bài 25 văn 9

Kiến thức: - Cảm nhận được vẻ đẹp và ý nghĩa của hình tượng con cò trong bài thơ được phát triển từ những câu hát ru xưa để ca ngợi tình mẹ và lời ru.. Chế Lan Viên – 1 nhà thơ xuất sắc

Tuần: 25 Ngày soạn:

Tiết: 111 + 112 Ngày dạy:

Hướng dẫn đọc thêm

CON CÒ

Chế Lan Viên

-I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp học sinh:

1 Kiến thức:

- Cảm nhận được vẻ đẹp và ý nghĩa của hình tượng con cò trong bài thơ được phát triển từ những câu hát ru xưa để ca ngợi tình mẹ và lời ru

- Biết được sự vận dụng sáng tạo ca dao của tác giả và những đặc điểm về hình ảnh, thể thơ, giọng điệu của bài thơ

2.Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng cảm thụ, phân tích thơ, đặc biệt là những hình tượng thơ được sáng tạo bằng liên tưởng, tưởng tượng

II CHUẨN BỊ:

1- Giáo viên: Tranh minh họa – Băng nhạc.

2- Học sinh: Chuẩn bị theo hướng dẫn.

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

* Hoạt động 1: Khởi động.( 5 phút)

1 Kiểm tra: (Bảng phụ)

Câu 1: Nhà khoa học Buy phông viết về cừu:

A Là loài vật nhút nhát, sợ sệt

B Là loài vật sống thành đàn

C Là loài vật đần độn

D Là loài vật hiền lành, thân thương và tốt bụng

Câu 2: Tác giả của văn bản: “Chó sói và cừu non …” là:

Câu 3: Tác giả người nước nào?

Câu 4: Nêu khái quát nội dung, nghệ thuật của văn bản?

2 Vào bài mới: Tình mẫu tử từ lâu đã là đề tài cho thi ca, nhạc, họa Chế Lan Viên – 1 nhà thơ

xuất sắc của nền thơ ca hiện đại Việt Nam, cũng đã ca ngợi tình mẹ và ý nghĩa lời ru bằng cách khai thác hình ảnh con cò trong ca dao qua bài “Con cò” …

Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc – hiểu chú thích (10 phút)

MT: HS tìm hiểu đôi nét về tác giả,tác phẩm,các từ khó trong chú thích

HOẠT ĐỘNG CỦAGV HOẠT ĐỘNG HS NỘI DUNG GHI BẢNG BS

1 Tác giả:

- Gọi đọc và nêu những nét

chính về tác giả, tác phẩm

GV giới thiệu thêm về phong

cách thơ của Chế Lan Viên

2 Tác phẩm:

H: Nêu xuất xứ của bài thơ?

3 Từ khó:

H: Giải thích các từ khó trong

phần chú thích?

- Đọc, nêu nét chính cần nhớ

- Chú ý

Nêu

- Giải thích từ khó

I.Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

- Chế Lan Viên (1920 – 1989), tên Phan Ngọc Hoan

- Là nhà thơ xuất sắc của nền thơ ca hiện đại

- Phong cách thơ của ông mang tính triết lí

- Năm 1996 được tặng giải thưởng HCM về văn học nghệ thuật

2 Tác phẩm:

Sáng tác 1962 – in trong tập “Hoa ngày thường – chim báo bão”

3 Từ khó:

Hoạt động 3: Hướng dẫn đọc – hiểu văn bản.( 51 phút)

MT:Luyện cách đọc,tìm hiểu bố cục.Cảm nhận được vẻ đẹp và ý nghĩa của hình tượng con cò trong bài thơ được phát triển từ những câu ca dao để ca ngợi tình mẹ

1 Đọc:

- Hướng dẫn đọc: Giọng thủ thỉ,

tâm tình

- Đọc mẫu 1 đoạn, gọi HS đọc

tiếp

H: Xác định thể thơ và phương

thức biểu đạt:

2 Bố cục:

- Tác giả đã phân bố cục văn

bản 3 phần

- Hỏi: Hãy tìm ý chính cho từng

phần?

