Kinh tế học về chảy máu chất xám lý thuyết, mô hình và một số hàm ý chính sách cho việt nam

Nhicu nhà quan sát chia sỏ quan diêm răng sự kct thúc cua Chiền tranh Lạnh là một trong những sự kiện quan trọng nliât mỏ ra một giai đoạn phát íriên mới trong di cư quôc tê Zlotnick 199

DẠI HỌC ọ u o c (ÌIA HÀ NỌI

n u ỜN<; Ỉ)ẠI HỌC KỉiNii 'ii;

I li.s Dặiìg Ni»ọc I ram

CN I loàng 11 ì Ị ( 1 1 in!) I hon

( N I I o à n o Xuân D i e m

CN Nguyên III ị riutnh Hue

CN Ni'iiycn I Iinm Thành

H Ả NỘI - 9 / 2 0 1 3

KINH I r: IKK' ( HAY MÁU CHÁT XÁM

MỤC LỤC'

I íIIlì CÍÌỊ) thi êt cua ciê t à i 2

l i n h h ì n h n g h i ê n d í u .3

M ụ c đ í c h v à n h i ệ m VII n g h i ê n c ứ u 4

D ô i t t r o ì i ” v à p h ạ m v i n g h i ê n c ứ u 5

P h m r n g p h á p n g h i ê n c ứ u 5

M h fr nj * d ó n g £ Ó p m ó i c u a (lề t à i 5

Bố cục của đề tài 6

C luionfc 1 K I I U Y N I I IIU Ớ N G V À D Ạ C D IÊ M C UA c á c: L IIỎ N C m c ư V Ả ( H A Y M Á U C H Á T X Á M T R Ê N T I I É ( ỉ l ớ l 1 Dẩn n h ậ p 1

Á p l ự c d i c u q u ố c tế d a n g g i iì t ã n g 2

f>a đ ạ n £ h ó a c á c li t r ỏ n g d i c u 6

S ụ ^ia t ă n g c ú a n l u l i i g n g t r ò i d i c i r c ó t r ì n l i d ộ c a o ( c h a y m á u c h i l i x á m ) 8

l ) i c ư t r ổ l ạ i v à h o à n III II c h ấ t x á m 13

D ò n g k i ề u h ố i c h â y v ề c á c n i r ớ c đ a n " p h á t t r i ể n t ấ n « (lột b i ê n v à v ẩ n ÔI1 c lị iil i k é c a k h i I1Õ r a k i l l i n g h o à n g tà i c h í n h l o à n c ầ u 16

K c l l u ậ n 21

C liiro ìig 2 NÃNC LỤC K H Ố N G ' l) O N ( ; l ) i : u V Ả M Ỏ H ÌN H C H Ả Y M Á U C H Á T X Á M T O I ƯU 23 I ) ẩ u n h ậ p 23

M ó h ì n h fônj» q u á t 25

M ó h ì n h ỉ li c u l ó i u I I 28

M ô h ì n h c h á \ m á u c l i ã t x á m (ói t u i 33

K ò l l u â n 40

P h ụ l ụ c < ' h t r o ì i g 2 42

O m ư n g 3 M Ỏ H Ì N H T Ụ ( M Ọ N L Ọ C T R O N < ; I I O À N L Ư U ( H Ả I X Á M 4 8 1)5» n l i ậ p 48

I 011" ( ji i.n i c á c n g h i ê n c ứ u lý t h u y ê l 48

l>4‘ Miíìt Iiiôt m ỏ hì nh m ó i \ĩ' ho à n hill t'h 111 Mil l) 54

K ô t \\ịịm 62

KỈNH I I - HOC (HAY MAO ('HA I XÁM

P liỊỊ lụ c ( h m r n " 3 64

C h i n m g 4 ( H A Y M Ả I ) < H A T X Á M Ó D À I I X ) A N : V À N Ỉ)I V Ả CỈIÂl P H Á P 6 6 Ị ) ẩ n n h ậ p .66

Ọ u y m ô v à d ặ c d i ê m q u á t r i n h c h a y m á u c h â t x á m ớ D à i L o a n 66

( i i á i p h á p ứ n g p h ó v ó i v â n đ ê c h á y m á u c h â t x á m c ú a D i l i L o a n 72

KÍ i q u a < 1IIá trình t hú c (lây hoàn li m chiìt xam o Dai Loan vá một sô tràm Ỷ cho Việt N um 81

K ê t l u ậ n v à h à m ý c h í n h s á c h c h o V i ệ t N a m N8 C h u ô n g 5 K IN H N ( |IIIF !M C H Ả Y M Á U V À H O À N L ư u ( H A T X Á M Ờ T IU IN G Q I K K : T H Ụ C I Ỉ K N V Ả C I 1 Í N I I S Ả C I I 9 « D ầ n n h ậ p 90

c h a y m á u c h â t x á m ớ T r u n g Q u ô c ‘J1 O u á t r ì n h h o à n l u u c h ấ t x á m ó T r i m " Q u ố c { >7 ( á t g i i i i p h á p c h í n h s á c h t h ú c đ a y h o à n Ill'll c h ấ t x á m c h u y ê u c u a T r u n g Q t i ô c 104

