Tài liệu năng lượng môn công nghệ

Vai trò của cơ khí - Sử dụng sản phẩm của cơ khí, công năng của máy cơ khí tiết kiệm năng lợng để sản xuất ra sản phẩm, thiết bị sử dụng trong các ngành kinh tế.. Tính chất cơ bản của vậ

Líp 7

Bài 1 Vai trò, nhiệm vụ

của trồng trọt

I Vai trò của trồng trọt Trồng trọt có vai trò rất lớn trong việc tích

lũy năng lượng, chuyển hóa năng lượng mặt trời thành thế năng trong các hợp chất hữu

cơ

Toàn phần

II Nhiệm vụ của trồng trọt

Ngoài các nhiệm vụ đã nêu, cần chú ý tới nhiệm vụ rất quan trọng của trồng trọt là cung cấp năng lượng cho con người và các sinh vật khác thông qua chuỗi dây chuyền thức ăn Vì vậy việc mở rộng diện tích cây trồng là một hình thức tích lũy, dự trữ năng lượng hiệu quả từ nguồn năng lượng mặt trời

Bài 6 Biện pháp sử

dụng, cải tạo và

bảo vệ đất

Diện tích đất xói mòn trơ sỏi đá, đất xám bạc màu ngày càng tăng do tập quán canh tác lạc hậu, không đúng kỹ thuật (con người không tôn trọng khả năng chịu đựng của đất); đốt phá rừng tràn lan Diện tích cây xanh giảm sẽ làm cho mặt đất bị nung nóng bởi ánh nắng mặt trời, vừa lãng phí nguồn năng lượng, vừa làm cho nhiệt độ bề mặt trái đất tăng lên, ảnh hưởng xấu đến môi trường và cuộc sống của các sinh vật trên trái đất, làm tăng nhanh chóng diện tích đất

Liên hệ

hoang hóa

Bài 7 Tác dụng của phân

bón trong trồng

trọt

II Tác dụng của phân bón

Bón phân hữu cơ tươi, chưa phân huỷ cây trồng không hấp thu được, vừa làm ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí, hoặc bón không cân đối làm giảm chất lượng sinh học của nông sản, gián tiếp gây bệnh cho người

và động vật, vừa gây lãng phí

Bộ phận

III Bảo quản

Bón vừa đủ, bón cân đối, bảo quản đúng là cách tiết kiệm hiệu quả

Phương pháp sử dụng phân hữu cơ một cách hiệu quả nhất hiện nay đang được áp dụng ở nhiều địa phương của nước ta chính là mô hình Bioga: vừa cung cấp nhiên liệu cho sinh hoạt, vừa phân giải chất hữu cơ thành các chất dễ tiêu đối với cây trồng đồng thời không gây ô nhiễm môi trường

Toàn phần

Bài 16 Gieo trồng cây

nông nghiệp

I Thời vụ gieo trồng Gieo trồng đúng thời vụ, đúng quy trình

giúp cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt nhất, cho năng suất và chất lượng cao nhất

Đây cũng là cách tiết kiệm thời gian và công sức trong trồng trọt

Tận dụng mọi khoảng không, mọi dụng cụ

có thể gieo trồng rau xanh (áp dụng các tiến

bộ khoa học kỹ thuật: trồng cây trong dung

Liên hệ

dịch, gieo trồng rau mầm trong khay nhựa…)

Bài 19 Các biện pháp

chăm sóc cây

trồng

I Tỉa, dặm cây

III Tưới, tiêu nước

IV Bón phân thúc

Nhằm đảm bảo đúng khoảng cách để cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt nhất, không

bị cạnh tranh ánh sáng, chất dinh dưỡng nhưng cũng không trồng cây quá thưa làm lãng phí đất và năng lượng ánh sáng mặt trời

Tưới nước cho cây trồng cần đảm bảo đúng lúc, kịp thời và vừa đủ, tránh tưới quá ít hoặc quá nhiều hoặc tưới không đúng lúc (tưới vào lúc trời nắng to ) đều gây lãng phí

Sử dụng phương pháp tưới phù hợp với từng loại cây trồng cũng là một cách tiết kiệm hiệu quả

Lưu ý bón phân hữu cơ hoai mục để cây dễ hấp thu, không bón phân tươi, khi bón phải vùi phân vào trong đất vừa đỡ mất chất dinh dưỡng, vừa không làm ô nhiễm môi trường

