Gian lận và sai sót trong kiểm toán

Gian lận và sai sót trong kiểm toán

M C L C Ụ Ụ

L I M Đ UỜ Ở Ầ 2

N I DUNGỘ Ph n Iầ Gian l n và sai sót v i v n đ ki m toánậ ớ ấ ề ể

4 I/ Khái ni m ệ .4

1 Gian l nậ 4

2 Sai sót 5

3 So sánh gian l n và sai sótậ 6

II/ Các hình th c bi u hi nứ ể ệ 7

1 Hình th c bi u hi n c a gian l nứ ể ệ ủ ậ

7 2 Hình th c bi u hi n c a sai sótứ ể ệ ủ 7

III/ Các nhân t nh hố ả ưởng đ n gian l n và sai sótế ậ

7 IV/ Trách nhi m c a ki m toán viên đ i v i gian l n và sai sótệ ủ ể ố ớ ậ

9 Ph n IIầ Th c tr ng gian l n và sai sót trong ki m toán hi n nayự ạ ậ ể ệ

13 I/ Các hành vi gian l n và sai sót trong ki m toán tài chínhậ ể 13

II/ Các hành vi gian l n và sai sót trong ki m toán ho t đ ngậ ể ạ ộ 15

III/ Các hành vi gian l n và sai sót trong ki m toán tuân thậ ể ủ 19

IV/ Các hành vi gian l n và sai sót c a các công ty ki m toánậ ủ ể 20

Ph n IIIầ Nh ng gi i pháp nh m h n ch các hành vi sai ph mữ ả ằ ạ ế ạ 23

trong ki m toán.ể L I K T Ờ Ế 28

TÀI KI U THAM KH OỆ Ả 29

Trong quá trình ki m toán luôn tìm n nh ng gian l n và sai sótể ẩ ữ ậkhông phát hi n đệ ược và làm sai l ch báo cáo tài chính Đ gi m r i roệ ể ả ủkhông phát hi n đệ ược gian l n gây nh hậ ả ưởng tr ng y u đ n báo cáo tàiọ ế ếchính và đ a ra ý ki n đúng đ n v báo cáo tài chính, ki m toán viên c nư ế ắ ề ể ầ quan tâm nghiên c u v n đ gian l n và kh năng x y ra gian l n trongứ ấ ề ậ ả ả ậquá trình ki m toán Trong th c t luôn t n t i s khác bi t gi a kỳể ự ế ồ ạ ự ệ ữ

v ng c a ngọ ủ ườ ử ụi s d ng báo cáo tài chính mong ch ki m toán viên vàờ ở ể

nh ng gì ki m toán viên có th đáp ng đữ ể ể ứ ược vì ngườ ử ụi s d ng cho

r ng ki m toán viên đ m b o đằ ể ả ả ược báo cáo tài chính trung th c và h pự ợ

lý m t cách tuy t đ i nh ng ki m toán viên không th làm độ ệ ố ư ể ể ược Đ thuể

h p s cách bi t này thì ki m toán viên ngoài vi c ph i gi i thích choẹ ự ệ ể ệ ả ả

ngườ ử ụi s d ng báo cáo tài chính hi u để ược ph m vi và h n ch c aạ ạ ế ủ ngành ki m toán thì ph i không ng ng nâng cao năng l c cá nhân chuyênể ả ừ ựmôn nh m phát hi n ra đằ ệ ược nh ng gian l n và sai sót gây sai l ch tr ngữ ậ ệ ọ

y u đ n báo cáo tài chính.ế ế

Trong giai đo n Vi t Nam v a m i gia nh p WTO - T ch cạ ệ ừ ớ ậ ổ ứ

Thương m i Th gi i thì n n kinh t nạ ế ớ ề ế ước ta đang đ ng trứ ước m tộ thách th c m i và ngành ki m toán Vi t Nam cũng bứ ớ ể ệ ước vào giai đo nạ

phát tri n vể ượt b c v i nhi u khó khăn và c h i m i Các doanhậ ớ ề ơ ộ ớnghi p ki m toán đệ ể ược thành l p c nh tranh kh c li t Th nên cácậ ạ ố ệ ếdoanh nghi p có xu hệ ướng gian l n nh m ph c v nh ng m c đích c aậ ằ ụ ụ ữ ụ ủ

