“Bồi dưỡng cho học sinh trung học phổ thông năng lực ứng dụng kiến thức môn Toán vào giải quyết các tình huống trong thực tiễn”.“Bồi dưỡng cho học sinh trung học phổ thông năng lực ứng dụng kiến thức môn Toán vào giải quyết các tình huống trong thực tiễn”.“Bồi dưỡng cho học sinh trung học phổ thông năng lực ứng dụng kiến thức môn Toán vào giải quyết các tình huống trong thực tiễn”.“Bồi dưỡng cho học sinh trung học phổ thông năng lực ứng dụng kiến thức môn Toán vào giải quyết các tình huống trong thực tiễn”.
Trang 1TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM BÌNH PHƯỚC
ĐẶNG XUÂN QUỲNH
BỒI DƯỠNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂNG LỰC ỨNG DỤNG KIẾN THỨC MÔN TOÁN VÀO GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG TRONG
THỰC TIỄN
BÌNH PHƯỚC – 2018
Trang 2Më §ÇU
1 Lý DO CHäN §Ò TµI
1.1 Đào tạo những người lao động phát triển toàn diện, có tư duy sáng tạo, có năng lực thực hành giỏi, có khả năng đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao trước yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa gắn với phát triển nền kinh tế tri thức và xu hướng toàn cầu hóa là nhiệm vụ cấp bách đối với ngành giáo dục nước ta hiện nay Để thực hiện được nhiệm vụ đó thì sự nghiệp giáo dục cần được đổi mới Một trong những điểm nổi bật của việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông sau năm 2015 là xây dựng chương trình giáo dục theo định hướng phát triển năng lực học sinh (HS) Đó là cách tiếp cận mới đồng thời kế thừa và phát triển những yếu tố tích cực của chương trình đã có Các thành tố cơ bản cấu thành năng lực vẫn là kiến thức
và kĩ năng Nói cách khác, muốn hình thành năng lực ở người học vẫn phải thông qua kiến thức và kĩ năng Trong quá trình dạy học, giáo viên (GV) cần bám sát những kiến thức và kĩ năng, thái độ cần đạt và đã được quy định trong chương trình, tổ chức lại, áp dụng các phương pháp dạy học khác nhau nhằm làm cho học sinh hứng thú thực hiện các hoạt động dẫn đến phát triển các năng lực như mong muốn
1.2 Toán học có nguồn gốc từ thực tiễn và có nhiều ứng dụng trong mọi hoạt động của xã hội loài người Ngoài ra, Bộ Giáo dục và đào tạo đã và đang triển khai cuộc thi “Ứng dụng kiến thức thức liên môn để giải quyết các tình huống trong thực tiễn”, nên cần có sự liên kết giữa Toán học và các môn học khác để ứng dụng vào thực tiễn một cách hiệu quả Đổi mới phương pháp dạy học môn Toán hiện nay ở nước ta cũng như các nước trên thế giới là chuyển từ dạy kiến thức cho học sinh sang tổ chức cho học sinh khám phá, kiến tạo nên các kiến thức đó, khám phá các ứng dụng của kiến thức trong các tình huống đa dạng
1.3 Ở nước ta, trong nhận thức của phần đông HS và GV thì dạy toán
là dạy các quy tắc, các kĩ năng giải bài tập Với quan niệm như vậy khi tiếp xúc với thực tế nhiều học sinh tỏ ra lúng túng khi cần vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề của thực tiễn Vì vậy, việc dạy cho HS phương pháp tư duy giải quyết các vấn đề thực tiễn là rất cần thiết Cần giúp HS sớm hình thành cách nghĩ: Toán học trước hết là công cụ phục vụ đời sống Muốn vậy thì các kiến thức môn toán cần được trình bày theo quan điểm lấy thực
tế làm gốc: Những vấn đề hay nhu cầu thực tế nào dẫn ra khái niệm tương ứng? Cách thức “Toán học hóa” một vấn đề thực tế là như thế nào? Trong những năm gần đây nhiều giáo viên đã quan tâm đến việc cho học
Trang 3sinh làm quen với các dạng bài toán có nội dung thực tiễn Việc làm đó đã làm cho quá trình lĩnh hội kiến thức của học sinh có phần hứng thú hơn, kiến thức và kỹ năng của học sinh gắn bó với thực tiễn hơn Tuy nhiên những số liệu, những tình huống mang tính thực tiễn gắn bó với cuộc sống thực tế của học sinh chưa được phong phú, số lượng bài tập toán có nội dung thực tiễn, phản ánh những vấn đề thời sự của đất nước và của địa phương còn ít
Chính vì những lí do trên, chúng tôi chọn cho mình đề tài nghiên cứu là:
“Bồi dưỡng cho học sinh trung học phổ thông năng lực ứng dụng kiến thức môn Toán vào giải quyết các tình huống trong thực tiễn”.