Toàn phần

Bài 20 Thu hoạch, bảo

quản và chế biến

nông sản

I Thu hoạch Thu hoạch đúng lúc sẽ cho sản lượng cao

nhất và chất lượng tốt nhất Thu hoạch không kịp thời sẽ làm giảm số lượng và chất lượng nông sản

Toàn phần

II Bảo quản III Chế biến

Thực hiện đúng quy trình trong chế biến và bảo quản làm giảm thiểu các thất thoát, hư hỏng sản phẩm nông nghiệp

Bài 21 Luân canh, xen

canh, tăng vụ

Luân canh, xen canh là phương thức canh tác tận dụng được đất đai, ánh sáng, điều hòa dinh dưỡng giữa các loại cây trồng, cải tạo đất và làm giảm sâu, bệnh phá hại

Tăng vụ gieo trồng trong năm trên cùng một diện tích sẽ góp phần tăng thêm tổng sản phẩm thu hoạch

Toàn phần

Bài 22 Vai trò của rừng

và nhiệm vụ của

trồng rừng

Ngoài các vai trò đã nêu trong SGK, vai trò đối với môi trường, cây xanh có vai trò rất lớn trong việc tích lũy năng lượng, chuyển hóa năng lượng mặt trời thành thế năng trong các hợp chất hữu cơ (đây là vai trò quan trọng nhất của cây xanh đối với sự sống của sinh vật trên trái đất)

Các hợp chất vô cơ được chuyển hóa thành các hợp chất hữu cơ, là chất ban đầu của các thức ăn và các sản phẩm khác hữu dụng cho con người Các ước lượng hiện tại cho thấy mỗi năm cây có trên mặt đất đồng hoá khoảng 16,3 – 16,6 tỉ tấn carbon

Mỗi năm cây xanh tích lũy một nguồn năng

Toàn bộ

lượng khổng lồ Tổng năng lượng do quang hợp cố định ước tính lớn hơn khoảng 100 lần tổng năng lượng do con người thực hiện

Từ vai trò to lớn của cây xanh, nhiệm vụ rất quan trọng của trồng rừng là tạo ra khối lượng chất hữu cơ và nguồn năng lượng cung cấp cho con người và các sinh vật khác

Bài 28 Khai thác rừng Qua các biện pháp khai thác và phục hồi

rừng giáo dục HS có ý thức sử dụng hợp lí tài nguyên rừng hiện nay đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ rừng, tránh khai thác bừa bãi làm lãng phí tài nguyên rừng

Liên hệ

Bài 29 Bảo vệ và khoanh

nuôi rừng

Qua nội dung của bài, giáo dục HS biết cách bảo vệ, nuôi dưỡng rừng đồng thời có ý thức bảo vệ và phát triển rừng, tuyên truyền, phát hiện và ngăn chặn những hiện tượng vi phạm luật bảo vệ rừng ở địa phương

Liên hệ

Bài 37 Thức ăn vật nuôi I Nguồn gốc thức ăn

vật nuôi

Vật nuôi sử dụng các phụ phẩm nông nghiệp, sản phẩm thuỷ sản làm thức ăn, là một mắt xích trong mô hình VAC hoặc RVAC Tận dụng các phụ phẩm nông nghiệp thành nguồn năng lượng hữu ích trong chuỗi dây chuyền thức ăn

Bộ phận

Bài 39 Chế biến và dự trữ

thức ăn cho vật

nuôi

I Mục đích của chế biến và dự trữ thức ăn

Làm tăng chất lượng thức ăn, giúp vật nuôi

ăn ngon miệng, giúp quá trình tiêu hóa tốt hơn tránh lãng phí thức ăn

Áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến để chế biến thức ăn nhằm tránh làm thất thoát chất dinh dưỡng có trong thức ăn vật nuôi

Bộ phận

Bài 44 Chuồng nuôi và

vệ sinh trong chăn

nuôi

Nâng cao nhận thức của HS về vai trò của chuồng nuôi và vệ sinh bảo vệ môi trường trong chăn nuôi, giúp nâng cao sức đề kháng cho vật nuôi, vật nuôi khỏe mạnh sẽ sinh trưởng, phát triển tốt, nhanh chóng cho các sản phẩm chăn nuôi, giảm thiểu sự tiêu hao năng lượng một cách vô ích, giảm chi phí về mọi mặt do đó giảm giá thành trong chăn nuôi

Liên hệ

Bài 46 Phòng, trị bệnh

thông thường cho

vật nuôi

III Phòng, trị bệnh cho vật nuôi

Nâng cao nhận thức về vai trò của vệ sinh môi trường trong chăn nuôi, có ý thức bảo

vệ vật nuôi, bảo vệ môi trường Nâng cao sức đề kháng cho vật nuôi là biện pháp giảm thiểu các chi phí hiệu quả nhất (nếu để vật nuôi mắc bệnh rồi mới chữa sẽ rất tốn kém, thậm chí không chữa khỏi)

