: chén

07/26/24 NGỮ VĂN 9 11

BÀI TẬP 2/SGK/175

(THẢO LUẬN NHÓM 2’):

Vì sao những từ ngữ ở nhóm 1a (từ ngữ chỉ xuất hiện ở một địa phương) lại không có từ

ngữ tương đương.

Các từ địa phương không có trong

phương ngữ khác đã thể hiện sự

phong phú, đa dạng trong thiên nhiên

& trong đời sống cộng đồng.

Theo thời gian các từ trên có thể sẽ phổ biến thành từ toàn dân.

07/26/24 NGỮ VĂN 9 13

Phương ngữ  Từ toàn dân

BÀI TẬP 3/SGK/175

(THẢO LUẬN NHÓM 2’):

Từ ngữ nào trong các từ đồng

nghĩa, cách hiểu nào trong các từ

đồng âm được coi là thuộc về

ngôn ngữ toàn dân.

07/26/24 NGỮ VĂN 9 15

Bài tập 4/sgk/176 (thảo luận nhóm 2’)

Các từ địa phương có trong đoạn

trích:

chi, rứa, nờ, cớ răng, ưng, mụ,…

Chúng thuộc phương ngữ Trung.

Tác dụng: thể hiện chân thật hình ảnh vùng quê Quảng Bình & tình cảm, suy nghĩ, tính cách của mẹ Suốt Giúp văn bản sinh động, gợi cảm hơn

Thảo luận nhóm 2’:

- Nhận xét của em về phương ngữ tiếng Việt

- Chúng ta nên sử dụng phương ngữ

như thế nào

07/26/24 NGỮ VĂN 9 17

KẾT LUẬN

- Phương ngữ tiếng Việt rất phong phú

- Tìm biết thêm nhiều phương ngữ là cách trau dồi vốn từ

- Phương ngữ giúp thể hiện tính đặc trưng của vùng, miền

- Không lạm dụng để tránh gây khó hiểu

Thảo luận nhóm 2’:

Đọc 2 câu đố sau:

Có lá ăn được, đố là lá chi (Lá bún)

Trống hổng trống hảng lại kêu là buồng.

(Cái trống & buồng cau) a) Xác định từ địa phương ?

07/26/24 NGỮ VĂN 9 19

ĐÁP ÁN:

a) Từ địa phương:

Trái (quả), chi (gì), kêu (gọi), trống hổng trống hảng (trống rổng)

b) - Từ địa phương đồng nghĩa:

Buồng (cau) = quầy (cau, dừa)

- Từ toàn dân đồng nghĩa:

Buồng (ngủ) = phòng (ngủ)

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Xem lại các phương ngữ đã học

Sưu tầm tìm hiểu thêm về các phương

ngữ để mở rộng vốn từ

Sưu tầm thơ, văn có sử dụng từ địa

phương & tác dụng của chúng

Chuẩn bị: Ôn tập Tiếng Việt

Xem lại kỹ các bài: Các phương châm hội thoại, Xưng hô trong hội thoại, Cách dẫn