Nêu rõ được tổng quan về lãi suất, các yếu tố và ảnh hưởng của lãi suất đến doanh nghiệp. Nắm được tình hình của lãi suất tác động đến các doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn 2013-2018 và đưa ra giải pháp.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
BÁO CÁO TỔNG HỢP ĐỀ TÀI THẢO LUẬN
HỌC PHẦN “ KINH TẾ VĨ MÔ”
Đề tài: Phân tích các yếu tố tác động đến lãi suất và sự biến động lãi suất đến
hoạt động của doanh nghiệp Hãy phân tích tình hình biến động lãi suất ở Việt Nam và cho biết sự thay đổi này tác động như thế nào đến các doanh nghiệp Việt Nam.
Giảng viên: Tiến sĩ Lê Mai Trang
Hà Nam, tháng 3 năm 2019
Trang 2Mục lục
BIÊN BẢN ĐÁNH GIÁ CÁC THÀNH VIÊN 3
BIÊN BẢN THẢO LUẬN NHÓM (LẦN 1) 4
BIÊN BẢN THẢO LUẬN NHÓM (LẦN 2) 5
BIÊN BẢN THẢO LUẬN NHÓM (LẦN 3) 6
LỜI MỞ ĐẦU 7
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ LÃI SUẤT 8
1 Khái niệm về lãi suất 8
a Định nghĩa: 8
b Phân loại: 8
2 Cơ sở hình thành lãi suất 8
a Bảo toàn vốn 8
b Bảo đảm tỉ lệ khuyến khích về thu nhập hợp lý cho người gửi tiền và các tổ chức tín dụng 8
c Lãi suất phải đảm bảo mục tiêu tăng trưởng kinh tế 8
CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN LÃI SUẤT VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ BIẾN ĐỘNG LÃI SUẤT ĐẾN HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP 10
Phân tích các yếu tố tác động đến lãi suất 10
1.Ảnh hưởng của cung cầu tiền tệ (vốn) trên thị trường 10
2 Ảnh hưởng của lạm phát kỳ vọng 10
4 Ảnh hưởng của bội chi ngân sách 10
5 Những thay đổi trong thuế 11
6 Ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái kỳ vọng 11
3 Ảnh hưởng của tỷ suất lợi nhuận bình quân 11
7 Những thay đổi trong đời sống xã hội: 11
Ảnh hưởng của lãi suất đến doanh nghiệp 11
1.Lãi suất với tiêu dùng, đầu tư, lãi suất 11
2.Lãi suất với tổng cầu 12 CHƯƠNG III: PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH BIẾN ĐỘNG LÃI SUẤT CỦA VIỆT NAM SỰ THAY ĐỔI ẢNH HƯỞNG TÁC ĐỘNG ĐẾN DOANH NGHIỆP
Trang 31.Tình hình biến động lãi suất của Việt Nam (giai đoạn 2013 - 2018) 13 2.Các tác động của sự biến đổi lãi suất đến doanh nghiệp Việt Nam 17 PHẦN KẾT LUẬN 19
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong mỗi giai đoạn phát triển, tùy vào mục tiêu của mình như kiềm chế lạm phát hay thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chính phủ sử dụng lãi suất như là một công cụ của chính sách tiền tệ nhằm ổn định kinh tế vĩ mô Lãi suất vừa là công cụ hết sức quan trọng và nhạy cảm trong việc điều hành chính sách tiền tệ quốc gia, vừa là giá cả sử dụng vốn trong hoạt động tín dụng Nó là tác động to lớn đối với việc tăng hay giảm khối lượng tiền trong lưu thông, thu hẹp hay mở rộng tính dụng, khích lệ hay hạn chế huy động vốn, kích thích hay cản trở đầu tư, tạo thuận lợi hay khó khăn cho hoạt động ngân hàng
Như vậy, lãi suất là một phạm trù kinh tế có tính chất hai mặt, nếu xác định lãi suất hợp lý sẽ là đòn bẩy quan trọng thúc đẩy sản xuất, lưu toong hàng hóa và ngược lại Bởi vậy, lãi suất vừa là công cụ quản lý vĩ mô của nhà nước, vừa là công cụ điều hành vi mô của các ngân hàng thương mại Do đó, cần có chính sách lãi suất phù hợp,