N h ữ n g k c l q u ả b u ó c d â u c ủ a c á c c h í n h s á c h t h ú c d â y h o à n l u l l c h â t v á m 109

N h f m g h ạ n c h ê t r o n g q u á t r ì n h h o à n l u u c h á t x á m l ạ i T r u n g Q u ô c 113

c h i i o n g 6 V A I I R Ò G I Ả M N G H È O C Ủ A K I Ê U H Ỏ I Ớ V I Ệ T N A M 118 D ẩ n n h ậ p 118

l ô n g q u a n n h ũ n g n g h i ê n c ứ u vê k i ê u h ô i đ ã d ư ợ c t h ự c h i ệ n 123

T ì n h t r ạ n g n g h è o v à k i ê u h ô i ó V i ệ t N a m : C ậ p I i h ậ p t h ự c t r ạ n g 131

T á c đ ộ n g c ủ a k i ề u h ố i đ ế n t ì n h t r ạ n g l i g h è o : P h â n t í n h m ô h ì n h v i m ồ 147

K ê t l u ậ n v à liì irti ý c h í n h s á c h 153

K É T L U Ậ N 155 T À I I I Ẹ U T H A M K H Ả O 160 O u r o ì i g I .160

( ' l n r o ì i g 2 163

( h u o n g 3 165

( ' h u o ì i o 4 167

( liU0'I1“ 5 167

( fition<* 6 169

IV

Ỉ)AM ỉ MỤC TÌJ'V1ÉT ỉ Ả I

Migration)

Commission)

S I N K ‘A V i ệ n i m h i ô n c ử u lỉiinii, ircrnụ; Di l i ỉ o a n

!)eveiopment Programme)

l NI XO ) 1 ò c h ứ c ( i i a o d ụ c K h o a học \í\ \ â n h o a c u a I .ICIÌ h i ệ p q u ô c

( l m t v d N a l i o i ì N h d i k v i l i o i h i ! SciLi ìti lì v; a Iul ( u l u n a í

V

1)A ỈN 11 M Ụ C HÌNH VẢ 1 ) 0 THỊ

H ì n h 1.1 B i ê n đ ộ n g c u a đ i c ư q u ỏ c t ê , 1 9 6 5 - 2 0 1 0 3 Ỉliỉilì 1.2 M ứ c l ư ơ n g t r ung binh c u a l ao đ ộ nu t ronụ c ù n g m ộ t n g à n h n g h ê ph a u t h e o n h ó m

n ư ớ c , 1 9 8 8 - 1 9 9 2 ( t h e o n g a n g gi á s ứ c m u a ) 5

ỉ l i nh I V I.irợniĩ nụirời di c ư t h e o c á c h ư ớ n n íỉi c h u y ê n 1 9 9 0 - 2 0 1 0 (triệu n m r ờ i ) 8

I l ì nh 1.4: tý lệ l a o đ ộ n g lì^irừi lầưức n g o à i đ ư ợ c d à o l ạo q u a dại l i ọc t rong ì ụ c l u ự n g l ao đ ọ n n

c ù a c ú c m r ó c ( ) ! • ( ỉ ) , 2 0 0 5 11ình 1.5 C á c n ư ớ c nhận n h i c u si nh v i ê n q u ỏ c tê nlìâl, 2 0 0 7 10

I l ì nh 1.6 T ỳ lệ q u a y trữ v ê c u a s i n h v i ê n T n m u Q u ò c đi CỈU h ọ c ở c á c n ư ớ c k h á c nhau phàn

t l i eo m r ớ c t i ế p nhận, 1 9 7 8 - 1 9 9 9 ( % ) 14 11inh 1.7 T ỷ lệ tro v ô c a o nliàt c ù a n g h i ê n c ử u s i n h c h u y ê n n g à n h k h o a h ọ c v à kỹ thuật du

l l m h 2 A 2 2 S ụ ton tại c u a c h a y m á u chât x á m tỏi uu tioni> t n r ừ n g h ọ p A 4 5

l l i n l i ? A 3 1 T n r ò i m B <’(?) hội tụ vô mộ t ỉ»iá trị n h ò hơ n K 4(>

ỉ l i nh -4.2 ( li ) p bì nh q uâ n d â u nmi ờ i \ a s o lì han l ưc h o a n IIIII ư ỉ ) a i [ oan SI

I linh > Ị ! DI11Ỉ sù nụirỜ! lỉu h o c v;i ỈIO V c, 2 0 0 0 2011 .^2

KINH ỉ í IKK' ( HAY MÂU ( HAT XÁM

ỉ l ì nh 5 2 T ò n g s ò n g ư ờ i (iu h ọ c và trơ v ê CỘI IU (ỈÔII, 1 9 9 6 2 0 1 0 ( v ạ n n ỵ u ừ i ) .9 3

ỉ l i nh 5 3 Ti lệ du h ọ c tại m ộ t s ỏ q u ô c g i a c ủa T r u n g Ọ u ỏ c , 1 9 9 6 2 0 ỉ 0 í % ) 9 4