Nghe Đọc Xác định

II Đọc – hiểu văn bản:

1 Đọc:

- Thể thơ: tự do

- PTBĐ: BC+TS

2 Bố cục: 3 phần

+Hình ảnh con cò qua những lời ru bắt đầu đến với tuổi ấu thơ

+Hình ảnh con cò đi vào

- Hửụựng daón HS tỡm hieồu theo

boỏ cuùc

3 Phaõn tớch:

? Hình ảnh con cò trong lời mẹ hát đợc

mô tả nh thế nào ? Lời ru của mẹ và

hình ảnh con cò có tác dụng gì với em

bé ?

- Hoỷi: Lụứi ru ụỷ baứi ca dao 1 gụùi

ủieàu gỡ?

? “Con còn bế trên tay” có biết

đợc ý nghĩa của những câu ca dao

trong lời ru của mẹ không? Vậy hình

ảnh cò và lời ru của mẹ đến với trẻ nh

thế nào ?

? Đoạn thơ khép lại bằng hình ảnh

nào (hình ảnh thanh bình của cuộc

sống) ? Đọc đoạn thơ diễn tả điều đó ?

“Ngủ yên, ngủ yên ! Cò ơi chớ sợ

+ Hình ảnh con cò

đang bay liệng trong một khung cảnh quen thuộc của cuộc sống

xa, làng quê, phố xá, nhịp nhàng, bình yên, thong thả

“Con cò bay lả

bay la bay ra cánh

đống”

“Con cò bay lả

bay la bay vào

Đồng Đăng”

+ Cò tợng trng cho những con ngời cụ thể

là ngời mẹ, ngời phụ nữ nhọc nhằn vất vả, lặn lội kiếm sống “Con cò lặn lội

tiếng khóc nỉ non”

“Cái cò đi đón cơn ma cò về”

“Lặn lội thân cò”

(Tú Xơng) + Con không thể biết

đợc ý nghĩa của những câu ca trong lời ru của

mẹ, vì vậy hình ảnh cò

và ý nghĩa lời ru đến với trẻ một cách vô

thức và theo đó là cả

điệu hồn dân tộc

tieàm thửực cuỷa tuoồi thụ, trụỷ neõn gaàn guừi vaứ seừ theo cuứng con ngửụứi treõn moùi chaởng ủửụứng ủụứi

+Tửứ hỡnh aỷnh con coứ, suy ngaóm vaứ trieỏt lớ veà yự nghúa cuỷa lụứi ru vaứ loứng meù ủoỏi vụựi cuoọc ủụứi moói ngửụứi

3 Phaõn tớch:

a Hỡnh aỷnh con coứ qua lụứi

ru thụứi thụ aỏu:

* Noọi dung lụứi ru:

- “Con coứ bay la … ẹoàng ẹaờng” → Gụùi khoõng gian roọng, quen thuoọc, thanh bỡnh

- “Con coứ aờn ủeõm … xaựo maờng” → Gụùi hỡnh aỷnh ngửụứi meù taỷo taàn luoõn che chụỷ cho con

- “Con chửa … phaõn vaõn”

→ Hỡnh aỷnh con coứ ủi vaứo taõm hoàn moọt caựch tửù nhieõn

⇒ Qua lụứi ru, hỡnh aỷnh con coứ ủeỏn vụựi taõm hoàn tuoồi thụ 1 caựch voõ thửực, tửù nhieõn nhử doứng sửừa meù → Theồ hieọn tỡnh meù bao la, luoõn ủuứm boùc chụỷ che

S÷a mĐ nhiỊu con ngđ ch¼ng

ph©n v©n.”

Hỏi: Còn ở bài ca dao thứ 2?

Gợi điều gì?

Hỏi: Em có nhận xét gì về câu

thơ: “Con chưa … phân vân”?

- Hỏi: Qua lời ru ta thấy

tình cảm của người mẹ

dành cho đứa con bé nhỏ

của mình như thế nào?

