Tiêu chuẩn ngành 14 TCN 138-2005

Tiêu chuẩn ngành 14 TCN 138-2005 về đất xây dựng công trình thủy lợi - Phương pháp xác định đặc trưng lún ướt của đất trong phòng thí nghiệm quy định phương pháp xác định đặc trưng lún ướt của đất trong phòng thí nghiệm, dùng cho công trình xây dựng thủy lợi.

TIÊU CHU N NGÀNHẨ 14 TCN 138 ­ 2005

Soils. Laboratory methods of determination of collaped

compression characteristic

1.  QUY Đ NH CHUNGỊ

1.1  Tiêu chu n này quy đ nh phẩ ị ương pháp xác đ nh đ c tr ng lún ị ặ ư ướ ủt c a đ t trongấ  

phòng thí nghi m, dùng cho công trình xây d ng thu  l i.ệ ự ỷ ợ

1.2.  Ph m vi áp d ng:ạ ụ

Các đ t h t m n (đ t b i và đ t sét) và đ t cát ch a nhi u h t b i và h t sét, khôngấ ạ ị ấ ụ ấ ấ ứ ề ạ ụ ạ  

ch a s i s n, có k t c u nguyên tr ng, ho c b  phá hu  nh ng sau đó đứ ỏ ạ ế ấ ạ ặ ị ỷ ư ược đ mầ  

ch t đ t đ  ch t và đ   m theo yêu c u.ặ ạ ộ ặ ộ ẩ ầ

1.3.  Thu t ng  :ậ ữ

­ Lún ướt là đ c tr ng bi n d ng lún đ c bi t, thặ ư ế ạ ặ ệ ường có kh  năng x y ra đ i v iả ẩ ố ớ   các đ t h t m n và đ t cát ch a nhi u h t b i và h t sét có đ c đi m đ ng th i v aấ ạ ị ấ ứ ề ạ ụ ạ ặ ể ồ ờ ừ  

ch t ít v a  m ít, đi n hình là đ t đ  bazan t ng ph  Lún ặ ừ ẩ ể ấ ỏ ầ ủ ướ ượt đ c hi u là s  lúnể ự  

c a đ t x y ra r t mau l , khi đ t b  làm ủ ấ ẩ ấ ẽ ấ ị ướ ướt n c dướ ải t i tr ng; vì v y, nó cònọ ậ  

được g i là lún s p;ọ ậ

­ Lún ướ ượt đ c đ c tr ng b ng h  s  lún ặ ư ằ ệ ố ướ ươt t ng đ i aố m. V i đ t có tr  s  aớ ấ ị ố m  0,01, thì được coi là có tính lún ướt

1.4.  Phương pháp thí nghi m: ệ

1.4.1.  Có hai phương pháp thí nghi m: ệ

       ­ Phương pháp m t độ ường cong nén, được áp d ng khi ch  yêu c u xác đ nh h  sụ ỉ ầ ị ệ ố 

lún ướ ươt t ng đ i c a đ t dố ủ ấ ưới m t áp l c nén. ộ ự

­ Phương pháp hai đường cong nén, được áp d ng khi c n ph i xác đ nh h  s  lúnụ ầ ả ị ệ ố  

t c a đ t d i các c p áp l c nén khác nhau

1.4.2.  Theo phương pháp m t độ ường cong nén, đ i v i m i nhóm m u đ t ph i ti n hànhố ớ ỗ ẫ ấ ả ế  

thí nghi m m t m u theo quy trình c a tiêu chu n này; m u thí nghi m đệ ộ ẫ ủ ẩ ẫ ệ ược chu nẩ  

b  t  m u đ t có k t c u nguyên tr ng, ho c b  phá hu  nh ng sau đó đị ừ ẫ ấ ế ấ ạ ặ ị ỷ ư ược ch  t oế ạ  

có đ   m và đ  ch t theo yêu c u. Theo phộ ẩ ộ ặ ầ ương pháp hai đường cong nén, đ i v iố ớ  

m i nhóm m u đ t ph i ti n hành thí nghi m hai m u theo quy trình c a tiêu chu nỗ ẫ ấ ả ế ệ ẫ ủ ẩ   này; các m u thí nghi m đẫ ệ ược chu n b  đ ng th i t  m u đ t k t c u nguyênẩ ị ồ ờ ừ ẫ ấ ế ấ  

tr ng, ho c b  phá hu  nh ng sau đó đạ ặ ị ỷ ư ược ch  t o có cùng đ   m và đ  ch t theoế ạ ộ ẩ ộ ặ   yêu c u.ầ

1.4.3.  M u đ t dùng thí nghi mẫ ấ ệ

M u đ t l y v  dùng cho thí nghi m này ph i đ m b o tính đ i bi u và yêu c uẫ ấ ấ ề ệ ả ả ả ạ ể ầ  

ch t lấ ượng theo tiêu chu n 14 TCN 124­2002. ẩ

2.  THI T B , D NG C  Ế Ị Ụ Ụ

Thi t b  thí nghi m nén lún m t chi u (thí nghi m oedometer) và các thi t b , d ngế ị ệ ộ ề ệ ế ị ụ  

c  thí nghi m khác theo tiêu chu n 14 TCN 37­2005.ụ ệ ẩ

3.  PHƯƠNG PHÁP THÍ NGHI M M T ĐỆ Ộ ƯỜNG CONG NÉN

3.1 Nguyên t c chungắ

3.1.1 Ph m vi áp d ng: theo đi u 1.2;ạ ụ ề

3.1.2.  Thi t b , d ng c  thí nghi m: theo đi u 2;ế ị ụ ụ ệ ề

3.1.3 Yêu c u k  thu t:ầ ỹ ậ

Đ i v i m i m u đ t, ti n hành thí nghi m m t m u theo phố ớ ỗ ẫ ấ ế ệ ộ ẫ ương pháp nén lún  nổ  