cá nhân doanh nghi p làm t n h i đ n l i ích c a c ng đ ng ệ ổ ạ ế ợ ủ ộ ồ

H n n a trong tình hình g n đây, có nhi u v ki n mà ki m toán viênơ ữ ầ ề ụ ệ ể

tr c ti p b nh hự ế ị ả ưởng b i l báo cáo tài chính đã đở ẽ ược ki m toán cònể

ch a đ ng gian l n t n h i nghiêm tr ng đ n l i ích c a ngứ ự ậ ổ ạ ọ ế ợ ủ ườ ử ụ i s d ng

mà ki m toán viên trong quá trình ki m toán không phát hi n để ể ệ ược Đi uề này đã làm gi m sút nghiêm tr ng uy tín và hình tả ọ ượng ngh nghi pề ệ

ki m toán.ể

Chính vì t t c nh ng đi u đó nên chúng ta không ng ng tìm hi uấ ả ữ ề ừ ể

v gian l n và sai sót trong k toán và ki m toán Đ hi u rõ h n về ậ ế ể ể ể ơ ề

nh ng gian l n và sai sót đó tôi xin trình bày v đ tài : “ GIAN L N VÀữ ậ ề ề ẬSAI SÓT V I V N Đ KI M TOÁN” Ớ Ấ Ề Ể

PH N I: Ầ GIAN L N VÀ SAI SÓT V I V N Đ KI M TOÁN Ậ Ớ Ấ Ề Ể :

I. Khái ni mệ :

1) Gian l nậ :

Gian l n là nh ng hành vi c ý làm sai l ch thông tin kinh t , tàiậ ữ ố ệ ếchính do m t hay nhi u ngộ ề ười trong đ n v ho c bên th ba th c hi n,ơ ị ặ ứ ự ệ làm nh hả ưởng đ n đ i tế ố ượng ki m toán.ể

Trong lĩnh v c tài chính k toán, gian l n có th đ n thu n là hànhự ế ậ ể ơ ầ

vi c ý xâm ph m tài s n, bi n th công qu , tham ô, tham nhũng Songố ạ ả ể ủ ỹxâm ph m tài s n thạ ả ường g n v i xuyên t c v thông tin k toán nhắ ớ ạ ề ế ư ghi chép các nghi p v không đúng s th t,gi m o ho c s a ch aệ ụ ự ậ ả ạ ặ ử ữ

ch ng t , d u di m h s tài li u, b t đ u m i thông tin ứ ừ ấ ế ồ ơ ệ ị ầ ố

Ví dụ : Khi đang ki m tra vi c c t gi m doanh s bán hàng m t kháchể ệ ắ ả ố ở ộhàng, trong s các nghi p v đã đố ệ ụ ược ch n l a, ki m toán viên đã b tọ ự ể ắ

g p m t nghi p v liên quan đ n doanh s t m t khách hàng mà d aặ ộ ệ ụ ế ố ừ ộ ự vào vi c đánh giá tình hình kinh doanh các ph n hành ki m toán khác,ệ ở ầ ể

ki m toán viên nh n ra khách hàng này là m t ngể ậ ộ ười mua chính Nghi pệ

v này x y ra không thụ ả ường xuyên, và được đánh giá là tr ngọ

y u.Nh ng tài li u có liên quan đ n nghi p v này đế ữ ệ ế ệ ụ ược thu th p.ậ

Nh ng tài li u này bao g m nh ng b ng ch ng liên quan đ n vi c chiữ ệ ồ ữ ằ ứ ế ệ

tr c a các kho n ph i thu sau ngày k t thúc Báo cáo tài chính năm Tuyả ủ ả ả ếnhiên tài li u liên quan đ n vi c giao hàng b ng đệ ế ệ ẳ ường thu đã khôngỷ