- Bình: Tình cảm của người mẹ

được bộc lộ qua lời ru, gởi qua

hình ảnh cánh cò Mẹ sung

sướng khi thấy con chơi, con

ngủ luôn đùm bọc che chở cho

con Cánh cò có ý nghĩa biểu

tượng thể hiện tình mẹ con bao

la Nói như vậy, không phải chỉ

có mẹ mà người cha cũng rất

yêu con trăn trở, nhớ thương, lo

lắng cho con qua bài: “Ru, mùa

thu” của Đường Văn

- Hỏi: Em có nhận xét gì về

nghệ thuật vận dụng trong

đoạn thơ trên?

- Gọi đọc đoạn 2.

- Hỏi: Hình ảnh con cò và lời ru

của mẹ đã theo bé trên những

chặng đường nào của cuộc đời?

- Hỏi: Em có nhận xét gì về mối

quan hệ giữa cánh cò trong lời

ru của mẹ và em bé?

- Hỏi: Hình ảnh con cò ở đây

còn gợi cho em suy nghĩ gì về

lòng mẹ?

- Bình: Cánh cò và tuổi thơ,

cánh cò và cuộc đời con người,

cánh cò và lời ru của mẹ cứ hòa

quyện, khó phân biệt Màu

trắng của cánh cò, cái dịu dàng

êm ả của cánh cò bay lả, bay la

cứ thế gắn với cuộc đời của mỗi

Thể hiện tình mẹ bao la, luôn đùm bọc chở che

Vận dụng ca dao, mang tính biểu tượng

Đọc đoạn 2 Tuổi ấu thơ Tuổi đến trường

Cánh cò từ trong lời ru đã đi vào tiềm thức của tuổi thơ

Về sự dìu dắt nâng đỡ, dịu dàng và bền bỉ của người mẹ

b Hình ảnh con cò và lời

ru của mẹ qua những chặng đường đời:

- Tuổi ấu thơ:

“Con ngủ yên … chung đôi”

- Tuổi đến trường:

“Mai khôn lớn … đôi chân”

- Tuổi trưởng thành:

“Cánh cò trắng … câu văn”

⇒ Cánh cò trong lời ru đã trở thành người bạn đồng hành của con người trên suốt đường đời – gợi ý nghĩa biểu tượng với lòng mẹ: Dìu dắt, nâng đỡ dịu dàng và bền bỉ

- Nghệ thuật: Liên tưởng,

con ngửụứi Con coứ nhử bay tửứ

caõu ca dao vaứo lụứi ru cuỷa meù ủi

vaứo tieàm thửực, ủi vaứo taõm hoàn

naõng ủụừ taõm hoàn con ngửụứi –

Lieõn heọ ngaứy nay

Hoỷi: Hỡnh aỷnh con coứ ụỷ khoồ 2

ủửụùc xaõy dửùng baống ngheọ thuaọt

naứo?

Chuyeồn yự:Tửứ lụứi ru eõm aỷ, mửụùt

maứ vaứ taỏm loứng ngửụứi meù dũu

daứng beàn bổ beõn con vaứ chuựng

ta seừ suy ngaóm ủieàu gỡ veà lụứi ru

vaứ tỡnh meù?

- Goùi ủoùc khoồ 3

- GV ủoùc: Duứ ụỷ … yeõu con

- Hoỷi: Hỡnh aỷnh con coứ ụỷ ủoaùn

naứy coự gỡ phaựt trieồn so vụựi hai

ủoaùn treõn?

- GV ủoùc “Con duứ lụựn … yeõu

con”

- Hoỷi: Qua 2 caõu thụ naứy, taực

giaỷ ủaừ khaựi quaựt ủửụùc qui luaọt

naứo veà tỡnh meù? Vỡ sao?

- Bỡnh: Con lụựn leõn, con trửụỷng

thaứnh ủi xa nhửng loứng meù maừi

yeõu con nhử con coứn thụ aỏu

-Goùi ủoùc ủoaùn coứn laùi

- Từ sự thấu hiểu lòng mẹ nhà

thơ đã khái quát một quy luật

của tình cảm Đọc câu thơ

khái quát ?

+ Nguyễn Duy cũng đã viết :

“Cái cò sung chát đào chua

Câu ca mẹ hát gió đa về trời

Con đi trọn kiếp con ngời

Vẫn không đi hết mấy lời mẹ

ru”

? Từ xúc cảm về tình mẹ con,

bài thơ đã mở ra nhiều suy

t-ởng?