đ nh dị ưới ít nh t là 4 ấ  5 c p áp l c th ng đ ng có tr  s  khác nhau. Thông thấ ự ẳ ứ ị ố ườ  ng

được áp d ng các c p áp l c nén l n lụ ấ ự ầ ượ ằt b ng 50; 100; 200; 300 và 400 KN/m2  (0,5; 1; 2; 3 và 4 kG/m2). Đ  xác đ nh h  s  lún ể ị ệ ố ướ ươt t ng đ i c a m u đ t dố ủ ẫ ấ ướ  i

c p áp l c nén yêu c u, ti n hành nén m u thí nghi m có đ   m t  nhiên ho c chấ ự ầ ế ẫ ệ ộ ẩ ự ặ ế 

b  theo th  t  t  c p áp l c đ u tiên đ n c p áp l c c n xác đ nh h  s  lún ị ứ ự ừ ấ ự ầ ế ấ ự ầ ị ệ ố ướt; sau  khi lún  n đ nh dổ ị ướ ấi c p áp l c đó, dùng nự ước máy ho c nặ ướ ạc s ch đã kh  khoángử  

ch  vào h p ch a m u cho đ n g n ngang b  m t m u đ t đ  làm cho đ t b  ế ộ ứ ẫ ế ầ ề ặ ẫ ấ ể ấ ị ướ  t

nước, r i ti p t c theo dõi và ghi l i lồ ế ụ ạ ượng lún c a đ t trên đ ng h  đo lún cho đ nủ ấ ồ ồ ế   khi lún  n đ nh. Sau đó, ti p t c nén m u dổ ị ế ụ ẫ ưới các c p áp l c còn l i.ấ ự ạ

Ghi chú: Tiêu chu n nén nún  n đ nh là duy trì nén m u 24 gi  k  t  khi ch t t i, đ i v i ẩ ổ ị ẫ ờ ể ừ ấ ả ố ớ  

m i c p áp l c nén; nh  v y, đ i v i c p áp l c đ ỗ ấ ự ư ậ ố ớ ấ ự ượ c xác đ nh h  s  lún  ị ệ ố ướ ươ t t ng đ i ố  

c a đ t, c n th i gian thí nghi m g p đôi ủ ấ ầ ờ ệ ấ

3.2 Quy trình

3.2.1.  Hi u chu n thi t b , d ng c  thí nghi m:ệ ẩ ế ị ụ ụ ệ

Máy nén và các d ng c  thí nghi m ph i đụ ụ ệ ả ược hi u ch nh theo đ nh k  6 tháng ho cệ ỉ ị ỳ ặ  

m t năm m t l n, trộ ộ ầ ước khi s  d ng cũng ph i ki m tra, hi u chu n máy nén; ph iử ụ ả ể ệ ẩ ả  

đ m b o bàn máy n m ngang, h  th ng đòn b y gia t i   tr ng thái thăng b ng, cácả ả ằ ệ ố ẩ ả ở ạ ằ   chi ti t c a h p nén s ch s  và có th  l p ráp chúng d  dàng, dao vòng ch a m uế ủ ộ ạ ẽ ể ắ ễ ứ ẫ   tròn trĩnh và không b  xị ước, các viên đá x p th m nố ấ ướ ốc t t, đ ng h  đo bi n d ngồ ồ ế ạ   lún nh y c m và có đ  chính xác đ n 0,005mm, có b ng hi u ch nh bi n d ng c aạ ả ộ ế ả ệ ỉ ế ạ ủ   máy kèm theo

3.2.2 Chu n b  m u thí nghi mẩ ị ẫ ệ

3.2.2.1 Chu n b  m u thí nghi m t  m u đ t có k t c u nguyên tr ng đẩ ị ẫ ệ ừ ẫ ấ ế ấ ạ ược ti n hành theoế  

trình t :ự

­ C n th n bóc b  l p b c m u, l y ra m u đ t và đ t th ng đ ng cho b  m t lênẩ ậ ỏ ớ ọ ẫ ấ ẫ ấ ặ ẳ ứ ề ặ   trên;

­ Ghi s  hi u m u đ t và mô t  đ t tóm t t vào s  thí nghi m;ố ệ ẫ ấ ả ấ ắ ổ ệ

­ Ghi s  hi u m u thí nghi m, s  dao vòng và s  hi u máy nén vào s  thí nghi m;ố ệ ẫ ệ ố ố ệ ổ ệ

­ C t b  5 ắ ỏ  7 mm đ t đ u m u, g t b ng b  m t. Dùng m  ho c d u đ  bôi tr nấ ầ ẫ ạ ằ ề ặ ỡ ặ ầ ể ơ  

m t trong dao vòng, r i đ t dao vòng có đ u vát s c mép lên trung tâm m t m u.ặ ồ ặ ầ ắ ặ ẫ   Sau đó, g t d n đ t th a xung quanh dao vòng, r i  n dao vòng cho ng p đ u vàoọ ầ ấ ừ ồ ấ ậ ề  

đ t; c  ti p t c nh  v y cho đ n khi đấ ứ ế ụ ư ậ ế ược tr  đ t nh  cao h n dao vòng 3 ụ ấ ỏ ơ  4 mm;

