TIẾT 19:TỪ NHIỀU NGHĨA.......

Dùng để dỡ để làm điểm tựa Dùng để quay Chỉ sự vững trãi sức chịu đựng dùng để nâng đỡ xoong nồi… Là bộ phận phía dưới mặt phẳng để nâng đỡ đồ vật Sự cĩ mặt của cái võng Trường Sơnsự cĩ

Trường THCS Xuân Đài

KIỂM TRA BÀI CŨ

1.Nghĩa của từ là gì? Nghĩa của từ là nội dung (sự vật,hoạt động,tính chất,quan

hệ…mà từ biểu thị.)

giải thích nghĩa

của từ?

Cĩ hai cách:

*Trình bày khái niệm mà từ biểu thị

* Đưa ra những từ đồng nghĩa hoặc trái

Nghĩa với từ cần giải thích.



Tiết 19: Từ nhiều nghĩa

và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :ểu ví dụ: ụ:

và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :ểu ví dụ: bài thơ “Những cái chân”ụ:

Cái gậy cĩ một chân

Biết giúp bà khỏi ngã

Chiếc com pa bố vẽ

Cĩ chân đứng, chân quay

Cái kiềng đun hằng ngày

Ba chân xịe trong lửa

Chẳng bao giờ đi cả

Là chiếc bàn bốn chân

Riêng cái võng trường sơn

Khơng chân đi khắp nước.

Dùng để dỡ để làm điểm tựa

Dùng để quay

Chỉ sự vững trãi sức chịu đựng dùng để nâng đỡ xoong nồi…

Là bộ phận phía dưới mặt phẳng để nâng đỡ đồ vật

Sự cĩ mặt của cái võng Trường Sơn(sự cĩ mặt của người lính trên mọi miền đất nước)

Tiết 19: Từ nhiều nghĩa

và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :ểu ví dụ: bài thơ “Những cái chân”ụ:

Cái gậy cĩ một chân

Biết giúp bà khỏi ngã

Chiếc com pa bố vẽ

Cĩ chân đứng, chân quay

Cái kiềng đun hằng ngày

Ba chân xịe trong lửa

Chẳng bao giờ đi cả

Là chiếc bàn bốn chân

Riêng cái võng trường sơn

Khơng chân đi khắp nước.

Dùng để dỡ để làm điểm tựa Dùng để quay

Chỉ sự vững trãi sức chịu đựng dùng để nâng đỡ xoong nồi…

Là bộ phận phía dưới mặt phẳng để nâng đỡ đồ vật

Sự cĩ mặt của cái võng Trường Sơn(sự cĩ mặt của người lính trên mọi miền đất nước)

chỉ bộ phận dưới cùng của cơ thể người, động vật, dùng để đi đứng, ví dụ: đau chân, chân gà…

bộ phận dưới cùng của một số đồ vật cĩ tác dụng đỡ cho các đồ vật khác Ví dụ như chân bàn, chân đèn…

Bộ phận dưới cùng của một số đồ vật tiêp giáp và bám chặt vào mặt nền như chân núi, chân tường.

Ngh a t ĩa từ ừ chân

và hiện tượng chuyển nghĩa của

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :ểu ví dụ: ụ:

Mũi người

Tiết 19: Từ nhiều nghĩa

và hiện tượng chyển nghĩa của từ

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :ểu ví dụ: ụ:

2.Ghi nhớ:Từ có thể có một nghĩa hay

nhiều nghĩa

II.Hiện tượng chuyển nghĩa của tữ

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :Cái gậy có một chân ểu ví dụ: ụ:

Biết giúp bà khỏi ngã

Chiếc com pa bố vẽ

Có chân đứng, chân quay

Cái kiềng đun hằng ngày

Ba chân xòe trong lửa

Chẳng bao giờ đi cả

Là chiếc bàn bốn chân

Riêng cái võng trường sơn

Không chân đi khắp nước.