có hiệu lực cao và được áp dụng nhất quán trong phạm vi cả nước, song chính lãi suất phải được ngân hàng nhà nước điều chỉnh chặt chẽ, mềm dẻo cho phù hợp với từng thời kỳ, phù hợp với nhu cầu huy động vốn nhàn rỗi trong dân chúng nhằm phục vụ cho quá trình phát triển kinh tế, đồng thời đảm bảo cho hoạt động của các ngân hàng thương mại thực sự có hiệu quả Muốn vậy, phải tìm hiểu và phân tích những nhân tố ảnh hưởng tới lãi suất để có hướng điều hành cho phù hợp với mục tiêu phát triển của từng giai đoạn
2 Mục tiêu nghiên cứu đề tài
Đề tài nghiên cứu nhằm xác định mối quan hệ và mức độ ảnh hưởng của các nhân
tố đến lãi suất tại Việt Nam Qua đó đưa ra các gợi ý về chính sách điều hành lãi suất trong kinh tế vĩ mô
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu:
Nhằm đạt được mục tiêu nêu trên, đề tài tập trung nghiên cứu đối tượng là các nhân tố ảnh hưởng tới lãi suất tại Việt Nam gồm:
Lạm phát tại Việt Nam
Tỷ giá hối đoái tại Việt Nam
Cung tiền (đại diện là chỉ số tăng trưởng kinh tế Việt Nam)
Cầu tiền (đại diện là cầu tiêu dùng Việt Nam)
- Phạm vi nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu lãi suất và các nhân tố ảnh hưởng tới lãi suất tại Việt Nam
Trang 5
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ LÃI SUẤT
1 Khái niệm về lãi suất
a Định nghĩa:
Lãi suất là tỷ lệ mà theo đó tiền lãi được người vay trả cho việc sử dụng tiền
mà họ vay từ một người, một tổ chức (ngân hàng, công ty tài chính) cho vay tiền
b Phân loại:
* Căn cứ vào tính chất các khoản vay :
- Lãi suất tiền gửi ngân hàng
- Lãi suất cho vay ngân hàng
- Lãi suất chiết khấu ngân hàng
- Lãi suất tái chiết khấu ngân hàng
- Lãi suất liên ngân hàng
- Lãi suất cơ bản
* Căn cứ vào giá trị thực tiễn tiền lãi thu được :
- Lãi suất danh nghĩa: Là lãi suất được tính theo giá trị danh nghĩa, không kể đến tác động của lạm phát Lãi suất danh nghĩa được công bố chính thức trên hợp đồng tín dụng
VD:Khi cho vay 100 triệu đồng, lãi suất 10%(lãi suất danh nghĩa), hạn 3 năm trả lãi 6 tháng 1 lần
Lãi suất danh nghĩa=Tỷ lệ lạm phát + lãi suất thực tế
- Lãi suất thực tế: Là lãi suất được điều chỉnh lại cho đúng theo những thay đổi
về lạm phát
2 Cơ sở hình thành lãi suất
a Bảo toàn vốn
Lãi suất được coi là giá cả của quyền sử dụng vốn trong một thời hạn nhất định mà người sử dụng trả cho người sở hữu nó Nếu như lãi suất đối với người vay là một khoản chi phí thì lãi suất tạo nên thu nhập đối với người cho vay Lợi ích thực tế mà người cho vay được hưởng là lãi suất thực
b Bảo đảm tỉ lệ khuyến khích về thu nhập hợp lý cho người gửi tiền và các tổ chức tín dụng
Khi đem tền cho vay,người cho vay không chỉ kì vọng khoản vốn cua mình được bảo toàn mà còn phải sinh lời Phần thực tế mà người cho vay được hưởng là lãi suất thực Điều này chính là lãi suất danh nghĩa mà người cho vay nhận được phải lớn hơn
tỉ lệ lạm phát Việc đảm bảo có lãi là hợp lí vì nó phù hợp lợi ích người gửi tiền Đối với người gửi tiền lãi suất thực là thu nhập, là sự trả công cho họ cho sự tạm xa rời của cải của họ Đối với các tổ chức tín dụng cho vay, lãi suất thực này đảm bảo lợi ích cho người gửi tiền,trang trải các chi phí nghiệp vụ,bù đắp những rủi ro trong hoạt động tín dụng thương mại và lợi nhuận ngân hàng Do đó:lạm phát < lãi suất tiền gửi
< lãi suất cho vay
c Lãi suất phải đảm bảo mục tiêu tăng trưởng kinh tế
