Bài 11-Cấu trúc lặp và rẽ nhánh

Về kiến thức : - Hiểu nhu cầu của cấu trúc rẽ nhánh trong biểu diễn thuật toán.. Về kỹ năng : - Sử dụng cấu trúc rẽ nhánh trong mô tả thuật toán của một số bài toán đơn giản.. - Viết đ

CHƯƠNG III CẤU TRÚC RẼ NHÁNH VÀ LẶP

Tuần : Tiết : 11

§9 CẤU TRÚC RẼ NHÁNH



I Mục tiêu

1 Về kiến thức :

- Hiểu nhu cầu của cấu trúc rẽ nhánh trong biểu diễn thuật toán

- Hiểu cơ chế hoạt động của câu lệnh rẽ nhánh (dạng thiếu và dạng đầy đủ)

- Hiểu câu lệnh ghép

2 Về kỹ năng :

- Sử dụng cấu trúc rẽ nhánh trong mô tả thuật toán của một số bài toán đơn giản

- Viết được các lệnh rẽ nhánh khuyết, rẽ nhánh đầy đủ và áp dụng để thể hiện được thuật toán của một số bài toán đơn giản

3 Về thái độ:

- Tiếp tục khơi gợi lòng ham thích giải toán bằng lập trình trên máy tính

- Tiếp tục rèn luyện các phẩm chất cần thiết của người lập trình như: xem xét gảii quyết vấn đề một cách cẩn thận, chu đáo, có sáng tạo, không thỏa mãn với kết quả ban đầu đạt được,……

II Phương pháp, phương tiện dạy học

- Phương pháp : thuyết trình, vấn đáp

- Phương tiện : máy chiếu, máy tính,sách giáo khoa

III Tiến trình bài dạy

1 Kiểm tra bài cũ:

2 Giảng bài mới

- Thường ngày có rất nhiều

việc chỉ được thực hiện khi có

một điều kiện cụ thể nào đó

được thỏa mãn ở dạng mệnh

đề nếu… thì…

-Yêu cầu học sinh tìm một số

ví dụ

- Yêu cầu học sinh trình bài

thuật toán bằng cách liệt kê và

sơ đồ khối để giải phương trình

bậc hai

- Phân tích để học sinh thấy

được cấu trúc rẽ nhánh trong

thuật toán

Học sinh chú ý lắng nghe và cho ví dụ tương tự

- nhập a,b,c Tính delta=b24acac Nếu delta>=0 thí tính và đưa ra nghiệm, ngược lại thông báo phương trình vô nghiệm

§9 CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

1 Khái niệm rẽ nhánh

Ví dụ: Để viết chương trình giải phương

trình bậc hai, ta phải:

Tính =b24acac Sau đó tùy thuộc vào giá trị của  mà ta có tính nghiệm hay không Tức là: Nếu <0 thì phương trình vô nghiệm, ngược lại thì phương trình có nghiệm

Như vậy ta có một số mệnh đề dạng: Nếu ………thì………

Nếu ………thì………ngược lại

 Mọi ngôn ngữ lập trình đều có các câu lệnh để mô tả cấu trúc rẽ nhánh.

- Từ sơ đồ khối giải phương

trình bậc hai Em nào cho biết:

nếu chỉ sử dụng những cấu trúc

lệnh đã học ở những bài trước

thì có thể mô tả được thật toán

này được không?

- Làm chó học sinh thấy rõ sự

cần thiết phải có các câu lệnh

rẽ nhánh

- Giới thiệu cú pháp và phân

tích sự hoạt động của các câu

lệnh rẽ nhánh trong ngôn ngữ

Pascal

- Theo em điều kiện là một

biểu thức như thế nào?

- Chú ý là trước Else không có

dấu chấm phấy

- Cho một số ví dụ minh họa để

giải thích hoạt động của các

dạng câu lệnh if

- Giả sử ta có đoạn lệnh sau:

If d<0 then writeln(‘Pt VN’)

Else

Begin

x1:=(bsqrt(d))/2*a;

x2:=(b+sqrt(d))/2*a;

writeln(‘x1=’,x1:8:3,’x2=’,x2:8:3);

End;

-Nếu ta bỏ lệnh begin…end; thì

xảy ra điều gì nếu ta nhập các

hệ số tương ứng là 1 2 3

Khi đó chương trình không in

ra được câu thông báo là

phương trình vô nghiệm mà sẽ

báo lỗi hoặc cho kết quả sai.