­ G t và g t b ng b  m t m u đ t trong dao vòng cho sát ngang v i b  m t daoọ ạ ằ ề ặ ẫ ấ ớ ề ặ   vòng. Sau đó, c t g t và g t b ng m t dắ ọ ạ ằ ặ ướ ủi c a m u;ẫ

­ Lau s ch m t ngoài dao vòng, r i c n kh i lạ ặ ồ ầ ố ượng c a dao vòng  và m u đ t chínhủ ẫ ấ   xác đ n 1 g; đ ng th i l y m u đ i bi u đ  xác đ nh đ   m c a đ t theo tiêu chu nế ồ ờ ấ ẫ ạ ể ể ị ộ ẩ ủ ấ ẩ  

14 TCN  125­2002;

3.2.2.2. Chu n b  m u thí nghi m t  m u đ t b  phá hu  k t c u đẩ ị ẫ ệ ừ ẫ ấ ị ỷ ế ấ ược ti n hành theo trìnhế  

t :ự

­ Đem ph i khô gió đ t   trong phòng, r i dùng chày g  và các d ng c  thích h pơ ấ ở ồ ỗ ụ ụ ợ  

đ  nghi n r i, làm phân tán đ t;ể ề ờ ấ

­ Sàng đ t qua sàng l  2 mm, đ m b o sau khi sàng còn l i các h t trên sàng đ uấ ỗ ả ả ạ ạ ề  

s ch;ạ

­ Đ ng đ t l t sàng vào khay đ  s  d ng thí nghi m, tr n đ u, r i l y m u đ  xácự ấ ọ ể ử ụ ệ ộ ề ồ ấ ẫ ể  

đ nh đ   m khô gió theo tiêu chu n 14 TCN  125­2002.ị ộ ẩ ẩ

­ Cân l y m t lấ ộ ượng mđ(g) đ t khô gió đã chu n b  cho vào h p đ ng thích h p,ấ ẩ ị ộ ự ợ   dùng đ  ch  t o m u có kh i lể ế ạ ẫ ố ượng th  tích khô theo yêu c u. Lể ầ ượng đ t mấ đ(g)  tính theo công th c 3.1:ứ

md =  c.yc xV ( 1 + 0.01 Wkg) (3.1) Trong đó:   c.yc  ­   Kh i lố ượng th  tích khô yêu c u ch  t o c a m u thí nghi m,ể ầ ế ạ ủ ẫ ệ   g/cm3 ;

       V ­ dung tích khuôn ch  b , b ng th  tích m u thí nghi m, cmế ị ằ ể ẫ ệ 3 ;

       Wkg ­ đ   m khô gió c a đ t, %.ộ ẩ ủ ấ

­ L y m t lấ ộ ượng mn (cm3) nước máy ho c nặ ướ ạc s ch đã kh  khoáng ch  vào m uử ế ẫ  

đ t. Lấ ượng nước mn  tính theo công th c 3.2:ứ

      mn =   c.yc x V (

100

kg

yc - W W

)          (3.2)

Trong đó:  Wyc ­ đ   m yêu c u ch  b  c a m u thí nghi m,%;ộ ẩ ầ ế ị ủ ẫ ệ

Wkg, đ   m khô gió c a đ t, %ộ ẩ ủ ấ ; Các ký hi u khác: nh  trên.ệ ư

­ Tr n đ u đ t v i nộ ề ấ ớ ước trong h p đ ng, r i đ t nó vào bình gi   m đ     m choộ ự ồ ặ ữ ẩ ể ủ ẩ  

đ t qua đêm ho c sau 8 ấ ặ  10 gi  m i đem ra ch  t o m u;ờ ớ ế ạ ẫ

­ L y ra m u đ t đã đấ ẫ ấ ượ ủ ẩc    m, tr n l i cho đ u, r i cho đ t vào khuôn và đ mộ ạ ề ồ ấ ầ  

ch t t o m u trong khuôn có kích thặ ạ ẫ ước b ng kích thằ ước m u thí nghi m nén;ẫ ệ

­ Dùng Pit tông đ y m u đ t ra kh i khuôn, r i l p m u đ t vào dao vòng thíẩ ẫ ấ ỏ ồ ắ ẫ ấ   nghi m nén.ệ

3.2.3.  Ti n hành nén m u thí nghi m, theo dõi và ghi chép s  li u, theo trình t  sau:ế ẫ ệ ố ệ ự

3.2.3.1 L p dao vòng ch a m u vào h p nén: L p vòng b o v  (2) vào h p ngoài (1); đ tắ ứ ẫ ộ ắ ả ệ ộ ặ  

m t t m đá x p th m nộ ấ ố ấ ước vào trong cho sát v i đáy c a h p ngoài; đ t lên b  m tớ ủ ộ ặ ề ặ  

m i đ u c a m u đ t m t t  gi y th m đã t m ỗ ầ ủ ẫ ấ ộ ờ ấ ấ ẩ ướt, r i l p dao vòng ch a m uồ ắ ứ ẫ   vào vòng b o v  (2); l p vòng ch p đ nh hả ệ ắ ụ ị ướng (4) lên vòng b o v  (2); đ t m tả ệ ặ ộ  

t m đá x p th m nấ ố ấ ước lên b  m t m u đ t, r i đ t t n nén (6) có đ u bi tròn lênề ặ ẫ ấ ồ ặ ấ ầ  

b  m t m u đ t (xem hình A.1 ph  l c A). Sau đó, đ t h p nén vào v  trí mà đ u biề ậ ẫ ấ ụ ụ ặ ộ ị ầ  

c a t m nén ti p xúc chính tâm v i d m trên c a khung truy n t i;ủ ấ ế ớ ầ ủ ề ả

Ghi chú: Vi c l p m u và các chi ti t c a h p nén ph i đ m b o b  m t c a chúng ti p ệ ắ ẫ ế ủ ộ ả ả ả ề ặ ủ ế   xúc v i nhau hoàn toàn, viên đá th m bên trên cùng v i t  gi y th m và t m nén n m l t ớ ấ ớ ờ ấ ấ ấ ằ ọ  

