Bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa, sau đại học. ĐH Y Dược TP Hồ Chí Minh. PHÂN LOẠI, LÂM SÀNG,CẬN LÂM SÀNG, MÔ HỌC, MIỄN DỊCH HUỲNH QUANG, CÁC THỂ LÂM SÀNG KHÁC :1. Thể sùi: sâu. 2. Thể lá: nông 3. Thể bã: nông 4. Do thuốc: nông . ĐIỀU TRỊ
Trang 1PEMPHIGUS
Đối tượng: Y5 Thời gian: 45 phút
BS Trần Thế Viện
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 2Mụn nước hoặc bóng nước
Bóng nước di truyền
- EBS, JEB, DEB
- Chàm tiếp xúc
- Côn trùng cắn -Viêm da ánh sáng
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 3+ Pemphigus dạng herpes
+ Pemphigus dạng IgA
+ Pemphigus cận tân sinh
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 4PEMPHIGUS
THÔNG THƯỜNG
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 5LÂM SÀNG
Người lớn tuổi (40-60)
Tổn thương niêm mạc (#50%)
Phát ban không tiền chứng
Phát ban đơn dạng, chùn>căng
Sắp xếp rời rạc
Bóng nước trên nền da bình thường
Dấu hiệu Nikolsky hay Asboe–
Hansen dương tính
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 6LÂM SÀNG
Sang thương nguyên phát: bóng nước
Sang thương thứ phát (nổi bật hơn):
mài, lở, tăng sắc tố sau viêm
Hình dạng sang thương: tròn hay oval
Sắp xếp: rời rạc
Phân bố: da khắp cơ thể và niêm mạc
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 7LÂM SÀNG
drtranthevien
www.dalieuvn.com
Trang 8LÂM SÀNG
drtranthevien
www.dalieuvn.com
Trang 9LÂM SÀNG
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 10LÂM SÀNG
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 11LÂM SÀNG
drtranthevien
www.dalieuvn.com
Trang 12TỔN THƯƠNG NIÊM MẠC
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 13www.dalieuvn.com
Trang 14CẬN LÂM SÀNG
1 Tế bào học của TZANCK: tế bào tiêu gai
2 Mô học:
+ Bóng nước trong thượng bì
+ Hiện tượng tiêu gai
3 Miễn dịch huỳnh quang:
+ trực tiếp: Phát quang hình tổ ong
+ gián tiếp: Kháng thể kháng cầu nối liên gai (giữa các lớp tế bào gai)
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 15MÔ HỌC
drtranthevien
www.dalieuvn.com
Trang 16MÔ HỌC
drtranthevien
www.dalieuvn.com
Trang 18MIEÃN DÒCH HUYØNH QUANG
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 19MDHQ TRỰC TIẾP (PV)
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 20MDHQ TRỰC TIẾP (PV)
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 21THỂ LÂM SÀNG KHÁC
1 Thể sùi: sâu
2 Thể lá: nông
3 Thể bã: nông
4 Do thuốc: nông
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 22PEMPHIGUS SÙI
Ít gặp, có 2 type : Neumann và Hallopeau
Sang thương nguyên phát: mụn,bóng nước chùn
Sang thương thứ phát (nổi bật hơn): mảng sùi, rỉ dịch, mụn mủ, nứt
Hình dạng sang thương: tròn hay oval
Sắp xếp: nhóm
Phân bố: nếp (nách, bẹn), da đầu
Nikolsky dương tính
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 23PEMPHIGUS SUØI
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 24PEMPHIGUS SUØI
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 25PEMPHIGUS SUØI
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 26PEMPHIGUS ĐỎ DA (BÃ)
Sang thương nguyên phát: mụn/bóng nước chùn
Sang thương thứ phát: mài, lở, vẩy, sẩn/mảng
Hình dạng sang thương: tròn hay oval
Sắp xếp: rải rác
Phân bố: má, vùng tiết bã
Nikolsky dương tính drtranthevien
www.dalieuvn.com
Trang 27PEMPHIGUS ĐỎ DA (BÃ)
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 28PEMPHIGUS ĐỎ DA (BÃ)
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 29PEMPHIGUS LÁ
Sang thương nguyên phát: mụn/bóng nước chùn
Sang thương thứ phát (nổi bật hơn): mài, lở, rỉ dịch, bong vẩy, tăng sắc tố sau viêm
Hình dạng sang thương: tròn hay oval
Sắp xếp: rải rác
Phân bố: vùng tiết bã (mặt,lưng trên,ngực), da đầu
Nikolsky dương tính
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 30PEMPHIGUS LÁ
drtranthevien
www.dalieuvn.com
Trang 31PEMPHIGUS LÁ
drtranthevien
www.dalieuvn.com
Trang 32PEMPHIGUS LÁ
drtranthevien
www.dalieuvn.com
Trang 33PEMPHIGUS DO THUỐC
Gồm 2 nhóm chính gây ra: chứa sulfhydryl radical (thiol drugs or SH drugs) và nonthiol drugs
Penicillamine hay captopril (a thiol drug)
Trang 34PEMPHIGUS DO THUOÁC
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 35CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 36BÓNG NƯỚC DẠNG PEMPHIGUS
Sang thương nguyên phát: bóng nước căng, sẩn
Sang thương thứ phát: mài, lở, tăng sắc tố
sau viêm
Hình dạng sang thương: tròn hay oval
Sắp xếp: rải rác
Phân bố: khắp cơ thể, ưu thế: nếp, bụng dưới
Nikolsky âm tính
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 37BÓNG NƯỚC DẠNG PEMPHIGUS
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 38BÓNG NƯỚC DẠNG PEMPHIGUS
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 39BÓNG NƯỚC DẠNG PEMPHIGUS
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 40BÓNG NƯỚC DẠNG PEMPHIGUS
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 41BÓNG NƯỚC DẠNG PEMPHIGUS
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 42 Khuỷu, đầu gối, da đầu, gáy, vai, mông
Niêm mạc hiếm bị tổn thương
Tổng trạng không thay đổi
Phát ban từng cơn rời rạc
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 43Dermatitis
Herpetiformis
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 44Dermatitis Herpetiformis
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 45Dermatitis Herpetiformis
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 46HỒNG BAN ĐA DẠNG
Sang thương đa dạng
Tổn thương hình bia
Gốc chi, lòng bàn tay – bàn chân, niêm mạc (nhất là môi)
Ngứa nhiều drtranthevien
www.dalieuvn.com
Trang 47HỒNG BAN ĐA DẠNG
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 48HỒNG BAN ĐA DẠNG
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 49HỒNG BAN ĐA DẠNG
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 50Bệnh Ngứa Bóng nước Miệng Vị trí
PV - Rời, chùn, trợt, nền da +++ Thân > chi
PF - Chùn, trợt, mài, nền HB - Vùng tiết bã PVeg ++ Mảng sùi, rỉ dịch, mụn
mủ, nứt
# PV Nếp, da đầu
DH +++ Chùm, nền HB và < 5% Mặt duỗi chi
BP ++ Căng, nền HB và 10-35% Nếp, bụng dưới
CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT MỘT SỐ BỆNH BÓNG NƯỚC
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 51Bệnh Mô học Miễn dịch huỳnh quang
PV Bóng nước trên thượng bì
Tiêu gai trên lớp đáy
IgG hình mạng lưới (hay hình tổ ong)
PF Bóng nước trên thượng bì
Tiêu gai ở lớp hạt
IgG hình mạng lưới
PVeg Bóng nước trên thượng bì
Tiêu gai, tăng sinh thượng bì
IgG hình mạng lưới
DH Bóng nước dưới thượng bì
Micro abccess nhú bì, dịch bóng nước chứa neutrophil
IgA dạng hạt ở đỉnh nhú
bì
BP Bóng nước dưới thượng bì, dịch
bóng nước eosinophil
IgG và C3 dạng đường ở vùng màng đáy
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 52ĐIỀU TRỊ
1 Tại chỗ
• + Tắm thuốc tím
• + Thoa thuốc màu
• + Chăm sóc miệng
• + Nằm drap hấp và rắc bột talc hấp
• + Bồi hoàn nước điện giải, dinh dưỡng, giảm ngứa
• + Xử trí tai biến do: Corticoid, nhiễm trùng
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 53PEMPHIGUS THÔNG THƯỜNG
Pemphigus thông thường/sùi
+ Cyclophosphamide 1-3 mg/kg/ngày
Đáp ứng
Giảm liều
Không đáp ứng + Thay máu
drtranthevien www.dalieuvn.com
Trang 55KẾT LUẬN
Bệnh Pemphigus là bệnh tự miễn
Thường gặp nhất là Pemphigus thông thường
Cần và sớm
Một số thuốc có thể gây ra bệnh này
drtranthevien www.dalieuvn.com