Internet dành cho người mới bắt đầu

Lời giới thiệuChào mừng các bạn đến với quyên sách "Internet d à n h cho người mới b ắ t đ ầ u ” Mặc dù hiện có rất nhiều sách viết về In te r n e t nhưng hầu hết các quyên sách đó đều

INTERNET

' Dịch và tống hợp:

LƯ0NG QUỲNH MAI - vũ THÁI HÀ

I n t B P f lC t danl> clio

NGl/dl Mdl BAT DAU

NHA XUAT bAn TR^

INTERNET DÀNH CHO NGƯỜi MỚI BẮT ĐẦU

NHÀ SÁ C H QUỲNH MAI

ỉn 500 cuốn, khô 16 X 24 cm tại Cty in chuyên ngành LĐTIỈ-XH

Sô DKKHXB 298/96/XB-QL.Xlí do Cục xuất baji cấp ngày 7/3/200ỉ và giấy trích ngang KHXB số 396/2001 ciia nhà Xuất báii Tre

In xong và nộp krt.i chiêu tháng 8/2001

MỤC LỤC

LỜI (ÌIỞ I T H I Ệ U 9

PHẨN 1: CHÀO MỪNG BẠN ĐÊN VỚI IN T E R N E T 13

Chương 1: Mạng là g ì? 14

Như vậy tất cá nói lén điều g ì? 16

Một vài câu chuyện có t h ậ t 19

Tại sao loại phương tiện truyền thông này lại không giống bất kỳ loại nào k h á c ? 20

Thương mại điện t ử 23

Một vài suy nghĩ về chuyện an toàn và bí m ậ t 25

Chưdng 2: Intranets, E xtran ets và V olleyball N e t s 31

Intranet là gì và chúng được dùng đế làm gì? 31

Extra, Extra Net, Net N e t 34

Đáy là điều cuối cùng chúng tôi muốn trình bày về Internet và E x t r a n e t 36

Chư<ing 3: Mạng In ternet, bạn và con cái b ạ n 37

ỉíhông cần suy đoán n ữ a 37

Mối quan tâm lớii n h ấ t 42

Nhũnig hướng dẩn cúa phụ h u y n h 44

Tài nguyên trên Internet dành cho trẻ e m 48

Internet trong trường h ọ c 49

PHẨN III: IN TER N ET, TÔI Đ ÊN ĐÂY 51

Chương 4: Chọn dịch vụ In te r n e t 52

Bạn có máy tính k h ô n g ? 52

Hãy làm một người bình thường 55

Bát cứ máy tính nào cũng truy cập được 55

Modem (Bộ điều g i ả i ) 56

Với điều kiện là , 57

Cái đẹp của băng thông 60

Quay trở lại phần m ề m 66

Xin mời bạn hãy đăng k ý 68

Làm thế nào để thoát khỏi m ạ n g 69

Chương 5: K ết n ối vào I n te r n e t 71

p p p (và SLIP) ^ 72

Thiết lập kết nối; khi mọi thứ đã có sẩn (a la carte) 75

Thiết lập kết nôi: khi phải tự phục vụ 76

Nhữiig chương trình này ở đâu r a ? 80

Chuẩn bị chỗ cho chương t r ì n h 81

Kết nối cho người dùng Win98 82

Kết nối cho người dùng Win95 83

Kết nối cho người dùng Win 3.1 84

Kết nôl cho người dùng M a c 85

PH Ẩ N III: BỆNH NGHIỆN W E B 87

Chương 6: Web - một th ế giới lập dị, kỳ diệu và hoang d ạ i 88

Gọi tên t r a n g 92

Chiến tranh trình duyệt 95

Cùng lướt với Netscape và Internet Explorer 9f) Lấy và cài đặt Netscape, Internet Explorer và o p e r a 101

Cuộc sống với L y n x 106

Chương 7: Tác ch iến trên W eb 109

Windows trên th ế giới 109

Nhữiig gì mà tòi yêu t h í c h 112

Tăng tốc độ l ê n 119

Đế có hình ảnh lớn 123

Điền vào biểu mẫu (form) 125

Hây ĩưu l ạ i 127

In các trang Web 128

Làm việc với các phần plug-in: ca hát, nhảy múa và tán gẫu với trình duyệt của b ạ n 129

Chương 8 Câu chuyện vể cây kim và đống rcfm hay tìm kiếm thông tin trên m ạ n g 133