Liên hệ

Bài 49 Vai trò, nhiệm vụ

của nuôi thuỷ sản

I Vai trò của nuôi thuỷ sản

Chăn nuôi thuỷ sản là một mắt xích trong

mô hình VAC, RVAC (sử dụng chất thải của chăn nuôi, sản phẩm phụ của trồng trọt;

Bộ phận

cung cấp nguyên liệu cho chăn nuôi, nước tưới và bùn ao cho trồng trọt)

Hạn chế được sự nhiễm bẩn của môi trường (ăn mùn hữu cơ, ấu trùng muỗi … ), là một mắt xích trong chu trình chuyển hoá vật chất và năng lượng hoàn chỉnh trong hệ sinh thái ao hồ

Bài 55 Thu hoạch, bảo

quản và chế biến

sản phẩm thuỷ sản

I Thu hoạch

II Bảo quản III Chế biến

Thu hoạch đúng lúc, đúng phương pháp sẽ cho sản lượng cao nhất và chất lượng tốt nhất

Thực hiện đúng quy trình trong chế biến và bảo quản làm giảm thiểu các thất thoát, hư hỏng sản phẩm thủy sản

Toàn phần

Bài 56 Bảo vệ môi trường

và nguồn lợi thuỷ

sản

Các hoạt động khai thác mang tính huỷ diệt với cường độ cao (dùng điện, chất nổ…) làm cho các sinh vật bị tiêu diệt hết sạch không còn khả năng tái tạo làm lãng phí nguồn tài nguyên thủy sản

Rừng đầu nguồn bị tàn phá gây ra các hiện tượng mưa lũ, hạn hán gây tổn thất nguồn lợi thuỷ sản;

Thấy sự cần thiết của việc khai thác và sử dụng hợp lý để bảo vệ nguồn lợi thủy sản

Toàn phần

Tận dụng tối đa diện tớch mặt nước nuụi thủy sản Áp dụng mụ hỡnh VAC, RVAC một cỏch hợp lý, cú hiệu quả

Nờn chọn cỏc giống thủy sản cú tốc độ lớn nhanh, hệ số thức ăn thấp

Lớp 8

Chơng trình lớp 8 môn Công nghệ ở THCS gồm 3 phần: Vẽ kỹ thuật, Cơ khí và Kỹ thuật điện, trong đó chỉ có 2 phần cơ khí và kĩ thuật điện có thể tích hợp giáo dục sử dụng năng lợng và tiết kiệm Cụ thể nh sau:

1 Cơ khí:

Bài 17 Vai trò của cơ khí

trong sản xuất và

đời sống

I Vai trò của cơ khí - Sử dụng sản phẩm của cơ khí, công năng của

máy cơ khí tiết kiệm năng lợng để sản xuất ra sản phẩm, thiết bị sử dụng trong các ngành kinh tế

- Giảm nhẹ lao động của con ngời

Bài 18 Vật liệu cơ khí II Tính chất cơ bản của

vật liệu cơ khí

Lựa chọn vật liệu cơ khí phù hợp với yêu cầu chế tạo, sử dụng tạo năng xuất lao động cao giảm tiêu tốn năng lợng không cần thiết (nhiệt năng, điện năng )

Bài 19 Thực hành

Vật liệu cơ khí

Phân biệt vật liệu kim loại và phi kim loại

Lựa chọn đúng vật liệu - chọn phơng án gia công phù hợp giảm năng lợng trong sản xuất

Bài 20 Dụng cụ cơ khí

Sử dụng đúng dụng cụ cơ khí khi gia công, hiểu rõ kỹ thuật sử dụng các dụng cụ cơ khí, tính toán vật liệu hợp lý sẽ tiết kiệm thời gian sản sản xuất, tạo năng xuất lao động cao, giảm chi phí năng lợng cần thiết

Bài 21 Ca và đục kim

loại

Bài 22 Dũa và khoan

kim loại

Bài 23 Thực hành đo và

vạch dấu

Bài 24 Khái niệm về chi

tiết máy và lắp

ghép

I Khái niệm về chi tiết máy

Sử dụng chi tiết máy trong các nhóm chi tiết hoặc cụm chi tiết trong sửa chữa, thay thế tiết kiệm nguyên vật liệu và năng lợng sản xuất các tiết máy