Trang 6Nguyên tắc hình thành trên cơ sở coi lãi suất là đòn bẩy kinh tế Điều kiện của nguyên tắc này là: tỷ lệ lạm phát< lãi suất tiền gửi< lãi suất cho vay< tỷ suất lợi nhuận bình quân của nền kinh tế
Điều kiện lãi suất cho vay nhỏ hơn tỷ suất lợi nhuận bình quân chỉ ra lãi suất cho vay của ngân hàng phải nhỏ hơn mức lợi nhuận bình quân của các nghành sản xuất vật chất trong nền kinh tế Có như vậy mới đảm bảo các tổ chức nền kinh tế sau khi thu được lợi nhuận từ sản xuất kinh doanh,ngoài việc trả nợ ngân hàng sẽ còn lại một khoản lợi nhuận đảm bảo các tổ chức kinh tế sau khi thu được lợi nhuận từ sản xuất kinh doanh,ngoài việc trả nợ ngân hàng sẽ còn lại một khoản lợi nhuận đảm bảo cho tái mở rộng sản xuất Ngoài ra, lãi suất có thời hạn vay mượn càng dài thì càng cao
do có mức độ rủi ro cao hơn
Trang 7CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN LÃI SUẤT VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ BIẾN ĐỘNG LÃI SUẤT ĐẾN HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP
Trong nền kinh tế thị trường, lãi suất là một trong những yếu tố quan trọng, nó có mối liên hệ mật thiết với lợi ích kinh tế của từng cá nhân trong xã hội và ảnh hưởng nhiều đến các lĩnh vực của đời sống kinh tế Sự thay đổi lãi suất có thể dẫn đến sự thay đổi quyết định của một doanh nghiệp cũng ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đó Từ đó tác động lớn đến những diễn biến phát triển của cả nền kinh tế
Phân tích các yếu tố tác động đến lãi suất
1.Ảnh hưởng của cung cầu tiền tệ (vốn) trên thị trường
Lãi suất là giá cả sử dụng vốn vì vậy bất kỳ sự thay đổi nào của cung và cầu hoặc
cả cung và cầu tiền tệ không cùng một tỷ lệ đều sẽ là thay đổi mức lãi suất trên thị trường Đây là nhân tố tác động trực tiếp đến việc hình thành lãi suất trên thị trường Mức cung tiền (MS) là tổng số tiền có khả năng thanh toán nhanh và dễ dàng Cầu tiền tệ (LP) là lượng tiền cần để chi
tiêu thường xuyên, đều đặn cho nhu
cầu cá nhân, nhu cầu sản xuất kinh
doanh và các nhu cầu khác trong nền
kinh tế Lãi suất cân bằng được xác
định là giao điểm của đường cung và
đường cầu tiền
Tuy mức biến động của lãi suất ít
nhiều phụ thuộc vào các quy định của
chính phủ và NHTW, song đa số các
nước có nền kinh tế thị trường đều dựa
vào nguyên lý này để xác định lãi suất
Do vậy, có thể tác động vào cung cầu trên thị trường vốn để thay đổi lãi suất trong nền kinh tế cho phù hợp với mục tiêu, chiến lược trong từng thời kỳ chẳng hạn như thay đổi cơ cấu vốn đầu tư, tập trung vốn cho các dự án trọng điểm Mặt khác, muốn duy trì sự ổn định của lãi suất thì sự ổn định của thị trường vốn phải được đảm bảo vững chắc
2 Ảnh hưởng của lạm phát kỳ vọng
Khi lạm phát được dự đoán tăng trong một thời kỳ nào đó, lãi suất sẽ có xu hướng tăng Điều này là xuất phát từ mối quan hệ giữa lãi suất thực và lãi suất danh nghĩa và
để duy trì lãi suất thực không đổi, tỷ lệ lạm phát tăng đòi hỏi lãi suất danh nghĩa phải tăng lên tương ứng Mặt khác, công chúng dự đoán lạm phát tăng sẽ dành phần tiết kiệm của mình cho việc dự trữ hàng hoá hoặc những dạng thức phi tài sản khác như vàng, ngoại tệ mạnh hoặc đầu tư vốn ra nước ngoài nếu có thể Tất cả những điều này làm giảm cung quỹ cho vay và gây áp lực tăng lãi suất trên thị trường Từ mối quan