được cung c p Quá trình phân tích đã ch ra r ng không h có vi c ghiấ ỉ ằ ề ệchép quá trình v n chuy n M c dù có b ng ch ng c a vi c chi tr ,ậ ể ặ ằ ứ ủ ệ ả

nh ng không h có b ng ch ng ch ng minh r ng hàng hóa đã đư ề ằ ứ ứ ằ ượ cgiao.Vi c phân tích thêm n a đệ ữ ược m r ng, hoá đ n c a công ty đở ộ ơ ủ ượ c

ki m toán viên yêu c u Ki m toán viên ch ng minh để ầ ể ứ ược vài hoá đ nơ

“d ch v đ c bi t” đã đị ụ ặ ệ ược giao cho khách hàng khi công ty được chi

tr Nh ng hoá đ n này ít chi ti t h n h n nh ng hoá đ n khác trong t pả ữ ơ ế ơ ẳ ữ ơ ậ

h s và không đồ ơ ược được làm sáng t h n qua các đ n đ t hàng hay làỏ ơ ơ ặcác gi y t ph i thu T ng s hoá đ n đ c bi t này đã ch ng minh đấ ờ ả ổ ố ơ ặ ệ ứ ượ c

r ng nghi p v bán hàng đó hoàn toàn đáng nghi v n.Vi c phát hi n nàyằ ệ ụ ấ ệ ệ

được trao đ i v i Giám đ c tài chính, ngổ ớ ố ườ ẽ ưi s đ a ra l i gi i thíchờ ảthi u chính xác Sau khi ti p xúc v i ban qu n tr , ki m toán viên g p l iế ế ớ ả ị ể ặ ạ Giám đ c tài chính và báo r ng vi c đi u tra đang đố ằ ệ ề ược xem xét Giám

đ c tài chính đã thông đ ng v i Giám đ c đi u hành xây d ng k ho chố ồ ớ ố ề ự ế ạ

đ tăng doanh s nh m đ t để ố ằ ạ ược m c tiêu doanh thu Khi mu n h pụ ố ợ

th c hoá, Giám đ c tài chính đã ch n m t khách hàng chính, đ th cứ ố ọ ộ ể ự

hi n k ho ch này V giám đ c tài chính s t ng kỳ tr c ti p hệ ế ạ ị ố ẽ ừ ự ế ướ ng

d n khách hàng ghi hoá đ n và tr trong vòng 30 ngày Sau đó, Giám đ cẫ ơ ả ố tài chính này s ph i h p và “t o ra” doanh s o đ n công ty c a ngẽ ố ợ ạ ố ả ế ủ ườ imua v i s ti n tớ ố ề ương đương Trong vòng 30 ngày chi tr doanh s oả ố ả này, khách hàng s trì hoãn vi c chi tr Vào cu i kỳ k toán, k ho chẽ ệ ả ố ế ế ạ này đã khi n kho n bán hàng không trung th c này đế ả ự ược ghi nh n vàoậdoanh thu Đi u này cho phép h đ t đề ọ ạ ược m c tiêu doanh s ụ ố

2) Sai sót :

Sai sót là nh ng l i không c ý có nh hữ ỗ ố ả ưởng đ n đ i tế ố ượng ki mể toán

Sai sót có th là nh m l n ho c b sót không c ý các thông tin, tàiể ầ ẫ ặ ỏ ố

s n t o thông tin sai l ch v thông tin ho c v tài s n T t nhiên sai sótả ạ ệ ề ặ ề ả ấcũng có th nghiêm tr ng nh : Vi ph m quy đ nh v tài chính k toán,ể ọ ư ạ ị ề ếsai sót l p đi l p l i ho c có qui mô l n song đ u không c ý.ặ ặ ạ ặ ớ ề ố

- Hành vi không có chủ ý,ch là vô tình b sót,ỉ ỏ

ho c do năng l c h n ch ,ặ ự ạ ế thi u th n tr ng trongế ậ ọcông vi c, gây ra saiệ

đ tinh vi th p, d phátộ ấ ễ

hi n.ệ

nên khó phát hi n h nệ ơ sai sót.