Chiến lược tìm kiến cơ bản của b ạ n 135

Tìm kiếm 136

Chúiig tòi đến từ trình duyệt của bạn và đến để giúp b ạ n 146

Tim các công t y 150

Những danh mục doanh nghiệp toàn c ầ u 150

Tim người 151

Mua h à n g 153

Chương 9: Càng mua nhiều, cà n g dưỢc giảm giá 154

Mua sắm trực tuyến: ủng hộ và chống dối 154

Câu hỏi về thẻ tín dụng 155

Hãy đến cửa h à n g ; 156

Bay, bay lên và đi x a 162

Những nơi mua s ắ m 165

Đồ ăn, những đồ ăn hết sức thú vị 167

Quần áo, vải v ó c 168

Máy t í n h 169

Những đồng tiền lương t h i ệ n 170

Chương 10: Trang chủ đầu tiên của t ô i 173

Tạo một trang Web 173

Đưa trang của bạn lèn Web 182

Hày khoe nó với inọi người 183

PH Ẩ N IV: TINH HOA IN T E R N E T 185

Chương 11: Chúng ta gửi thư d iện tử đi đó đ â y 186

Địa chỉ của tôi là gì? 186

Thư của tôi ở đ â u 190

Quá nhiều chương trình thư điện t ử 191

Bốn chương trình email phổ b i ế n 192

Gih thư, thật đơn giả n 193

Thư đến với b ạ n 202

Vài lời từ các qụí bà danh g i á 207

Thư điện tử riêng tư như thê nào? 209

Bạn viết thư cho a i 210

Chương 12: sắp xếp thư từ vào chỗ của c h ú n g 212

Xóa th ư 213

Đíip lại một email 213

Chuyên tiếp t h ư 217

Lull giừ em aiỉ 219

Thư li kì và phần đính kèm trong th ư 224

Ê, ông Robot 227

Quẩn lý th ư của riêng b ạ n 228

Lướt đi vói chỉ một cái nhấp chuột 229

Chưcmg 13; Thư, thư, tấ t cả đ ều ở đ â y 232

Bạn có chắc đây không phải là thư tào lao không? 232

Vào và ra khỏi các danh sách gửi thư 233

Những cái hay khi đáp lại nhửng thông điệp đến từ các danh sách gửi t h ư 245

Một sò' danh sách đáng quan t â m 246

Chương 14: Dick Tracy, hãy ch ú ý 250

ICQ 250

MSN Messenger 255

Hàng tá hệ thống nhắn tin k h á c 256

Chương 15: Hãy ngồi lại với nhau và tán gẫu (c h a t ) 258

Hãy xem nhừiig ai dang c h a t 258

Nơi tán gẫu dầu tiên của b ạ n 260

Hãy bắt đầu c h a t 266

Chưcfng 16: Xoáy tập tin, tại sao và băng cách nào 278

Lây tập tin ở trên Web .279

Cách FTP hoạt động 281

Trình duyệt Web của bạn cQng là FTP client 283

Dùng FTP bằng WS_FTP 286

Về phía chúng t a 294

Các hành vi tai quái FTP k h á c 295

Không chỉ là tập tin mà còn là phần m ề m 295

PH Ầ N V : PH Ầ N NHỮNG CON s ố M Ư Ờ I 301

Chương 17: Mười câu hỏi thường gặp Ĩ02 "Tại sao không thề cho chúng tôi những chỉ dẫn từng bước một?" Ì02 Chương 18: Mười chỗ đ ể tìm thêm thông tin về I n te r n e t Ị09 Chương 19: Mười cách tìm địa chỉ th ư đ iện t ử Ỉl2 Tìm người trên W e b Ìl2 Tìm kiếm người trong nhóm tin t ứ c Ỉ15 Các thư mục trực t u y ế n Ĩl5 Hệ thống thư tương thích - một phép nghịch h ợ p Ỉl7 Cuộc trình diễn các hệ thống th ư tín ĩ20 ChưcTng 20: Mười k iểu tập tin và cách sử dụng c h ú n g Ỉ23 Có bao nhiêu kiểu tập t i n ? Ì23 Văn bản thuần tú y Ì25 Có yêu cẩu ÉP trước khi chúng tôi hành hình (execute cũng có nghĩa là thực thi - ND) anh không? Ĩ2tì Đóng gói ỉại Ì27 Trong các lưu t r ữ • Ì30 Cho những ai có khuynh hướng nghệ t h u ậ t Ỉ31 Tắt ám thanh đ i ! Ì34 Kliông thuộc loại nào ở trẽn 135

Chương 21: Mườỉ cách tránh bị xem ỉà kẻ khờ k h ạ o IS'7 Đọc trước khi v i ế t Ỉ3'/ Nhửag vấn đề Netiquette (làm dáng trên N e t ) Ì37 Hày bình t i n h ! 141

Lá thư phản xả h ộ i '»42

Đừng quá tham l a m Ì43 Nghi thức cybercafe : Ì44 Vài sự hiểu biết về Web 545

PH Ụ LỤC: VỂ CÁC CHƯƠNG TRÌN H TRÊN C D Ỉ47

TH U Ậ T N G Ữ Ỉ6ÍÍ

Lời giới thiệu

Chào mừng các bạn đến với quyên sách "Internet d à n h cho người mới b ắ t đ ầ u ” Mặc dù hiện có rất nhiều sách viết về

In te r n e t nhưng hầu hết các quyên sách đó đều cho rằng bạn đã có bằng cấp nhất định về công nghệ thông tin, thích khám phá những (iiều mới lạ cũng như những điểm hạn chế của Internet, đồng thời thích nhớ những lệnh và những tùy chọn thậm chí không sao đọc lên nổi Chúng tòi hy vọng rằng quyền sách này sẽ khác

Quyến sách này sẽ trình bày những điều bạn Ihật sự cần làm để trở

t h è n h người sứ dụng Internet sành điệu - bắt dầu như t h ế nào, bạn

t h a t sự cần biết điều gì và tìm kiếm sự giúp đờ ở đâu

C ách đây vài ba năm, r ấ t ít người sử dụng Internet Ngày nay Inĩiernet trớ nên phố biến đến nỗi đã thu hút hàng triệu (có thê nói

n h ư t h ế được không nhỉ?) người bình thường kết nối vào Inte rnet bằTig máy tính tại nhà ơ đây chúng ta tập trung vào những gì trên

m ạ n g mà người sử dụng quan tâm hàng đầu, đó là World Wide Web

và cách tìm thông tin trên đó, kề cả cách sử dụng Netscape, Internet Explorer và Opera (đây là nhừng chương trình Web tiện dụng và phố’ biẽin nhất), cách gửi và nhận thư điện tử (e-mail) để liên lạc với nhau, cách mua sắm trực tuyên, trò chuyện trên mạng, và cầ cách tải những thông tin iý thú từ mạng xuống

Oối điểu về quyển sách này

Cbiúng tôi không dám mạo muội khẳng định rằng bạn say mê Internet (íếĩi nồi có thế ngồi lại và đọc một lúc hết toàn bộ quyển sách này Nhinig mỗi lúc bạn gặp khó khản khi sử dụng Internet, chăng hạn

n h ư "Tôi nghĩ là tôi biết cách tìm một ai đó trên mạng nhưng dường

n h ư tôi nhớ không chính xác", thì bạn hãy đoc quyến sách này cho đến khi giải quyết được vấn đề của bạn

Những phần đáng chú ý trong sách:

■i Kiên thức chung về Internet

« Bí quyết kết nối vào mạng

• Lang thang trên World Wide Web

• Tìm nhân vật, địa danh, sự việc

m Liên lạc băng thư điện tử (e-mail)

m Lấy thông tin từ mạng.

« Tì m dịch vụ và phần mềm

L ờ i g i ớ i th iệ u ờ

Dùng sách này như thế nào

Bạn hãy b ắ t đầu bằng cách đọc ba chương đầu tiên Chứng sẽ cho bạn một cái nhìn tổng th ể về m ạng cùng với một sô hướng dẫn quan trọng và các th uật ngữ Hơn nữa chúng tôi th ấy chúng cOng khá thú vị đây

Một khi bạn đã sẵn sàng vào Internet thì mời bạn hãy lật sang phần

II và chọn nhữtig mục thích hợp nhất với bạn và hoàn cảnh của bạn

P h ầ n III, IV và V sẽ khuyến khích bạn đọc tiếp và cung cấp cho bạn những trợ giúp khác

Mặc dù chúng tôi đã cô găng không giới thiệu với bạn một thuật ngữ

mà lại không có giải thích kèm theo, song đôi khi chúng tôi cũng không tr á n h khỏi thiếu sót Và có t h ể đôi khi bạn đọc một phần không theo thứ tự và thấy một thuật ngử được chúng tôi định nghĩa

ở một vài chương trước đó Vi vậy, để dễ oti' dụng: chúng tôi cũng đinh

kèm theo sách bảng chú giải thuật ngữ

Bởi vì In te r n e t không ngừng thay đổi nên chúng tôi đã mơ rộng phạm vi quyển sách này bằng cách gắn với nó một vùng trực tuyến (online area) với mong muốn giữ cho nó luôn được cập nhật Khi bạn nhìn thấy biểu tượng đặc biệt Whoosh thì điều đó có nghĩa là chúng tôi còn có sẩn nhũmg thông tin khác trên trang web của chúng tôi tạị địa chỉ sau:

h t t p : / / n e t g u r u s c o m

Khi bạn cần phải dánh máy một thứ gì đó, nó sẽ xuât hiện trong sách như sau; Hello, Internet! Hoặc chúng tôi tách nó ra trên một dòng riêng, như sau;

những l ệ n h p h ả i nhập v ầ o

Hãy nhập nội dung vào giống như bạn nhìn thấy chúng trong sách Giữ đúng cách viết hoa, viết thường Nhiều hệ thống chú ý đặc biệt tới chữ hoa và chữ thường Sau đó n h â n phím E n te r hay Return Quyển sách này sẽ cho bạn biết điều gì sẽ xảy ra tương ứng với raỗi lệnh hay tùy chọn mà bạn đưa ra

Nếu như bạn phải làm theo một qui trình phức tạp thì chúng tôi sè trình bày cụ thế theo từng bước, những điều bạn phải làm sẽ được in đậm lèn Sau đó chúng tôi sẽ cho bạn biết kết quả của hành động và các chọn lựa của bạn

