bai 12 - tiet 12 sinh hoc 9

-Luơn luơn tồn tại từng cặp tương đồng -Cĩ cặp tương đồng XX, hoặc khơng tương đồng XY -Mang gen qui định tính trạng thường của cơ thể -Chủ yếu mang gen qui định giới tính và tính trạn

SIN H H

GIÁO VIÊN : HÀ THỊ HIỆN

PHÒNG GIÁO DỤC&ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT

TRƯỜNG THCS NGUYỄN TRƯỜNG TỘ

NĂM HỌC 2010 - 2011

Bài 12 C CH XÁC NH GI I TÍNH C CH XÁC NH GI I TÍNH Ơ Ơ Ế Ế ĐỊ ĐỊ Ớ Ớ

Bài 12 C CH XÁC NH GI I TÍNH C CH XÁC NH GI I TÍNH Ơ Ơ Ế Ế ĐỊ ĐỊ Ớ Ớ

- Nêu những điểm giống và khác nhau của bộ NST ruồi

đực và ruồi cái?

I NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH:

* Điểm giống nhau :

- Về số lượng : 8 NST

- Hình dạng : 1 cặp hình hạt , 2 cặp hình chữ v

* Điểm khác nhau : Cặp NST qui định về giới tính

- Con đực : một chiếc hình que , một chiếc hình móc ( xy)

- Con cái : 2 chiếc hình que ( xx)

*Trong tế bào lưỡng bội ( 2nNST) của loài có các cặp NST tư

ơng đồng giống nhau ở cả 2 giới tính gọi là các NST thường có kí hiệu là ( A ) ; còn có cặp NST giới tính tương đồng là XX hoặc không tương đồng là XY

VD : Trong tế bào lưỡng bội ở người có 22 cặp NST thường :

( 44A) và 1 cặp NST giới tính tương đồng XX ở nữ hoặc ko

tương đồng XYở nam ( H 12.1 SGK )

Hãy quan sát bộ NST ở người và mô tả NST giới tính

? NST gi ớ i tính nằm ở đâu trong c ơ

th ? ể NST giới tính nằm ở tế bào lưỡng bội , tế bào sinh dục , tế bào phôi

2n=8 2n=8

6A+XX 6A+XY 44A+XX 2n=46 44A+XY

Bài 12 C CH XÁC NH GI I TÍNH C CH XÁC NH GI I TÍNH Ơ Ơ Ế Ế ĐỊ ĐỊ Ớ Ớ

Bài 12 C CH XÁC NH GI I TÍNH C CH XÁC NH GI I TÍNH Ơ Ơ Ế Ế ĐỊ ĐỊ Ớ Ớ

I NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH:

?Nêu những điểm khác nhau giữa NST thường và NST giới tính.

-Thường tồn tại từng cặp lớn hơn 1

trong tế bào lưỡng bội

-Chỉ cĩ 1 cặp trong tế bào lưỡng bội.

-Luơn luơn tồn tại từng cặp tương

đồng

-Cĩ cặp tương đồng (XX), hoặc khơng tương đồng (XY)

-Mang gen qui định tính trạng

thường của cơ thể

-Chủ yếu mang gen qui định giới tính và tính trạng thường liên kết giới tính

2n=8

Baứi 12 C CH XAÙC NH GI I TÍNH C CH XAÙC NH GI I TÍNH Ơ Ơ Ế Ế ĐỊ ĐỊ Ớ Ớ

*  Kết luận : ở tế bào lưỡng bội

- Có các cặp NST thường ( Kí hiệu là A )

- Một cặp NST giới tính : Tương đồng XX hoặc

không tương đồng là XY

- NST giới tớnh mang gen qui định tớnh trạng liờn

quan đến giới tinh và không liên quan đến giới tính

- Vớ dụ: ng Ở ườ i, NST Y mang gen SRY còn gọi là nhân tố xác định tinh hoàn , NST X mang gen l n ặ quy nh đị máu khó đông

I NHIEÃM SAẫC THEÅ GIễÙI TÍNH:

44A + XX 44A + XY

22A +X 22A +X 22A +Y

Hîp

tö

II.C Ơ CHẾ NST XÁC ĐỊNH GIỚITÍNH

( Hình 12.2 SGK / 39 )

1SGK / 39 Quan sát hình 12.2 SGK trả lời các câu hỏi sau đây ?

- Có mấy loại trứng và tinh trùng được tạo ra qua giảm phân ? - Có một loại trứng ( 22A+X ) và 2 loại tinh trùng ( 22A+X ) ;

( 22A+Y ) được tạo ra qua giảm phân

? Sự thụ tinh giữa các loại tinh trùng mang NST giới tính nào với trứng để tạo ra hợp tử phát triển thành con trai , con gái ?

- Sự thụ tinh giữa tinh trùng mang NST X với trứng ->Hợp tử là con gái ; giữa tinh trùng mang NST Y với trứng -> Hợp tử là con trai

? Tại sao tỉ lệ con trai con gái sơ sinh sấp sỉ là 1: 1 ?

-Vì 2 loại tinh trùng X và Y được tạo ra với tỉ lệ ngang bằng nhau , tham gia thu tinh với trứng với xác suất ngang bằng nhau

*Tỉ lệ trai gái xấp xỉ 1:1 trong các trường hợp:

- Số lượng nghiên cứu phải đủ lớn

- Không bị ảnh hưởng bởi thiên tai dịch bệnh

- Trứng và tinh trùng thụ tinh hoàn toàn ngẫu nhiên

Giới

Lứa tuổi

Baứi 12 C CH XAÙC NH GI I TÍNH C CH XAÙC NH GI I TÍNH Ơ Ơ Ế Ế ĐỊ ĐỊ Ớ Ớ

Baứi 12 C CH XAÙC NH GI I TÍNH C CH XAÙC NH GI I TÍNH Ơ Ơ Ế Ế ĐỊ ĐỊ Ớ Ớ

I NHIEÃM SAẫC THEÅ GIễÙI TÍNH:

II.Cễ CHEÁ XAÙC ẹềNH GIễÙI TÍNH ễÛ NGệễỉI:

* Kết luận :



1.Giới tính được xác định vào thời điểm nào ?

