Đối với môn Toán ở tiểu học, nếu mỗi người giáo viên chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn trong Sách giáo khoa, trong các sách hướng dẫn và thiết kế bài dạy một cách dậ
Trang 1MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU
I Lý do chon đề tài 2
II Mục đích nghiên cứu 3
III Đối tượng nghiên cứu 3
IV Giới hạn phạm vi nội dung nghiên cứu 3
V Nhiệm vụ nghiên cứu 3
VI Phương pháp nghiên cứu 3
VII Thời gian nghiên cứu. 3 PHẦN NỘI DUNG: I Thực trạng của vấn đề nghiên cứu 4 II Giải quyết vấn đề
2 GIỚI THIỆU MỘT SỐ TRÒ CHƠI GÂY HỨNG THÚ HỌC TẬP Ở
KẾT LUẬN
Tài liệu tham khảo
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU
I Lí do chọn đề tài:
Trong chương trình giáo dục tiểu học hiện nay, môn Toán cùng với các môn học khác trong nhà trường tiểu học có những vai trò góp phần quan trọng đào tạo nên những con người phát triển
Toán học là một môn khoa học tự nhiên có tính lôgic và tính chính xác cao, nó là chìa khoá mở ra sự phát triển của các bộ môn khoa học khác
Đối với môn Toán ở tiểu học, nếu mỗi người giáo viên chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn trong Sách giáo khoa, trong các sách hướng dẫn và thiết kế bài dạy một cách dập khuôn, máy móc thì sẽ làm cho học sinh học tập một cách thụ động Điều đó sẽ khiến cho việc học tập của học sinh sẽ diễn ra thật đơn điệu tẻ nhạt
và kết quả học tập không cao Nó là một trong những nguyên nhân gây ra cản trở việc đào tạo các em thành những con người năng động, tự tin, sáng tạo sẵn sàng thích ứng với những đổi mới diễn ra hàng ngày
Như chúng ta đã biết: Học sinh tiểu học có trí thông minh khá nhạy bén, sắc sảo,
có óc tưởng tượng phong phú đó là tiền đề tốt cho việc phát triển tư duy toán học nhưng các em cũng rất dễ bị phân tán, rối trí nếu bị áp đặt, căng thẳng hay quá tải Hơn nữa, học sinh ở bậc tiểu học nói chung, học sinh khối 1, 2, 3 nói riêng cơ thể của các em còn đang trong thời kì phát triển hay nói cụ thể hơn là các hệ cơ quan còn chưa hoàn thiện vì thế sức dẻo dai của cơ thể còn thấp nên trẻ không thể ngồi lâu trong giờ học cũng như làm một việc gì đó trong một thời gian dài Vì vậy muốn giờ học có hiệu quả thì đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy học tức là
kiểu dạy học : “ Lấy học sinh làm trung tâm.”, hướng tập trung vào học sinh, trên cơ
sở hoạt động của các em
Yêu cầu của giáo dục hiện nay đòi hỏi phải đổi mới phương pháp dạy học môn toán
ở bậc tiểu học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh Vì vậy người giáo viên phải gây được hứng thú học tập cho các em bằng cách lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập Trò chơi học tập là một hoạt động mà các
em hứng thú nhất Các trò chơi có nội dung toán học lí thú và bổ ích phù hợp với
Trang 3nhận thức của các em Thông qua các trò chơi, các em sẽ lĩnh hội những tri thức toán học một cách dễ dàng; kiến thức sẽ được củng cố, khắc sâu một cách vững chắc, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập, trong việc làm Khi chúng ta đưa ra được các trò chơi toán học một cách thường xuyên, khoa học thì chắc chắn chất lượng dạy học môn toán sẽ ngày một nâng cao hơn
Chính vì những lí do nêu trên mà tôi đã chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm:
“ Tổ chức một số trò chơi toán học lớp 3 nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh”.