Khi bạn phải chọn lệnh từ trình đơn, ví dụ, chúng tôi viết File^^Exil khi muốn bạn chọn lệnh File từ thanh trìn h đơn và sau đó chon lệnh Exit từ trìn h đơn vừa xuât hiện

i o L ờ i g i ớ i thiệu

Bạn là ai?•

Khi viết cuốn sách, chúng tôi giã thiết rằng:

■ Bạn đả truy cập In tern et hay muốn truy cập Internet

■ Bạn muốn làm việc đôi chút VỚI nó (Chúng tôi cho rằng “làm việc” bao gồm cả khái niệm “chơi”)

■ Bạn không thích trở th à n h chuyên gia lớn về Internet, ít n h ât

là ngay trong tuần này

Sách được tố chức như thế nào

Quyến sách gồm nàm phần Mỗi phần mang một nội dung riêng ' mặc (lù bạn có thế bắt đầu đọc từ bất cứ chỗ nào bạn thích, bạn vẫn nên ít nhất là xem lướt qua Phần I và II để làm quen VỚI một s ố biệt ngữ khó trán h của Internet và tìm hiểu cách đưa máy tính của bạn vào mạng.Đây là các phần cùa quyển sách và nội dung cùa chúng:

Trong Phần 1, “Chào mừng bạn đến với Internet”, bạn sẽ tìm hiểu Internet là gì và tại sao nó hấp dẫn (ít nhất là, tại sao chúng ta nghĩ rằng nó hấp dần) Cũng trong phần này, bạn sẽ tìm thấy những thuật ngữ và khái niệm quan trọng về Internet nhờ đó bạn có th ể đọc hiểu các phẩn sau cua cuốn sách P h ần I thảo luận về vân đề bạn lên Internet như thế nào, đưa ra một vài suy nghĩ về việc trẻ em dùng mạng và bàn về niềm say mê kỹ thuật Intranet trong các công ty

Đế có chi tiết cụ thề về cách lên mạng ra sao, bạn hãy đọc phần II

"Internet, tôi đến đây" Đối với hầu hết những người sử dụng Internet thì điều khó khăn nh ất là lầ n kết nối đầu tiên, với các thao tác cài đặt phần mềm, cấu hình hệ thống và cài đặt modem Sau đó mọi chuyện sẽ tương đối thuận buồm xuôi gió

Phần III "Bệnh nghiện Web" tậ p trung vào World Wide Web, Đây chính là phần làm cho In te rn e t trơ nên nổi tiếng Trong phần này, chúng tõÌ bàn về cách lang thang trên mạng, cách tìm thông tin, cách mua sắm trực tuyến trê n Web, và làm thê nào để đưa tr ang chủ của riêng bạn lên mạng

Phần IV "Hạt nhân của Internet" tập trung vào những dịch vụ tiện ích

và qiian trọng do Internet cung cấp chẳng hạn như: gửi và nhận thư điện

tử, giii tin ngắn tứd thời, tán gầu và lấy thông tin trên mạng Bạn sè biết cách trao đổi thư điện tử với nhũcng người ở ngay phòng bên cạnh hay ở các châu lục khác, biết cách dùng danh sách thư điện tử để giữ liên lạc với bạn bè có cùng sở thích và cả cách tải thông tin trên mạng xuống.Phần V, “Phần của những con sô mười”, bao gồm bảng tóm tắ t các địa chỉ tham khảo cùng những thông tin hữu ích (giả sử rằng tất cả các phần còn lại chí gồm những thứ vô ích)

Lời g i ớ i t h i ệ u 11

Những biểu tượng được sử dụng trong sách:

Đ i ể m k ỹ t h u ậ t : báo cho bạn biết có một mục tin kỹ thuật sắp xuất hiện đế bạn có thế bỏ qua nếu bạn muôn (Tuy

^ nhiên, có khi bạn lại muốn đọc nó)

Mẹo s ử dụng: cho bạn biết có một phím tắt rất thuận tiện haymột khả năng tiết kiệm thời gian nào đó sắp được trình bày

C ả n h báo: chúng tôi phát hiện ra thông tin này sẽ gây khó khăn cho bạn! Đừng đê nó xảy ra với bạn

Chỉ ra một địa chỉ nguồn trên World Wide Web mà bạn có

th ể dùng với Nescape Navigator, Internet Explorer hay nhừng phần mềm Web khác

Xin m ới đây: dẫn bạn đến những thông tin mới n h ấ t ngay

t r ê n trang Web của cuốn sách Này nhé, quyển sách này

— đang còn sống đấy

Bây giờ chúng ta phải làm gì?

Đó là tâ't cả những điều bạn cần biết để có thế bắt đầu Bất cứ khi nào bạn gặp phải khó khăn trong sử dụng Internet, bạn chỉ cần tra bảng nội dung hoặc tìm trong mục lục của sách đế tìm ra vân đề của minh Những khó khăn ấy sè được giải quyết trong giây lát hay ít ra bạn cũng sẽ dược mách bảo nơi đế tìm ra những trợ giúp khôn ngoan

Do Internet đã phát triển gần 30 nàni nay dưới sự ảnh hưởng mạnh mẽ của những người kỳ quặc nên nó khõng phải được thiết k ế cho những người bình thường sử dụng một cách dề dàng Chính vì vậy bạn đưng vội nàn lòng nếu như bạn phải xem xét hàng loạt đề tài trước khi bạn cảm thấy thoái mái sử dụng Internet Cuối cùng, hầu hết’ những người dùng máy tính sẽ không bao giờ phải đương đầu VỚI cái gì phức

Xin vui lòng cho chúng tôi ỷ kiến'phản hồi của các bạn!

Chúng tôi rất mong nghe ý kiến phán hồi từ quý vị độc giả Nếu muốn, xin các bạn vui lòng ỉiên hệ với chúng tôi theo địa chỉ sau:

N hà sá c h Q uỳnh Mai

484 N ^ y ễ n Thị M inh Khai, Q.3, TP.HCM

Nhưng tốt hơn hết là bạn hãy gửi thư cho chúng tôi theo địa chỉ thư

điện tử; saigonbook@ỉicm.fpt.vn Chúng tôi sẽ đọc tất cả thư và tr ả lời

bạn trong, khả năng của chúng tôi Bạn cũng có thể xem qua trang

web của quyển sách này tại địa chỉ sau; http:ì Inet.gurus.com.