đ u trên b  m t m u đ t ề ề ặ ẫ ấ

3.2.3.2 L p đ t b  ph n gây áp l c nén th ng đ ng theo trình t : đ t khung truy n t i lênắ ặ ộ ậ ự ẳ ứ ự ặ ề ả  

đ nh đ u bi c a t m nén, r i đi u ch nh cho đòn b y n m ngang b ng cách d chỉ ầ ủ ấ ồ ể ỉ ẩ ằ ằ ị   chuy n qu  đ i tr ng đ n v  trí thích h p. Sau đó, đ t m t qu  cân kho ng 100g lênể ả ố ọ ế ị ợ ặ ộ ả ả  

đ u mút đòn b y đ  làm cho m u đ t, các t m đá x p, t m nén và các chi ti t c aầ ẩ ể ẫ ấ ấ ố ấ ế ủ  

b  ph n gia t i đ m b o ti p xúc hoàn toàn v i nhau; c m c c d n đo lún (7) vàoộ ậ ả ả ả ế ớ ắ ọ ẫ  

đ u bi c a t m nén;ầ ủ ấ

3.2.3.3 L p th ng đ ng đ ng h  đo lún vào giá đ , r i đi u ch nh sao cho đuôi đ ng h  đ tắ ẳ ứ ồ ồ ỡ ồ ề ỉ ồ ồ ặ  

lên đúng tâm b  m t c c d n (7) và có th  d ch chuy n cùng v i c c d n m tề ặ ọ ẫ ể ị ể ớ ọ ẫ ộ   kho ng 5 ả  6 mm khi đ t b  lún . Sau đó, ch nh cho kim đ ng h  ch  vào s  khôngấ ị ỉ ồ ồ ỉ ố   (0);

3.2.3.4. Nh  nhàng đ t t i tr ng c a c p áp l c nén th  nh t vào quang ch t t i, l y ra quẹ ặ ả ọ ủ ấ ự ứ ấ ấ ả ấ ả 

cân 100g đã dùng cân ch nh máy trỉ ước đó, đ ng th i b m đ ng h  giây và theo dõi,ồ ờ ấ ồ ồ   ghi l i lạ ượng lún c a m u đ t theo th i gian sau 10; 20; 30; 40; 50 giây; 1; 2; 4; 8;ủ ẫ ấ ờ   15; 30 phút; 1; 2; 3; 4; 8; 12 và 24 gi  k  t  khi ch t t i; sau đó, ti p t c theoờ ể ừ ấ ả ế ụ   3.2.3.5;

Ghi chú: Trong th i gian nén m u, tuy t đ i không đ c đ ng ch m vào các b  ph n h p ờ ẫ ệ ố ượ ụ ạ ộ ậ ộ  

m u, đ ng h  đo lún và b  ph n gia t i; cũng không đ ẫ ồ ồ ộ ậ ả ượ c có ch n đ ng, dù là nh , có  nh ấ ộ ẹ ả  

h ưở ng đ n thí nghi m m u ế ệ ẫ

3.2.3.5 L p l i nh  đi u 3.2.3.4 đ  thí nghi m nén m u v i t ng c p áp l c ti p theo vàặ ạ ư ề ể ệ ẫ ớ ừ ấ ự ế  

c p áp l c c n ph i xác đ nh h  s  lún ấ ự ầ ả ị ệ ố ướ ươt t ng đ i c a đ t; sau đó, ti p t c theoố ủ ấ ế ụ  

đi u 3.2.3.6;ề

3.2.3.6 Sau khi quan tr c đắ ược đ  lún  n đ nh c a m u dộ ổ ị ủ ẫ ướ ấi c p áp l c c n xác đ nh h  sự ầ ị ệ ố 

lún ướ ươt t ng đ i, gi  nguyên t i tr ng nén, dùng nố ữ ả ọ ước máy ho c nặ ước s ch đãạ  

kh  khoáng ch  vào h p ch a m u cho đ n g n ngang b  m t m u đ t, r i theoử ế ộ ứ ẫ ế ầ ề ặ ẫ ấ ồ   dõi và ghi chép lượng lún c a m u đ t theo th i gian cho đ n sau 24 gi , k  t  khiủ ẫ ấ ờ ế ờ ể ừ  

đ t b  làm ấ ị ướ ướt n c (tương t  nh  quan tr c lún c a m u đ t dự ư ắ ủ ẫ ấ ưới m t cáp áp l cộ ự   nén tác d ng). Sau đó, ti p t c theo đi u 3.2.3.7;ụ ế ụ ề

3.2.3.7 Tăng t i tr ng c a c p áp l c nén ti p theo và quan tr c lún c a m u đ t nh  đi uả ọ ủ ấ ự ế ắ ủ ẫ ấ ư ề  

3.2.3.4. Ti p t c nh  v y đ i v i các c p áp l c còn l i, r i k t thúc thí nghi m;ế ụ ư ậ ố ớ ấ ự ạ ồ ế ệ 3.2.3.8 K t thúc thí nghi m; hút ra h t nế ệ ế ước trong h p ch a m u, r i d  t i tr ng, tháo dộ ứ ẫ ồ ỡ ả ọ ỡ 