• Ghi chép các nghi p v kinh t không đúng s th tệ ụ ế ự ậ

• C ý áp d ng không sai các chu n m c, nguyên t c, phố ụ ẩ ự ắ ươ ngpháp và ch k toán, chính sách tài chính;ế ế

• C ý tính toán sai v s h c.ố ề ố ọ

2) Hình th c bi u hi n c a sai sót :ứ ể ệ ủ

 L i v tính toán s h c ho c ghi chép saiỗ ề ố ọ ặ

 B sót ho c hi u sai, làm sai các nghi p v kinh tỏ ặ ể ệ ụ ế

 Áp d ng sai các chu n m c, nguyên t c, phụ ẩ ự ắ ươ ngpháp và ch đ k toán, chính sách tài chính không c ý.ế ộ ế ố

III Các nhân t nh hố ả ưởng đ n gian l n và sai sót:ế ậ

 Nh ng h n ch trong thi t k và th c hi n hữ ạ ế ế ế ự ệ ệ

th ng ki m soát n i b ố ể ộ ộ

 Nh ng h n ch v n có c a ho t đ ng ki mữ ạ ế ố ủ ạ ộ ể toán.

 Các v n đ liên quan đ n tính chính tr c ho cấ ề ế ự ặ năng l c c a ban giám đ c, nh :ự ủ ố ư

 Công tác qu n lý b m t ngả ị ộ ười hay m tộ nhóm người d c quy n n m gi , thi u s giám sát có hi uộ ề ắ ữ ế ự ệ

l cc a ban giám đ c ho c h i đ ng qu n tr ự ủ ố ặ ộ ồ ả ị

 C c u t ch c c a đ n v đơ ấ ổ ứ ủ ơ ị ược ki mể toán ph c t p m t cách c ý.ứ ạ ộ ố

 S b t l c trong vi c s a ch a nh ngự ấ ự ệ ử ữ ữ

y u kém c a h th ng ki m soát n i b trong khi nh ng y u kémế ủ ệ ố ể ộ ộ ữ ếnày hoàn toàn có th kh c ph c để ắ ụ ược

 Thay đ i thổ ường xuyên k toán trế ưở ng

ho c ngặ ười có trách nhi m c a b ph n k toán và tài chính.ệ ủ ộ ậ ế

 Thi u nhi u nhân viên k toán trong m tế ề ế ộ

m r ng qui mô doanh nghi pở ộ ệ

o Các nghi p v ho c phệ ụ ặ ương pháp x lý k toán ph c t p.ử ế ứ ạ

o Các nghi p v v i các bên h u quanệ ụ ớ ữ

o Các kho n chi phi quá cao so v i nh ng d ch v đả ớ ữ ị ụ ược cung

c p.ấ

• Nh ng khó khăn liên quan đ n thu th p đ y đ b ngữ ế ậ ầ ủ ằ

ch ng ki m toán thích h p :ứ ể ợ

+ Tài li u k toán không đ y đ ho c không đệ ế ầ ủ ặ ược cung c p k p th i.ấ ị ờ + L u tr tài li u không đ y đ v các s ki n và nghi p v kinh t ư ữ ệ ầ ủ ề ự ệ ệ ụ ế + Có chênh l ch l n gi a s k toán c a đ n v v i xác nh n c a bênệ ớ ữ ổ ế ủ ơ ị ớ ậ ủ

th ba, mâu thu n gi a các b ng ch ng ki m toán, không gi i thíchứ ẫ ữ ằ ứ ể ả

- Không l y đấ ược thông tin t máy tính.ừ

- Có thay đ i trong chổ ương trình vi tính nh ng không l uư ư tài li u, không đệ ược phê duy t và không đệ ược ki m tra.ể

- Thông tin, tài li u in t máy tính không phù h pv i báoệ ừ ợ ớcáo tài chính

- Các thông tin in ra máy tính m i l n l i khác nhau.ỗ ầ ạ

IV Trách nhi m c a ki m toán viên đ i v i gian l nệ ủ ể ố ớ ậ

và sai sót:

Trách nhi m c a ki m toán viên đ i v i các sai ph m c a đ n v xu tệ ủ ể ố ớ ạ ủ ơ ị ấ phát t m c tiêu c a báo cáo tài chính.Ki m toán viên không ph i ch uừ ụ ủ ể ả ị trách nhi m v vi c phát hi n và ngăn ng a các sai ph m đ n v ệ ề ệ ệ ừ ạ ở ơ ị Trách nhi m c a ki m toán viên ch y u liên quan đ n vi c di n đ t ýệ ủ ể ủ ế ế ệ ễ ạ

ki n c a minh trên báo cáo ki m toán và đ đ a ra ý ki n đó, ki m toánế ủ ể ể ư ế ểviên c n thi t k và th c hi n m t cu c ki m toán đ b o đ m h p líầ ế ế ự ệ ộ ộ ể ể ả ả ợ

r ng báo cáo tài chính không sai l ch tr ng y u.Đ i v i gian l n và saiằ ệ ọ ế ố ớ ậsót, trách nhi m ch y u c a ki m toán là xem xét r i ro có các sai l chệ ủ ế ủ ể ủ ệ

tr ng y u trong báo cáo tài chính do nh ng gian l n và sai sót gâyọ ế ữ ậra.Trách nhi m này đệ ược c th hoá thông qua nh ng th t c ki m toánụ ể ữ ủ ụ ểsau:

Trong quá trình l p k ho ch ki m toán, ki m toán viên ph i đánh giáậ ế ạ ể ể ả

r i ro có nh ng hành vi gian l n và sai sót có th gây ra sai l ch tr ngủ ữ ậ ể ệ ọ

y u trên báo cáo tài chính và ph i ph ng v n ngế ả ỏ ấ ười qu n lý v b t kỳả ề ấgian l n và sai sót quan tr ng nào đã đậ ọ ược phát hi n Đ làm đệ ể ược đi uề này, ki m toán viên c n ph i nghiên c u v thi t k và v n hành c aể ầ ả ứ ề ế ế ậ ủ

ki m toán n i b , đ ng th i xem xét nh ng đi u ki n hay s ki n làmể ộ ộ ồ ờ ữ ề ệ ự ệtăng r i ro có gian l n và sai sót Ví d , s thông đ ng gi a doanhủ ậ ụ ự ồ ữnghi p và ngệ ười th ba có th d n đ n xuyên t c tài li u có th đánhứ ể ẫ ế ạ ệ ể

l a ki m toán viên.Do đó,thông thừ ể ường ki m toán viên không th c thiể ựcác bi n pháp đ c bi t đ i v i nh ng ph n đã phát hi n ra sai sót nh ngệ ặ ệ ố ớ ữ ầ ệ ư

ch t p trung suy nghĩ đ làm sáng t các nghi ng v gian l n ỉ ậ ể ỏ ờ ề ậ

D a trên vi c đánh giá r i ro, ki m toán viên ph i thi t k và th cự ệ ủ ể ả ế ế ự

hi n các th t c ki m toán đ có th b o đ m th t c h p lý r ng sệ ủ ụ ể ể ể ả ả ủ ụ ợ ằ ẽ phát hi n đệ ược các sai l ch do gian l n và sai sót gây ra có th t o nhệ ậ ể ạ ả

hưởng tr ng y u đ n toàn b báo cáo tài chính Nói cách khác, dù r ngọ ế ế ộ ằ

cu c ki m toán có nh ng h n ch ti m tàn nh đã nêu, nh ng ki m toánộ ể ữ ạ ế ề ư ư ểviên v n luôn ph i có thái đ hoài nghi ngh nghi p.ẫ ả ộ ề ệ

Khi các th t c ki m toán trên cung c p b ng ch ng cho th y khủ ụ ể ấ ằ ứ ấ ả năng có nh ng gian l n và sai sót, ki m toán viên ph i đánh giá nhữ ậ ể ả ả

hưởng c a chúng đ n báo cáo tài chính N u nh n th y r ng chúng cóủ ế ế ậ ấ ằ

th nh hể ả ưởng tr ng y u, ki m toán viên ph i th c hi n các th t cọ ế ể ả ự ệ ủ ụ

ki m toán b sung.ể ổ

Sau khi đã th c hi n các th t c b sung, th nh ng v n còn nghi v nự ệ ủ ụ ổ ế ư ẫ ấ

v kh năg có gian l n và sai sót ki m toán viên c n ph i: ề ả ậ ể ầ ả

+ Trao đ i v i ngổ ớ ười qu n lí v các v n đ c n ph i đi u ch nh hayả ề ấ ề ầ ả ề ỉcông b trên báo cáo tài chính.ố