1 2 Leri g i ớ i thiệu

PHẨN I

Chào mừng bạn đến với

I ntẽrnet

Zrong phâtí này

Internet là một thê giới kỳ thú, Nhưng bơi vì nó toàn

!iên quan tới máy tính nên chắc chăn ràng nó không hề liơn gian Trước hêt chúng ta cùng tìm hiếu Internet là gì

và nhờ đàu nó được như vậy Chúng tôi sẽ nói với bạn về nhửng gì đang diễn ra, người ta đang làm gì trên đó và lạì sao chúng ta lại quan tàm tới nó ChÚQg tôi đặc biệt c:hú ý tới những mối quan tâm và nguồn vui của các gia dìnli; và xem qua về I n tr a n e t và Extranet, là các kỹ ihiiậl Internet đeìii ú‘iig dụng trong qui mô một công ty

In t e r n e t là gì? Cái đó còn tùy (một câu t r ả lời m à b ạ n sẽ th ấ y tr ong quyển sách này thường xuyên hơn b ạ n mong đợi) I n t e r n e t

và những kỹ t h u ậ t k h iế n nó h o ạ t động đ an g th a y đổi ngày càng

n h a n h hơn làm cho chúng ta khó m à đuổi kịp T rong chương này, chúng tỏi sẽ b ắ t đầu với n h ừ n g khái niệ m căn bản n h ấ t về In tíĩrn e t

và t h ê m một p h ầ n quan trọ n g k h ô n g k é m là những t h a y đồi tro n g vài n ă m trở lại đây, nhờ vậy các bạn có th ể b ắ t đầu có sự hiếu biết chung về nó

Nếu bạn mới làm quen với I n t e r n e t và đặc biệt là k h ô n g có nhiề u

k in h nghiệm về m áy tính, xin hãy kiên nhẫn Nhiều k h ái niệưi dưới đây sẽ ho àn toàn mới lạ đối với bạn Bạn h ã y d à n h m ộ t ít thời gian đế đọc đi đọc lại Đây là rnột t h ế giới mới với ngôn ngữ

r iê n g và cần phải làm quen với nó Nhiều người cảm t h ấ y r ằ n g Síì tôt hơn nếu chịu khó đọc n h a n h to àn bộ quyển sách để có cái

n h ì n chung về n h ữ n g điều ch ú n g tôi đ a n g t r ì n h bày Một số khác thì d à n h thời gian đọc kỹ từ n g t r a n g Cho dù theo cách nào, b ạ n cũng n ê n n h ớ r ằ n g t â t cả đều là n h ừ n g t h ô n g tin h o à n to á n mới

lạ - chúng tôi k h ô n g nghĩ r à n g b ạ n đã hiếu nó rồi T h ậ m chí ngay cả với n h ừ n g người sử dụn g I n t e r n e t dày d ạ n k i n h n g h iệ m ,

nó cũng còn ỉà một th ê giới mới mẻ

Ngay cả khi b ạ n là người sử dụng m áy t í n h đầy k i n h n g h iệ m , cổ

t h ể bạn cũng sẽ t h ấ y I n t e r n e t k h ô n g giống như b ấ t cứ điều gì m a

Chương 1: M ạ ng là gì? 1 5

b ạ n đã từ ng gặp I n t e n e t k h ô n g phẩi là một gói p h ầ n m ề m và

k h ô n g dễ d à n g hướng d ẫ n sử dụng nó từ ng bước n h ư v ẫ n là m với m ộ t chương t r ì n h đơn, cố địn h C h ú n g tôi sẽ cô" g ắ n g h ư ớ n g

d ầ n t ừ n g bước m ột, tuy n h i ê n I n t e r n e t giống m ộ t cơ t h ế s ô n g biê n đổi với tốc độ đ á n g ngạc n h i ê n hơn là giông M ic rosoft Word h a y Excel chỉ sống im ỉ ặ n g t r o n g m á y t í n h ciia b ạ n và

q u a n t â m đ ế n công việc của r i ê n g m ìn h Sau k h i b ạ n đă b ắ t đ ầ u

và thực t ậ p c h ú t ít, việc sử đ ụ n g I n t e r n e t dường n h ư là m ộ t

n h u cầu tự n h i ê n t h ứ hai, tuy vậy khó m à t r á n h khói n á n lòng

tr o n g thời gia n đầu

I n t e r n e t - cũng được gọi t ắ t là m ạ n g (Net) - là m ạ n g máy t í n h lớn

n h ấ t th ê giới Có t h ế bạn sẽ hỏi "mạng máy t í n h là gì?" T h ậ m chí ngay cả khi b ạ n đã biết rồi, có lẽ bạn cũng sẽ muốn đọc t h ê m vài đoạn tiếp theo đế đoan chắc r ằ n g b ạ n hiếu đúng

Một m ạ n g m áy t ín h căn bản là một nhóm các máy tín h được k ế t nối lại với n h au n h ư t h ế nào đấy Theo khái niệm đó thì m ạ n g máy tín h cũng n h ư một m ạ n g sóng p h á t t h a n h hay tr uyền h ì n h

k ế t nối iắ i cả các đài p h á t t h a n h hay tr uyền h ì n h lại với n h a u để

mọi người có t h ế cùng xem những t ì n h ti ết mới n h ấ t của m ộ t bộ phim t r i n h th á m

Đừng suy d i ễ n quá xa về sự tương tự này Hệ t h ố n g t r u y ề n h ì n h gửi cùng m ộ t t h ô n g tin tới t â t cẩ các t r ạ m cùng một lúc (nó được gọi là m ạ n g p h á t t h a n h tr u y ề n h ìn h - b r o a d c a s t netw orking); còn ơ m ạ n g m á y t í n h , mỗi t h ô n g điệp cụ t h ể th ư ờ n g được gửi

đ ê n m ộ t m á y t í n h n à o đó K h ô n g giống n h ư m ạ n g p h á t t h a n h

t r u y ề n h ìn h , m ạ n g m á y t í n h bao giờ cũng có h a i chiều; k h i m ộ t

m á y A gửi t i n tới m á y B th ì m á y B cũng có th ế ’ gửi t r ả lời lại I'ho máy A

Một sô' m ạ n g m áy tín h bao gồm một máy tín h t r u n g t â m và n h ữ n g máy con báo cáo về cho nó (chẳn g h ạ n nh ư m á y t r u n g tâ m của hệ thống đ ặ t chỗ h à n g không có tới h à n g n g àn m à n h ìn h và b àn p h ím

d ặ t tại đại lý và các sân bay) Một số m ạ n g máy t ín h khác, bao gồm cả I n t e r n e t , bình đ ẳ n g hơn, cho phép b ấ t kỳ máy con nào trong m ạ n g có th ế giao tiếp với một máy khác

Thực sự I n t e r n e t không phải là một m ạ n g m áy t ín h - nó ch ín h là

m ạ n g của các mạng, tự do trao đổi th ô n g tin với nhau M ạng m á y tính dao động từ loại lớn và có tố chức (như m ạ n g máy t ín h của các h ã n g BHP, Westpac, Q a n ta s) cho tới loại nhỏ và không c h í n h

1 6 P h ầ n I: C h à o m ừ n g bạn đế n với ỉ n t e r n e t

-thức (như m ạ n g trong phòng ngii của một sin h viên nối với hai cái

m á y cũ mua qua mục rao vặt), và những loại khác n ằ m giữa h a i loại này Mạng máy t ín h trong các trường t r u n g học và trường đại học từ lâu đã trở t h à n h một p h ầ n của I n t e r n e t , ngày nay, các trường tiểu học và phố th ô n g cũng đang t h a m gia vào T ro n g m ộ t vài n ă m qua, con sô' nhừng người sử dụng I n t e r n e t đã t ă n g ở mức tương đương với con số những người xem tru y ề n h ìn h n h ữ n g n ă n i đầu của th ậ p niên 50 ước tín h hiện nay I n t e r n e t có k h o á n g 40 triệu m áy tín h và k h oang 150 triệu người sử dụng, t ă n g từ 40 đến

50 % mỗi* năm.

Như vậy tâ't cả nói lên điểu gì?