ỉ l i nh 5 4 T ỏ n u s ố ti ến sĩ ưổ c c h â u Ả (V Ịại M v , 1 9 9 0 2 0 0 1 .^5

I l i nh 5 5 Ti lộ s ô ti ên s ĩ n g ả n l ì k h o a h ụ c tự n h i ê n nụoại q u ỏ c c ó ỈÌỌ c h i ê u t am thời lụa c h ọ n ở lại M ỹ 5 n ă m san khi tốt nt»hiộp, Ị 9 9 2 2 0 0 5 ( % ) 9 6 ỉ tinh 5 6 N g u y ê n nhân trở v ẽ n ư ớ c s au khí h ọ c x o n g ( % ) 100

ỉ ỉ inh 5 7 N h ữ n g c h í n h s á c h t húc d a y h o à n lưu c h â t x á m tù n ă m 1 9 9 4 d ê n n a y 107

i l i nh 5.X D i ê u tra v ỏ tác d ộ n g c u a h o à n liru chát x á m d ô i v ó i Trtimz Q u ỏ ( ( % ) I 10 ỉ l ĩ n h 5 9 ! lọc; VỊ c ủ a n h ữ n g n h â ĩ ì t ài t h u h ú t p h à n t h e o n g à n h , 2 0 1 1 2 0 ! 2 ( % ) ỉ i i Hì n h 5 1 0 1 1 ỉệ nhân tài trong c ác lình vực đ a n g làm ừ n ư ớ c nuoài tiu ỉ ỉ 111 hút đ ư ự c, 2011 2 0 1 2 ( % ) 1 I ! H ì n h 5 11 P h â n tràm đ ộ tHỏi c u a n g ư ờ i đ ư ự c lựa c h ọ n t r o n g ‘‘C h ư ơ n g trình 1 0 0 0 nhan tài” 112 Hì n h 5 12 Phân trăm ( h e o đ ộ tuoi c u a n h ữ n g n g ư ờ i đ ư ợ c thu hút tìr “ C h u ô n g trình 1 0 0 0 nhân t à i " 113

Hì n h 5 1 3 Cl ì ât l ư ợ n g ti ên s ĩ Tru III* Ọ u ô c ở n ư ớ c ni»oài t h e o n g à n h , 1 9 9 4 2 0 0 3 ( % ) I 14 Hì n h 5 1 4 N g u y ê n nh â n l à m s u y g i â m hi ệu q u á c u a c á c c h í n h s á c h thúc đ â y h o à n lưu cluìt x á i ĩ i 115

l ỉ i n h 5 1 5 Dá i ì h g i á v ê 4 n h ó m c à n trở nhân tài trờ v ẻ ph â n t h e o n h ỏ m tuỏi ( % ) I 16 Hì n h 6 1 Ki ề u hổi c h u ỵ è n v ề V i ệ t N a m , 1 C>9C > 2 0 10 119

H ì n h 6 2 Ki ề u hối v à c á c k h o a n tài c h í n h k h á c , 1 9 9 9 - 2 0 1 0 ( t ý U S D ) 120

1 li nh 6 3 N g ư ờ i V i ệ t ở IU rức n g o à i , 2 0 0 8 (triệu n g i r ừ i ) 121

Hi nl i 6 4 Ki ê u hỏ i , xuàt khâu t hực tẻ và c á n c â n t h ư ơ n g m ạ i , 1 9 9 9 - 2 0 1 0 122

I l i nh 6 5 l y lệ h ộ n hậ n k i ề u hổi t h e o v ù n g , 1 9 9 8 - 2 0 0 8 ( % ) 127

ỉ l i nh 6 6 Phân b ỏ k i ề u hối t h e o v ù n g , 1 9 9 2 - 2 0 0 8 ( % ) 1 28

VIII

D A N H m ụ c : b ả n g

Ỉ ỉ à nụ I I I , ư ợ n u n g ư ờ i di c ư q u ỏ c tê p h â n t h e o n h ó m 11 ướ c và khu vực, tính đ ẽ n n ám 2 0 1 0 3

h a n g 1 2 M ư ờ i n ư ớ c c ó l ư ợ n g nt»ười n h ậ p c ư va di c ư IỚIÌ nhat, 2 0 Ỉ U 4

H à n g 1.3 T ý lệ phân trăm c á c c h í n h p h ù á p đụni* c h í n h s á c h hạn c h ê CỈI c u , 1 9 7 0 - 2 0 0 1 (%) 5

Ha i m 1.4 M ử c ticn trà c h o n h ữ n g ké b u ỏ n n g ư ờ i ơ m ộ t s ô t u y c n lọ trình di C Ư 6 ItàiiỊỊ 1 5 í l ĩ ụ n e n g ư ờ i đi c ư p h â n t h e o Iu»i đ è n và no i xuâl p h á t , 2 0 1 0 ( t n ệ u IH'ƯƠI) 7

H a n g 5.1 Tõm* s ô ti cn sĩ g ô c c h â u A ờ lại M ỹ 5 n ă m s a u khi ỉày đ ư ợ c h ã n g 19X8 1 ^ 9 6 9 4