+ Xem xét nh hả ưởng c a s ki n đ n báo cáo tài và báo cáo ki mủ ự ệ ế ể toán

+ Riêng đ i v i các sai sót quan tr ng và các hành vi gian l n, ki mố ớ ọ ậ ể toán viên c n xem xét nh hầ ả ưởng c a chúng đ n khía c nh khác c aủ ế ạ ủ

cu c ki m toán, nh t là đ tin c y vào các gi i trình c a giám đ c.ộ ể ấ ộ ậ ả ủ ố

Ki m toán viên cũng thể ường ph i thông báo cho ngả ười qu n lý khiảnghi ng r ng gian l n là có th c dù r ng nó có th ch a nh hờ ằ ậ ự ằ ể ư ả ưở ng

tr ng y u đ n báo cáo tài chính.Ki m toán viên cũng ph i thông báo vọ ế ế ể ả ề các sai sót quan tr ng ho c nh ng hành vi gian l n th c s x y ra.ọ ặ ữ ậ ự ự ả

Tr khi m i vi c quá rõ ràng, còn nhìn chung ki m toán viên khôngừ ọ ệ ể

được quan ni m r ng các sai sót và gian l n x y ra là đ n chi c và bi tệ ằ ậ ả ơ ế ệ

l p.Vì b n ch t nh ng sai sót là thậ ả ấ ữ ường phát hi n theo dây chuy n nênệ ề

ki m toán viên ph i th n tr ng trong phát hi n sai sót, m i tể ả ậ ọ ệ ố ương quan

c a nh ng sai sót này v i sai sót kia có th d n t i sai l m nghiêm tr ngủ ữ ớ ể ẫ ớ ầ ọ

c a báo cáo tài chính.ủ

Khi ki m toán viên g p ph i nh ng trể ặ ả ữ ường h p nghi ng các nhà qu nợ ờ ả

lý doanh nghi p có liên quan đ n nh ng v n đ gian l n, ki m toán viênệ ế ữ ấ ề ậ ể

c n cân nh c k các u, nhầ ắ ỹ ư ược đi m c a để ủ ương s cũng nh c n cânự ư ầ

nh c nên trao đ i phát giác v i ai là t t h n.Ki m toán viên c n ph iắ ổ ớ ố ơ ể ấ ả luôn luôn ghi nh là h th ng ki m soát n i b có th tr nên hoàn toànớ ệ ố ể ộ ộ ể ở

vô hi u đ i v i gian l n c a các nhà qu n lý doanh nghi p và các nhàệ ố ớ ậ ủ ả ệ

qu n lý doanh nghi p có th : ả ệ ể

 B t ch t m i s ki m tra, ngấ ấ ọ ự ể ượ ạc l i h còn có quy n ra l nhọ ề ệ ngăn ch n s ki m tra c a c p dặ ự ể ủ ấ ưới

 Ra l nh cho c p dệ ấ ưới ghi chép các ngh p v thi u trung th cệ ụ ế ự

ho c là b ng bít h ặ ư ọ

 Gi u di m các thông tin liên quan đ n nghi p v ấ ế ế ệ ụ

Trong quá trình ki m toán, ki m toán viên không nh t thi t ph i ch raể ể ấ ế ả ỉ

s thi u trung th c c a các nhà qu n lý, nh ng ph i đ phòng kh năngự ế ự ủ ả ư ả ề ả

