chan thuong họng thanh quan phan mem co

CHẤN THƯƠNG TAI MŨI HỌNG HỌNG – THANH QUẢN – PHẦN MỀM PGS.TS.. Biết phân biệt chấn thương họng – thanh quản – phần mềm trong chấn thương tai mũi họng... Các bước thăm khámBước 1: Nhận đị

CHẤN THƯƠNG TAI MŨI HỌNG HỌNG – THANH QUẢN – PHẦN MỀM

PGS.TS Phạm Thị Bích Đào

Bộ môn Tai mũi họng Đại học Y Hà Nội

MỤC TIÊU

1 Biết nguyên tắc xử trí cấp cứu chấn thương

2 Biết phân biệt chấn thương họng – thanh quản – phần mềm trong chấn thương tai mũi họng

NỘI DUNG

1 Phân loại ưu tiên

- Sống chết (nguy cơ tử vong)

- Phân biệt mức độ cấp cứu

+ Nguy kịch: cần cấp cứu ngay – hỗ trợ báo động đỏ

+ Cấp cứu: nếu không xử trí kịp sẽ nặng lên – tập trung cấp cứu

và theo dõi sát

+ Không cấp cứu: không diễn biến nặng để ảnh hưởng đến tính mạng – có thể trì hoãn được

2 Các bước thăm khám

Bước 1: Nhận định – kiểm soát và ổn định các chức năng sống Đánh giá theo thứ tự: ABCD

(Đường thở - hô hấp – tuần hoàn – thần kinh)

+ Chấn thương sọ não

+ Các mạch máu lớn vùng tai mũi họng, sặc máu đường thở + Tràn khí vùng cổ - mặt

- Xử trí: khai thông đường thở - đặt NKQ – MKQ – cầm máu

Bước 2: Thăm khám toàn diện

Đầu mặt cổ - ngực bụng – chi…

Bước 3: Ra quyết định về chẩn đoán và hướng xử trí

Quyết định xử trí

- Giữ lại được ở trạm y tế để

+ Điều trị

+ hoặc mời tới cơ sở xử trí (không an toàn khi chuyển)

- Chuyển tuyến

+ An toàn khi chuyển (Đặt NKQ – MKQ)

+ Oxy – bóp bóng…

PHÂN VÙNG TỔN THƯƠNG

• Phân 3 vùng Zone để tiện việc

đánh giá – xử trí tổn thương

CT scan coup axial

mạch dưới đòn và động mạch đốt

sống đin kèm tĩnh mạch

Khí quản, thần kinh X, thần kinh

thanh quản quặt ngược, ống ngực

họng, thanh quản, khí quản đoạn

trên, thần kinh quặt ngược, X

chuỗi hạch giao cảm cổ, dây Ĩ, XII

Chấn thương họng

Nguyên nhân

 Trẻ em do cầm bút, que, đũa, đồ chơi nhọn, lúc chạy

bị ngã đâm vào họng

 Các chấn thương do vũ khí, hoả khí ở họng (ít gặp).

 Do tự tử cắt cổ cao (trên sun giáp) vào vùng hạ họng.

Chẩn đoán

• Tiền sử: các triệu chứng thay đổi theo

nguyên nhân và vị trí chấn thương.

Họng miệng

Hay gặp ở trẻ em: vật nhọn chọc vào vòm họng, hiếm khi vào hốc Amiđan hay

thành sau họng.

Đặc điểm:

• Chảy máu không nhiều và tự cầm.

• Khó nuốt, nuốt đau (mức độ chấn thương)

• Vết thương xuyên qua hàm ếch làm thông mũi - họng.

• Thành sau, có thể gây viêm tấy, áp xe

thành sau họng.

Xử trí

- Đặt sonde dạ dày.

- Đặt ống nội khí quản hoặc mở khí quản.

- Vết rách trong họng rộng, có thể khâu làm

2 lớp: lớp cơ và lớp niêm mạc.

+ Nếu rách da, không nên khâu kín, cần

đặt bấc dẫn lưu, khâu thu hẹp vết rách.

+ Nếu có cắt cổ cần lưu ý:

• Khâu theo từng lớp: niêm mạc, cơ, cân… lớp niêm mạc cần khâu đúng và khít.

• Treo sụn giáp vào xương móng khi đứt màng giáp móng.

• Nếu vết thương nhiễm trùng cần phải dẫn lưu tốt, cho kháng sinh (kết hợp nhóm

kháng sinh kỵ khí).

Chấn thương hạ họng

• Ít gặp nhưng nguy hiểm hơn.

Đặc điểm:

• Khó thở do nhiều nguyên nhân: sặc máu, tụt lưỡi, phù nề, tràn khí.

• Nuốt khó, nuốt đau rõ, dễ sặc.

• Nói khó: âm sắc không rõ, mất tiếng.

• Chảy máu: không nhiều - dễ vào đường hô hấp dưới.

• Tràn khí dưới da: rõ, tăng nhanh khi ho, nuốt, nói Tràn khí có thể lan rộng lên mặt, xuống ngực, trước cột sống xuống tới trung thất

Vết thương thủng vùng hạ họng dễ đưa tới viêm tấy tổ chức liên kết vùng cổ, viêm tấy trung thất, viêm phổi.

Chấn thương thanh quản

Chia làm hai loại:

+ Chấn thương thanh quản kín

+ Chấn thương thanh quản hở.

Nguyên nhân: tai nạn giao thông, bạo hành hoặc các chấn thương trong thể thao

Đặc điểm: Thanh quản được bảo vệ nên ít khi bị chấn thương

Chấn thương thanh quản ở trẻ em ít gặp hơn người lớn nhưng nếu chấn

thương sẽ nguy hiểm hơn.

Tổn thương có thể ở cơ dây thanh, màng sụn, niêm mạc nội thanh quản, phù

nề và tụ máu, sụn giáp, dây chằng thanh quản, sụn phễu

Tiệu chứng của chấn thương thanh quản

- Khó thở

- Thở rít

- Ho ra máu

- Da vùng cổ bầm tím

- Tràn khí dưới da

- Lọc cọc thanh quản cột sống mất

- Biên dạng thanh quản

- Lạo xạo xương

Chấn thương phần mềm

- Hay gặp trong cấp cứu

- Nguyên nhân: tai nạn giao thông, tai nạn sinh hoạt, bạo lực, tai

nạn trong thể thao, bỏng, do động vật cắn…

- Sử trí sau khi kiểm soát được các tổn thương khác nguy hiểm đến tính mạng.

- Một số tổn thương phần mềm gặp ở vùng đầu mặt cổ: rách da,

mất chất, tổn thương mạch nhỏ, môi, thần kinh mặt, ống tuyến

nước bọt, vành tai…

• Khâu phục hồi tổn thương

• Tránh sẹo hoặc sạm vùng tổn thương

CẢM ƠN