B ấ t kế' b ạ n ở đâu bạn cũng nghe người ta b à n về I n t e r n e t ' nh ư thô

nó là cái mà người ta phải nhắc đến trước tiên Các chương t r ì n h

p h á t t h a n h cung cấp cho bạn địa chỉ thư điện tử của họ, các doanh

n g h iệ p cho bạn Web site riêng (thường b ắ t dầu b ằ n g "www" và

k ế t thúc bằng chuỗi quen thuộc ".com”) và những người mới quen hổi xem liệu bạn có t r a n g web riêng hay không Mọi người đ an g lên m ạ n g và k ế t nối Có phải người ta t h ậ t sự đ a n g bàn về “m ạ n g của các m ạ n g hay kh ông?” Câu t r ả lời là "phải" và còn hơn t h ế nữa

Với m ạ n g máy tính, qui mô có ý nghía r ấ t quan trọng, m ạ n g càng lớn, t h ô n g tin có được càng nhiều- Bỏfi vì I n t e r n e t là m ạ n g máy

t ín h lớn n h â t t r ê n t h ế giới nên nó cung cấp cho chúng ta một chuỗi n h ữ n g t h ô n g tin vô cùng ìý thú

I n t e r n e t là một kỹ t h u ậ t Ihông tin mới có sức á n h hưởng quan

t r ọ n g tới đời sông của chúng ta cùng như điện thoại và truyền hình Một số người tin rằng khi nói tới chuyện phổ biến t h ô n g tin thì I n t e r n e t là một p h á t m inh vô cùng có ý nghĩa sau báo chí Nếu

b ạ n dùng điện thoại, viêt thư, đọc báo, k in h do an h hay b â t cứ loại

h ì n h n g h iê n cứu nào thì I n t e r n e t cũng có thê ỉàm th ay đối cách

b ạ n n h ì n thê giới một cách căn bản

N g ày nay khi người ta nói về I n te rn e t, người t a hay nói về nhừng điều người ta có t h ể làm được, tìm th ấy được và n h ừ n g người mà

họ đã gặp gỡ Khả n ă n g của I n t e r n e t m ên h mông đến nỗi chúng ta

k h ô n g còn chỗ trong chương này đê bàn về nó ( th ậ m chí nó có thô đầy kín vài quyên sách khác lớn hơn quyền sách này nửa), tuv

n h i ê n sau đây chúng tôi tóm t ắ t một số điếm c hính nh ư sau:

Chư ơng I: Mạng là gi? 1 7

m T h ư đ i ệ n t ử (e -m aíỉ): Chắc chắ n đây là dịch vụ được sử dụng

rộng rãi n h ấ t Bạn có th ế trao đổi thư điện tử với h à n g tr iệ u người t r ê n to à n t h ế giới, Người ta có t h ể sử dụng th ư điện tử cho b ấ t cứ công việc nào m à họ làm được b ằn g thư t h ô n g thường hoặc điện thoại, fax hay dịch vụ chuyển p h á t tài liệu chứng từ: t á n gẫu, nghe hướng dẫn, hóng t in đồn, viết th ư t ì n h

* bạn có t h ể liệt kê t h ê m nữa (Chúng tôi còn biết r ằ n g t h ậ m chí có người dùng email cho những t h ô n g tin liên qu an tới còng việc) D a n h sách gửi email (mailing list) giúp b ạ n dễ dàng t h a m gia vào những nhóm có cùng sở thíc h để tra o đổi hoặc gặp gỡ n h au qua mạng Mail server (chương t r ì n h dùng

để tr ả lời các thông điệp th ư điện tử một cách tự động) cho phép b ạ n xử lý t ấ t cả các loại thông tin Chương 11, 12 và 13

có đầy đủ các chi tiết

lướt t r ê n m ạ n g thường là muốn nói tới chuyện xem các site

* y cua cơ sở dữ liệu siếu liên k ế t tr u y ề n t h ô n g đa phương t i ệ n

rộng k h ắ p t o à n cầu này Web, k h ô n g giống n h ư loại h ì n h dịch vụ I n t e r n e t đã nói ớ t r ê n , bao gồm văn bản, h ìn h ả n h ,

âm t h a n h và cá n h ữ n g h o ạ t h ìn h , cho p h ép b ạ n dạo q u a n h

chỉ b ằ n g cách n h ấ p chuột N hững Web site mới (n hữ ng t ậ p

hợp các t r a n g web) p h á t t r i ể n ngày cà n g n h a n h đến nỗi có

th ê nói cứ m ^ i một p h ú t lại có một site mới r a đời Vào n ă m

1993, I n t e r n e t có 130 Web site Ngày nay nó đà lên đ ế n

h à n g triệ u và t h ô n g kê cho t h ấ y cứ cách vài t h á n g con s ố ấy lại t ă n g g ấ p đôi

P h ầ n m ềm dùng để duyệt các t r a n g Web được gọi là t r ì n h duyệt (browser) Nhữ ng trìn h duyệt phố biến n h ấ t h i ệ n n a y

ỉà Netscape Navig ato r và Microsoft I n t e r n e t Explorer C h ú n g tôi sẽ nói rõ hơn về những t r ìn h duyệt này cùng với các t r ì n h duyệt k h á c ít phô biến hơn nhưng cũng đ á n g là đôi th ủ tro n g Chương 6 và 7

Tán g ẫ u ( c h a t t i n g ) : Con người t r ê n k h ắ p h à n h tinh n à y trò

chuyện với n h a u về đủ mọi thứ trên đời Họ vào các chatroom

(phòng d à n h đế trò chuyện) cùng vài người khác hay một người đặc biệt nào đó Họ sử dụng một trong,sấ.các Jtịện ích dùng để

chũt do các n h à cung cấp qịch vụ lớri cưng cấp '‘-‘'ArỊierican

ỊtRỈJllG(iA’-nnCNv;fìM TM/VíậMỈ

i v l ' f G o W m I

■

1 8 P h ầ n I: C h áo m ừ n g b ạ n đ ến với Int

ernet-Online, MSN, và CompuServe đều có - hoặc là I n t e r n e t Relay

Chat, một tiện ích dùng để chat có s ẵ n cho h ầ u h ế t mọi ngưííi

tr ê n I n te rn e t Chúng tôi sè chỉ cho các b ạ n cách chat như t h ế

nào trong Chương 15

T r u y x u ấ t t h ô n g t i n ( I n f o r m a t i o n R e t r i e v a l ) : Ct) nhiều

máy tín h có chứa những tậ p tin m à 55% tro n g số đó bạn có

t h ể lấy được Các t ậ p tin bao gồm từ các quyết định của Tòa

án tôi cao Australia (www.austlii.edu.au) và mục lục thẻ thư viện cho tới các d a n h mục sách cũ, các bức ả n h số hóa và vô số các loại p h ầ n mềm khác từ trò chơi (games) cho đến các hệ điều hành