B a n " 5 N h ữ nu v ă n bàn c h i n h s á c h c h ù y ê u li ên q u a n đ è n nhũĩiỊi, nụirời t rà vẻ , 1 9 8 8 2 0 0 7 104

K INI I I I, HỌC' (HAY MÁU CHAT XÁM

t à n g 6 4 N h ậ n ki êu Ilôi t h e o v ù n g ( % ) 126

àn ụ 6 5 S ử d ụ i m k i ê u hôi ( % ) 12S àiií» 6 6 ( ác thỏm* kê c< 1 ban c u a c á c b ộ s ô l i ệu V I I I s s ( ° o ) 131

à n g 6 7 Ọ u y đ ổ i c h u ẩ n n g l ì è o 1, 25 U S D p p p , 2 0 0 4 - 2 0 0 8 .132

ả n g 6 S T y lệ hộ n g h c o t h e o c h u ắ n q u ố c g i a v à c h u ẩ n ỉ , 25 U S D 1MT, 2 0 0 4 - 2 0 0 8 ( % ) 133

a n ụ 6 9 P h â n n h ỏ m t h e o chI t i ê u 1 3 4 à n g 6 1 0 Đ ặ c d i ê m h ộ khi phàn n l ì ỏ m t h e o t ô n g c h i l i êu ( % ) 134

a n g 6 1 ỉ D ặ c ( t i ê m h ộ k h i p h â n n h ó m t h e o t y l ẹ c h 1 c h o k r ư n u t h ự c - t h ự c p h â r n t r ê n t ong, c h i c u ( % ) 1.15 àiií 4 6 1 2 D ặc d i ê m hộ khi ch i a l à m 3 n h ó m ( % ) 136

a n g 6 1 3 C á c tỷ lộ c u a n h ó m trung l ưu ( % ) 137

á n g 6 1 4 : T ỷ lệ nh ậ n c h u y ê n g i a o thu n h ậ p t r o n g n ư ớ c và k i ê u hôi ( % ) 138

a n g 6 1 5 T ỷ lộ nhận k i c u hôi t he o n ò n g t h ô n , t hành thị ( % ) 139

á i m 6 1 6 T ỷ lệ n h ậ n ki ê u hỏi ử n h ó m n g h è o v à n h ó m k h ô n g n g h è o t h e o c h u â n n g h è o q u ô c la, 2 0 0 4 - 2 0 0 8 ( % ) 139

à n g 6 1 7 T ỷ lệ Iìhận ki ê u hôi ờ n l ì ó m n g h è o v à n h ỏ m k h ô n g n g h è o t h e o c h u ủ n n ụ h è o 1,25 S I ) p p p ( t r ung b ì nh chi ti êu), 2 0 0 4 - 2 0 0 8 ( % ) 141

ả n g 6 1 8 T ỷ lộ n h ậ n ki ề u hố i c ù a n h ó m n g h è o và n h ó m k h ô n g n g h è o t h e o c h u ả n 1, 25 U S D I T ( t r u n g b ì nh thu n h ậ p ) , 2 0 0 4 - 2 0 0 8 ( % ) 142

a n g 6 1 9 T ý lộ nhộn ki ê u hỏi ờ c á c n h ó m đ ư ợ c p h â n c h i a (lựa trên t ô n g chi ti êu, 2 0 0 4 - 2 0 0 8 / ù ) 143

à n g 6 2 0 T ý !ệ nh ậ n ki êu hôi ơ c á c n h ỏ m đ ư ợ c phí m c h i a d ự a ti ên ty lệ c h 1 c h o l ư ơ n g thục-l ự c ph â n c h i a c h o t ố n g c hi ti êu, 2 0 0 4 - 2 0 0 X ( % ) 144

ánii 6 21 T ý lộ nhặn ki ề u hối ở 3 n h ó m h ộ , 2 0 0 4 - 2 0 0 8 ( % ) 145

a n g 6 2 2 T ý lệ n h ệ n ki ều hối ơ n h ó m t rung l ưu 2 0 0 4 - 2 0 0 8 ( % ) 146

á n g 6 2 3 C á c thỏni ỉ k è m ô tà c ủ a c á c b i ê n 149

ani* (>.24 K è t q u a hỏi q u y c á c 11 ló hình Iou.It ve tinh irạim n g ỉ i e o 150

iiiiiỉ 6.25 Anh luroiụ? hiên \;ì à n ỉ hirờnu I litre té cua kiêu hôi 151

Pòi ì i * ill c ư v à c h á y m á u c ỉ ì à t x á m trừu ỉ h è ại ớ i

c h à i x á m Cịuav vong c h á t x á n u tlui n h ạ n c h ã i Xít n ì , l à n ụ p h i c h ã t x á m \ \ l i n e d i m e IIOMÍ’ c h c u k i c n V i ệ t N a m n h â m l a i n l á i m t h e m m ứ c đ ọ p l u m u p h ú t r o n ụ lỊii an n i ệ m va

( O í í I) I à n g n ă i i ì MKÌt h a n à n p h à m X u hi t ứt i ỈỊ I ) ị c u Ọ ỉ i ô c tì' ( l ù Ìiiiin I W 7 đ è n n a m