đ ng h  đo lún, d  khung ch t t i ra kh i h p nén, tháo ra m u đ t   trong daoồ ồ ỡ ấ ả ỏ ộ ẫ ấ ở   vòng và làm v  sinh thi t b ệ ế ị

3.3.  Ch nh lý s  li u và tính toán k t quỉ ố ệ ế ả

3.3.1.  Tính hi u ch nh lệ ỉ ượng lún  n d nh tích lu  c a m u đ t thí nghi m   đ   m tổ ị ỹ ủ ẫ ấ ệ ở ộ ẩ ự 

nhi n ho c ch  b , dệ ặ ế ị ướ ấi c p áp l c nén Pự i nào đó và dướ ấi c p áp l c đ oc xác đ nhự ự ị  

h  s  lún ệ ố ướt theo công th c 3.3.1:ứ

hi =  Hi ­ Yi (3.3.1) Trong đó: 

Hi ­ lượng lún  n đ nh tích lu  đã đổ ị ỹ ược hi u ch nh c a m u đ t   đ   m t  nhiênệ ỉ ủ ẫ ấ ở ộ ẩ ự  

ho c ch  b , dặ ế ị ướ ấi c p áp l c nén Pự i nào đó, mm;

Hi ­ T ng lổ ượng lún  n đ nh tích lu  c a m u đ t   đ   m t  nhiên ổ ị ỹ ủ ẫ ấ ở ộ ẩ ự ho c ch  b ,ặ ế ị  

d i c p áp l c nén Pướ ấ ự i đang xét, đ c đ c trên đ ng h  đo lún, mm; ọ ượ ồ ồ

Yi ­ Lượng bi n d ng c a máy dế ạ ủ ướ ấi c p áp l c nén Pự i đang xét, mm

Và cũng b ng cách nh  trên, tính toán hi u ch nh lằ ư ệ ỉ ượng lún  n đ nh tích lu  c aổ ị ỹ ủ  

m u đ t sau khi b  làm ẫ ấ ị ướ ướt n c dướ ấi c p áp l c nén đự ược xác đ nh h  s  lún ị ệ ố ướ  t

và dưới các c p áp l c nén ti p t c sau đó, nghĩa là:ấ ự ế ụ

h'i =   h'i ­ Yi         Trong đó:  h'i ­ lượng lún  n đ nh tích lu  đã đổ ị ỹ ược hi u ch nh c a m u đ t dệ ỉ ủ ẫ ấ ướ  i

c p áp l c nén Pấ ự i nào đó, sau khi đ t b  làm ấ ị ướ ướt n c, mm;

 h'i ­ t ng lổ ượng lún  n đ nh tích lu  c a m u đ t dổ ị ỹ ủ ẫ ấ ướ ấi c p áp l c nén Pự i nào đó,  sau khi đ t b  làm ấ ị ướ ướt n c, đ c đọ ược trên đ ng h  đo lún, mm;ồ ồ

Yi ­ lượng bi n d ng c a máy dế ạ ủ ướ ấi c p áp l c nén Pự i đang xét, mm

3.3.2 Tính đ   m t  nhiên Wo (%) c a m u đ t thí nghi m theo công th c 3.3.2:ộ ẩ ự ủ ẫ ấ ệ ứ

Wo = 

3 2

2 1

m m

m m

      (3.3.2)

Trong đó:  m1 ­ kh i lố ượng h p và đ t  m, g;ộ ấ ẩ

m2 ­ Kh i lố ượng h p và đ t sau khi s y khô, g;ộ ấ ấ

m3 ­ kh i lố ượng h p, g.ộ 3.3.3 Tính kh i lố ượng th  tích t  nhiên ể ự w (g/cm3) và kh i lố ượng th  tích khô ể c (g/cm3) 

c a m u đ t thí nghi m , theo các công th c 3.3.3 và 3.3.4:ủ ẫ ấ ệ ứ

w = 

V

m

(3.3.3)

và  c = 

0 01 , 0

w

(3.3.4) Trong đó: 

m1 ­ kh i lố ượng dao vòng và đ t  m, g;ấ ẩ

m2 ­ kh i lố ượng dao vòng, g;

V ­ dung tích dao vòng (chính là th  tích c a m u thí nghi m ), cmể ủ ẫ ệ 3;

Wo ­ đ   m c a đ t, độ ẩ ủ ấ ược xác đ nh theo đi u 3.3.2.ị ề

Ghi chú: Đ i v i m u đ t ch  b , tr  s  đ   m và kh i l ng th  tích khô theo nh  yêu ố ớ ẫ ấ ế ị ị ố ộ ẩ ố ượ ể ư  

c u ầ

3.3.4.  Tính h  s  r ng ban đ u eệ ố ỗ ầ 0 c a m u đ t thí nghi m, theo công th c 3.3.5:ủ ẫ ấ ệ ứ

e0 = 

c

c

Trong đó:  d ­ kh i lố ượng riêng c a đ t, g/cmủ ấ 3;

   c ­ Kh i lố ượng th  tích khô c a đ t, xác đ nh để ủ ấ ị ượ ởc   3.3.3, g/cm3 3.3.5 Tính đ  bão hoà nộ ước ban đ u Sr(%) c a m u đ t thí nghi m, theo công th c 3.3.6:ầ ủ ẫ ấ ệ ứ