Các công cụ đặc biệt như công cụ tìm kiếm, t h ư mục (directory),

và chỉ mục (index) sẽ giúp b ạ n tìm thông tin t r ê n mạng Rát nhiều người đang cố tạo r a n h ữ n g cách tìm kiếm t h ô n g tin

n h a n h n h ấ t và th ô n g m in h n h ấ t và những b ả n g chỉ mục h o àn hảo n h ât Chúng tôi xin mách các b ạ n hai t r o n g sô các công cự hữu ích n h ấ t đó; Alta Vista và Yahoo, đê b ạ n có thế n ắ m được vấn đề N h ư đă nói trong p h ầ n giới thiệu, các bạn th ấ y n h ừ n g biểu tượng Web chỗ này hay chỗ khác, nó trỏ tới n h ừ n g tài

nguyên t r ê n m ạ n g m à b ạ n có th ế lấy về n h ư sẽ được nói iới

tro n g Chương 16

T h ư ơ n g m ạ i đ i ệ n t ử ( E l e c t r o n i c c o m m e r c e ) : Đây là t h u ậ t

ngữ dùng đế nói tới chuyện mua bán qua mạng Dường n h ư mọi người đ an g dùng nó và bây giờ p h ầ n mềm đã sần sàng cho mọi người có t h ể gửi số thẻ tín đụng của m ình qua mạng một cách a n toàn và đ án g tin cậy Bạn có t h ê mua b ấ t cứ thứ

gì từ sách cho tới cổ phiêu Chúng tôi sẽ b à n những vân dễ có liên quan một lát nữa ngay trong chương n à y và Chương 9

I n t r a n e t : B ạn chưa biế t đến I n t r a n e t à? Các d o a n h n g h iệ p

đã p h á t h iệ n r a r ằ n g m ạ n g I n t e r n e t t h ậ t sự hữu ích Họ sứ dụng thư điện tử và các kỹ t h u ậ t Web t r ê n ch ín h m ạ n g nội

bộ của họ và gọi đó là I n t r a n e t Sau khi m ộ t sô công ty

k h á m p h á ra r ằ n g họ có th ế sử dụng các kỹ t h u ậ t I n t e r n e t ngay tro n g công ty họ thì họ n h a n h chóng đi tới ý tiíởng là

họ có t h ề sử dụng cùng cách đó đế làm việc với các k h ách

h à n g cũng n h ư n h ữ n g n h à cung câp của họ và cả n h ữ n g công

ty khác có quan hệ làm ă n với họ Bởi vì công nghệ này vượt

ra khỏi p h ạ m vi công ty họ n ê n họ gọi t ắ t nó b ằ n g m ột cái

Chương I: M ạn g là gì? 1 9

m

tên mới là E x tr a n e t C h ú n g ta sẽ b à n kỹ về I n t r a n e t và

E x t r a n e t tro n g Chương 2

Trò c h ơ i ( g a m e s ) v à t á n g ẫ u : T ấ t cả các loại trò chơi cho

nhiều người cùng chơi có th ê dề d à n g chiếm h ế t thời gian lúc thức và cả thời gian lẽ ra phải d à n h đê’ ngủ cùa bạn

N h ữ n g trò chơi do nhiề ư người chơi cho phép b ạ n t h á c h đấu với n h ữ n g người cùng chơi khác t r ê n toàn t h ế giới T ro n g một trò chơi MƯD (viết t ắ t của chữ Multi-User Dimension hoặc Multi-User Dungeon), bạn chọn một n h â n vật và đóng một vai Trong nhữn^ trò như “Doom”, bạn chơi trong một đường hầm có mái vòm cùng với nhũừig người khác tr ên mạng

Một vài câu chuyện có thật

Sinh viên ở trưòìig Mary’s College ở Broome là một trong số những

sm h viên ứ c đà đóng góp tư liệu th am khảo cho dự án tầm cỡ quốc tế mang tên ThinkQuest tại địa chỉ: h t t p : / / w w w t h i n k c x u e s t o r g /

l i b r a r y / 10236 h t m l Mặc dù dự án đó thực hiện một phần là đế cho vui và đế kết bạn ở nước ngoài nhưng một báo cáo khoa học nghiêm túc oho rằng Idii sinh viên có độc giả thực thụ,, có lè họ viết tôt hơn (Thật đáng ngạc nhiên!)

T rong cuộc đảo chính ở Liên Xô nàm 1991, các t h à n h viên của n h à cung cấp dịch vụ I n t e r n e t tí hon tên gọi RELCOM tung r a n h ữ n g câu chuyện ỉẽ r a nên được t ă n g tải t r ê n báo, những p h á t biểu của ôiig Boris Yeltsin (mà ông chi rỉ tai b ạ n bè) và cả n hững quan s á t ciia họ t r ê n đường phố Matxcova

Một viện đào tạo k ế toán chuyên nghiệp ở ứ c thường công bố k ế t quá thi của sinh viên t r ê n t r a n g Web của họ, đôi khi làm cho máy chủ T e l s t r a BigPond bị treo

Có ỉẽ câu chuyện giữa tổ ng t h ố n g Bill Clinton và cô thư ký Monica Lewinski là sự kiện I n t e r n e t lớn n h ấ t tín h đến bây giờ H à n g triệu người đọc bảng báo cáo k h é t tiếng của S t a r r và băng được sao chép ngay hôm nó p h á t h àn h Câu chuyện ban đầu được khơi

r a bcíi m ộ t t r a n g t á n gẫu trực tuyến, Drudge Report, do M a t t Drudge điều hành

Các n h à n ghiên cứu y k h o a trê n k h ắ p t h ế giới sư dụng I n t e r n e t lưu trừ cơ sỏ' dữ liệu cúa n h ừ n g dữ liệu th a y đổi r ấ t nh an h N hững người t r o n g n g à n h y tê dùng I n t e r n e t đế trao đổi k in h ng hiệm và

hỗ trơ lẫn nhau

2 0 P h ẩ n I: Ch ào m ừ n g b ạ n đ ế n với ỉ n t e r n e t

-Bản t h â n I n t e r n e t là nguồn p h ầ n m ề m tốt n h ấ t B ất kỳ khi náo

b ạ n nghe có một dịch vụ mới thì bạn chỉ m ấ t vài p hút đ ể t ì m phần

m ề m th íc h hỢp cho m á y t í n h của b ạ n (cho các loại m á y t í n h khãc

n h a u chạy những p h iê n bản Windows và Pow er M a c in to sh kh;ic nhau), tải nó xuống và cài t r ê n m á y của bạn Hầu h ế t n h ữ n g p h ầ n

m ề m có s ẵ n t r ê n I n t e r n e t là m iễ n phí hay là n h ữ n g p h ầ n m ềm đóng-góp-tự-nguyện ( s h a re w a re ) k h ô n g đ ắ t lắm

I n t e r n e t cũng có n h ừ n g p h ầ n d à n h cho từng vùng và địa phương riêng Khi bạn tôi muôn bán một chiếc xe tải nhỏ, a n h vào m ạn g

I n t e r n e t địa phương và tìm được người mua t r o n g vòng hai nị^àv

C h ú n g tôi đà bán được cái máy t í n h cũ trong nửa giờ sau khi gứi <Ỉ1

th ô n g điệp cho n hóm tin ư s e r n e t thíc h hợp ’

Tại sao loại phương tiện truyền thông này lại không giông bâ't kỳ loại nào khác?