Lieõn tửụỷng, tửụỷng tửụùng phong phuự

ẹoùc khoồ thụ 3

Tửứ hỡnh aỷnh con coự ủửụùc nhaỏn maùnh ụỷ yự nghúa bieồu tửụùng cho taỏm loứng ngửụứi meù luực naứo cuừng ụỷ beõn con vaứ beõn con suoỏt ủụứi

Tửứ sửù thaỏu hieồu taỏm loứng ngửụứi meù nhaứ thụ khaựi quaựt moọt qui luaọt tỡnh caỷm coự yự nghúa vửừng beàn vaứ roọng lụựn, saõu saộc veà meù yeõu con maừi maừi vaứ suoỏt ủụứi

tửụỷng tửụùng phong phuự

c Suy ngaóm veà lụứi ru vaứ tỡnh meù:

- Hỡnh aỷnh con coứ tửụùng trửng cho taỏm loứng ngửụứi meù:

Yeõu con suoỏt ủụứi “Duứ ụỷ … yeõu con”

-> Taỏm loứng ngửụứi meù luực naứo cuừng ụỷ beõn con vaứ beõn con suoỏt ủụứi

- Hieồu taỏm loứng ngửụứi meù, ủửựa con bao giụứ cuừng beự boỷng “Con duứ

… theo con”

-> Tỡnh meù yeõu con ủaừ trụỷ thaứnh moọt qui luaọt tỡnh caỷm coự

yự nghúa vửừng beàn vaứ saõu saộc

+ Bài thơ trở lại âm hởng lời

ru và đúc kết ý nghĩa phong

phú của hình tợng con cò có

trong những lời ru ấy :

* Về con cò trong lời ru

* Về cuộc đời con ngời trong

sự đùm bọc, âu yếm của ngời

mẹ.

* Về cuộc đời lớn lên trởng

thành từ chiếc nôi và lời ru.

Hẹ 4: HD TOÅNG KEÁT(7 phuựt)

HS khaựi quaựt neựt ủaởc saộc veà ngheọ thuaọt vaứ noọi dung cuỷa baứi thụ

- Hoỷi: Em coự nhaọn xeựt gỡ veà ủaởc

ủieồm ngheọ thuaọt cuỷa baứi thụ?

- Hoỷi: Qua baứi thụ, em hieồu gỡ

veà tỡnh meù vaứ lụứi ru cuỷa meù?

- Goùi ủoùc ghi nhụự SGK/48

Nhaọn xeựt

Traỷ lụứi ẹoùc

III/ Toồng keỏt:

1.Ngheọ thuaọt:

Theồ thụ tửù do mang daựng daỏp theồ thụ 8 chửừ

Gioùng ủieọu suy ngaóm mang tớnh trieỏt lớ

Nhửừng hỡnh aỷnh mang tớnh bieồu tửụùng gaàn guừi nhửng haứm chửựa yự nghúa vaứ mang tớnh bieồu caỷm cao

Saựng taùo ngoõn ngửừ daõn gian

2 Noọi dung: _Noọi dung: Khai

thaực hỡnh tửụùng con coứ trong nhửừng caõu haựt ru, baứi thụ “ con coứ” cuỷa Cheỏ Lan Vieõn ngụùi ca tỡnh meù vaứ yự nghúa cuỷa lụứi ru ủoỏi vụựi cuoọc soỏng cuỷa con ngửụứi.

Hoaùt ủoọng 5: HD luyeọn taọp ( 15 phuựt)

Cuỷng coỏ hụn KT cho HS.