2 0 0 4 ) v à Ỉ r i r / I v ọ n g ch CU CỊÌUH■ tC’ ( t ù n ã n ì 2 0 0 6 ) t r o n u đ ỏ d u a ra c á c b á o c á o C l i n e n h ư

1

KINH I h IKK ( HAY MÂU ( 'HA I XÁM

dự báo vê tinh hinh di cư và nhập cu o khỏi các mrớc ()l'.( 'ỉ ) Ngoài ra các to chức trẻiì

Khi dân sỏ thê giứi tăng từ 3 tỳ người năm I960 lẻn khoáng 7 tỳ người vào năm

201 1, sỏ người di cư quôc tế cũng tăng lên tương ứng Nhicu nhà quan sát chia sỏ quan diêm răng sự kct thúc cua Chiền tranh Lạnh là một trong những sự kiện quan trọng nliât mỏ ra một giai đoạn phát íriên mới trong di cư quôc tê (Zlotnick (1999), Massey (2003)).

Các sô liệu vẽ lượng người di cư trong thời gian gân đây (lường như càng cúng

cỏ quan diêm cho răng thô ụiới đã và đanu quav trà lại thời kỳ vàng cùa di cư lao độníi giỏng như thời tnrỏc c hiên tranh 1 hẻ giới thứ nhât Tuy nhiên, diêu này thực tè khỏng hoàn toàn đúng Xét một cách tương đôi, tỷ lệ người tli cư trong tông sỏ dàn the giói, írén tlitre tẻ nhô hơn Iihiỏu so với những sỏ liệu thường dược công hô (Xlotmck, 1999)

và (lược (ittv trì tương đôi ÔIÌ định trong thời gian qua Đcn năm 2010, tỷ lệ này đạt

trọng cùa sụ tăng len troni* di cư dược giải thích là do sụ xuât lìiẹn của các vùng lanh

t h ỏ ( l ộ c l ậ p t r o i m SUÔI n l ũ r n g n ă m 1 9 9 0 h ơ i ì là s ự t i ê n t r i c n c u a q u á t r i n h p h a n b ò lại

n h o trout* d á n s ỏ t l i e g i ớ i đ ỏ i khi đ ư ợ c g ọ i là ‘l u i y ê n t h o ạ i [ s a i l â m I ' c u a ill c u q u o c lô

(Haas, 2005).

( ác ì ur ó c c ó thu n h ậ p t runụ bi nh 6 8 , 7 1,4 17,3 ( 'ác IUIOC c o thu nỉ ì ập c a o t h u ộ c

n j ; ư ừ i n h ậ p c ư Illicit t h ê giới Sáu t r o n g mười n ư ớ c c ó n h i c u người n h ậ p CƯ nl ì ât ( b a o i i ì

gom Pháp, Dức, Nga, Tây Ban Nha, Ukraina và Anh) đêu thuộc châu Au Một sò nước

là điêm đen lớn nhất cùa dòng người di cư (Đức, Án Độ, Nga, Ukraina và Anh) cũng (tỏng thòi là những nước cỏ nhiêu người di cư nlìât the giới.

Chênh lệch tiên lương giữa các quôc gia là một trong những yêu tô quan trọng

tra cho người lao động trong cùng một nghê nghiệp có sự khác biệt đáng kê trong phạm vi toàn thô giói Hình 1.2 cho thay mức chcnh lệch tiên lương giữa các nhóm mrớc đirợc phân loại theo thu nhập bình quân đâu người.

4

N g u ồ n : Freeman và Oos t endorp ( 2 0 0 0 )

V i v ậ y , c ó t h e n ó i rant* l ự c đ â y di c u CỊUÔC t ê k h á l ớ n d o t ô n tại s ự c h ê n h l ệ c h

m ứ c l ư ơ n g đ á n g k ê g i ữ a c á c v ù n g K h á c b i ệ t n à y , t h e o R o s e n z w e i g ( 2 0 0 5 ) , p h ả n á n h

s ụ p h à n b ô rât k h ô n g d ô n g đ ê u c ù a c á c n g u ô n l ụ c t r ê n p h ạ m v i t h e g i ớ i C á c c l ì í n h

s u c h l ụ n c h ế n h ậ p CƯ đ ã g ó p p h ầ n d u y trì s ự p h â n b ô k h ô n g d ô n g đ ề u n à y B à n g 1.3 c h o t h â y s ự t ă n g l ẻ n t r o n g c á c b i ệ n p h á p h ạ n c h ê n h ậ p c ư t r ê n k h á p t h e

Dòììh ị CỈI ( I f v ù ( lì( ỉ\' m á u c h á t xúm t r ừ u t ỉì ẽ í^iứi

I iầáI H ì n h D i i o n ^ v ớ i N h ậ t B à n v à c á c n ư ớ c c ô n g n u h i ệ p m ớ i N a m M ỹ v ớ i A c - h c n - í i - n;i ( ’á c ( i ò n ụ c h a y c ú a di c ư t r o n g p h ạ m v i c á c h ệ t h ô n g n à y tli c h u y ê n s o n s ' s o n g v ớ i