I n t e r n e t k h ô n g giống b ấ t kỳ loại phương tiện tru y ề n t h ò n g nào

m à chúng ta đã gặp Con người thuộc mọi lứa tuổi, màu da, tín ngưỡng hay quốc gia đều có t h ể chia sẻ n h ừ n g ý tưởng, n h ừ n g câu chuyện, dừ liệu, ý kiến và sả n p h ẩ m với nhau

Bất cứ ai cũng có thể truy cập Internet được

Cái h a y n h â t của I n t e r n e t có lẽ ở chồ nó c hính là m ột m ạ n g máy

t í n h mở n h ấ t t r ê n t h ế giới H à n g n g à n máy t ín h cung cấp các tiện ích có sần cho b ấ t kỳ n h ừ n g ai truy cập I n t e r n e t Điều n à y r á t hiếm t h ấ y - hầu hết các m ạn g m áy tín h giới hạn quyền của ngiíời sử dụng và đòi hỏi các sắp xếp cụ t h ể và m ậ t khẩu cho từng dịch vụ Mặc dù vẫn tồn tại các dịch vụ tr ả phí (và ngày càng nliiều dịch vự

mở ra), nhưng đa p h ầ n các dịch vụ I n t e r n e t là miễn phí Nếu hạn chưa có điều kiện truy cập I n t e r n e t tại nơi làm việc, trường học, thư viện h a y ở n h à một người bạn thì có lẽ bạn phải t r ả tiền để sử dụng

I n t e r n e t chc một tro n g những n h à cung cấp địch vụ Inte rn e t Chủng tôi sẽ nói tới họ trong Chương 4

Internet hoàn toàn đúng đắn vể chính trị, xã hội, và tôn giáo

T h ê m m ộ t điều tu y ệ t vời nữa về I n t e r n e t là nó k h ô n g p h â n biệt

t h à n h p h ầ n , đ ả n g câp xà hội Điều n à y có n g h ĩa là k h ô n g có máy

t í n h n à o tố t hơn m á y t í n h nà o, và k hông có người n à o giỏi hơn

Ch ươ ng 1: M ạ n g là gì? 2 1

nị.{ưo'i nào Bạn là ai t r ê n I n t e i n e t chi túy thuộc vào việc bạn th ế

h iệ n m ìn h n h ư t h ê nào thỏng qua những gì bạn t h ê hiệ n t r ê n bàn phím Nêu n h ữ n g gì bạn nó' cho th ấ y b ạ n là ngườỉ t h ô n g

m in h , th ú vị thì b ạ n c hính là như vậy Bạn bao n h iê u tuôi hay bạn t r ô n g nh ư t h ế nào, bạn là sinh viên, n h à d o a n h n g h iệ p hay bạn là m ộ t công n h â n xây dựng đều k hông t h à n h vân đề T à n t ậ t cùng k h ô n g sao cá - chúng ta U ao đôi thư từ với cả n h ữ n g người

mu hoặc điếc, nếu n h ư không at nói thì làm sao c h ú n g ta có t h ê biết được Mọi người trơ nên nôi t iêng trong cộng đồng I n t e r n e t ,

có người được yêu thích, có ngưò'i bị ghét, nhưng có được như vậy là nhờ nỗ lực của chính họ

Những ưu diêm của Internet

Kỳ t h u ậ t I n t e r n e t đ an g thay đôỉ n h a n h chóng và bây giờ nó hoàn toàn là một xu hướng thời thượng Bạn sẽ bị rót lại phía sau nếu nliư bạn k h ông bắt đầu ngay từ bây giờ Càng ngày càng có nhiều ban tin xuất hiện t r ê n I n te r n e t trước khi nó hiệ n hữu t r ê n các phưưng ti ệ n tru y ền t h ô n g khác

Trên mọi châu lục ư?

Môt SỐ độc giả hay ngờ vực, sau khi dọc thông báo là Internet trải ra khắp mọi châu lục, có thể chỉ ra rằng Nam Cực cũng là một châu lục mặc dù dân số của châu lục này chủ yếu ỉà chim cánh cụt và chúng ta

ai cũng biết rằng chúng không quan tâm tới mạng máy tính Vậy thì Internet có đến đó không? Có Một vài máy tính tại căn cứ Scoít trên

M cM urdo Sound ở Nam Cực kết nối Internet nhờ đường truyền radio tới Tân Tây Lan Căn cứ ở Nam Cực này đúng ra có kết nối với Mỹ, nhưng nó không công bố địa chỉ điện tử của mình.

Hẩu như trên hành tinh này không còn sót lạí điểm nào không có Internet M ặc dù vậy trên ỉhế giới \/ẫn còn tổn tại nhiều nơi có công nghệ viễn thông yếu kém Chỉ có mỏí tỷ lệ nhỏ người Châu Phi hay Trung Hoa có điện thoại, do đó internet vẫn còn một chặng đường dài

để trở thành mạng máy tính cho tất cả mọi người.

m

Sau đây là một sô cách dùng Internet:

Tìm người: Nếu b ạ n lỡ ìạc m ấ t người yêu thời t h ơ âu thì bây giờ là cơ hội tôt đê b ạ n tìm lại họ ở một nơi nào đó Chúng tôi

sẽ nói rõ p h ầ n này tro n g Chương 8

2 2 P h ầ n J: C h à o m ừ n g b ạ n đ ế n với I n t e r n e

t-T ìm c á c d o a n h n g h iệ p , sả n p h ẩ m , d ịch vụ: Những dịch vự

d a n h b ạ t r a n g vàng mới lạ k h i ế n bạn dễ d à n g tìm t h ấ y loại công ty m à b ạ n cần tìm Người ta đ an g mua sắm những món khó tìm, hay n h ữ n g quà t ặ n g đặc biệt Một người b ạ n kể tói nghe r ằ n g tro n g lúc tìm mua m ộ t m ặ t dây chuyền h ì n h :oii gấu, cô ấy đã tìm được một công ty ơ Alaska có thứ cô ấy đàng

t h ậ t sự muôn mua

N g h i ê n c ứ u : Các công ty luật n h ậ n t h ấ y r ằ n g trước đày họ

p h ái bỏ ra h à n g t r ă m đô la đế tì m thông tin ổ' những dịch vự thương mại thì ngày nay họ chỉ cần vào m ạ n g là có t h ế ,ìm

t h ấ y m ột cách dễ dàng Nhừng người định giá bâ't động íảii dùng n hững dữ liệu về n h â n khẩu học có sẵn trên mạng, :>ao gồm th ố n g kê về số người t h ấ t nghiệp, đê’ đ án h giá giá trị tài sản Các n h à nghiên cứu di tr uyền và các n h à khoa học Idiáctải xuông những k ế t quả nghiên cứu mới n h ấ t từ kh ắp nơi t r ê n :hế giới Các doanh nghiệp và những ai sắp mơ doanh nghiệp nghiên cứu đối thủ cạnh t r a n h qua mạng

G i á o d ụ c : Giáo viên phối hợp các k ế hoạch giảng dạy vứi các lớp học k h ắ p nơi t r ê n t h ế giới S in h viên đại học tra o đổi hư điện tử với gia đình đề đơn giản hóa chuyện viết thư và g ầ m chi phí gọi điện thoại Sinh viên có t h ế tự nghiê n cứư bìng

m á y t í n h tại nhà N h ữ n g quyển bách khoa to àn thư mới n i â t

có s ẵ n t r ê n mạng

D u l ị c h : Các t h à n h phố, thị t r ấ n , tiểu b a n g và quốc gia íều

đ a n g sử dụng Web để đưa ra n h ữ n g t h ô n g tin cho khách du lịch và các sự kiện Du k h á c h có th ể tìm n h ữ n g t h ô n g tin trực tuyến về thời tiết, b ả n đồ, lịch t r ì n h của phương tiện di iại, mua vế, giở t h a m quan bảo tàng