Dùng để dỡ để làm điểm tựa

Dùng để quay

Chỉ sự vững trãi sức chịu đựng dùng để nâng đỡ xoong nồi…

Là bộ phận phía dưới mặt phẳng để nâng đỡ

đồ vật

Sự có mặt của cái võng Trường Sơn(sự có mặt của người lính trên mọi miền đất nước)

*Giống nhau: Chân là nơi tiếp xúc với đất

Tiết 19: Từ nhiều nghĩa

và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :ểu ví dụ: ụ:

2.Ghi nhớ:Từ có thể có một nghĩa hay nhiều

nghĩa

II.Hiện tượng chuyển nghĩa của tữ

Bài tập:

“Con ruồi đậu mâm xôi đậu

Kiến bò đĩa thịt bò"

Hai từ đậu ,bò có phải là hiện tượng chuyển nghĩa từ,sinh ra từ nhiều nghĩa không?

Vì sao?

Không phải là từ nhiều nghĩa Vì: hai nghĩa hoàn toàn khác nhau Đây là hai từ đồng âm khác nghĩa

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :Cái gậy có một chân ểu ví dụ: ụ:

Biết giúp bà khỏi ngã

Chiếc com pa bố vẽ

Có chân đứng, chân quay

Cái kiềng đun hằng ngày

Ba chân xòe trong lửa

Chẳng bao giờ đi cả

Là chiếc bàn bốn chân

Riêng cái võng trường sơn

Không chân đi khắp nước.

Dùng để dỡ để làm điểm tựa

Dùng để quay

Chỉ sự vững trãi sức chịu đựng dùng để nâng đỡ xoong nồi…

Là bộ phận phía dưới mặt phẳng để nâng đỡ

đồ vật

Sự có mặt của cái võng Trường Sơn(sự có mặt của người lính trên mọi miền đất nước)

Tiết 19: Từ nhiều nghĩa

và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :ểu ví dụ: ụ:

2.Ghi nhớ:SGK/56

II.Hiện tượng chuyển nghĩa của tữ

Ghi nhớ:SGK/56

và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :ểu ví dụ: ụ:

2.Ghi nhớ:SGK/56

II.Hiện tượng chuyển nghĩa của tữ

Ghi nhớ:SGK/56

III.Luyện tập.

Bài tập 1 Hãy tìm ba từ chỉ bộ phận của cơ thể người và kể ra một số ví dụ về sự chuyển nghĩa của chúng

a- Đầu: là phần trên cùng của thân thể

cơ thể con người, hay phần trước của thân thể động vật, nơi có bộ óc và nhiều giác quan.

- Đầu đề: Là tên của một bài thơ.

- Đầu sách: Là từ dùng để chỉ đơn vị tên sách được in.

- Đầu bảng: người đỗ cao nhất trong kì thi.

b- Tay: Là bộ phận phía trên của cơ thể người từ vai đến các ngón, dùng để cầm, nắm.

- Tay chơi: là người chơi bời rất sành sỏi.

-Tay nghề: Là người có trình độ rất thành thạo về nghề nghiệp.

c-

- Lu: Là chỗ nối bàn chân với cẳng chân.

-Cổ chày: Chỗ eo lại ở giữa cái chày, vừa để cầm tay.

- Cổ chai: Chỗ eo lại ở gần phần miệng chai.

Tiết 19: Từ nhiều nghĩa

và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :ểu ví dụ: ụ:

2.Ghi nhớ:Sgk/ 56

II.Hiện tượng chuyển nghĩa của tữ

Ghi nh :Sgk/ 56ớ:Sgk/ 56

III.Luyện tập.

Bài tập 2 Trong tiếng Việt, có một số từ chỉ bộ phận

của cây cối được chuyển nghĩa để cấu tạo từchỉ bộ phận cơ thể người

Hãy kể ra những trường hợp chuyển nghĩa đó?

- Lá: lá gan, phổi, lách.

- Quả: Tim, thận.

- Hoa: Hoa tay -Bup

và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :ểu ví dụ: ụ:

2.Ghi nhớ:Sgk/ 56

II.Hiện tượng chuyển nghĩa của tữ

Ghi nh :Sgk/ 56ớ:Sgk/ 56

III.Luyện tập.

