Nhung vđ ly luan chung ve TKH

Những vấn đề chung về thống kê họcChương mở đầu cho bộ môn nguyên lý thống kê. Giúp cho người học định hướng được phương pháp học và nắm được những vấn đề lý luận chung về thống kế học ( đối tượng nghiên cứu của thống kê học,một số khái niệm cơ bản trong thống kê, thang đo trong thống kê, quá trình nghiên cứu thống kê, tổ chức công tác thống kê ở Việt Nam.

HỌC PHẦN:

NGUYÊN LÝ THỐNG KÊ

 Số tín chỉ: 3 (36.9)

 Tài liệu học tập:

- Giáo trình: Nguyên lý thống kê - BM Thống kê – Phân tích, ĐHTM (2016)

- Bài tập: Nguyên lý thống kê – ĐHTM

 Tài liệu tham khảo:

- Giáo trình: Nguyên lý thống kê – ĐH KTQD

- Các tạp chí: Con số sự kiện, Kinh tế và dự báo, Thông tin khoa học thống kê…

Chương 4: Thống kê các mức độ của hiện tượng

Chương 5 : Hồi quy và tương quan

Chương 6: Dãy số thời gian

Chương 7: Chỉ số

Chương 8: Điều tra chọn mẫu

Aug 2009-IDACA

Chương 1

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ

THỐNG KÊ HỌC

Bộ môn Thống kê – Phân tích

Khoa Kế toán – Kiểm toán

NỘI DUNG

1.1 Đối tượng nghiên cứu của thống kê học 1.2 Một số khái niệm cơ bản trong thống kê 1.3 Thang đo trong thống kê

1.4 Quá trình nghiên cứu thống kê

1.5 Tổ chức công tác thống kê ở Việt Nam

BM Thống kê – Phân tích

Thống kê là gì?

 Thống kê là các “con số” được ghi chép để phản ánh các hiện tượng kinh tế - xã hội

 Thống kê là hệ thống các PP được sử dụng để thu thập, xử lý, phân tích các con số (mặt lượng) của hiện tượng số lớn nhằm đánh giá bản chất

và tính quy luật vốn có của chúng (mặt chất) trong điều kiện thời gian và địa điểm cụ thể.

BM Thống kê – Phân tích

1.1 Đối tượng NC của thống kê học

1.1.1 Sơ lược sự ra đời và phát triển của thống kê học

 Thời cổ đại và phong kiến

Việc ghi chép hoặc đăng ký kê khai có tính chất thống kê như kê khai nhân khẩu, lao động, ruộng đất, tài sản…

 Cuối TK XVII

- Năm1960, nhà kinh tế học H.Conhring (Đức, 1606-1681) giảng dạy pp nghiên cứu XH dựa vào số liệu điều tra

- Năm 1682,William Petty (Anh,1623-1687) đã xuất bản

cuốn “Số học chính trị”, có tính chất phân tích thống kê đầu tiên

- TK18, sự ra đời của thống kê toán giúp khoa học thống

kê phát triển và ngày càng hoàn thiện.

1.1 Đối tượng nghiên cứu (tiếp)

1.1.2 Đối tượng nghiên cứu của thống kê học

(1) TK nghiên cứu các hiện tượng và quá trình KT – XH, bao gồm:

• Hiện tượng & quá trình

tái SX XH • Hiện tượng & quá trình

1.1 Đối tượng nghiên cứu (tiếp)

(1)TK nghiên cứu các hiện tượng và quá trình KT – XH

(2) TK nghiên cứu mặt lượng trong mối liên hệ mật thiết với mặt chất.

(3) TK nghiên cứu các hiện tượng và quá trình KT-XH số lớn.

(4) TK nghiên cứu các hiện tượng trong điều kiện thời gian

và không gian cụ thể.

1.1 Đối tượng nghiên cứu (tiếp)

Kết luận: Đối tượng nghiên cứu của thống kê học là mặt

lượng trong mối liên hệ mật thiết với mặt chất của các hiện tượng kinh tế - xã hội số lớn, trong điều kiện thời gian và không gian cụ thể.