II Mục đích nghiên cứu:
- Tìm hiểu những vấn đề lí luận về đổi mới dạy học tích cực nói chung và dạy học tích cực trong môn Toán nói riêng
- Vận dụng dạy học kết hợp học mà chơi để thiết kế bài dạy góp phần nâng cao chất lượng dạy và học Toán Tiểu học nói chung và lớp 3 nói riêng
- Đề tài nhằm cho h/s hứng thú hợ khi học toán
III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Học sinh lớp 3 trường Tiểu học số 2 Lương Thịnh với chương trình mới Đặc biệt là học sinh lớp 3 năm học 2010-2011 do tôi chủ nhiệm và trực tiếp giảng dạy
IV Giới hạn và nội dung nghiên cứu:
“ Tổ chức một số trò chơi toán học lớp 3 nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh”.
V Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt mục đích trên, tôi xác định mình phải giải quyết các nhiệm vụ sau:
- Tìm hiểu cơ sở lí luận của việc dạy toán ở tiểu học
- Tìm hiểu thực trạng của việc dạy học toán
- Tổ chức dạy thực nghiệm
VI Phương pháp nghiên cứu
- Điều tra, phân tích, tổng hợp tìm nguyên nhân
- Dùng biện pháp cụ thể áp dụng cho học sinh rèn luyện
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Đọc các tài liệu giáo trình có liên quan đến vấn đề nghiên cứu.Tham khảo sáng kiến, kinh nghiệm của đồng nghiệp
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp điều tra: Tìm hiểu thực trạng việc dạy học toán lớp 3
- Phương pháp thực nghiệm
VII Thời gian nghiên cứu và áp dụng:
- Năm học 2010-2011
Trang 4NỘI DUNG
I THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1 Thực trạng.
a Về học sinh:
- Trên thực tế, trong các giờ học toán, học sinh tiếp thu còn thụ động, nhất là đối
với những học sinh ngại phát biểu, tiếp thu chậm Cuối tiết học, học sinh thường uể oải, ít tập trung chú ý vào bài vì đặc điểm của học sinh tiểu học là: “ dễ nhớ, mau quên và chóng chán.” Học sinh thường hiếu động hơn khi hoạt động bằng tay, thích được sử dụng đồ dùng trực quan
- Đặc điểm về tư duy của học sinh tiểu học chủ yếu là tư duy trực quan, vật thật hay thông qua những hành đồng cụ thể để hình thành khái niệm, kiến thức, kĩ năng
- Học sinh tiểu học rất dễ xúc động và thích tiếp xúc với một sự vật, hiện tượng nào
đó nhất là những sự vật, hiện tượng gây cảm xúc mạnh
b Về giáo viên:
Mặc dù đã được tiếp thu các chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học do Phòng giáo dục; Sở giáo dục- Đào tạo tổ chức; song để tổ chức trò chơi trong các giờ dạy học sao cho mang lại hiệu quả như người giáo viên mong muốn quả là một điều không đơn giản Nó cần nhiều thời gian để đầu tư suy nghĩ, tìm tòi, chuẩn bị nguyên vật liệu….Mặt khác tổ chức trò chơi sao cho học sinh tiếp xúc cảm thấy hấp dẫn và thích thú thì phụ thuộc hoàn toàn vào công tác tổ chức của người giáo viên
2 Kết quả, hiệu quả của thực trạng ban đầu
Năm học 2000-2010 tôi được phân công trực tiếp chủ nhiệm và giảng dạy lớp 3b Tổng số học sinh của lớp là 29 em Các em phân bố rải rác ở 5 thôn đi lại tương đối khó khăn Ngay từ đầu học kì II sau khi nhận lớp, tôi đã bắt tay ngay vào khảo sát, tìm hiểu học sinh đánh giá chất lượng
Năm học 2009-2010 lớp 3b do tôi trực tiếp nhận chủ nhiệm và giảng dạy đã có từ cuối học kì I đến cuối năm kết quả đạt được như sau:
Trang 5Loại Học kì 1 Cuối năm học Ghi chú
Khá 4 - 13,8% 7 - 24,1%
TB 18 - 62,1% 19 - 65,5%