T i ế p t h ị v à b á n h à n g : Các công ty p h ầ n m ề m bán các p lầ n

m ề m và cung câp nhừng bản cập n h ậ t th ông qua mạng (Nhmg người k iê m tiền b ằn g cách s ả n xưất đĩa m ềm đang tìm kếin những s ả n p h ẩ m mới Hầu h ế t các n h à p h â n phối p h ầ n nềm

đ an g gia n h ậ p vào mạng.) Các công ty b á n s ả n p h ẩ n i Ịua mạng Những hiệu sách, cửa h à n g băng nhạc bán sản plẩm

t r ê n m ạ n g giúp nhiều người tì m chọn sách hay băng đĩa nVạc rồi sau đó tr ả tiền qua mạng

T ì n h y ê u : Người ta tìm kiếm sự lãng m ạ n t r ê n mang, ’’ác quảng cáo d à n h cho người độc t h â n và các địch vụ mai niô ra

Chương I: M ạ n g là gì? 2 3

đời T r á i với cáu chuyện truyền ihưyết về I n t e r n e t , cộng đồng

I n t e r n e t b â y giờ k h ông chi là cộng đồng gồm nhữtig ch àn g trai tr ẻ dưới 25 tuối ưa thich những th ách thức tro n g cuộc sông

• Đ i ề u t r ị b ệ n h : Bệnh n h â n và bác sĩ được cập n h ậ t hóa n hững

k h á m p h á y học mới nhất, chia xẻ nhừng k inh nghiệm điều trị, hỗ t r ợ n h a u xung quanh những vấn đề liên quan tới b ện h tật T h ậ m chí tôi còn biết được rằ n g có n h ữ n g bác sỹ t r a o đổi thư điệ n tử trực tiếp với bệnh nhân

■ Đ ầ u tư : Người ta tiến h à n h nhừng cuộc k h ảo s á t tài chính, mua cổ phiếu, và đầu tư tiền bạc Có một số công ty lên mạng

và k inh doanh bằng cố phiếu của chính họ Các n h à đầu tư tìm kiếm các cơ hội k inh doanh mới, và các cơ hội kin h do anh mới

đi tìm nguồn vốn đầu tư

■ C á c s ự k i ệ n : Các n h à tổ chức hội thao hay t r i ể n lâm thươngmại tì m được cách t ố t n h ấ t để phố’ biến t h ô n g tin của họ

K h á c h h à n g cần t h ô n g tin chỉ việc lên m ạ n g tìm T h ô n g tin được cập n h ậ t thường xuyên, chi phí vận chuyển n g ày càng giảm m ạ n h Đ ă n g ký qua m ạn g sè ti ết k i ệ m được t i ề n t r ả cho n h â n v iê n n h ậ n đ ă n g ký và t r á n h n h ữ n g rắc rối khi

đ ả n g ký •

« N h ữ n g tổ c h ứ c p h i lợ i nhuận: Các nhà thờ, giáo đường, các

tổ chức cộng đồng khác, đăng tải những t r a n g nói về họ và mời mọc người mới cùng th am gia Bản t i n của các n h à thờ bao giờ cũng được p h á t h à n h trước Chủ nh ật

Thương mại điện tử

C hú n g ta n g h e nhiề u n h ữ n g từ, thuật ngừ làm bôi rối n h ừ n g người ngfây th ơ và là m đầy túi n h ừ n g kẻ được gọi là n h à tư vấn C h ú n g ta thường n g h e về " thư ơng mại kỳ th u ậ t số" - digital commerce,

"thương m ại điệ n tử” - electronic commerce, tiền kỹ t h u ậ t số - digicash, "thẻ t h ô n g minh" - sm a r t cash Nếu n h ư b ạ n qu an tâm,

có r ấ t n hiều sá ch viết về nhừng chủ đề này Có một chủ đề trong lĩnh vực n à y m à bạn cần biế t đó là mua h àn g qua mạng (Nếu bạn

dự địn h lập n g h iệ p và bán h à n g qua m ạng th ì b ạ n cần phái có nhiều t h ô n g tin hơn ngoài n h ữ n g điều được t r ì n h bày tro n g quyển sách này) Chương 9 sẽ th ảo luận đề tài này

2 4 P h ầ n I: C h ào m ừ n g hạn đ ế n với I n te r n et

-Thương mại điện tử liên q u an m ậ t t h i ế t với việc sử dụng th ẻ tín

dụ n g t r o n g t h a n h toán, điều này còn chưa thực sự phổ hiên tại Việt Nam Tuy n h iê n chúng tôi n h ậ n t h ấ y sẽ r ấ t hữu ích nếu bạn làm quen với những khái n iệ m còn k h á mới mẻ này, ch ú n g sẽ trớ

n ê n quen thuộc và phố dụng t r o n g những n ă m sắp tới th eo đà

p h á t t r i ể n của nền k in h tê và hệ t h ố n g tài chính - n g â n hàng Lạn cũng có t h ể bỏ qua p h ầ n này, nhưng cứ đế d à n h nó đấy cho \iệc

t h a m k h ả o trong tương lai gần

Ý tưởng mới mẻ và gây ngạc n h iê n về cách m ua h à n g qua méng

chỉ gói gọn tr ong câu sau:"Hãy n h ậ p vào số t h ẻ tín dụ n g của bẹn"

C h ú n g tôi không đ ịnh nói r ằ n g b ạ n k h ông cần phải quá cẩn trcng

n h ư n g k in h nghiệm mua h à n g qua m ạ n g của chúng tôi t r o n g /ài

n ă m qua cho t h ấ y r ằ n g k h ô n g có lý do gì đ án g để b ạ n p h ả i ỉo lỀng

cả C h ú n g tôi đã từng mua sách, đĩa CD, quần áo, p h ầ n m ềm , bàng viđeo, đ ă n g ký mua tự điển bách khoa toàn t h ư và đ ă n g ký nai nối Sau đây là n hững điều b ạ n n ê n biết

Độ tin cậy nói chung

Có m ộ t Số người cám t h ấ y lo lắng khi gởi số t h ẻ tín dụn g <|ua

m ạ n g Bỏ qua t ấ t cả những nguy cơ trục trặc về m áy móc khi sứ

dụ n g t h ẻ qua mạng, chúng tôi chưa tìm th ấ y m ộ t trường hợ]) nài)

bị đ á n h cắp sô' th ẻ khi chuyền tiền qua mạng M ặ t kh ác, hin g

n g à y b ạ n cầm th ẻ có chữ ký b ằ n g tay đưa cho các n h â n viê n Uỉi

x à n g ở các t r ạ m đổ xáng, h a y n h ữ n g người phục vụ tạ i các rh à

h à n g , các thu n g â n tại các cửa hiệu, liệu b ạ n có biết được họ đă

là m gì với cái th ẻ của bạn trước khi họ t r ả lại cho b ạ n ? B ạn C( lo

l ắ n g về chuyện đó không? R iên g chúng tôi th ì không C h ú n g tôi

b i ế t m ộ t số người từng điều h à n h một n h à h à n g sau đó chuyển

s a n g k i n h do anh t r ê n m ạ n g đă đoan chắc với chúng tôi r ằ n g họ

gặp n h iề u trở ngại đối với t h ẻ tín dụng hồi còn ở n h à h à n g hơn so

V ấn đề ở chỗ là nếu bạn t h â y thoải mái khi xài th é cho n h ữ n g vệc

k h á c thì bạn hây đừng lo lắn g khi sử dụng th è qua m ạ n g chỉ vì nó