Nguyên lý thống kê: là khoa học nghiên cứu hệ thống

các phương pháp thu thập, xử lý, phân tích mặt lượng của hiện tượng KT-XH số lớn nhằm đánh giá bản chất, tính quy luật phát triển của hiện tượng trong điều kiện thời gian và không gian cụ thể

BM Thống kê – Phân tích

1.2 Một số khái niệm cơ bản trong TK:

1.2.1 Tổng thể và đơn vị tổng thể

 Tổng thể thống kê là hiện tượng số lớn bao gồm

những đơn vị (hoặc phần tử) cấu thành hiện tượng cần được quan sát và phân tích mặt lượng của chúng.

gọi là đơn vị tổng thể

1.2 Một số khái niệm cơ bản (tiếp)

1.2.2 Tiêu thức thống kê (đặc điểm-Characterictis)

 Khái niệm:Tiêu thức thống kê là khái niệm chỉ các đặc

điểm của đơn vị tổng thể được chọn ra nghiên cứu

 Phân loại

 Theo hình thức biểu hiện

- Tiêu thức thuộc tính:

- Tiêu thức số lượng:

 Theo mối quan hệ

- Tiêu thức nguyên nhân

- Tiêu thức kết quả

1.2 Một số khái niệm cơ bản (tiếp)

1.2.3 Chỉ tiêu và hệ thống chỉ tiêu thống kê

 Chỉ tiêu TK

 Khái niệm: Chỉ tiêu thống kê phản ánh mặt lượng gắn với

mặt chất của các hiện tượng KT-XH số lớn trong điều kiện không gian và thời gian cụ thể

Theo Luật Thống kê: Chỉ tiêu thống kê là tiêu chí mà biểu

hiện bằng số của nó phản ánh quy mô, tốc độ phát triển, cơ

cấu, quan hệ tỷ lệ của hiện tượng KT-XH trong điều kiện không gian và thời gian cụ thể.

 Phân loại:

Căn cứ vào tính chất : Chỉ tiêu khối lượng,chỉ tiêu chất lượng:

Căn cứ vào biểu hiện: Chỉ tiêu hiện vật, chỉ tiêu giá trị

BM Thống kê – Phân tích

Chỉ tiêu và hệ thống chỉ tiêu thống kê

 Hệ thống chỉ tiêu TK:

 Khái niệm: Là tập hợp các chỉ tiêu phản ánh các mặt,

các tính chất quan trọng, các mối liên hệ cơ bản của hiện tượng nghiên cứu

 Nguyên tắc xác định:

- Căn cứ xác định:

- Yêu cầu:

1.3 Thang đo trong thống kê

3.1.1 Thang đo định danh (Nominal scale)

 Thang đo định danh được áp dụng đối với các tiêu thức thuộc tính, được phân biệt bằng cách đánh số theo quy ước Các con số 1,2,3 ở đây chỉ để thay thế cho mỗi loại dữ liệu, các phép tính đối với chúng là vô nghĩa

 VD: tiêu thức giới tính có hai loại Nam và Nữ

BM Thống kê – Phân tích

2.3 Thang đo trong thống kê (tiếp)

2.3.2 Thang đo thứ bậc (Ordinal scale)

 Thang đo thứ bậc được áp dụng đối với các tiêu thức thuộc tính, giữa các biểu hiện tiêu thức có quan hệ thứ bậc, hơn kém Tuy nhiên sự hơn kém này là bao nhiêu thì không xác định cụ thể

 VD: Huân chương hạng nhất, nhì, ba; học lực; bậc thợ,

phân loại giảng viên: GS, PGS, Giảng viên chính, giảng viên; sự hài lòng của khách hàng về một loại sản phẩm: rất hài lòng, hài lòng, không hài lòng, rất không hài

lòng…)

2.3 Thang đo trong thống kê (tiếp)

2.3.3 Thang đo khoảng (Interval scale)

 Được sử dụng cho các loại tiêu thức số lượng, là loại thang đo có các khoảng cách đều nhau giúp ta đo lường mức độ khác biệt giữa các đơn vị

 Vd: Nhiệt độ trong ngày, độ tuổi, …

 Các phép tính đối với các con số này có ý nghĩa và có

thể tính các đặc trưng của chúng như phương sai, số bình quân…

BM Thống kê – Phân tích

2.3 Thang đo trong thống kê (tiếp)

2.3.4 Thang đo tỷ lệ (Ratio scale)

 Được sử dụng cho các loại tiêu thức số lượng.

 Ta có thể đo lường các biểu hiện của tiêu thức và thực hiện các phép tính với trị số đo

2.4 Quá trình nghiên cứu thống kê

 Thống kê các Tổng công ty, tập đoàn…

Thống kê các đơn vị cơ sở