Bài tập 3

Dưới đây là một số hiện tượng chuyển nghĩa của từ tiếng Việt Hãy tìm thêm cho mỗi hiện tượng chuyển nghĩa ba ví dụ minh họa?

a) Chỉ sự vật chuyển

chỉ hành động: Cái cưa Cưa gỗ

Cái bào Bào gỗ Cân muối Muối dưa Cân thịt Thịt con gà b) Chỉ hành động thành

chỉ đơn vị: Gánh củi đi Một gánh củi

Cuộn bức tranh Ba cuộn tranh

Đang nắm cơm Bốn nắm cơm

Đang bó lúa Ba bó lúa

Tiết 19: Từ nhiều nghĩa

và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :ểu ví dụ: ụ:

2.Ghi nhớ:Sgk/ 56

II.Hiện tượng chuyển nghĩa của tữ

Ghi nh :Sgk/ 56ớ:Sgk/ 56

III.Luyện tập.

Đọc đoạn trích SGK trang 57 (Bài: Nghĩa của từ bụng)

trả lời câu hỏi

a) Tác giả đoạn trích nêu lên mấy nghĩa của từ bụng Đó là những nghĩa nào? Em có đồng ý với tác giả không?

a.Đoạn trích nêu hai nghĩa chính:

+ Bụng là bộ phận cơ thể người hoặc động vật chứa ruột, dạ day

+ Bụng là biểu tượng của ý nghĩa sâu không bộc lộ ra đối với người, với việc nói chung

b) Trong các trường hợp sau đây từ bụng có nghĩa gì?

-Ăn cho ấm bụng

-Anh ấy tốt bụng

- Chạy nhiều, bụng chân rất săn chắc

b +Bụng là bộ phận cơ thể người hoặc động vật chứa ruột, dạ day + Bụng là biểu tượng của ý nghĩa sâu không bộc lộ ra đối với người, với việc nói chung + Phần phình ra to ở giữa của một số đồ vật.

và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :ểu ví dụ: ụ:

2.Ghi nhớ:Sgk/ 56

II.Hiện tượng chuyển nghĩa của tữ

Ghi nh :Sgk/ 56ớ:Sgk/ 56

III.Luyện tập.

Bài tập 2 Trong tiếng Việt, có một số từ chỉ bộ phận

của cây cối được chuyển nghĩa để cấu tạo từchỉ bộ phận cơ thể người

Hãy kể ra những trường hợp chuyển nghĩa đó?

- Lá: lá gan, phổi, lách.

- Quả: Tim, thận.

- Hoa: Hoa tay -Bup

Tiết 19: Từ nhiều nghĩa

và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :ểu ví dụ: ụ:

2.Ghi nhớ:Sgk/ 56

II.Hiện tượng chuyển nghĩa của tữ

Ghi nh :Sgk/ 56ớ:Sgk/ 56

III.Luyện tập.

CỦNG CỐ VÀ DẶN DỊ

CỦNG CỐ

- Thế nào là từ nhiều nghĩa?

-Nêu các hiện tượng chuyển nghĩa của từ?

và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

I Từ nhiều nghĩa

1 Tìm hi u ví d :ểu ví dụ: ụ:

2.Ghi nhớ:Sgk/ 56

II.Hiện tượng chuyển nghĩa của tữ

Ghi nh :Sgk/ 56ớ:Sgk/ 56

III.Luyện tập.

CỦNG CỐ VÀ DẶN DỊ

DẶN DÒ Học bài, xem lại bài tập

- Chuẩn bị “ Lời văn, đoạn văn tự sự”

+ Đọc các đoạn văn, VD mẫu và trả lời câu hỏi

+ Các nhân vật được giới thiệu? Mục đích GT?

+ Hành động nhân vật?

+S vi c trong v n t s ?ự việc trong văn tự sự? ệc trong văn tự sự? ăn tự sự? ự việc trong văn tự sự? ự việc trong văn tự sự?

+Câu quan trọng nhất của đo n v n tự sự gọi ạn văn tự sự gọi ăn tự sự? là gì?