Giáo trình Kinh tế ngoại thương
Đối tượng, nhiệm vụ, cơ cấu của môn học
Khái niệm về ngoại thương
Ngoại thương là hoạt động trao đổi hàng hóa và dịch vụ giữa các quốc gia, sử dụng tiền tệ làm phương tiện giao dịch.
Ngoại thương đóng vai trò quan trọng trong kinh tế đối ngoại của một quốc gia Để ngoại thương có thể hình thành, tồn tại và phát triển, cần có những điều kiện nhất định.
(1) Có sự tồn tại và phát triển của kinh tế hàng hóa - tiền tệ, kèm theo đó là sự xuất hiện của tư bản thương nghiệp;
(2) Sự ra đời của Nhà nước và sự phát triển của phân công lao động quốc tế giữa các nước.
Đối tượng, nhiệm vụ, cơ cấu và phương pháp nghiên cứu môn học
1- Đối tượng, nhiệm vụ và cơ cấu môn học:
Kinh tế học quốc tế được chia thành hai lĩnh vực chính: thương mại quốc tế và tiền tệ quốc tế Thương mại quốc tế tập trung vào việc phân tích các giao dịch thực tế liên quan đến lưu chuyển hàng hóa và nguồn lực kinh tế, trong khi tiền tệ quốc tế nghiên cứu khía cạnh tiền tệ của nền kinh tế toàn cầu Tuy nhiên, thực tế cho thấy không có sự phân tách rõ ràng giữa thương mại và tiền tệ, vì hầu hết các giao dịch thương mại quốc tế đều gắn liền với các giao dịch tiền tệ.
Phân tích các lý thuyết về thương mại quốc tế, như thuyết lợi thế so sánh và lợi thế cạnh tranh, cùng với các yếu tố và nguồn lực sản xuất, đã tạo ra một cái nhìn tổng quát về các quy luật và chính sách trong quan hệ thương mại quốc tế Tuy nhiên, trong nền kinh tế toàn cầu, mỗi quốc gia có chủ quyền tự do lựa chọn chính sách kinh tế riêng, và điều này có thể ảnh hưởng đến các quốc gia khác Sự khác biệt về mục tiêu giữa các nước có thể dẫn đến xung đột lợi ích, và ngay cả khi các quốc gia có những mục tiêu tương đồng, việc thiếu sự phối hợp trong chính sách vẫn có thể gây thiệt hại cho họ.
Dựa trên nền tảng kinh tế học quốc tế, môn kinh tế ngoại thương phân tích các qui luật thương mại quốc tế ảnh hưởng đến ngoại thương của một quốc gia, bao gồm lợi ích và tác động của các công cụ chính sách ngoại thương Nghiên cứu này đặc biệt chú trọng đến chính sách ngoại thương trong mối quan hệ với thương mại quốc tế, dựa trên các quy định chung của các liên kết kinh tế quốc tế mà quốc gia tham gia Chính sách ngoại thương không chỉ mang tính đặc thù mà còn hướng tới hội nhập, nhằm bảo vệ quyền lợi quốc gia mà không xung đột với lợi ích của các quốc gia khác.
Khoa Kinh t ế - Qu ả n tr ị kinh doanh, Đạ i h ọ c C ầ n Th ơ Trang 1
Cụ thể, trong giáo trình kinh tế ngoại thương này sẽ giúp cho sinh viên nghiên cứu các vấn đề:
Nghiên cứu mối quan hệ kinh tế trong lĩnh vực buôn bán giữa một quốc gia và các quốc gia khác giúp hình thành các mối quan hệ thương mại, xác định xu hướng phát triển và các quy luật chi phối hoạt động này Đồng thời, việc hiểu rõ cơ chế vận hành của các mối quan hệ kinh tế quốc tế là rất quan trọng để tối ưu hóa lợi ích và phát triển bền vững trong thương mại toàn cầu.
Nghiên cứu chính sách ngoại thương và mối quan hệ thương mại của một quốc gia với thế giới là rất quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay Việc chú trọng đến xu hướng hội nhập kinh tế toàn cầu sẽ giúp nền kinh tế đất nước phát triển bền vững và nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.
Nghiên cứu các chính sách kinh tế hiện tại liên quan đến ngoại thương là cần thiết để áp dụng hiệu quả trong nghiên cứu và thực tiễn công việc sau khi tốt nghiệp Việc hiểu rõ các chính sách này giúp sinh viên nắm bắt được xu hướng và cơ hội trong lĩnh vực ngoại thương, từ đó phát triển kỹ năng và kiến thức cần thiết cho sự nghiệp tương lai.
