Đề văn nghị luận

Đề văn nghị luận chủ yếu là đưa ra vấn đề cần bàn bạc để người viết bày tỏ quan điểm, chính kiến về một vấn đề nào đó.. Viết bài văn là trình bày các tư tưởng, quan điểm của người viết

•Các luận điểm sau đây đúng hay sai, vì sao?

a Người ta nói trên mặt trăng có chị Hằng, có chú Cuội, thế tức là người ta nghĩ rằng trên mặt trăng có người ở.

b Kho tàng ca dao Việt Nam vô cùng phong phú,giàu giá trị tư tưởng và nghệ thuật.

c Trong bài làm của bạn An có một số chữ dùng sai,

chứng tỏ bài ấy hỏng.

* Đáp án:

a.Câu a sai , truyền thuyết không thể là bằng chứng khoa học

b.Câu b đúng

c Câu c sai vì qua một chi tiết mà khái

I YÊU CẦU CỦA ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN

1 Thế nào là đề văn nghị luận?

Vd: Cho các đề văn sau:

a Phát biểu cảm nghĩ của em

sau khi đọc truyện Tấm – Cám

b Làm sáng tỏ tư tưởng nhân nghĩa, thân dân của

Nguyễn Trãi trong bài " Bình Ngô đại cáo“

c Bình luận câu tục ngữ:" Tốt gỗ hơn tốt nước sơn"

Đề văn nghị luận chủ yếu là đưa ra vấn đề

cần bàn bạc để người viết bày tỏ quan điểm, chính kiến về một vấn đề nào đó

Viết bài văn là trình bày các tư tưởng, quan

điểm của người viết nhằm đáp ứng yêu cầu

cụ thể của đề văn

→ Nhằm hình thành

kĩ năng viết, rèn luyện

cách suy nghĩ,

lập luận, trình

bày một vấn đề.

2 Yêu cầu của một đề văn nghị luận

* Yêu cầu cơ bản và quan trọng nhất của một

đề văn nghị luận là vấn đề nghị luận (luận đề).

Yêu cầu của đề văn nghị luận thường được thể hiện dưới các hình thức sau:

- Dạng đề truyền thống: Đề văn thường có 3

phần:

+ Lời dẫn

+ Câu trích dẫn

+ Yêu cầu kiểu bài

Vd: Đề 7 sgk

Nhà thơ Tố Hữu viết:

" Ôi sống đẹp là thế nào hỡi bạn?"

Anh chị hãy tìm câu trả lời trong cuộc sống và trong văn học.

- Đề văn nghị luận nêu vấn đề mà không

nói rõ yêu cầu kiểu bài

Ví dụ : Đề 1,2,3,4 sgk

Vai trò của sách đối với đời sống nhân loại Vẻ đẹp bài thơ "Tỏ lòng" của Phạm Ngũ Lão Quan niệm của anh chị về bài thơ hay

Tiếng khóc của Nguyễn Du trong

bài " Độc Tiểu Thanh kí"

- Đề văn nghị luận ghi cụ thể yêu cầu của kiểu bài : hãy phân tích, hãy bình luận, hãy

so sánh, giải thích

Ví dụ:

- Giải thích câu tục ngữ

" Tốt gỗ hơn tốt nước sơn"

- Bình luận câu ngạn ngữ Hy Lạp:" Học vấn

là chùm rễ đắng cay nhưng hoa quả của nó lại rất ngọt ngào"

Cần lưu ý đó chỉ là thao tác chính

cần phải vận dụng chứ không

phải là thao tác duy nhất

• Ví dụ: Một số đề văn của Mỹ

- Tính trạng nhà tù: Sự trừng phạt hay cải

tạo giáo dục?

- Sự trôi nổi của dầu và mỡ trong nước: Lợi

và bất lợi?

- Sức truyền tin rộng rãi của Tivi

• Ví dụ: Một số đề văn của Ucraina

- Rút xô nói: “Bất cứ

công dân nào không

làm việc đều là giặc”

- Gocki nói: “Cá nhân

dù là vĩ đại, rốt cuộc

cũng là yếu đuối”

• Ví dụ: Một số đề văn của Trung Quốc

- Bạn

- Tổ quốc trong lòng tôi

- Đọc sách phải hiểu sâu

Dù đề mang hình thức nào thì yêu cầu cơ bản và quan trọng nhất của một đề văn nghị luận

là vấn đề nghị luận.

- Đề văn nghị luận chính trị xã hội

- Đề văn nghị luận văn học

Cách phân chia này chỉ mang tính

chất tương đối

3 Các kiểu đề văn nghị luận

(1,4,7,8) (2,3,5,6)

Thơ Đỗ Trung Quân có câu:

“Quê hương là chùm khế ngọt

Cho con trèo hái mỗi ngày

Quê hương là đường đi học

Con về rợp bướm vàng bay ”

Anh chị hãy cho biết vai trò của quê hương trong vệc bồi đắp tâm hồn con người

II TÌM HIỂU PHÂN TÍCH MỘT SỐ ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN

1 Khảo sát ví dụ

Đề 1: Vai trò của sách đối với đời sống nhân loại

của sách đối với đời sống con người.

+ Kiểu đề: Nghị luận xã hội

+ Các thao tác:

 Người viết phải giải thích:

• Sách là gì?

• Có những loại sách nào?

• Sách có vai trò quan trọng như thế nào đối với đời

sống con người?

 Không có sách con người sẽ ra sao? (gt-cm)

 Bày tỏ thái độ, quan điểm (BL)

 Khẳng định vai trò của sách.

2 Qui trình tìm hiểu phân tích đề văn: gồm các bước sau

sáng tỏ

b Xác định kiểu đề văn nghị luận và các thao tác

lập luận chính sẽ vận dụng trong bài viết

c Xác định phạm vi tư liệu cần trích dẫn cho bài

viết.

III LUYỆN TẬP

a Vấn đề trọng tâm:

b Thao tác lập luận chính:

c Phạm vi tư liệu dẫn chứng:

1 Vẻ đẹp của bài thơ "Tỏ lòng" của Phạm Ngũ Lão

Vẻ đẹp về nội dung và nghệ thuật của bài thơ

Phân tích

và chứng minh

Bài thơ

"Tỏ lòng" Của Phạm Ngũ Lão

a Vấn đề trọng tâm:

b Thao tác lập luận chính:

c Phạm vi tư liệu, dẫn chứng:

2 Bàn luận về câu nói của Tuân Tử

Hãy biết quí trọng những lời khen, chê đúng; hãy cảnh giác với những lời vuốt ve, nịnh bợ

Giải thích - bình luận

Văn học và thực tế cuộc sống

Dặn dò- hướng dẫn học sinh chuẩn

bị bài:

1 Thực hành phân tích đề 4, đề 5 theo 3 yêu cầu trình tự như trên

2 Chuẩn bị bài: Nỗi sầu oán của người cung nữ

- Tìm hiểu về tác giả

- Đọc kĩ bài, các chú thích

- Trả lời các câu hỏi SGK, Chú trọng câu hỏi

số 2