Đất Nước- Nguyễn Khoa Điêm. tiết 1

- Tác giả không tạo ra khoảng Cách sử thi để chiêm ng ỡng và ca ngợi đất n ớc hoặc dùng những từ ngữ, hình ảnh mĩ lệ, kì vĩ để nói về đất n ớc mà dùng cách nói rất đỗi giản dị tự nhiên +

ẤT NƯỚC ĐẤT NƯỚC

Nguy n Khoa i m ễn Khoa Điềm ĐẤT NƯỚC ềm

I/ Tiểu dẫn 1/ Tác giả

Dựa vào phần Tiểu dẫn trong SGK em hãy cho biết những nét chính về tác giả Nguyễn Khoa

Điềm?

-Nguyễn Khoa Điềm sinh năm 1943

tại Phong Điền- Thừa Thiên Huế

-Ông sinh ra trong một gia đình trí

thức có truyền thống yêu n ớc và

cách mạng

-Ông thuộc thế hệ các nhà thơ tr ởng

Thành trong những năm kháng chiến

- Th¬ NguyÔn Khoa §iÒm giµu chÊt suy t , xóc c¶m

dån nÐn, mang mÇu s¾c

chÝnh luËn

- T¸c phÈm chÝnh:

+ §Êt ngo¹i « (1972)

+ MÆt ® êng kh¸t väng (1974)

2/ Đoạn trích Đất n ớc“Đất nước” ”

-Đoạn trích Đất n ớc đ ợc

trích từ ch ơng V trong

tr ờng ca Mặt đ ờng khát vọng

tác phẩm đ ợc hoàn thành

ở chiến khu Bình Trị Thiên năm 1971

- Nguyễn Khoa Điềm nói về hoàn cảnh ra đời tác phẩm:

Tôi viết ch ơng này trong những ngày m a triền miên

“Đất nước”

sau tết Đó là thời kì máy bay Mĩ đánh phá dữ dội [ …] ] Tôi viết rất nhanh nh cảm xúc đã dồn tụ một cách

mãnh liệt giờ chỉ có việc tuôn chảy ra thôi Tôi viết về những điều giản dị của chính tôi, về tuổi trẻ và các bạn

bè đang tranh đấu ở trong thành phố Nên nhân vật

của tôi là anh và em [ …] ] Chúng tôi mỗi ng ời có một số phận khác nhau nh ng đều gắn kết trong một số phận

chung là số phận đất n ớc Đất n ớc với các nhà thơ

khác là của những huyền thoại, của những anh hùng,

nh ng với tôi là của những con ng ời vô danh, của nhân dân.”

II/ Đọc- hiểu văn bản

1/ Bố cục:

- Phần 1(từ đầu -> “Đất nước” Làm nên đất n ớc muôn đời”): Tìm hiểu cội nguồn của đất n ớc

- Phần 2 (còn lại): Quan niệm về đất n ớc Em hãy cho biết bài thơ đ

ợc chia làm mấy phần và nội dung của từng phần?

2/ Phần 1:

a, Đất n ớc có từ bao giờ?

- Tác giả không tạo ra khoảng Cách sử thi để chiêm

ng ỡng và ca ngợi đất n ớc hoặc dùng những từ ngữ, hình ảnh mĩ lệ, kì vĩ để nói về đất n ớc mà dùng

cách nói rất đỗi giản dị tự nhiên

+ Với tác giả đất n ớc có từ thủa rất xa x a trong

những câu chuyện cổ tích mẹ th ờng hay kể

Những câu thơ mở đầu đoạn trích cũng chính là câu trả lời

cho câu hỏi Đất n ớc có từ “Đất nước”

bao giờ?" Vậy em hãy cho

biết theo Nguyễn Khoa Điềm thì Đất n ớc có từ bao giờ?

Đất n ớc bắt đầu với

miếng trầu bây giờ

bà ăn

+Đất n ớc bắt đầu cùng với sự ra đời của những nét phong tục rất đẹp của nhân dân ta suốt mấy ngàn năm

+ Đất n ớc lớn lên từ những ngày đầu trồng tre mà

đánh giặc

Đất n ớc lớn lên khi

dân mình biết trồng

tre mà đánh giặc

+ Đất n ớc còn là những phong tục tập quán lâu

đời: tóc mẹ thì bới sau đầu“Đất nước” ”

Tóc mẹ thì bới

sau đầu

+ Đất n ớc còn có trong nghĩa tình yêu th ơng của

cha mẹ Cha mẹ th ơng nhau bằng gừng cay muối “Đất nước”

mặn”

+ Đất n ớc còn là thành quả của công cuộc lao

động vất vả để sinh tồn

Hạt gạo phải một

nắng hai s ơng xay,

giã, giần, sàng

=> Khởi nguyên của đất n ớc là những huyền

thoại, truyền thuyết, những phong tục tập quán riêng biệt đã có từ ngàn đời.