- Câu lệnh begin .end; được

- Không thể nào viết chương trình để mô tả thuật toán trên

- Học sinh chú ý theo dõi sự hoạt động của các dạng của câu lệnh rẽ nhánh

- Là một biểu thức lôgic

- Học sinh chú ý theo dõi và lắng nghe

2 Câu lệnh if-then

Dạng thiếu:

If <ĐK> then <câu lệnh>;

Dạng đầy đủ:

If <ĐK> then <câu lệnh 1>

Else <câu lệnh 2>;

Điều kiện : là biểu thức quan hệ hay

lôgic

Câu lệnh, câu lệnh 1, câu lệnh 2 là một

câu lệnh của Pascal

Trước Else không có dấu chấm phẩy

* Ý nghĩa:

Dạng thiếu: Nếu điền kiện đúng thì

thực hiện câu lệnh, nếu điều kiện sai thì không thực hiện gì

Dạng đầy đủ: Nếu điền kiện đúng thì thực hiện câu lệnh 1, nếu điều kiện sai thì thực hiện câu lệnh 2.

Ví du 1:

If a mod 3=0 then Write(‘a chia het cho 3’) Else write(‘a không chia het cho 3);

Ví dụ 2:

Max:=a

If b>a then max:=b;

Hoặc

If a>b then max:=a Else max:=b;

3 Câu lệnh ghép

Trong Pascal câu lệnh ghép có dạng:

Begin <các câu lệnh>

End;

Ví dụ:

If delta<0 then write(‘pt vo nghiem’) Else

Begin x1:=(bsqrt(delta))/2*a; x2:=(b+sqrt(delta))/2*a;

End;

NhËp a, b, c

TÝnh Delta = b 2 – 4ac

KiĨm tra Delta < 0

TÝnh vµ ® a

v« nghiƯm

KÕt thĩc

gọi là câu lệnh ghép.

- Từ những ví dụ trên yêu cầu

học sinh hoàn thiện chương

trình giải phương trình bậc hai

- Hướng dẫn học sinh cách viết

ví dụ 2

- Suy nghĩ trả lời phương trình vô nghiệm

- Hoàn thiện chương trình giải phương trình bậc hai

- Học sinh theo dõ và viết chương trình theo hướng dẫn

4 Một số ví dụ

Ví dụ 1: Tìm nghiệm của pt bậc 2 dạng

ax2+bx+c=0 Các hệ số a,b,c nhập từ bàn phím

program vidu1;

Uses crt;

var a,b,c,d,x1,x2:real;

begin

clrscr;

write('Nhap a,b,c:’);readln(a,b,c);

d:=b*b4ac*a*c;

If d<0 then writeln(‘Pt vo Nghiem’) Else

Begin x1:=(bsqrt(d))/2*a;

x2:=(b+sqrt(d))/2*a;

Writeln(‘x1=’,x1:8:3,’x2=’,x2:8:3);

End;

readln;

end.

Ví dụ 2: Tìm số ngày của năm N, biết rằng năm nhuận là năm chia hết cho 400

hoặc chia hết cho 4 nhưng không chia hết

cho 100.

program vidu1;

Uses crt;

var N,sn:integer;

begin

clrscr;

write('Nhap nam:’);readln(N);

If (N mod 4ac00=0) or ((N mod 4ac=0) and (N mod 100<>0) then Then sn:=366

Else sn:=365;

Writeln(‘So ngay cua nam ‘,N,’ la ‘,sn);

readln;

end.

3 Củng cố :

Cú pháp và ý nghĩa của câu lệnh rẽ nhánh? Câu lệnh sau then hoặc sau else có thể có nhiều lệnh được không? Có thể chứa lệnh if được không?

4 Dặn dò : + Xem lại bài

+ Chuẩn bị bài