Bài 25 Mối ghép cố

định, mối ghép

không tháo đợc

Các nội dung về cấu tạo

đặc điểm và ứng dụng của các loại mối ghép

- Sử dụng các loại mối ghép trong cơ khí để tiết kiệm nguyên liệu, năng lợng chế tạo ra các chi tiết góp phần tiết kiệm năng lợng

- Lựa chọn các mối ghép phù hợp với yêu cầu

sử dụng, đáp ứng đợc yêu cầu kỹ thuật tiết kiệm đợc năng lợng sử dụng trong chế tạo và sản xuất

Bài 26 Mối ghép tháo

đ-ợc

Bài 27 Mối ghép động

Bài 28 Thực hành ghép

nối chi tiết

Bài 29 Truyền chuyển

động

Nguyên tắc, cấu tạo, ứng dụng của các bộ

- Nhờ có các bộ truyền chuyển động con ngời chỉ cần một nguồn động lực có thể truyền tải

truyền chuyển động

đến nhiều loại máy công tác phù hợp với tính chất công việc

- Có thể thay đổi tốc độ của các máy công tác

mà không cần nguồn động lực có công suất lớn, tiêu hoa nhiều năng lợng

- Có thể thay đổi hớng chuyển động theo yêu cầu hoạt động của các máy công tác, giảm kích thớc, nguyên liệu chế tạo máy công tác, tiết kiệm năng lợng

Bài 30 Biến đổi chuyển

động

Bài 31 Thực hành truyền

và biến đổi

chuyển động

2 Kỹ thuật điện

Bài 32 Vai trò của điện

năng trong kỹ

thuật và đời sống

I Điện năng

II Vai trò của điện năng

- Hiểu điện năng đợc sản xuất do biến đổi nhiều dạng năng lợng khác thông qua các nhà máy điện để từ đó thấy rõ năng lợng điện không phải là nguồn vô tận, phải tiết kiệm

- Truyền tải điện năng từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng có tổn thất năng lợng vì vậy cần áp dụng biện pháp nâng cao điện áp khi truyền tải để giảm tổn thất

- Điện năng có vai trò quan trọng trong việc ung cấp năng lợng cho các máy móc, thiết bị

và phơng tiện hoạt động để phục vụ sản xuất

và đời sống Con nguời cần phải tiết kiệm, sử dụng hợp lí năng lợng điện trong sản xuất và

Khi dạy phần này giáo viên cho học sinh liên hệ với thực tế để hiểu rõ hơn về nội dung sử dụng và tiết kiệm năng lợng nói chung và năng l-ợng điện nói riêng

đời sống để góp phần tiết kiện năng lợng và tài nguyên thiên nhiên

Bài 33 An toàn điện I Nguyên nhân gây

tai nạn điện

II Một số biện pháp

an toàn điện

- Các nguyên nhân gây tai nạn điện trong đó

có việc dây dẫn bị đứt sẽ gây tổn thất năng l-ợng điện

- áp dụng các biện pháp an toàn điện để tránh tổn hoa năng lợng điện trên mạch điện và các thiết bị điện

- Dùng quá tải với lới điện, làm điện áp bị giảm, không đảm bảo đợc hiệu suất của các thiết bị (đèn tối, công suất máy điện giảm) lãng phí điện năng

Trong các nội dung này giáo viên

có thể phân tích về tổn hoa khi do

điện, dây điện bị

đứt rơi xuống đất, làm sụt áp trên mạch điện giảm công suất của thiết

bị đi nhiều lần

Bài 34 Thực hành - Dụng

cụ bảo vệ an toàn

điện

Bài 35 Thực hành –

Cứu ngời bị tai

nạn điện

Bài 36 Vật liệu kĩ thuật

điện

I Vật liệu dẫn điện

II Vật liệu cách điện

III Vật liệu dẫn từ

Lựa chọn đúng vật liệu, phù hợp với công việc

sử dụng, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật làm giảm tổn thất điện, tiết kiệm nguyên vật liệu điện

Ví dụ: Trong chế tạo máy điện, chọn vật liệu dẫn từ tốt làm giảm dòng phucô, giảm tổn hao vì nhiệt