Yếu 6 - 20,7% 2 – 6,8% 2 T
Qua kết quả trên, tôi nhận thấy: Sau một năm học, kết quả học tập của các em có tăng sau từng học kì tuy nhiên số lượng học sinh khá giỏi còn tăng quá ít, số học sinh yếu giảm chậm Trong giờ học các em học còn uể oải, nắm kiến thức mới còn chậm khiến cho giáo viên phải mất nhiều công
Từ thực trạng trên, để công việc đạt hiệu quả tốt hơn, giúp các em học sinh có hứng thú trong học tập, nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường, tôi đã mạnh dạn cải tiến phương pháp trong giảng dạy, đưa những kiến thức được coi là khô khan của môn toán thành những trò chơi học tập nhằm mục đích để giúp các em học mà chơi, chơi mà học Trò chơi toán học không những chỉ giúp các em lĩnh hội được tri thức mà còn giúp các em củng cố và khắc sâu các tri thức đó
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 TỔ CHỨC TRÒ CHƠI TRONG MÔN TOÁN LỚP 3.
Để các trò chơi góp phần mang lại hiệu quả cao trong giờ học, khi tổ chức và thiết kế trò chơi phải đảm bảo những nguyên tắc sau :
a Thiết kế trò chơi toán học trong môn toán lớp 3:
* Tổ chức trò chơi học tập để dạy môn toán nói chung và môn toán lớp 3 nói riêng, chúng ta phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện thời gian trong mỗi tiết học
cụ thể để đưa ra các trò chơi cho phù hợp Song muốn tổ chức được trò chơi trong dạy toán có hiệu quả cao thì đòi hỏi mỗi giáo viên phải có kế hoạch chuẩn bị chu đáo,
tỉ mỉ, cặn kẽ và đảm bảo các yêu cầu sau :
+ Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục
+ Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học
Trang 6+ Trò chơi phải phù hợp với tâm sinh lý học sinh lớp 3, phự hợp với khả năng người hướng dẫn và cơ sở vật chất của nhà trường
+ Hình thức tổ chức trò chơi phải đa dạng, phong phú
+ Trò chơi phải được chuẩn bị chu đáo
+ Trò chơi phải gây được hứng thú đối với học sinh
* Cấu trúc của trò chơi học tập :
+ Tên trò chơi
+ Mục đích: Nêu ra mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiến thức,
kỹ năng nào Mục đích của trò chơi sẽ quy định hành động chơi được thiết kế trong trò chơi
+ Đồ dùng, đồ chơi : Mô tả đồ dùng, đồ chơi được sử dụng trong Trò chơi học tập
+ Nêu lên luật chơi : Chỉ ra qui tắc của hành động chơi quy định đối với người chơi, quy định thắng thua của trò chơi
+ Số người tham gia chơi : Cần chỉ ra số người tham gia trò chơi
+ Nêu lên cách chơi
b Cách tổ chức trò chơi :
Thời gian tiến hành : thường từ 5 - 10 phút
- Đầu tiên là giới thiệu trò chơi :
+ Nêu tên trò chơi
+ Hướng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu ra luật chơi
- Chơi thử và qua đó nhấn mạnh luật chơi
- Chơi thật
- Nhận xét kết quả chơi, thái độ của ngươi tham dự, giáo viên có thể nêu thêm những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh
- Thưởng - phạt : Phân minh, đúng luật chơi, sao cho người chơi chấp nhận thoải mái và tự giác làm trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh Phạt những học sinh phạm luật chơi bằng những hỡnh thức đơn giản, vui (như chào các bạn thắng cuộc, hát một bài, nhảy lò cò )
Trang 7
2 GIỚI THIỆU MỘT SỐ TRÒ CHƠI GÂY HỨNG THÚ HỌC TẬP Ở LỚP 3 :
Sau đây tôi xin giới thiệu một số trò chơi tiêu biểu mà tôi đã áp dụng trong quá trình dạy học cho học sinh lớp 3
a Những trò chơi củng cố nội dung số học và đại số.