+ Lịch sử đất n ớc đ ợc nhìn từ chiều sâu văn hóa và văn học dân gian Đây chính là điểm mới trong cách tìm về cội nguồn của đất n ớc của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm

- Đoạn thơ gợi dậy nhiều nét văn hoá và văn học dân gian quen thuộc:

+ Đó là tục ăn trầu, là miếng trầu giao duyên, miếng trầu nên nghĩa nên tình đã thành một nét đẹp trong văn hoá Việt

+ Là cách búi tóc thành cuộn sau gáy quen thuộc của

ng ời phụ nữ Việt Nam

+ Là cách đặt tên con cái từ những vật dụng hàng

ngày

Đọc những câu thơ mở đầu của Nguyễn Khoa Điềm về đất n ớc

em thấy hiện lên những nét văn hoá, những tác phẩm văn học dân gian nào quen thuộc?

+ Đó còn là kho tàng truyện cổ tích của ng ời Việt: Là cổ tích “Đất nước”Trầu cau” thấm đ ợm tình anh em, chồng vợ; là truyền thuyết “Đất nước”Thánh Gióng” đánh giặc ngoại xâm; là tình nghĩa vợ chồng trọn nghĩa vẹn tình trong ca dao…

=> Tác giả đã cho thấy một đất n ớc dung dị, gần gũi,

đời th ờng gợi dậy trong tâm thức ng ời đọc cả một

bề dày và chiều sâu văn hoá nghìn đời của dân tộc Nén trong từng câu, từng chữ là vốn sống, vốn văn hoá, văn học dân gian và những cảm nhận phong phú về đất n ớc

b, Đất n ớc là gì?

- Với câu hỏi Đất n ớc là gì? Tác giả không giải

thích cắt nghĩa chung chung trừu t ợng mà tác giả

đã khai thác cách cấu tạo từ tiếng việt- từ ghép Đất

n ớc để đi sâu vào từng thành tố làm nên đất n ớc

+ Nhà thơ đã tách từ Đất n ớc thành Đất và n ớc rồi lại

hợp nhất trong một chỉnh thể thống nhất hài hoà

-> Đất n ớc hiện ra vừa cụ thể, riêng t , gần gũi vừa lớn lao, cao cả, thiêng liêng

Tiếp tục mạch chính luận – trữ tình, Nguyễn Khoa Điềm

đã tự đặt ra và trả lời câu hỏi

đất n ớc là gì? Vậy em hãy

cho biết theo Nguyễn Khoa

Điềm thì Đất n ớc là gì

- Về không gian địa lý: Đất n ớc với Nguyễn Khoa

Điềm tr ớc hết ch a phảI là núi sông rừng bể mà là

những không gian gần gũi với cuộc sống của mỗi ng ời

+ Đất n ớc tồn tại ngay cả trong những không gian riêng t thầm kín nhất của tình yêu đôi lứa

+ Đất n ớc là không gian sinh tồn hết sức đời th ờng của nhân dân qua bao thế hệ

Cũng giống nh nhiều nhà thơ

khác, Nguyễn Khoa Điềm đã

không thể không nói tới các

ph ơng diện địa lý, lịch sử của

đất n ớc Nh ng cách nhìn của nhà thơ có gì khác lạ, độc

đáo?

- Về thời gian lịch sử: đất n ớc đ ợc cảm Nhận suốt

chiều dài thời gian lịch sử từ quá khứ đến hiện tại và t

ơng lai

+ Đó là một đất n ớc thiêng liêng hào hùng trong quá

khứ ( gắn liền với huyền thoại Lạc Long Quân và

Âu cơ, truyền thuyết về các vua Hùng dựng n ớc)

+ Một đất n ớc giản dị, gần gũi trong hiện tại (trong

anh và em hôm nay đều có một phần đất n ớc) và

triển vọng sáng t ơi trong t ơng lai ( Mai này con ta

lớn lên- con sẽ mang đất n ớc đi xa) -> Tác giả

khẳng định trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi con

ng ời với đất n ớc

+ Đất n ớc bắt đầu cùng với sự ra đời của những nét phong tục rất đẹp của nhân dân ta suốt mấy ngàn

năm (miếng trầu bây giờ bà ăn)

Đất n ớc bắt đầu với

miếng trầu bây giờ

bà ăn