2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Tìm kiếm các giải pháp bồi dưỡng học sinh năng lực ứng dụng kiến thức môn Toán vào giải quyết các tình huống xuất hiện trong thực tiễn học tập và đời sống
3 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc bồi dưỡng học sinh năng lực ứng dụng kiến thức Toán học vào thực tiễn;
- Khảo sát những tình huống thực tiễn có mối liên hệ với kiến thức môn Toán hiện hành và thực trạng bồi dưỡng năng lực ứng dụng kiến thức môn Toán vào thực tiễn của học sinh trong các trường trung học phổ thông (THPT)
- Đề xuất các giải pháp thực hiện việc bồi dưỡng năng lực ứng dụng kiến thức môn Toán vào thực tiễn gần gũi với học sinh trong dạy học môn Toán ở các trường trung học phổ
4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
Cần thiết và có thể thực hiện được việc bồi dưỡng học sinh trung học phổ thông năng lực ứng dụng kiến thức môn Toán vào giải quyết các tình huống xuất hiện trong thực tiễn và việc bồi dưỡng năng lực đó cho học sinh
sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Toán
5 KHÁCH THỂ, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Khách thể nghiên cứu: Tính thực tiễn phổ dụng của Toán học,
nguyên lý giáo dục và nhiệm vụ của giáo dục phổ thông
- Đối tượng nghiên cứu: Tiềm năng ứng dụng kiến thức môn Toán
vào thực tiễn, nguyên lý giáo dục thể hiện qua quá trình dạy học môn Toán
và nhiệm vụ phát triển năng học sinh của môn Toán ở trường phổ thông
- Phạm vi nghiên cứu: Tiềm năng và nhiệm vụ bồi dưỡng ứng dụng
kiến thức môn Toán trung học phổ thông vào thực tiễn
6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trang 4- Nghiên cứu lí luận: Tìm hiểu, nghiên cứu các tài liệu Toán học;
phương pháp dạy học môn Toán và các tài liệu có liên quan đến đề tài
- Điều tra, khảo sát thực tế: Điều tra, quan sát thực trạng dạy và học
môn Toán nói chung và Toán 10, 11 nói riêng ở trường trung học phổ thông nhằm đánh giá mức độ yêu thích, quan tâm của giáo viên và học sinh về những ứng dụng thực tế của toán học và việc khai thác những tình huống thực tế trong dạy môn Toán lớp 10, 11 của giáo viên
- Thực nghiệm sư phạm: Tổ chức thực nghiệm sư phạm để xem xét
tính khả thi và hiệu quả của phương án được đề xuất trong luận văn Xử lý các số liệu khảo sát và thực nghiệm bằng phương pháp thống kê Toán học
7 CÁC KẾT QUẢ THU ĐƯỢC
8 CẤU TRÚC ĐỀ TÀI
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài có
4 chương
Ch¬ng 1 C¥ Së Lý LUËN CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC ỨNG DỤNG KIẾN THỨC TOÁN VÀO THỰC TIỄN CHO HỌC SINH
1.1 N ¨ng lùc ứng dụng kiến thức Toán học vào thùc tiÔn 1.2 Vị trí, nhiệm vụ dạy học môn Toán
1.3 Nguyên lí giáo dục thực hiện trong môn Toán
1.4 Một số định hướng dạy học môn Toán trong nhà trường phổ thông hiện nay nhằm phát triển năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn 1.5 Kết luận chương 1
NĂNG LỰC ỨNG DỤNG KIẾN THỨC TOÁN VÀO THỰC TIỄN GẮN VỚI ĐẶC ĐIỂM TRONG DẠY HỌC TOÁN
2.1 Những hoạt động và những vấn đề thực tiễn liên quan đến kiến thức Toán phổ thông.
2.2 Một số vấn đề về thực trạng bồi dưỡng năng lực vận dụng kiến thức môn toán vào thực tiễn.
2.3 Khảo sát thực trạng bồi dưỡng năng lực ứng dụng kiến thức môn Toán vào thực tiễn trong dạy học
2.4 Một số đánh giá về thực trạng bồi dưỡng năng lực ứng dụng kiến thức Toán vào thực tiễn trong dạy học
2.5 Kết luận chương 2
Trang 5Chơng 3 CÁC BIỆN PHÁP SƯ PHẠM BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC ỨNG DỤNG KIẾN THỨC TOÁN VÀO THỰC TIỄN trong dạy học toán ở trờng trung học phổ thông
3.1.Hỡnh thành kỹ năng nhận diện cỏc vấn đề Toỏn học trong thực tiễn 3.2.B iện phỏp sư phạm bồi dưỡng năng lực ứng dụng kiến thức Toỏn vào thực tiễn trong dạy học Toỏn ở trường trung học phổ thụng
Biện phỏp 1 Xõy dựng cỏc bài bài tập có nội dung thực tiễn sỏt với thực tế bổ sung vào hệ thống bài tập mụn Toỏn
Biện phỏp 2 Xõy dựng một số chuyờn đề về ứng dụng kiến thức mụn toỏn vào giải quyết cỏc tỡnh huống thực tiễn
Biện phỏp 3 Thiết kế và tổ chức một số dự ỏn dạy học theo hướng lồng ghộp kiến thức mụn toỏn với cỏc tỡnh huống thực tiễn để học sinh giải quyết độc lập hay theo nhúm
3.3 Kết luận Chương 3
Chương 4 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
4.1 Mục đích thực nghiệm
4.2 Tổ chức thực nghiệm
4.3 Nội dung thực nghiệm
4.4 Phân tích kết quả thực nghiệm
4.5 Kết luận chung về thực nghiệm
KẾT LUẬN
Tài liệu tham khảo
PHỤ LỤC