Trò chơi 1: “ Đoàn kết”.
- Mục đích: Rèn luyện kĩ năng tính nhẩm nhanh.
- Thời gian chơi: 5 – 7 phút.
- Cách chơi: Giáo viên hô : “Đoàn kết, Đoàn kết”
Học sinh hỏi: “ Kết mấy, kết mấy?”.
Giáo viên hô: “ Kết 3 x 2” hoặc “14- 9”, “8+ 3”…
Học sinh phải nhẩm nhanh được kết quả và kết thành nhóm theo yêu cầu
- Luật chơi: Ai nhanh được tuyên dương, ai chậm bị phạt tuỳ theo yêu cầu của lớp.
* Trò chơi này tôi áp dụng vào những tuần đầu của lớp 3 vì khi nhận lớp tôi
thấy một số em khả năng tính nhẩm còn quá yếu Khi tổ chức trò chơi này, tôi thấy giờ học có hiệu quả hơn, những em trước đây ngại học, không chú ý, để ý gì tới tiết học nay lại là thành phần tích cực nhất, ngay cả giờ ra chơi cũng thường chơi một mình không gần gũi với bạn bè nay lại hăng hái tham gia, mạnh dạn ôm chầm kết thành nhóm khi có hiệu lệnh Gần cuối tiết học tôi quan sát thấy các em mạnh dạn, tự tin hơn Sự hứng thú của học sinh, sự hoà nhập của học sinh nhút nhát, sự chú ý học tập của các em trong giờ học toán đã kích thích tôi tìm tòi, nghiên cứu thêm một số trò chơi
Trò chơi 2: Xì điện.
- Mục đích: Giúp học sinh thuộc nhân , chia trong bảng.
- Thời gian chơi: 7 – 10 phút.
- Luật chơi: Lớp chia thành 2 đội để thi đua Giáo viên sẽ “châm ngòi” đầu tiên,
thầy đọc một phép tính chẳng hạn 7 8 rồi chỉ vào một em thuộc một trong 2 đội,
em đó phải bật ngay ra kết quả Nếu kết quả đúng thì em đó có quyền “xì điện” một
bạn thuộc đội đối phương Em sẽ đọc bất kì phép tính nào, ví dụ 81 : 9 và chỉ vào một
bạn (ở bên kia) bạn đó lập tức phải có ngay kết quả là 9, rồi lại “xì điện” trả lại đội
Trang 8ban đầu Cứ như thế cô cùng 2 thư ký ghi kết quả của mỗi đội Hết thời gian chơi đội nào có nhiều bạn đọc kết quả đúng thì thắng
Chú ý: Khi được quyền trả lời mà lúng túng không bật ngay ra được kết quả thì mất
quyền trả lời và “xì điện”, giáo viên sẽ lại chỉ định một bạn khác bắt đầu.
* Trò chơi này tôi thường áp dụng khi dạy các bài nhân, chia trong bảng Sau mỗi
giờ học tôi nhận thấy các em thuộc và nhớ rất nhanh bảng nhân và chia Tôi quan sát thấy ngay cả trong giờ ra chơi các em thường chia nhóm đố nhau
Trò chơi 3 Ai đúng?- Ai sai?
- Yêu cầu: Nắm vững cách đọc, cách viết, cấu tạo các số tự nhiên có 4, 5 chữ số.