Sr = 

o

d e

o

xW

(3.3.6) Trong đó: các ký hi u nh  trên.ệ ư

3.3.6 Tính h  s  r ng eệ ố ỗ i c a m u đ t   đ   m t  nhiên ho c ch  b , sau khi nén lún  nủ ẫ ấ ở ộ ẩ ự ặ ế ị ổ  

đ nh dị ướ ấi c p áp l c Pự i nào đó, theo công th c 3.3.7:ứ

ei = e0 ­ (1+ e0) 

o

i

h

h

        (3.3.7)    Trong đó: 

ei ­ h  s  r ng c a m u đ t   đ   m t  nhiên ho c ch  b , sau khi nén lún  n đ nhệ ố ỗ ủ ẫ ấ ở ộ ẩ ự ặ ế ị ổ ị  

dướ ấi c p áp l c Pự i nào đó;

e0 ­ h  s  r ng ban đ u c a m u đ t thí nghi m ;ệ ố ỗ ầ ủ ẫ ấ ệ

ho ­ chi u cao ban đ u c a m u đ t thí nghi m, mm;ề ầ ủ ẫ ấ ệ

hi ­ lượng lún  n đ nh tích lu  đã đổ ị ỹ ược hi u ch nh c a m u đ t   đ   m t  nhiênệ ỉ ủ ẫ ấ ở ộ ẩ ự  

ho c ch  b , sau khi nén dặ ế ị ướ ấi c p áp l c Pự i đang xét, mm

3.3.7 Tính h  s  r ng c a m u đ t sau khi nén lún  n đ nh đ i v i đ t b  làm ệ ố ỗ ủ ẫ ấ ổ ị ố ớ ấ ị ướ ướ  t n c

dướ ấi c p áp l c đự ược xác đ nh h  s  lún ị ệ ố ướt và dưới các c p áp l c nén sau đó,ấ ự   theo công th c 3.3.7:ứ

e'1 = e0 (1 + e0) 

o

i

h

h ''

(3.3.7') Trong đó: 

h'i ­ lượng lún  n đ nh tích ku  đã đổ ị ỹ ược hi n ch nh c a m u đ t sau khi b  làm ệ ỉ ủ ẫ ấ ị ướ  t

nước dướ ấi c p áp l c đự ược xác đ nh h  s  lún ị ệ ố ướt và dưới các c p áp l c ti p sauấ ự ế  

đó, mm;

Các ký hi u khác: nh  trệ ư ước

Ghi chú: Nh  v y, d i c p áp l c đ c xác đ nh h  s  lún  t, m u đ t thí nghi m có ư ậ ướ ấ ự ượ ị ệ ố ướ ẫ ấ ệ   hai tr  s  h  s  r ng: m t s  h  s  là e ị ố ệ ố ỗ ộ ố ệ ố i ,  ng v i sau khi nén c a m u đ t   đ   m t ứ ớ ủ ẫ ấ ở ộ ẩ ự   nhiên ho c ch  b  và m t s  tr  s  e' ặ ế ị ộ ố ị ố i ,  ng v i sau khi nén c a m u đ t đó  b  làm  ứ ớ ủ ẫ ấ ị ướ   t

n ướ c cũng d ướ i áp l c nén đó đ ự ượ c gi   nguyên ữ

3.3.8 Tính h  s  lún ệ ố ướ ươt t ng đ i aố m c a đ t dủ ấ ướ ấi c p áp l c nén đự ược xét, theo công 

th c 3.3.8:ứ

am = 

0

' '

h

h

(3.3.8) Trong đó: 

hi ­ lượng lún  n đ nh tích lu  đã hi u ch nh c a m u đ t   đ   m t  nhiên ho cổ ị ỹ ệ ỉ ủ ẫ ấ ở ộ ẩ ự ặ  

ch  b , dế ị ướ ấi c p áp l c nén xác đ nh h  s  lún ự ị ệ ố ướt, mm;

h'i ­ lượng lún  n đ nh tích lu  đã đổ ị ỹ ược hi u ch nh c a m u đ t thí nghi m, sauệ ỉ ủ ẫ ấ ệ   khi đ t b  làm ấ ị ướ ướt n c nhân t o dạ ưới áp l c nén đó đự ược gi  nguyên, mm.ữ

Bi u th  tr  s  c a h  s  lún ể ị ị ố ủ ệ ố ướ ươt t ng đ i aố m chính xác đ n 0,001. N u đ t có hế ế ấ ệ 

s  lún  t aố ướ m   0,01, thì đ t đó đ c coi là có tính lún  t d i t i tr ng đang xét;ấ ượ ướ ướ ả ọ

3.3.9 V  bi u đ  nén lún lún ẽ ể ồ ướ ủt c a đ t, tr c tung bi u th  h  s  r ng e, tr c hoànhấ ụ ể ị ệ ố ỗ ụ  

bi u th  áp l c nén P (xem hình B.1 ph  l c B).ể ị ự ụ ụ

3.4 Báo cáo thí nghi m ệ

Ph i kh ng đ nh k t qu  thí nghi m đả ẳ ị ế ả ệ ược ti n hành phù h p v i tiêu chu n này,ế ợ ớ ẩ  

g m các thông tin sau:ồ

­ Tên công trình: H ng m c công trình;ạ ụ

­ S  hi u h  thăm dò (h  khoan, h  đào);ố ệ ố ố ố

­ S  hi u m u đ t và v  trí l y m u. Ngày, tháng, năm l y m u;ố ệ ẫ ấ ị ấ ẫ ấ ẫ

­ Đ c đi m c a đ t (mô t  tóm t t v  ngu n g c, lo i đ t, màu s c, k t c u, thànhặ ể ủ ấ ả ắ ề ồ ố ạ ấ ắ ế ấ  

ph n, ch t l n  );ầ ấ ẫ

­ Phương pháp thí nghi m áp d ng;ệ ụ

­ M u đ t thí nghi m s : , kích thẫ ấ ệ ố ước: , k t c u (nguyênế ấ  

tr ng ho c ch  b );ạ ặ ế ị

­ H  s  lún ệ ố ướ ươt t ng đ i aố m c a đ t dủ ấ ướ ấi c p áp l c nén đự ược xét ;