Phân tích thực tiễn hoạt động ngoại thương là cần thiết để đánh giá kết quả và tác động của hội nhập kinh tế quốc tế Bài viết hướng dẫn cách phân tích kết quả hoạt động ngoại thương theo từng thời điểm và chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp Những phân tích này giúp sinh viên nhận thức rõ rằng việc áp dụng hiệu quả các quy luật kinh tế và chính sách nhà nước sẽ nâng cao lợi nhuận và hiệu quả hoạt động ngoại thương của doanh nghiệp.
Cơ sở lý luận của kinh tế ngoại thương bao gồm kinh tế học quốc tế và các lý thuyết về thương mại và phát triển Kinh tế ngoại thương có mối liên hệ chặt chẽ với các lĩnh vực khác như kinh tế đối ngoại và kỹ thuật nghiệp vụ ngoại thương.
Dựa trên việc xác định đối tượng nghiên cứu và nhiệm vụ của môn học, cấu trúc môn học sẽ được giới thiệu cho sinh viên, bao gồm 3 phần và 8 chương.
Phần I: Những vấn đề cơ bản về phát triển ngoại thương:
Phần này trình bày những vấn đề cơ bản liên quan đến thương mại quốc tế và ngoại thương của một quốc gia, bao gồm lợi ích của ngoại thương và ảnh hưởng của các công cụ chính sách ngoại thương Trong phần I, sẽ có ba chương được đề cập.
Chương 1: Đối tượng, nhiệm vụ, cơ cấu của môn học
Chương 2: Lợi ích của ngoại thương
Chương 3: Các công cụ chính sách ngoại thương
Phần II: Chính sách ngoại thương
Sau khi trang bị cho sinh viên các qui luật kinh tế trong lĩnh vực ngoại thương, bài viết nhấn mạnh việc phân tích lợi ích của các đối tượng tham gia hoạt động ngoại thương, với sự tác động của chính sách ngoại thương dựa trên lợi ích quốc gia Phần II cung cấp kiến thức về các loại hình chính sách ngoại thương phổ biến trên thế giới, nguyên tắc điều chỉnh buôn bán quốc tế, và những kinh nghiệm phát triển ngoại thương từ các nước đang phát triển có điều kiện kinh tế xã hội tương đồng với Việt Nam.
Khoa Kinh t ế - Qu ả n tr ị kinh doanh, Đạ i h ọ c C ầ n Th ơ Trang 2
Bài viết này giới thiệu tổng quan về bối cảnh toàn cầu hóa của nền kinh tế thế giới, tập trung vào các liên kết kinh tế quốc tế và các tổ chức kinh tế toàn cầu Đặc biệt, nội dung sẽ đề cập đến các liên kết và tổ chức mà Việt Nam đang tham gia và sẽ tham gia trong tương lai Phần II của bài viết bao gồm 4 chương, mỗi chương sẽ khai thác các khía cạnh khác nhau của chủ đề này.
Chương 4: Chính sách ngoại thương của các nước trên thế giới
Chương 5: Liên kết kinh tế quốc tế
Chương 6: Chính sách ngoại thương của Việt Nam
Chương 7: Hội nhập kinh tế thế giới
Phần III: Hiệu quả hoạt động ngoại thương
Phần III của giáo trình tập trung vào hiệu quả hoạt động ngoại thương, nhằm giúp sinh viên không chỉ tiếp thu kiến thức lý thuyết mà còn biết cách áp dụng các qui luật và chính sách của nhà nước vào thực tiễn kinh doanh Chương duy nhất này sẽ trang bị cho sinh viên những kỹ năng cần thiết để đạt được hiệu quả trong hoạt động ngoại thương.
Chương 8: Lợi nhuận và hiệu quả hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu
Chương 8 phân tích tương đối cụ thể các nhân tố ảnh hưởng đến lợi nhuận hoạt động ngoại thương, đặc biệt chú trọng phân tích chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp (chi phí lưu thông) sau một chu kỳ kinh doanh và tỷ giá hối đoái Trong lĩnh vực ngoại thương, khi doanh nghiệp biết rõ thông lệ buôn bán quốc tế, vững vàng nghiệp vụ ngoại thương và biết vận dụng tốt các chính sách, chủ trương của nhà nước sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp giảm thiểu chi phí bán hàng và quản lý hay vận dụng tốt tỷ giá hối đoái để kinh doanh đạt hiệu quả Ngoài ra, việc phân tích lợi nhuận theo từng thời điểm kinh doanh sẽ trang bị có sinh viên kỹ năng nhạy bén trong các quyết định tức thời về kinh doanh ngoại thương
2- Phương pháp nghiên cứu môn học: Để có thế học tốt môn học, sinh viên cần phải được trang bị kiến thức nền tảng về kinh tế học quốc tế, các học thuyết kinh tế, các kiến thức về thống kê ứng dụng và cách thức đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Ngoài ra, môn học còn trang bị những vấn đề liên quan đến chính sách kinh tế của một quốc gia, vì vậy, sinh viên còn cần phải:
2.1- Có nhận thức khoa học:
