CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA DỤNG CỤ HÍT

CÔNG THỨC THUỐC QUYẾT ĐỊNH KÍCH THƯỚC HẠT THUỐC TẠO RA Tháp va chạm Andersen Đĩa va chạm Luồng khí vào Luồng khí ra... DỤNG CỤ HÍT KHÁC NHAU CÓ CƠ CHẾ TẠO HẠT KHÁC NHAU…  Bình xịt định

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA

DỤNG CỤ HÍT

BCV: ThS BS Lê Khắc Bảo

RES SE 001 01-11-13 VN

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

BỆNH NHÂN NHẬN THỨC VỀ HIỆU QUẢ

& AN TOÀN CỦA THUỐC HÍT

TỶ LỆ DÙNG THUỐC HÍT SAI KỸ THUẬT

QUA NGHIÊN CỨU

Molimard et al, J Aer Med 2003;16: 249 – 254

 Là dụng cụ được sử dụng phổ biến nhất

–42,8% BN tại Vương quốc Anh 1

 Tỷ lệ sử dụng đúng cách thấp

–79% dùng đúng sau khi được giáo dục, huấn luyện 2

 Đa số không phối hợp động tác tốt

–92% BN Hen 4

1 Ho SF et al Age Ageing 33(2),185–188 (2004); 2 Lenney J et al Respir Med 94(5), 496–500 (2000);

3 Al-Showair RA Respir Med.101(11),2395–2401 (2007); 4 Al-Showair RA Chest 131(6),1776–1782 (2007)

hít vào quá nhanh khi

sử dụng dụng cụ pMDI

TÌNH HÌNH SỬ DỤNG BÌNH XỊT

ĐỊNH LIỀU – pMDI

 pMDI đòi hỏi BN hút vào chậm trong khi đó DPI đòi hỏi BN hút vào mạnh và nhanh

 Tỷ lệ BN hút vào không đủ mạnh và nhanh khi sử dụng DPI là khá phổ biến 1

–4,9%(Accuhaler); 14,2%(Turbuhaler); 57% (Handihaler)

 Kiểm tra lưu lượng hút vào có đủ lớn không 2

–Turbo tester (> 35 l/phút) ; Accu tester (> 30 l/phút)

1 Al-Showair RA Respir Med 101(11), 2395–2401 (2007);

2 Toby GD Capstick, Ian J Clifton Expert Rev Respir Med 6(1), 91–103 (2012)

TÌNH HÌNH SỬ DỤNG BÌNH HÚT BỘT

KHÔ – DPI

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

VỊ TRÍ BÁM CỦA HẠT THUỐC QUYẾT

ĐỊNH HIỆU QUẢ VÀ AN TOÀN

Adapted from Lee SL et al., AAPS J 2009 ;11(3):414-23

KÍCH THƯỚC VÀ VẬN TỐC DI CHUYỂN

HẠT THUỐC QUYẾT ĐỊNH VỊ TRÍ BÁM

Bell J Why optimize inhaler technique in asthma and COPD? Br J Prim Care Nurs 2, 37–39 (2008)

VỊ TRÍ BÁM HẠT THUỐC

CÔNG THỨC

DỤNG CỤ

BỆNH NHÂN

1 Modified from Daley-Yates et al., Expert Opin Drug Deliv 2011: 8(10):1297-1308

2 Modified from Laube et al., Eur Respir J 2011; 37: 1308–1331

BA YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH KÍCH THƯỚC

VÀ VẬN TỐC DI CHUYỂN HẠT THUỐC

1 CÔNG THỨC THUỐC QUYẾT ĐỊNH KÍCH

THƯỚC HẠT THUỐC TẠO RA

Tháp va chạm Andersen

Đĩa va chạm

Luồng khí vào Luồng khí ra

S0 (9.0

- 1

0.0)

S1 (5.8

- 9.0)

S2 (4.7

- 5.8)

S3 (3.3

- 4.7)

S4 (2.1

- 3.3)

S5 (1.1

- 2.1)

S6 (0.7

- 1.1)

S7 (0.4

- 0.7)

uator

CHẤT ĐẨY KHÁC NHAU  KÍCH THƯỚC

HẠT THUỐC TẠO RA KHÁC NHAU

2 DỤNG CỤ HÍT KHÁC NHAU CÓ CƠ CHẾ

TẠO HẠT KHÁC NHAU…

 Bình xịt định liều:

–Chất đẩy trong dung môi giúp tạo hạt: HFA, CFC

–Kích thước hạt tạo ra không lệ thuộc lực hút vào

–Luồng khí đi rất nhanh, mạnh tùy chất đẩy, dụng cụ

 Bình hút bột khô:

–Luồng khí hút vào giúp tạo hạt khí dung

–Kích thước hạt khí dung tùy thuộc lưu lượng hút vào

CƠ CHẾ TẠO HẠT KHÍ DUNG CỦA pMDI

Hòa trộn chất đẩy và thuốc giúp tạo hạt khí dung

Không lắc bình xịt sẽ không tạo được hạt khí dung !

CƠ CHẾ TẠO HẠT KHÍ DUNG CỦA pMDI

 Luồng khí dung di chuyển nhanh, nhiệt độ thấp

–Chất đẩy CFC: 182,5 ms ở – 32,2oC

–Chất đẩy HFA: 510,8 ms ở – 1,9oC

 Cấu tạo đặc thù của bình xịt cũng giúp tốc độ di chuyển của luồng khí dung chậm hơn

–Bình xịt định liều hạt mịn (Soft mist inhaler)

–Buồng đệm dùng kèm giúp  vận tốc di chuyển hạt

Hiệu ứng cold-Freon

Toby GD Capstick, Ian J Clifton Expert Rev Respir Med 6(1), 91–103 (2012)

LƯU LƯỢNG HÚT VÀO QUYẾT ĐỊNH VỊ

TRÍ BÁM HẠT THUỐC / pMDI

SO SÁNH BÁM THUỐC TẠI PHỔI KHI

DÙNG pMDI SO VỚI pMDI + BUỒNG HÍT

 Terbutaline qua pMDI đơn thuần:

–Lưu lượng hít vào: 30 l/phút

–Tỷ lệ lắng đọng thuốc tại phổi: 10,7%

 Terbutaline qua pMDI + buồng hít:

–Lưu lượng hít vào 15 l/ phút

–Tỷ lệ lắng đọng thuốc tại phổi: 31,6%

Newman S, Steed K, Hooper G, Kallen A, Borgstrom L Pharm.Res 12(2), 231–236 (1995)

Lực hít

vào

Lưu lượng hút vào

Tách hạt thuốc

và chât gắn

Phân tán thành hạt khí dung Thuốc

Lactose

Luồng khí tạo ra khi bệnh nhân hít vào

Hạt khí dung hình thành nhờ sức hút vào của bệnh nhân

Lưu lượng hít vào thấp sẽ không tạo được hạt khí dung !

CƠ CHẾ TẠO HẠT KHÍ DUNG CỦA DPI

Adapted from Chrystyn Respir Med 2003; 97:181-7; Azouz W, Prim Care Respir J 2012;21(2):208-13

Assi and Chrystyn J Pharm & Pharmacology 2000;52:58LƯU LƯỢNG HÚT VÀO TỶ LỆ THUẬN VỚI

LỰC HÚT VÀO / DPI

LƯU LƯỢNG HÚT VÀO LỆ THUỘC

THỂ TÍCH HÚT VÀO / DPI

Job van der Palen ERS 2005

LƯU LƯỢNG HÚT VÀO QUYẾT ĐỊNH KHỐI

LƯỢNG HẠT THUỐC NHỎ / DPI

“ Hút nhanh mạnh ngay từ đầu

và kéo dài lâu nhất có thể”

Adapted from Laube et al ERJ 2011; 37: 1308-31.

Hút nhẹ chậm ngay từ đầu

Accuhaler Turbuhaler

Khối hạt

nhỏ (%)

Liều thuốc (%)

Prime D et al J Aerosol Med 1999;12:75-84LƯU LƯỢNG HÚT VÀO CAO TỶ LỆ VỚI

KHỐI LƯỢNG HẠT NHỎ

ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHÂN PHÙ HỢP

SỬ DỤNG pMDI

 Phối hợp được động tác nhấn bình xịt + hít vào

 Kiểm soát được động tác hít vào nhẹ, chậm, sâu (4 - 5 giây) theo sau bằng nín thở lâu (10 giây)

 Thành sau họng không quá nhạy cảm với luồng khí lạnh va đập mạnh

 Không đòi hỏi BN có lực hít vào mạnh để tạo lưu lượng hít vào tối thiểu 30 l/phút như trong DPI