­ Các b ng, bi u ghi chép thí nghi m kèm theo ;ả ể ệ

­ Các thông tin khác có liên quan (thành ph n h t, đ   m và kh i lầ ạ ộ ẩ ố ượng th  tích banể  

đ u, kh i lầ ố ượng riêng, đ  bão hoà, ch  s  d o).ộ ỉ ố ẻ

4.  PHƯƠNG PHÁP THÍ NGHI M HAI ĐỆ ƯỜNG CONG NÉN

4.1.  Nguyên t c chungắ

4.1.1.  Ph m vi áp d ng: theo đi u 1.2.ạ ụ ề

4.1.2 Thi t b , d ng c  thí nghi m: theo đi u 2.ế ị ụ ụ ệ ề

4.1.3 Yêu c u k  thu t:ầ ỹ ậ

­ Đ i v i m i m u đ t, ph i chu n b  đ ng th i hai m u thí nghi m đ m b o cóố ớ ỗ ẫ ấ ả ẩ ị ồ ờ ẫ ệ ả ả  

đ c đi m thành ph n và k t c u nh  nhau; áp d ng phặ ể ầ ế ấ ư ụ ương pháp nén lún  n đ nhổ ị   theo tiêu chu n 14 TCN 137 ­ 2005 đ  thí nghi m m u. M t m u đẩ ể ệ ẫ ộ ẫ ược thí nghi mệ  

v i đ t   đ   m t  nhiên ho c ch  b ; còn m u th  hai, v i đ t đã đớ ấ ở ộ ẩ ự ặ ế ị ẫ ứ ớ ấ ược làm bão  hoà nước. C  hai m u thí nghi m đ u đả ẫ ệ ề ược nén lún v i cùng các c p áp l c th ngớ ấ ự ẳ  

đ ng có tr  s  l n lứ ị ố ầ ượt thường là 50; 100; 200; 300 và 400 KN/m2

4.2 Quy trình

4.2.1 Hi u chu n thi t b , d ng c  thí nghi m: nh  đi u 3.2.1.ệ ẩ ế ị ụ ụ ệ ư ề

4.2.2 Chu n b  m u thí nghi m ẩ ị ẫ ệ

4.2.2.1 Chu n b  m u thí nghi m t  m u đ t có k t c u nguyên tr ng: theo đi u 3.2.2.1 đẩ ị ẫ ệ ừ ẫ ấ ế ấ ạ ề ể 

chu n b  đ ng th i hai m u thí nghi m. Sau đó, làm bão hoà nẩ ị ồ ờ ẫ ệ ước cho m t m u,ộ ẫ  

đ m b o kìm hãm hoàn toàn s  trả ả ự ương n  c a đ t.ở ủ ấ

4.2.2.2 Chu n b  m u thí nghi m t  m u đ t b  phá hu  k t c u: theo đi u 3.2.2.2 đẩ ị ẫ ệ ừ ẫ ấ ị ỷ ế ấ ề ể 

chu n b  đ ng th i hai m u thí nghi m. Sau đó, làm bão hoà nẩ ị ồ ờ ẫ ệ ước cho m t m u,ộ ẫ  

đ m b o kìm hãm hoàn toàn s  trả ả ự ương n  c a đ t.ở ủ ấ

4.2.3 Ti n hành nén lún m u thí nghi m, theo dõi và ghi chép s  li uế ẫ ệ ố ệ

4.2.3.1 Ti n hành thí nghi m theo phế ệ ương pháp nén lún  n đ nh đ i v i m u đ t thíổ ị ố ớ ẫ ấ  

nghi m có đ   m t  nhiên ho c ch  b , theo trình t  nh  đi u 3.2.3.1 đ n 3.2.3.4.ệ ộ ẩ ự ặ ế ị ự ư ề ế   Sau đó, l p l i nh   đi u 3.2.3.4 đ  thí nghi m nén m u v i t ng c p áp l c ti pặ ạ ư ề ể ệ ẫ ớ ừ ấ ự ế   theo, t  c p áp l c th  hai đ n c p áp l c cu i cùng, r i k t thúc thí nghi m;ừ ấ ự ứ ế ấ ự ố ồ ế ệ

4.2.3.2 Ti n hành thí nghi m theo phế ệ ương pháp nén lún  n đ nh đ i v i m u đ t thíổ ị ố ớ ẫ ấ  

nghi m có đ   m bão hoà, cũng theo trình t  nh  thí nghi m đ i v i m u đ t có đệ ộ ẩ ự ư ệ ố ớ ẫ ấ ộ 

m t  nhiên ho c ch  b

4.3 Ch nh lý s  li u và tính toán k t quỉ ố ệ ế ả

4.3.1 Ch nh lý s  li u và tính toán k t qu  thí nghi m m u đ t   đ   m t  nhiên ho cỉ ố ệ ế ả ệ ẫ ấ ở ộ ẩ ự ặ  

ch  bế ị

4.3.1.1 Tính hi u ch nh l ng lún  n đ nh tích lu  c a m u đ t   đ   m t  nhiên ho c ch  b ,ệ ỉ ượ ổ ị ỹ ủ ẫ ấ ở ộ ẩ ự ặ ế ị  

d i c p áp l c nén Pướ ấ ự i nào đó  hi (mm), theo nh  công th c 3.3.1   đi u 3.3.1.ư ứ ở ề