Bài 37 Phân loại và số

liệu kĩ thuật của

đồ dùng điện

I Phân loại đồ dùng

điện

- Phân loại đồ dùng điện để xác định các nhóm đồ dùng điện, giúp thay thế các thiết bị phù hợp giảm điện năng tiêu tốn Ví dụ: Có thể thay bóng đèn huỳnh quang cho bóng đèn

sợ đốt

Giáo viên yêu cầu học sinh liên hệ với thực tế trong gia đình để thấy

đ-ợc chọn thiết bị,

II Số liệu của đồ dùng điện

- Xác định số liệu kĩ thuật của thiết bị và đồ dùng điện để thiết kế, chọn thiết bị có số liệu phù hợp với tích chất công việc, yêu cầu sử dụng giảm tiêu tốn điện năng

đồ dùng đúng góp phần làm giảm

điện năng tiêu thụ

Bài 38 Đồ dùng loại điện

quang - đèn sợi

đốt

II Đèn sợi đốt Lựa chọn đèn sợi đốt có công suất phù hợp

với tính chất công việc, đảm bảo đợc các yêu cầu chiếu sáng, ví dụ: đọc sách, đèn ngủ, đèn cầu thang là sử dụng đung svà tiết kiệm năng lợng điện

Bài 39 Đèn huỳnh quang II Đèm compac

huỳnh quang

III So sánh đèn sợi

đốt và đèn huỳnh quang

- Sử dụng đèn compac huỳnh quang với hiêu suất phát quang lớn gấp 4 lần đèn sợi đốt, phù hợp với tính chất sử dụng làm giảm tiêu thụ công suất điện góp phần tiết kiệm năng lợng

- So sánh những u điểm về hiệu suất và tiêu thu công suất điện để có lựa chọn loại bóng

đèn phù hợp với công việc và tiết kiệm đợc năng lợng điện

GV cần cho HS biết đây là giải pháp thay thế hiện nay đang sử dụng rộng rãi trong sản xuất nhất là trong

đời sống và dịch vụ

Bài 40 Thực hành - đèn

ống huỳnh quang

Bài 41 Đồ dùng loại điện

nhiệt - Bàn là

điện

II Bàn là điện:

Là dụng cụ tiêu thụ nhiều năng lợng điện

- Hiểu nguyên tắc làm việc, các số liệu kĩ thuật và cách sử dụng bàn là điện nhằm đáp ứng đợc mục đích của công việc và giảm tiêu thu năng lợng điện (tiết kiệm)

- Chỉ sử dụng bàn là điện khi thật cần thiết,

điều chỉnh nhiệt độ phù hợp để giảm thời gian

tiêu thụ năng lợng điện

Bài 42 Bếp điện, nồi cơm

điện

2 Các số liệu kĩ thuật (bếp điện, nồi cơm

điện)

3 Sử dụng (bếp điện, nồi cơm điện)

- Học sinh hiểu ý nghĩa của số liệu kĩ thuật của bếp điện và nồi cơm điện để từ đó chọn loại phù hợp với mục đích và tính chất công việc

- Sử dụng đúng yêu cầu kỹ thuật (điện áp) và theo nguyên tắc cần thì dùng, cha cần thì ngắt

điện tiết kiệm năng lợng điện

Chú ý:

- Dung tích của nồi cơm điện để chọn loại phù hợp với số ngời trong gia đình

- Công suất của

Bài 43 Thực hành – Bàn

là điện, bếp điện,

nồ cơm điện

Bài 44 Đồ dùng loại điện

cơ - Quạt điện,

máy bơm nớc

I Động cơ điện một

pha

- Số liệu kỹ thuật

- Cách sử dụng

II Quạt điện

- Động cơ điện một pha biến đổi điện năng thành cơ năng đợc ứng dụng rộng rãi để làm quay cánh quạt, máy công tác khác Sử dụng

đúng điện áp định mức là một biện pháp nâng cao hiệu suất của máy, tiết kiệm năng lợng

điện

- Chọn loại quạt điện phù hợp với yêu cầu công việc, điều khiển tốc độ của quạt điện phù hợp với yêu cầu sử dụng giảm điện năng tiêu thụ, tiết kiệm năng lợng điện

Chú ý : Do động cơ một pha đợc dùng phổ biến ở

điều hòa không khí, tủ lạnh, máy giặt, máy xay , vì vậy GV hớng dẫn

HS sử dụng đúng

để tiết kiệm năng lợng điện

Bài 45 Thực hành quạt

điện

Bài 46 Máy biến áp một

pha

2 Nguyên lý làm việc của máy biến áp một pha

- Dùng máy biến áp tăng áp để đảm bảo đúng

điện áp định mức cho các dụng cụ, thiết bị làm việc nâng cao hiệu suất, giảm năng lợng tiêu thụ

- Dùng máy biến áp giảm áp để sử dụng các Bài 47 Thực hành máy

biến áp một pha