x y ra các trả ường h p tợ ương t : ự

- Thông tin được cung c p m t cách mi n cấ ộ ễ ưỡng ho cặ

ch cung c p sau khi đã trì hoãn m t cách vô lý.ỉ ấ ộ

- Các nhà qu n lý doanh nghi p h n ch ph m vi ki mả ệ ạ ế ạ ể toán

Ki m toán viên phát hi n ra các v n đ quan tr ng mà trể ệ ấ ề ọ ước đó không

được th hi n qua ki m toán.ể ệ ể

N u ki m toán viên nghi ng có thành viên nào đó trong ban lãnh đ oế ể ờ ạ doanh nghi p gian l n thì ph i th c hi n các bi n pháp đ xác minhệ ậ ả ự ệ ệ ẻ

ho c xoá b các nghi v n.Khi đã tin ch c là có gian l n ho c không thặ ỏ ấ ắ ậ ặ ể xoá b đỏ ược nghi ng v gian l n c a lãnh đ o doanh nghi p thì ph iờ ề ậ ủ ạ ệ ả tìm các đ i di n khác đ thay th ho c tìm các b ng ch ng ki m toánạ ệ ể ế ặ ằ ứ ểkhác.Khi c p lãnh đ o cao nh t c a doanh nghi p b nghi ng , ki mấ ạ ấ ủ ệ ị ờ ể toán viên s g p khó khăn trong vi c l a ch n đ i di n thay th và trongẽ ặ ệ ự ọ ạ ệ ế

vi c thu th p các b ng ch ng ki m toán.Trong trệ ậ ằ ứ ể ường h p đó, ki mợ ể toán viên không th hoàn t t công vi c ki m toán c a mình và c n ph iể ấ ệ ể ủ ầ ả xin ý ki n t v n pháp lý đ có các hành đ ng phù h p v i th c t ế ư ấ ể ộ ợ ớ ự ế

Cu i cùng, n u đ n v không có nh ng gi i pháp thích h p đ i v i cácố ế ơ ị ữ ả ợ ố ớhành vi gian l n, ki m toán viên còn ph i xem xét đ n kh năng rút kh iậ ể ả ế ả ỏ

h p đ ng ki m toán.ợ ồ ể

PH N II Ầ : TH C TR NG GIAN L N VÀ SAI SÓT TRONG KI M Ự Ạ Ậ Ể TOÁN HI N NAY: Ệ

I Các hành vi gian l n và sai sót trong ki m toán tài chính:ậ ể

Ki m toán tài chính là vi c thu th p và đánh giá các b ng ch ng ki mể ệ ậ ằ ứ ể toán c a ki m toán viên đ nh m xác đ nh tính trung th c và h p lý trênủ ể ể ằ ị ự ợcác khía c nh tr ng y u c a báo cáo tài chính ạ ọ ế ủ

Ki m toán tài chính là lo i hình ki m toán đ ki m tra, đánh giá, xácể ạ ể ể ể

nh n, tính đúng đ n, trung th c c a báo cáo tài chính.Nh ng khi đánh giáậ ắ ự ủ ư

m t báo cáo tài chính là trung th c và h p lý thì đi u đó không có nghĩaộ ự ợ ề

đ n v có báo cáo tài chính t t đ p.Sau đây là m t s sai sót và gian l nơ ị ố ẹ ộ ố ậ trong ki m toán tài chính:ể

 Khi ki m toán viên ti n hành ki m toán thì h làm đúng theo quiể ế ể ọ

đ nh c a chu n m c ki m toán khi xác đ nh tính chính xác và trung th cị ủ ẩ ự ể ị ự

c a các nghi p v ki m toán, h ch ki m toán trên h s gi y t màủ ệ ụ ể ọ ỉ ể ồ ơ ấ ờkhông th c hi n xem xét trên th c t Vì v y mà ki m toán viên khôngự ệ ự ế ậ ể

th phát hi n ra để ệ ược nh ng sai ph m c a các công ty đữ ạ ủ ược ki mể toán,b i h c ý làm sai l ch thông tin kinh t tài chính Ch ng h n nhở ọ ố ệ ế ẳ ạ ư hành vi xuyên t c, làm gi ch ng t liên quan đ n ki m toán báo cáo tàiạ ả ứ ừ ế ểchính, ho c ghi chép các nghi p v kinh t phát sinh không đúng ,khôngặ ệ ụ ế

đ ủ

 Báo cáo tài chính là h th ng báo cáo đệ ố ượ ậc l p theo các chu nẩ

m c và ch đ k toán hi n hành ph n ánh các thông tin kinh t tàiự ế ộ ế ệ ả ếchính ch y u c a đ n v ,là đ i tủ ế ủ ơ ị ố ượng giành đượ ực s quan tâm tr c ti pự ế

c a t t c các t ch c ,cá nhân bên trong l n bên ngoài đ n v T t củ ấ ả ổ ứ ẫ ơ ị ấ ả các đ i tố ượng này đ u mong mu n có đề ố ược m t báo cáo tài chính ph nộ ả ánh trung th c tình hình tài chính c a đ n v trong m t th i kì,m t th iự ủ ơ ị ộ ờ ộ ờ

đi m nh t đ nh nào đó.Khi ki m toán viên ti n hành ki m toán báo cáoể ấ ị ể ế ể

tài chính thì h s đ a ra các ý ki n lo i tr và m t sai sót x y ra là cácọ ẽ ư ế ạ ừ ộ ả

ý ki n lo i tr c a ki m toán viên ế ạ ừ ủ ể trong báo cáo ki m toán đ i v i ể ố ớ công ty ki m toán có thông tin không đ y đ , gây hi u nh m cho ể ầ ủ ể ầ các nhà đ u t ầ ư

 Hi n nay, s lệ ố ượng doanh nghi p ki m toán r t khiêm t n so v iệ ể ấ ố ớ nhu c u th c t V i s lầ ự ế ớ ố ượng công ty ki m toán ít nh v y thì d gâyể ư ậ ễ

ra s đ c quy n và s gian l n do thi u c h i cho khách hàng l a ch nự ộ ề ự ậ ế ơ ộ ự ọ

vì công ty ki m toán không nhi u H n n a, trên th trể ề ơ ữ ị ường ch ng khoánứcũng có nhi u công ty nh , công ty m i niêm y t, vi c thuê ki m toánề ỏ ớ ế ệ ểbáo cáo tài chính r t khó vì các công ty ki m toán đã có nhi u kháchấ ể ềhàng l n, khách hàng truy n th ng Lớ ề ố ượng doanh nghi p đệ ược ch pấ thu n ki m toán cho các doanh nghi p tăng không cao , s lậ ể ệ ố ượng ki mể toán viên có ch ng ch hành ngh ít và trình đ còn th p nên có nhi u saiứ ỉ ề ộ ấ ềsót trong thu th p thông tin và đánh giá báo cáo ki m toán H u h t cácậ ể ầ ếcông ty thường ch chú tr ng đ n d ch v ki m toán báo cáo tài chínhỉ ọ ế ị ụ ể

nh ng kh năng doanh nghi p ki m toán đáp ng nhu c u c a kháchư ả ệ ể ứ ầ ủhàng th p và có nhi u sai sót.ấ ề

 Khi ki m toán báo cáo tài chính ki m toán viên không gi để ể ữ ượ cthái đ hoài nghi ngh nghi p:ộ ề ệ Đó là vì cách th c di n gi i thông tinứ ễ ả

thường b chi ph i b i các ý tị ố ở ưởng ch quan, ngay c khi các công tyủ ả

ki m toán viên mong mu n đ a ra nh ng l p lu n th t s khách quan.ể ố ư ữ ậ ậ ậ ựCông ty ki m toán thể ường b qua nh ng thông tin không có l i cho vi cỏ ữ ợ ệ

đ a ra k t lu n cu i cùng và thư ế ậ ố ường ti p nh n m t cách d dàng, khôngế ậ ộ ễ

c n phê phán, nh ng thông tin có l i cho vi c đ a ra k t lu n đó Chínhầ ữ ợ ệ ư ế ậ

vì v y,mà ki m toán viên thậ ể ường không nh n ra nh ng sai l m mà h đãậ ữ ầ ọ

m c ph i trong quá trình x lí thông tin và có th tắ ả ử ể ưởng l m r ng quáầ ằtrình đó không có gì sai sót.Trên th c t , các ki m toán viên có th cóự ế ể ể