B ắ c ( 'hâu Đ ạ i

% tù nơi

D ò m * d i c ư vù c h a v m á u ( ỉ ì d t x á m I r c n t ỉ i c y j ớ ỉ

p h í d i lại rc h o n ( k m ụ k h u y ê n k h í c h n h ữ n g n g ư ờ i di c u c ỏ k ỹ l ì ă n g t ì m v i ệ c l à m (V c á c

n ư ớ c p h á t t r i c n V ì v ậ y , n h ữ n g n g ư ờ i di c ư c ó t r i n h đ ộ đ ạ i h ọ c h o ặ c c a o h ơ n (là c h i ê m tới í*ãn m ộ t n ư a ĩ ì l ì ữ n g n g ư ơ i n h ậ p c ư q u ô c t é c ó đ ộ t u ô i t ư 2 5 t r ớ l ố n (V c á c n ư ớ c

K I N H IT H O C ( H A Y M Á U ( H A I X Á M

c h í n h p h u c á c n ư ớ c , m à A n h , U c , N e w Z e a l a n d va C a n a d a h i ệ n đ a n g ràt t h à n h c ô n i ' ( l i n g c ã p c á c c h ư ơ n g t r i n h g i á o d ụ c CỊUỎC t è c ủ n g là m ộ t c h i ê n i ư ợ c h i ệ u q u a N ă m

r a y H i m ( 2 0 1 2 ) n h ậ n t h a y ty l ẹ n u ư ờ i n ư ớ c n g o a i n h ạ n b ã i ì i ỉ t i è n s ĩ c á c n ụ à i ì l i k h o a

1 (H* k ỹ t h n ạ t n ă m 1 9 9 3 , 1 9 9 4 t i c p t ụ c (V lại n ư ớ c M Ỹ t i o i m u i a i ( l o ạ n t ử 1 9 9 5 - 2 0 0 (> k h a

i a o và ô n d ị n l i d a o đỘMỊLĩ t ư "M> M ) ° o N í i m 1 9 9 4 c ó đ è n 3- l "o ÌHHIOI n ư ớ c n g o à i n h ậ n Ifnii! t i c n s ỉ la n g ư ờ i A n D ọ v;ì I n u m Ọ u ỏ c , t y l ệ ơ lại M y Clin c a liai n ư ớ c í r o i m m a i (OUI 1 tròn là 9 0 % ( X e m B n m 1.6)

10

A* ’H‘>n PocquKT và Maríouk (-.006), ban” v 4 ti ỉ75-<\

D o c q m c ỉ ct al ( 2 0 0 7 ) c i i n u c â p n ì ộ t co' s o d ù liộti v ê di CƯ c u a nl nÌDi í HLÍUOI c o

t t i n h đ ộ c a o u (t ộ Uioi l u 2 5 tru l è n B a n ụ ỉ X s ọ s a n h ty lệ di c ư c ỏ Irinli đ ọ c a o c u a c á c

N h ữ n g n g ư ờ i n h ậ n b ă n g

1 l ên s ĩ n ă m 1 9 9 4

N h ữ n g n g ư ờ i n h ậ n b ă n g

(l ên s ĩ n ă m 1 9 9 5

1 9 9 0 2 0 0 0 1 9 9 0 2 0 0 0 1 9 9 0 2 0 0 0 1 9 9 0 2 0 0 0

C á c ni r ớc c ó thu n h ậ p c a o 2 4 3 0 31 3 9 \ 0 2 , 8 3 , 9 3 , 6 ( 'ác n ư ớ c đ a n g phát tricn 4 6 3 0 33 1,1 1,5 7, 7 7,3 ( Yic n ư ớ c c ó thu n h ậ p trung

( a ) t\ lò l a o động c ó t r ì nh đ ộ c a o t r o i m l ực ỉượiìiỊ l ao đ o m ; ( t uỏi t ừ 2 5 t r a l en)

( h ) ly lệ n g ư ờ i di CƯ c o t r ì nh đ ộ c a o t r oni ĩ tò lít; N Ó n gi r òi (li c u ( t nòi t ừ 2 5 ( l ơ l en)

ú ) IV lệ c u a n m r ờ i di c ư t r o n g tôni* l ực l ư ợ n g 1.10 (ÌỘIÌU (ỈƯL l irợnii l ao d ộ n g (lã hill) L'ôm c a n u ư ó i (li

c u )

u l ) I V l ệ I I L ' I I D I til c ư c ỏ tỉ inh đ ộ cao

D o c q u i c r c l a l ( 2 0 0 7 ) B i m ' ỉ ( i r ‘ 0 0 )

12

ì)i CU tro' iaỉ và hoàn ỉiru chất xám

Trong khi chày máu chát xám là một mat mát đỏi với môi nirức, thì (li cư hôi

l ây Dírc trong giai đoạn 1984-2006 nhận thây ràng ììhữniỊ người có kỹ năng cao hon

có xác xuất quay trở ve cao hơii so với những người có kỹ năng thấp hơn, và tỷ lộ nỵuời di cư quay trờ vê tương đôi lớn (khoảng 40-50% những người nhập cư đà tái di

bãiìU chứng cho thày trong khoang 292.000 sinh viên Truni> Quóc di (iu học, chi cỏ

3 V7% quay trử lại Ty lệ trơ vê tích Iuy của người di cư từ Trunii Quôc mím 2010 là

vV( ' ° u v à m ớ i q u a y l ĩ ơ lịii m ứ c s o v ớ i n a m 1 9 9 5 la 3 2 4 % s a u m ộ t tl ì ừi g i a n s ụ t g i á m

(ỈVng Xuc, 2012).