hệ này cho thấy ý nghĩa và tầm quan trọng của việc khắc phục tâm lý lạm phát đối với việc ổn định lãi suất, sự ổn định và tăng trưởng của nền kinh tế
4 Ảnh hưởng của bội chi ngân sách
Trang 8Bội chi ngân sách ở trung ương và địa phương trực tiếp làm cho cầu tiền tăng và làm tăng lãi suất Sau nữa, bội chi ngân sách sẽ tác động đến tâm lý công chúng về gia tăng mức lạm phát và sẽ gây áp lực tăng lạm phát Thông thường, Chính phủ thường tài trợ cho thâm hụt ngân sách bằng cách phát hành trái phiếu Lượng cung trái phiếu trên thị trường tăng lên làm cho giá trái phiếu có xu hướng giảm và lãi suất thị trường có xu hướng tăng Mặt khác, do tài sản có của NHTM tăng ở khoản mục trái phiếu chính phủ, dự trữ vượt mức giảm nên lãi suất ngân hàng cũng sẽ tăng
5 Những thay đổi trong thuế
Thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp luôn có tác động đến lãi suất Khi các hình thức thuế này tăng sẽ điều tiết đi một phần thu nhập của các cá nhân và tổ chức cung cấp dịch vụ tín dụng hay những người tham gia kinh doanh chứng khoán Mọi người đều quan tâm đến thu nhập thực tế hơn là thu nhập danh nghĩa Do vậy, để duy trì một mức lợi nhuận thực tế nhất định, họ phải cộng thêm vào lãi suất cho vay những thay đổi của thuế
6 Ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái kỳ vọng
Khi đồng nội tệ yếu, bị những sức ép lớn do những dao động của các đồng ngoại tệ mạnh thì tâm lý phổ biến của người dân là coi ngoại tệ mạnh như một trong những loại tài sản tiết kiệm an toàn Chẳng hạn, khi hiện tượng đô la hoá xảy ra, người dân
sẽ ồ ạt chuyển sang tiết kiệm bằng ngoại tệ cụ thể là đô la Mỹ Làm như vậy người gửi hưởng lợi kép gồm lãi suất tiền gửi và sự lên giá của đồng đô la Mỹ Sự chuyển dịch này tạo ra sự khan hiếm nội tệ ở các NHTM và buộc các ngân hàng này phải tăng lãi suất tiền gửi đồng nội tệ để huy động cho vay nền kinh tế Như vậy, khi xây dựng chính sách lãi suất cần phải xem xét đến khía cạnh tỷ giá để giảm bớt mức chênh lệch giữa lợi tức lãi suất tiền gửi nội tệ và ngoại tệ hay lãi suất cho vay nội tệ
và ngoại tệ Điều này giúp giảm bớt sự dịch chuyển không mong đợi từ tiền gửi nội tệ sang đô la khi đồng đô la lên giá
3 Ảnh hưởng của tỷ suất lợi nhuận bình quân
Tỷ suất lợi nhuận bình quân của các dự án đầu tư phải cao hơn lãi suất các khoản vay tài trợ cho dự án Có như vậy các nhà đầu tư mới có lợi nhuận từ các dự án đầu tư
và phấn khởi mở rộng đầu tư Do đó, cách đánh giá, lựa chọn chính sách lãi suất phù hợp sẽ dựa trên cơ sở ước lượng tỷ suất lợi tức trung bình của nền kinh tế
7 Những thay đổi trong đời sống xã hội:
Ngoài những yếu tố trên, sự thay đổi của lãi suất còn chịu ảnh hưởng của các yếu
tố thuộc về đời sống xã hội khác như tình hình về kinh tế, chính trị cũng như những biến động tài chính quốc tế như các cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ trên thế giới, các luồng vốn đầu tư ra vào đối với các nước
Ảnh hưởng của lãi suất đến doanh nghiệp
1.Lãi suất với tiêu dùng, đầu tư, lãi suất
- Tiền chỉ là phương tiện trao đổi thuận lợi Quan hệ cung cầu thị trường tiền tệ
ấn định lãi suất cân bằng, tức lãi suất thị trường Đến lượt nó, lãi suất lại tác động trở lại đối với tiêu dùng, đầu tư, xuất khẩu, nghĩa là tác động nhiều yếu tố của tổng cầu