- Chuẩn bị: GV chuẩn bị cho mỗi đội 10 tờ giấy khổ A4 để trắng, 5 bút dạ GV phát cho mỗi em 2 tờ giấy và 1 bút dạ ( chuẩn bị vào 1 tờ, ghi cách đọc của đội bạn vào 1 tờ) Mỗi đội 5 em học sinh lên bảng đứng thành 1 hàng Hai đội “bốc thăm” giành quyền đọc trước
- Thời gian chơi: 5 -7 phút.
- Luật chơi: GV cho 2 đội chuẩn bị 2 phút, 5 em sẽ bàn nhau và mỗi em viết sẵn 1 số
có từ 4 – 5 chữ số vào một mặt của tờ giấy( viết to để ở dưới lớp có thể nhìn rõ; ghi cách đọc ở góc trên bằng chữ nhỏ, khi cầm giơ lên đối phương không nhìn thấy) Mặt còn lại ghi cách đọc một số nào đó, cũng ghi cách viết ở góc trên bằng chữ cỡ nhỏ
Hết thời gian 2 phút, cô hô: “Lần thứ nhất bắt đầu” thì đội được đi trước sẽ nêu
cách đọc số mình chuẩn bị( mỗi số đọc to 2 lần), đội kia phải viết lại được Sau khi đọc đủ 5 số, thì đổi vai trò ngược lại Lần thứ 2 thì đội đi trước phải nhìn các số của đội kia viết rồi đọc to cho cả lớp nghe và đổi vai trò ngược lại Sau khi 2 đội kết thúc đọc và viết, GV cùng cả lớp sẽ làm trọng tài để kiểm tra kết quả Đội đọc phải giơ đáp án lên, đội viết phải giơ kết quả Cứ mỗi ý( đọc, viết) đúng 10 điểm, đọc chậm, vấp sửa lỗi trừ đi 2 điểm Nếu làm đáp án sai trừ 5 điểm, đội nào nhiều điểm hơn sẽ thắng cuộc và được tuyên dương trước lớp
* Như chúng ta đã biết, học sinh lớp 3 mới chỉ đọc, viết và tính toán đối với
các số có 4, 5 chữ số Bởi vậy phần này rất quan trọng đối với các em Tuy nhiên ở năm học trước, khi dạy tới phần này, tôi thấy học sinh khi đọc, viết thường hay lẫn lộn, sai nhiều Một số em yếu của lớp do không tập trung nên hay đọc, viết sai Năm
Trang 9học này sau mỗi bài mới, tôi tổ chức ngay cho các em chơi trò chơi học tập trên Tôi nhận thấy không khí lớp học sôi nổi hẳn lên, các em học còn yếu cũng xung phong đọc, viết trong nhóm của mình Khi được GV tuyên dương, gương mặt các em rạng ngời, ánh lên niềm vui khiến cho tôi cũng cảm thấy thật sự vui vì đã khơi dậy được trong các em niềm đam mê học tập, giúp các em tự vượt qua được chính bản thân mình
b Các trò chơi củng cố vấn đề đo đại lượng:
Trò chơi 4: Trổ tài mua sắm.
- Yêu cầu: Người chơi cần có kĩ năng tính toán với 4 phép tính, nắm vững một số
đơn vị(tờ) tiền Việt Nam hiện nay Biết ứng dụng để trao đổi hàng hoá khi cần thiết Biết một vài nguyên tắc tối thiểu khi trao đổi
- Thời gian chơi: 8 – 10 phút.