I)| cu hỏi lurtrnụ, cùniỉ, ụiònụ như các hình thức khác cua (li cir, phụ thuộc vào

m u v đ ộ k h á c n h a u v è đ i ê u k i ệ n k i n h tè x ã h ộ i c u a Iì irớc níỊUÔn v à 11 ƯỚC đ ê n VỚI c ù n ụ

m ộ t 111 rức n g u ò n , t y ló q u a y t r o v è rát k h á c n h a u o n h ũ n g l ì g ư o ỉ dề c u đ è n c á c n ư ớ c

k l u u l ì l ì a u i l i n l ì 1 6 c h o t l u ì v ty l ệ l Ị uav t r ở lại rât k l ì á c n h a u c u a c á c s i n h \ l ê n T i u i ì i i

Ọ n ô c d u h ọ c t r o n g t h ờ i ụ i a n t ừ l () 7 8 - 1 9 9 9 I ư ơ n g t ự v ớ i c ù n g m ộ t n ư ớ c (ỈI CIĨ đ è n , ty

l ệ q u a v t r <r \ ê c á c l i i i ớ e n u u ô n k h á c n h a u c ù i m k h á c n h a u I l i n h I 7 đ i r ự c t r í c l ì t ừ

K INI I 11 I K K (HAY MẢU ( 11A IX Ả M

Hì nh 1.7 T ỷ lệ t r ơ về c ao n hất củ a n ghi ên c ứu s i n h c h u y ê n n g à nh k ho a học

và kỹ t h u ật du học tại M ỹ p hâ n theo n u ứ c n g u ồ n , 198 6- 9 6 ( %)

\ [ ’UÒ)I J o h n s o n va R e ư e t s (

14

đa L'iain đi đáng kê Diêu nảy hàm ý rãiìíỊ, núrc lương ờ nước ngoài có tác động quan

m r ớ c n y o n s è trì h o a n q u y c t đ ị n h q u a y t r ờ v ẽ

[ O M ( 2 0 1 0 ) c h o r á n g q u y ê t đ ị n h q u a y t ro v ô c u a n g ư ờ i (li c ư p h ụ t h u ộ c n h i ê u

h o n v à o đ i ê u k i ệ n k i n h tô c ù a n ư ớ c iHHiôn h ơ n là ( l i e u k i ệ n c ù a n ư ớ c d i CƯ đ ô n T h e o

một khào sát cua Orozco (2009) được ticn hành nãni 2008, klii có khủng hoảng tài

c h í n h ỏ M ỹ , c l ì i c ó 1 0 % n h ữ n g Ii ụirời n h à p c ư v à o M ỹ c ỏ ý k e h o ạ c h q u a y t r ừ v ê , v à

k h ô n g n g ư ờ i n à o c ỏ d ự đ ị n h q u a y t r ờ v ẻ t r o n g VÒI1ỈỊ m ộ t n ă m g â n n h â t

Một van đê quan trọng khác cản quan tâm là mức độ đóng góp của những người

di cư quay trở vè đôi vói quê hirưng mình Một lân nữa, có rat ít các băng chửng có tính hộ thông đẻ trả lời cho câu hòi này (Roscnvvcig, 2005) 0 cấp độ nhỏ hơn, rất

n h i ê u n g h i ê n c ứ u VC c á c t r ư ờ n g h ợ p c ụ t h ê d ê u d u a r a n h ữ n g k ê t q u à c h o t h ả y n h ữ n g người di cir hôi hương đã mang về theo họ cả vỏn con người và vốn tài chính Có rât nhiêu khả năng là họ sẽ thict lập các doanh nghiẹp mới khi quay trờ vẽ Một số nghiên cửu có the kê đen nhu Black (2003) xem xét trường hợp của Cihan; llahi (1999) nghiên

và (Ìiovamiì Peri (2008) chi ra hai tác độniỊ tích cực của di cư hôi h trưng tới vón con

nuov khác sè đàu tu cho li, i á c > dục nhiêu hơn khi tro vê so với II him ụ người không di

c u 1 lúr ha i n h ữ n g n g ư ờ i l a o d ộ \ w (li CU' VỚI k i n h n g h i ệ m q u ô c tê s è g ó p p h â n t ã n u

nguon vòn con nmrời truim hình cua nước n ựnón [lọ nhận tỉìâv ni»uôn vỏn con ne ười

t i i m u b ì n h c u a c á c m r ớ c D ô i m A u (l;ì tã n u l è n t ư o đ ẻ n 5 0 % tù I l l u m e IHÍƯÒÌ CỈ 1 c u

c | i ỉ a \ t r ơ lạ i

KINH I I IKK (HAY MÁU CHÁT XẢM

t ỉ ê n k h á c ; v à ( e ) t ă n g t ỏ n g l ư ợ n g n g ư ờ i d i CƯ v à t h u n h ậ p c ù a h ọ