4.3.1.2 Tính đ   m t  nhiên Wo (%) c a m u đ t thí nghi m theo công th c 3.3.2   đi uộ ẩ ự ủ ẫ ấ ệ ứ ở ề  

3.3.2;

4.3.1.3 Tính kh i lố ượng th  tích t  nhiên ể ự w(g/cm3) và kh i lố ượng th  tích khô ể c(g/cm3) 

c a m u đ t thí nghi m, theo công th c 3.3.3 và 3.3.4   đi u 3.3.3;ủ ẫ ấ ệ ứ ở ề

Ghi chú: Đ i v i m u đ t ch  b , đ   m và kh i l ng th  tích khô theo nh  yêu c u ố ớ ẫ ấ ế ị ộ ẩ ố ượ ể ư ầ

4.3.1.4 Tính h  s  r ng ban đ u eệ ố ỗ ầ 0 c a m u đ t thí nghi m, theo công th c 3.3.5   đi uủ ẫ ấ ệ ứ ở ề  

3.3.4;

4.3.1.5 Tính đ  bão hoà nộ ước ban đ u c a m u đ t thí nghi m, Sr (%), theo công th c 3.3.6ầ ủ ẫ ấ ệ ứ  

 đi u 3.3.5;

ở ề

4.3.1.6 Tính h  s  r ng c a m u đ t thí nghi m, sau khi nén lún  n đ nh dệ ố ỗ ủ ẫ ấ ệ ổ ị ướ ấi c p áp l c Pự i 

nào đó, ei, theo công th c 3.3.7   đi u 3.3.6;ứ ở ề

4.3.1.7 V  bi u đ  nén lún, đẽ ể ồ ường cong quan h  gi a h  s  r ng e và áp l c nén P c aệ ữ ệ ố ỗ ự ủ  

m u đ t thí nghi m   đ   m t  nhiên ho c ch  b  (xem b, hình B.1, ph  l c B).ẫ ấ ệ ở ộ ẩ ự ặ ế ị ụ ụ 4.3.2 Ch nh lý s  li u và tính toán k t qu  thí nghi m m u đ t   đ   m bão hoàỉ ố ệ ế ả ệ ẫ ấ ở ộ ẩ

Theo trình t  tự ương t  t   đi u 4.3.1.1. đ n 4.3.17, v i các s  li u thí nghi m m uự ừ ề ế ớ ố ệ ệ ẫ  

đ t   đ   m bão hoà.ấ ở ộ ẩ

4.3.3 Tính h  s  lún ệ ố ướ ủt c a đ t  ng v i m i c p áp l c nén Pấ ứ ớ ỗ ấ ự i nào đó theo công th c:ứ

ami = 

0

' '

h

h

       Trong đó:  

h'i ­ lượng lún  n đ nh tích lu  c a m u đ t thí nghi m   đ   m bão hoà, dổ ị ỹ ủ ẫ ấ ệ ở ộ ẩ ưới áp 

l c nén Pự i, mm;   

hi ­ lượng lún  n đ nh tích lu  c a m u đ t thí nghi m   đ   m t  nhiên ho c chổ ị ỹ ủ ẫ ấ ệ ở ộ ẩ ự ặ ế 

b , cũng dị ưới áp l c nén Pự i đang xét, mm;

h0 ­ chi u cao ban đ u c a m u đ t thí nghi m. ề ầ ủ ẫ ấ ệ

Bi u th  tr  s   c a aể ị ị ố ủ mi chính xác đ n 0,001. N u đ t có tr  s  aế ế ấ ị ố mi  0,01, thì được coi 

là đ t có tính lún ấ ướ ướ ả ọt d i t i tr ng đang xét

4.4 Báo cáo thí nghi m ệ

Ph i kh ng đ nh k t qu  thí nghi m đả ẳ ị ế ả ệ ược ti n hành phù h p v i tiêu chu n này,ế ợ ớ ẩ  

g m v i thông tin sau:ồ ớ

­ Tên công trình. H ng m c công trình;ạ ụ

­ S  hi u h  thăm dò (h  khoan, h  đào);ố ệ ố ố ố

­ S  hi u m u đ t và v  trí l y m u. Ngày, tháng, năm l y m u.ố ệ ẫ ấ ị ấ ẫ ấ ẫ

­ Đ c đi m c a đ t (mô t  tóm t t v  ngu n g c, lo i đ t, màu s c, k t c u, thànhặ ể ủ ấ ả ắ ề ồ ố ạ ấ ắ ế ấ  

ph n, ch t l n);ầ ấ ẫ

­ Phương pháp thí nghi m áp d ng;ệ ụ

­ M u đ t thí nghi m s , kích thẫ ấ ệ ố ước , k t c u (nguyênế ấ  

tr ng ho c ch  b ).ạ ặ ế ị

­ H  s  lún ệ ố ướ ươt t ng đ i c a đ t  ng v i t ng c p áp l c nén áp d ng;ố ủ ấ ứ ớ ừ ấ ự ụ

­ Các b ng bi u ghi chép thí nghi m;ả ể ệ

­ Các thông tin khác có liên quan (thành ph n h t, đ   m và kh i lầ ạ ộ ẩ ố ượng th  tích banể  

đ u, kh i lầ ố ượng riêng, đ  bão hoà, ch  s  d o).ộ ỉ ố ẻ