- Đa số các loài giao phối giới tính được xác định trong quá trịnh thụ tinh, ví dụ như ở người ( Hình 12.2 SGK / 39 )

2 Trình bày cơ chế NST xác định giới tính ở người ?

- Cơ chế xác định giới tính ở người : Là sự phân li của cặp

NST giới tính trong quá trình phát sinh giao tử và tổ hợp lại trong quá trình thụ tinh

3.Tại sao trong cấu trúc dân số tỉ lên nam : nữ lại xấp xỉ 1 : 1? - Cặp NST giới tính XY trong quá trình phát sinh giao tử cho ra 2 loại tinh trùng mang NST X và Y với số lượng ngang

nhau , qua thụ tinh 2 tinh trùng này kết hợp với trứng cho ra

2 loại hợp tử XX và XY với số lượng bằng nhau -> Tỉ lệ đực : cái xấp xỉ 1 : 1 ở đa số loài

III.CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN HOÁ GIỚI TÍNH:

* §äc th«ng tin mơc III SGK / 40

Dùng Metyl testosteron

(hormon sinh dục) tác động vào cá vàng cái có thể làm cá cái biến thành cá đực

Trứng rùa ủ ở nhiệt độ dưới 28 0 C

sẽ nở thành con đực, trên 32 0 C

thì nở thành con cái

Th u d u tr ng trong ầ ầ ồ

ánh sáng c ng độ yếu ườ

thì số hoa đực giảm

 KL - Sự phân hoá giới tính còn chịu ảnh hưởng của môi trường trong( hoocmôn làm biến đổi giới tính) và môi trường ngoài (nhiệt độ, ánh sáng, thức ăn…)

III.CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN HOÁ GIỚI TÍNH:

- Nắm được cơ chế phân hoá giới tính và các yếu tố ảnh hưởng sự phân hoá giới tính người ta có thể điều chỉnh tỉ lệ đực: cái ở vật nuôi và cây trồng phù hợp với mục đích sản xuất.

? Hãy trình bày các yếu tố ảnh hưởng sự phân hóa giới tính ? Ý nghĩa ?

Bài 12 C CH XÁC NH GI I TÍNH C CH XÁC NH GI I TÍNH Ơ Ơ Ế Ế ĐỊ ĐỊ Ớ Ớ

I NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH:

II.CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH Ở NGƯỜI:

GHI NHỚ

- Tính đực và tính cái được qui định bởi cặp NST giới tính

- Sự tự nhân đôi , phân li và tổ hợp của cặp NST giới tính trong quá trình phát sinh giao tử và thu tinh là cơ chế tế bào học của

sự xác định giới tính

- Sự phân li của cặp NST XY tạo ra 2 loại tinh trùng mang NST X

và Y với số lượng ngang nhau Qua thụ tinh 2 tinh trùng này kết hợp với trứng tạo ra 2 loại hợp tử XX và XY với số lượng ngang nhau -> tỉ lệ đực : cái sấp sỉ 1 : 1 ở đa số loài

- Quá trình phân hóa giới tính còn chịu ảnh hưởng của các

nhân tố môi trường trong và bên ngoài Người ta ứng dụng di

truyền giới tính vào các lĩnh vực sản xuất , đặc biệt là việc điều khiển tỉ lệ đực : cái trong lĩnh vực chăn nuôi

CỦNG CỐ

I Chọn câu trả lời đúng nhất :

1 NST giới tính khác NST thường ở đặc điểm nào ?

a Luôn tồn tại thành từng cặp tương đồng

b Tồn tại thành từng cặp tương đồng ( XX ) hoặc không tương đồng ( XY )

c Chủ yếu mang gen qui định giới tính của cơ thể

d Cả b và c đều đúng d

2 Cơ chế NST xác định giới tính là :

a Sự tự nhân đôi của cặp NST giới tính

b Sự phân li của cặp NST giới tính trong quá trình phát sinh

giao tử

c Sự tổ hợp lại của cặp NST giới tính trong thụ tinh

d d Cả a , b , và c đều đúng

3 Tại sao ở những loài giao phối tỉ lệ đực : cái sấp sỉ 1 : 1 ?

a Vì số giao tử đực mang NST Y và NST X tham gia thụ tinh với trứng với xác suất ngang bằng nhau

b Do 2 loại tinh trùng X và Y được tạo ra với tỉ lệ bằng nhau

c Vì số con đực và con cái trong loài bằng nhau

d Cả a và b đều đúng d

4 Yếu tố nào ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính ?

a Các nhân tố môi trường trong ( Hooc môn ) và ngoài

( nhiệt độ , ánh sáng … )

b Sự kết hợp các NST trong hình thành giao tử

c Sự chăm sóc nuoi dưỡng của bố mẹ

d Cả b và c

a

5 Con người chủ động điều chỉnh tỉ lệ đực : cái ở đối tượng nào cho phù hợp với mục đích sản xuất :

a Ở Vật nuôi b Ở cây trồng

c Cả a và b

a

DẶN DÒ VỀ NHÀ

- Học bài , làm bài tập SGK / 41

- Đọc mục ( Em có biết ) SGK / 41

- Chuẩn bị cho bài mới : Đọc trước bài Di truyền

liên kết /42

Chúc các thầy cô giáo và các em

mạnh khoẻ