- ẹoỏi chieỏu vụựi baứi khuực haựt ru

… cuỷa Nguyeón Khoa ẹieàm ủeà

thaỏy caựch vd lụứi ru ụỷ moói baứi

thụ

- Goùi HS ủoùc BT2 SGK/49

Vieỏt 1 ủoaùn vaờn bỡnh ủoaùn thụ

Thửùc hieọn vaứo vụỷ Goùi ủem taọp

(5 em) chaỏm sửỷa

Thửùc hieọn theo yeõu caàu

IV Luyeọn taọp:

- Vieỏt ủoaùn vaờn bỡnh ủoaùn thụ

IV Hướng dẫn công việc ở nhà: (2 phút)

- Học bài, tiếp tục sưu tầm, tìm hiểu theo yêu cầu luyện tập → Tự học

- Chuẩn bị dàn ý → Trả bài TLV số 5

V Nhận xét rút kinh nghiệm tiết dạy:

Tuần: 25 Ngày soạn:

Tiết: 113 + 114 Ngày dạy:

CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ

TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp học sinh:

1/Kiến thức: Nắm được kiểu bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.

2/ Kĩ năng: biết làm bài tập làm văn về kiểu bài này.

II CHUẨN BỊ:

1- Giáo viên: Bảng phụ

2- Học sinh:

- Học thuộc bài cũ, chuẩn bị phần luyện tập ở nhà

- Chuẩn bị các câu hỏi SGK

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

* Hoạt động 1: Khởi động.( 3 phút)

1 Ổn định:

2 Kiểm tra: Kiểm tập bài soạn của HS

3 Giới thiệu bài:

Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu đề bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.(15 phút)

MT: Tìm hiểu điểm giống nhau và khác nhau của các đề bài

Treo bảng phụ ghi đề bài

SGK/51, 52; gọi đọc

H: Chỉ ra điểm giống nhau của

các đề:

GV: Đề 1,3,10 là đề có mệnh

lệnh Đề có mệnh lệnh khi đối

tượng nghị luận là một tư tưởng

thể hiện trong 1 truyện ngụ

ngôn Còn đề chỉ nêu 1 tư tưởng

đạo lí ngầm ý đòi hỏi người viết

bài nghị luận lấy tư tưởng, đạo

lí làm nhan đề để viết bài nghị

luận

Khi làm bài đòi hỏi người làm

bài vận dụng phép lập luận giải

thích và chứng minh để bày tỏ

suy nghĩ và đánh giá của mình

- Cho HS thào luận 2’, yêu cầu

mỗi dãy đặt một dạng đề

- Gọi bất kì đọc đề bài (mỗi dãy

Quan sát Chỉ ra Nghe

Thảo luận Trình bày Nhận xét

I Đề bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí:

a Điểm giống nhau trong các đề bài:

- Dạng đề có mệnh lệnh: Đề 1,

3, 10

- Dạng đề mở (Không mệnh lệnh): Đề 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9

b Tự đặt đề bài:

- Goùi HS nhaọn xeựt, GV nhaọn

xeựt

Hoaùt ủoọng 3: Hửụựng daón caựch laứm baứi nghũ luaọn veà moọt vaỏn ủeà tử tửụỷng, ủaùo lớ.(55 phuựt)

MT: Naộm ủửụùc caựch laứm baứi vaờn NL veà 1 vaỏn ủeà tử tửụỷng ủaùo lớ,caực bửụực laứm baứi

- Goùi HS ủoùc ủeà baứi

- Hoỷi: ẹeà baứi thuoọc daùng naứo

trong 2 daùng treõn? Muoỏn laứm

toỏt baứi nghũ luaọn phaỷi qua nhửừng

bửụực naứo?

- Yeõu caàu HS tỡm hieồu ủeà

baứi

Hoỷi: Xaực ủũnh kieồu baứi, noọi

dung nghũ luaọn vaứ yeõu caàu?

- Hoỷi: ẹeồ tỡm yự cho ủeà baứi treõn

ta neõn ủaởt vaứ traỷ lụứi caõu hoỷi nhử

theỏ naứo?

? Việc tìm ý cho bài văn chính

là việc giải thích câu tục ngữ ?

Câu tục ngữ thờng có những

nghĩa gì ?

- Hoỷi: Neõu yự chớnh cuỷa phaàn mụỷ

baứi?