Toby GD Capstick, Ian J Clifton Expert Rev Respir Med 6(1), 91–103 (2012)

ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHÂN PHÙ HỢP SỬ

DỤNG DPI

 BN có thể tạo lưu lượng hút vào đủ lớn 30 l/phút

–Tạo lực hút vào mạnh  DPI kháng lực cao

CHỈ ĐỊNH DỤNG CỤ BAN ĐẦU DỰA TRÊN

ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHÂN

Toby GD Capstick, Ian J Clifton Expert Rev Respir Med 6(1), 91–103 (2012)

THAO TÁC SAI KHIẾN LƯỢNG THUỐC

20 30

40 50

60 70

80 90

TIÊU CHUẨN TƯƠNG ĐƯƠNG SINH HỌC CỦA DỤNG CỤ HÍT RẤT NGHIÊM NGẶT !

API + Excipients

Dissolution testing

Human PK study

API + Excipients, propellant, carrier

Device design similarity

Emitted dose particle size testing

Patient

device

interface

Human lung deposition

Human PK study

Clinical efficacy

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

MỘT VÀI CON SỐ ĐỂ SUY NGHĨ !

 Khuyến cáo NICE, GINA và GOLD:

–Trước khi kê toa dụng cụ xịt – hút mới, BN cần đượchuấn luyện cách sử dụng dụng cụ

–BN đã dùng dụng cụ xịt – hút phải được kiểm trathường xuyên kỹ thuật dùng thuốc

 Thực tế:

–25% BN đang sử dụng dụng cụ xịt – hút chưa từngđược hướng dẫn cách sử dụng dụng cụ trước đó

Lavorini F, Magnan A, Dubus JC et al Respir Med 102(4), 593–604 (2008)

HUẤN LUYỆN GIÚP TĂNG TỶ LỆ BỆNH

NHÂN SỬ DỤNG ĐÚNG pMDI

Giraud et al Respir Med 2011;105:1815-1822

NỘI DUNG HUẤN LUYỆN THAY ĐỔI THEO

DỤNG CỤ HÍT CỤ THỂ

 pMDI:

–Lắc bình xịt

–Phối hợp động tác

–Hít vào chậm và sâu, nín thở sau hít

 DPI: ngậm kín ống ngậm, hút mạnh nhanh sâu

–Turbuhaler: để bình hút thẳng đứng, vặn đáy bình

–Accuhaler: lên cò cho đến khi nghe click

–Handihaler: nhấn nút bấm thủng viên thuốc

NỘI DUNG HUẤN LUYỆN THAY ĐỔI THEO

LẦN HUẤN LUYỆN

 Lần 1: nguyên tắc 3 D

–DEMONSTRATE: biểu diễn

–DISCUSS: giải thích từng chi tiết

–DO: thực hiện lại và yêu cầu BN thực hiện

 Lần tiếp nối: Nhấn mạnh DEMONSTRATE

–Yêu cầu bệnh nhân biểu diễn

–Điều chỉnh lại sai sót nếu cần

Job van der Palen ERS 2005

HUẤN LUYỆN CHỈ BẰNG LỜI NÓI KHÔNG

BAO GIỜ ĐẦY ĐỦ !

 Chú trọng yêu cầu BN biểu diễn trước mặt BS

 Tránh chỉ hướng dẫn bằng lời nói:

–BS lần trước đã hướng dẫn cho bác rồi phải không ?

–Bác có cần tôi hướng dẫn / giải thích lại không ?

–Bác có hỏi thêm gì không về cách sử dụng thuốc ?

–Nếu bác có thắc mắc gì về cách sử dụng thuốc thì liênlạc với tôi v.v

Job van der Palen ERS 2005

PHƯƠNG PHÁP HUẤN LUYỆN CÓ THỂ

Van der Palen et al Thorax 1995 Nov;50(11):1183-7

PHƯƠNG PHÁP HUẤN LUYỆN CÓ THỂ

LÀM THAY ĐỔI KẾT CỤC

Van der Palen et al Thorax 1995 Nov;50(11):1183-7

Info

Info Info

Info

Info

Info

Info Info Info

 Chỉ định dụng cụ hít phù hợp, huấn luyện bài bản

và theo dõi thường xuyên giúp tăng hiệu quả điều trị