- Chuẩn bị: GV cần chuẩn bị cho 2 đội, mỗi đội khoảng 25000 đ, gồm các loại tiền:
200 đ(10 tờ), 500 đ(10 tờ), 1000 đ(8 tờ), 2000 đ(5 tờ) Chuẩn bị một số đồ dùng học tập như: giấy màu( 200 đ/tờ), bút chì(500 đ/chiếc), thước kẻ( 1200 đ/ chiếc), vở viết(1500 đ/quyển), truyện tranh (2000 – 3000 đ/quyển), bút bi( 1000 đ/chiếc),… trong đó sẽ ghi sẵn giá vào giấy và dùng băng dính dính vào các đồ vật Bày tất cả vào 2 bàn cho 2 đội Phát cho 2 đội mỗi đội 1 túi ni lon để đựng hàng mua sắm
- Luật chơi: Khi giáo viên hô: “Bắt đầu” và tính giờ thì 2 bạn của 2 đội sẽ được vào
“quầy” chọn mua các đồ thích hợp, mua tới đâu bỏ tiền vào hộp tới đó; nếu tiền chẵn
cần cộng nhẩm cẩn thận, chọn đủ hàng rồi mới trả tiền vào hộp; nếu bỏ vào rồi không
được lấy lại Sau 4 phút, giáo viên hô: “đóng cửa” thì 2 bạn phải lập tức rời quầy, bàn giao số tiền còn lại cho 2 bạn tiếp theo, giáo viên lại hô: “Mở cửa” và 2 bạn tiếp
lại vào chọn mua hàng cho tới hết giờ, các bạn phải nộp giỏ hàng cho giáo viên cùng
các bạn kiểm tra Nếu số mặt hàng mua đủ và vừa hết tiền là người “Khéo mua”, nếu hết tiền mà mua không đủ hàng thì là người “ Vụng mua”, nếu thừa tiền mà không mua được hàng thì là người “Keo kiệt”, nếu số tiền hàng cộng lại nhiều hơn số tiền
có là người “Tham”, nếu số tiền hàng cộng lại được ít hơn số tiền đã tiêu là người
“Đần” Căn cứ vào kết quả trên mà giáo viên và lớp công nhận đội thắng cuộc.
Trang 10* Tôi nhận thấy rằng trò chơi này thật là mới mẻ đôí với các em, thông qua trò
chơi này các em đã được tiếp xúc với cuộc sống hàng ngày và các em vận dụng được những kĩ năng tính toán đã học của mình vào thực tế cuộc sống Chính điều đó đã lôi cuốn các em tham gia trò chơi và nắm kiến thức bài học thật nhanh chóng Đặc biệt là đối với những em học sinh nữ Có những học sinh nữ sau bài học đã mạnh dạn “
tuyên bố” với bạn bè: “Hôm nào được nghỉ, tớ sẽ đi chợ mua đồ giúp mẹ, chắc
mẹ tớ sẽ ngạc nhiên lắm cho mà xem”
Trò chơi 5: “ Tích tắc – tích tắc,
Học – chơi - ăn – ngủ,
Có giờ, có giấc”.
- Yêu cầu: Người chơi cần biết cách xem giờ; nắm vững nguyên tắc quay của kim
đồng hồ, có tinh thần hợp tác ý thức tổ chức, tác phong nhanh nhẹn
- Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị chọn 2 đội, mỗi đội 18 em Yêu cầu mỗi em tự chuẩn
bị cho mình một cái mũ, 12 em mang mũ hình bông hoa( đứng làm trụ quay của 2 kim giờ, phút)
- Luật chơi: Hai đội sẽ xếp thành vòng tròn như sau:
Giáo viên hô: “ Hai đội chú ý Bây giờ là 15 giờ đúng hãy mau thể hiện,
Hãy mau thể hiện” Giáo viên và 2 bạn được chọn làm thư kí quan sát ghi kết quả
thể hiện của 2 đội ( các chữ số ngồi im, trục kim ngồi im, thực chất có 5 bạn gồm kim ngắn 2 bạn, kim dài 3 bạn là di chuyển) Khi nghe giáo viên hô chú ý thì 5 bạn đứng dậy, nghe giáo viên hô xong thì nhẹ nhàng di chuyển sao cho tới vị trí cần thiết rồi ngồi xuống Cứ như vậy sau 3 ( 4) lần chơi giáo viên và các bạn thư kí tổng kết xem đội nào di chuyển kim nhanh, gọn, đúng ( đúng cả giờ và phút), mỗi lần 10 điểm; nếu