- Hoỷi: Bửụực ủaàu tieõn cuỷa phaàn

thaõn baứi laứ gỡ? ( giaỷi thớch) Neõu

yự nghúa caõu tuùc ngửừ? ( ủaừ neõu ụỷ

phaàn tỡm yự)

ẹoùc Traỷ lụứi

Xaực ủũnh

Traỷ lụứi Traỷ lụứi

Neõu Traỷ lụứi

II Caựch laứm baứi nghũ luaọn veà moọt vaỏn ủeà tử tửụỷng, ủaùo lớ:

ẹeà: Suy nghú veà ủaùo lớ “Uoỏng nửụực

nhụự nguoàn”

1 Tỡm hieồu ủeà, tỡm yự:

a Tỡm hieồu ủeà:

- Kieồu baứi: Nghũ luaọn (veà moọt vaỏn ủeà tử tửụỷng, ủaùo lớ)

- Noọi dung nghũ luaọn: Caõu tuùc ngửừ: Uoỏng nửụực nhụự nguoàn

- Meọnh leọnh laứm baứi: Neõu suy nghú

b Tỡm yự:

+ Nghĩa đen và nghĩa bóng.

+ Nghĩa bóng : Nớc à mọi thành quả hởng thụ Nguồn à ngời làm ra thành quả

+ “uống nớc nhớ nguồn” là đạo lý của ngời hởng thụ thành quả với

“nguồn” của thành quả.

+ “Nhớ nguồn” : lơng tâm trách nhiệm với nguồn, là sự biết ơn, giữ

gìn và tiếp nối sáng tạo, là không vong ân bội nghĩa, là học nguồn sáng tạo thành quả mới.

+ Đạo lý này là sức mạnh tinh thần gìn giữ các giá trị vật chất và tinh thần, là nguyên tắc của ngời Việt Nam

2 Daứn yự:

a Mụỷ baứi: Giụựi thieọu caõu tuùc ngửừ vaứ

noọi dung ủaùo lớ: loứng bieỏt ụn laứ ủaùo lớ coự tớnh truyeàn thoỏng

b Thaõn baứi

- Giaỷi thớch

- Hỏi: Sau bước giải thích ta

phải làm gì? ( nhận định, đánh

giá, bình luận), ý nghĩa câu tục

ngữ đúng không? Tại sao đúng?

( Gợi ý cho học sinh sắp xếp

theo trình tự)

- Hỏi: Ý nghĩa câu tục ngữ ngày

nay còn có giá trị thiết thực nữa

không? (Giá trị gì? Tác dụng?)

- Suy nghĩ bản thân

- Hướng dẫn học sinh viết bài,

đọc lại đề kiểm tra, sửa chữa

- Giáo viên: Giới thiệu phần

hướng dẫn SGK ( trang 53, 54)

để học sinh hình dung khâu viết

bài có nhiều cách diễn đạt, dẫn

dắt khác nhau

- Sau khi viết bài cần đọc lại

sửa chữa, hoàn thiện bài làm

(Yêu cầu học sinh viết từng

phần, gọi trình bày, nhận xét và

sửa chữa)

- Gọi học sinh đọc ghi nhớ SGK

trang 54

- Nước ở đây là gì?

- Uống nước?

- Nguồn?

- Nhớ nguồn?

- Uống nước nhớ nguồn?

- Nhận định, đánh giá: đúng ( bình luận)

- Câu tục ngữ nêu lên đạo lí làm ngừơi

- Truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam

- Đạo lí biết ơn là nền tản duy trì và phát triển của xã hội

- Nhắc nhở những ai vô ơn

- Nhắc nhở mọi người cống hiến cho xã hội cho dân tộc

C Kết bài:

- Câu tục ngữ vẫn còn giữ nguyên giá trị, nó thể hiện nét đẹp truyền thống của người Việt Nam

- Liên hệ bản thân

3 Viết bài, đọc lại và sửa chữa

a Viết bài ( theo dàn ý)

b Đọc lại, điểm qua bài viết

c Sửia chữa: dùng từ, đặt câu, liên kết đoạn

* Ghi nhớ SGK trang 54

HĐ 4: HD HS LUYỆN TẬP ( 15 phút)

MT: Luyện tập cách lập dàn bài NL về một vấn đề tư tưởng đạo lí

- Gọi HS đọc đề bài 7 SGK/52

- HDVN làm dàn ý:

* Đề: Tinh thần tự học.