Trang 9+ Khi mức cung tiền tăng lên, lãi suất sẽ giảm xuống, giá trái phiếu tăng lên do giá trị hiện tại của thu nhập trong tương lai có giá trị hơn, gây ra hiện tượng của cải và làm dịch chuyển hàm tiêu dùng lên trên – tiêu dùng sẽ tăng thêm ở một mức thu nhập Trong trường hợp này, nếu có tín dụng tiêu dùng thì mức tiêu dùng cũng lại tăng lên bởi khả năng tín dụng và khả năng trả nợ vay tín dụng
- Đầu tư, kể cả đầu tư tư bản (vốn cố định) và vốn luân chuyển (hàng tồn kho) đểu có mối quan hệ mật thiết đến lãi suất.Các dự án đầu tư phải thu được lợi nhuận bù đắp được chi phí cơ hội của vốn bỏ ra Ở mức lãi suất thấp sẽ có nhiều dự án được đầu tư hơn ở mức lãi suất cao Đường cầu đầu tư có dạng dốc nghiêng đi xuống, biểu thị lợi ích cận biên của đầu tư giảm dần
+ Khi giá cả tư liệu sản xuất cần phải mua sắm cho một dự án tăng lên hoặc lợi nhuận dự tính thu được của dự án đó giảm xuống, sẽ làm cho đường cầu đầu tư dịch chuyển xuống dưới
- Lãi suất quan hệ chặt chẽ đến xuất khẩu, khi lãi suất tăng, đồng nội tệ được đánh giá cao hơn, đẩy tỉ giá hối đoái lên, sẽ hạn chế xuất khẩu và tăng nhập khẩu, xuất khẩu ròng sẽ giảm xuống
2.Lãi suất với tổng cầu
- Tiêu dùng, đầu tư, xuất khẩu là những yếu tố của tổng cầu Khi mức cung tiền tăng lên, lãi suất sẽ giảm xuống, dẫn đến mở rộng khả năng tiêu dùng, khuyến khích đầu tư và xuất khẩu làm cho đường tổng chi tiêu dịch chuyển lên trên, tạo ra một thu nhập (GNP) cao hơn Do đó, sự thay đổi của lãi suất sẽ tác động đến quy mô tổng cầu và do đó đến thu nhập Bất kỳ sự thay đổi nào của tổng cầu cũng tác động trở lại chính sách tiền tệ, Nếu cung tiền không đổi, chi tiêu Chính phủ tăng, cầu về tiền tệ tăng, đẩy lãi suất lên cao và tác động đến tiêu dùng, đầu tư và xuất khẩu
Trang 10CHƯƠNG III: PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH BIẾN ĐỘNG LÃI SUẤT CỦA VIỆT NAM SỰ THAY ĐỔI ẢNH HƯỞNG TÁC ĐỘNG ĐẾN DOANH NGHIỆP VIỆT NAM (GIAI ĐOẠN 2013 - 2018)
1.Tình hình biến động lãi suất của Việt Nam (giai đoạn 2013 - 2018)
Tình hình lãi suất và lạm phát giai đoạn 2008-2018 (Theo báo Sona)
* Năm 2013:
Tình hình kinh tế vĩ mô khó khăn, chính sách tiền tệ năm 2013 tiếp tục được thực hiện theo hướng đảm bảo ổn định các cân đối vĩ mô đồng thời NHNN cũng đưa ra các biện pháp tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp:
- Điều chỉnh giảm mặt bằng lãi suất trong đó: giảm 2% lãi suất điều hành, giảm 3% trần lãi suất cho vay ngắn hạn đối với các lĩnh vực ưu tiên, giảm 0.5-1% trần lãi suất tiền gửi bằng VNĐ
- Chỉ đạo các tổ chức ứng dụng tiết kiệm chi phí áp dụng lãi suất cho vay ở mức hợp
lí, xem xét tiếp tục điều hành giảm lãi suất cho vay cũ về mức dưới 13%/năm trên cơ
sở khả năng tài chính
Kết quả nhận được: Chống lạm phát của Việt Nam được cộng đồng quốc tế đánh giá cao, củng cố lòng tin của các nhà đầu tư trong và ngoài nước
*Năm 2014:
Trái với kì vọng, 6 tháng đầu năm 2014, kinh tế Việt Nam đã không duy trì được
đà hồi phục như cuối năm 2013 Những khó khăn chưa giải quyết hết thì nay lại có thêm khó khăn mới Sự chiếm đóng biển Đông của Trung Quốc trên vùng lãnh thổ Việt Nam đầu tháng của năm ít nhiều cũng tác động đến quá trình hồi phục Trong