Kl ì i x e m XÓI v ỏ s ụ p h â n b ỏ c u a c á c t i ò n ụ k i ê u h ô i , c ó t h e n h ậ n t h â y d ò n g v ỏ n n à y (Uroc íi úi v ê t ậ p t r u n g ơ m ộ t s ỏ n ư ớ c n h â t đ ị n h M ư ờ i n ư ớ c n h ậ n đ ư ợ c k i ê u h ỏ i l ớ n

B a n g 1.10 iMưòi i i u ó c IIlíậẩì í l u o c k i en hỏi ló li i iiiãt, xét vê ỈU0ìầ<4 và (ý lệ ti ên

í h ê g i ớ i d à trải q u a n h ữ n g t h a y d ô i t o l ớ n t r o n g v à i t h ậ p k y q u a N h ữ n g t i c n l)ộ

t r o n g k h o a h o c c ô n g n g h ộ d à ( h a y đ ỏ i n l ì i ê u m ặ t c u a d ờ i s ò n g K c t q u ả là, c h i p h í

t l i ô ỉ H ' ( i l l v à (lỉ l a i đ ã ư i a m đ á n e k e , ( l â n ( l ê n SU' i z i a t ã n y m a n h m ẽ i r o n y c á c d ò i ì í * (iic • • o o o o o o

cl ì ỉ i yOn v ỏ n v à h à n g h ó a d ị c h v ụ t r ẻ n t o à n 1 h e g ó i D á n t í n g ạ c n h i ê n l à, n h ư Z l o t n i k ( I 9 W ) đ à c h i ra, k h ô n g c ó m ộ t x u h ư ớ n g n à o (V t r ê n d i k è m v ó i n h ữ n g n ô l ự c t ự d o

! lì ư ba n l u ì n ụ n ẹ i r ờ i di cir c ó t h ê mri t i ê n v ẻ c h o ui:! đ i n h ờ q u ẻ n h ỏ N h ử n ỵ

ilòni» tàI c h í n h l ì hu t h ô n ả y c ỏ t h e iỊÌúp c h o n g i r ờ i t h á n c u a h ọ Ciii t l ì i ệ n c u ộ c s ỏ n u T u y

n h i ê n , ( l ò m ! k i ê u h ỏ i n à y c ì m i í c ó t h ê c ó I l l u m e t á c d ọ n tí, k i n h t ê k h á c , c a l í c h c ụ c va

t i c u r ụ v , v a t r ẽ n m ộ t p h ạ m v i l ộ i m l ớ n h ơ n đ i ê u Ỉ 1KỈ n h ữ n g Ìầguời di c ư c h ư a n h ạ n

t h i ! c < l u ọ v h o t k l ì ! h ọ ụ i r i t i ê n vò

K r l l u ậ n

K I N H 1 1 H Ọ C ( H A Y M Á U r i l A ỉ X Á M

N h ữ n g c à u h o i l i ê n q u a n t ớ i h a t á c d ộ n g t r ê n v â n c ò n b ỏ n g ỏ N h ữ n g t r a n h l u ậ n

c o n ( i a n i ị t i c p đ i ể n v ê c á c ct ì ú ( l ê n à y SC g i ú p h ì n h t h à n h n e n k i n h t e h ọ c VC c h à y m á u

c h a t x á m x é t t ừ g ó c đ ộ n ư ứ c n g u ỏ n c u a d i c ư

sẽ cỏ lợi dựa trên sụ mat mát của các quỏc gia nghèo (Bhagwati and Ilamada 1974, Bhagvvati l()76, Bhagwati and Partington 1976, Hamackì 1977, Bhagwati 1979a, 197%, and later Kowk and Lcland 1982, Miyagiwa 1991) Làn sóng đâu tiên dà biến

K I N H I I I K K ’ C H A Y M À U ( MAT X A M

Lu quê nhà Trọng tàm của các lập luận này là vỏn con nmròi được tích liìy bởi những

nự.irời () l ại ( t h u l ợi c l ì â t x á m ) , t r o n g m ộ t s ô d i ê u k i ệ n , (tu đ ỏ k h ô n g c h i b ù đ ã p h o à n

cửu kỹ hrởiìg (Dnnkvvatcr ct al 2002, Lowell và Findley 2002.)

(ìàn đây Commander và các cộng sự (2004b, 2004c) thảo luận vê sự liên quan

và hàm ý cua các mỏ hình chày máu chat xám có lợi và lân lượt thử nghiệm các mỏ

phân phôi klìỏng thăng hàng Nghiên cứu này phát ti iên một mô hình cho răng chày

quái, llìiêt lập các gia tliict cản ban và chi ra each ticị) cạn tỏng quát đê t’iai CỊiiyêl van

đò I hú 1 UIi là mỏ hình UIỚI hạn dược áp đụim cho trườim hợp di cư nói chmm Mo