Tiêu chuẩn ngành 14 TCN 134-2005

Tiêu chuẩn ngành 14 TCN 134-2005 về đất xây dựng công trình thủy lợi - Phương pháp xác định các đặc trưng co ngót của đất trong phòng thí nghiệm quy định phương pháp xác định các đặc trưng co ngót của đất loại sét trong phòng thí nghiệm, dùng cho xây dựng công trình thủy lợi.

TIÊU CHU N NGÀNHẨ 14 TCN 134 ­ 2005

Đ T XÂY D NG CÔNG TRÌNH THU  L I ­ Ấ Ự Ỷ Ợ

PH ƯƠ NG PHÁP XÁC Đ NH CÁC Đ C TR NG CO NGÓT Ị Ặ Ư  

C A Đ T TRONG PHÒNG THÍ NGHI M Ủ Ấ Ệ

Soils. Laboratory methods of determination of shringkage characteristics

1 QUY Đ NH CHUNG Ị

1.1 Tiêu chu n này quy đ nh phẩ ị ương pháp xác đ nh các đ c tr ng co ngót c a đ t lo iị ặ ư ủ ấ ạ  

sét trong phòng thí nghi m, dùng cho xây d ng công trình thu  l i.ệ ự ỷ ợ

1.2.  Thu t ng  ậ ữ

S  gi m th  tích c a đ t khi b  làm khô g i là co ngót, đự ả ể ủ ấ ị ọ ược bi u th  qua các đ cể ị ặ  

tr ng sau:ư

­  Đ  co ngót th  tích c a đ t ký hi u Dộ ể ủ ấ ệ c.ng : là t  s  gi a lỷ ố ữ ượng th  tích b  gi m doể ị ả  

đ t b  làm khô và th  tích ban đ u c a đ t, tính b ng s  %; ấ ị ể ầ ủ ấ ằ ố

­  Gi i h n co ngót ký hi u Wớ ạ ệ c.ng : là gi i h n đ   m c a đ t mà khi đ   m gi m điớ ạ ộ ẩ ủ ấ ộ ẩ ả   thì th  tích c a đ t không thay đ i, tính b ng s  % kh i lể ủ ấ ổ ằ ố ố ượng

1.3.  Phương pháp xác đ nh: ị

Hong khô m u đ t thí nghi m trong không khí   trong phòng và quan tr c s  thayẫ ấ ệ ở ắ ự  

đ i kh i lổ ố ượng và th  tích đ t trong quá trình đ t b  ngót khô.ể ấ ấ ị

1.4 M u đ t dùng cho thí ngh êm co ngót ph i đ m b o yêu c u theo tiêu chu n 14ẫ ấ ị ả ả ả ầ ẩ  

TCN 124 ­ 2002, thường có hình tr  tròn, đụ ường kính ti t di n t  5 ­ 6cm, chi u caoế ệ ừ ề  

2 ­ 3cm, đượ ấ ừ ấc l y t  đ t có k t c u nguyên tr ng ho c b  phá hu , nh ng đã đế ấ ạ ặ ị ỷ ư ượ  c

đ m ch t đ t kh i lầ ặ ạ ố ượng th  tích khô và đ   m theo yêu c u.ể ộ ẩ ầ

1.5 Trong thí nghi m, yêu c u phép cân chính xác đ n 0,1 gam và phép đo chính xác đ nệ ầ ế ế  

0,1mm 

2.  THI T B , D NG CẾ Ị Ụ Ụ

2.1 Dao vòng b ng thép không r  ho c b ng đ ng, có đằ ỉ ặ ằ ồ ường kính trong 5 ­ 6cm, chi uề  

cao 2 ­ 3cm; 

2.2 Thướ ặc c p, đ  chính xác đ n 0,1mm ;ộ ế

2.3 Cân k  thu t, đ  chính xác đ n 0,1g; ỹ ậ ộ ế

2.4 Paraphin nguyên ch t. M  bôi tr n. Đ ng h  ch  gi ; ấ ỡ ơ ồ ồ ỉ ờ

2.5 Dao c t đ t. Đĩa, khay đ ng đ t. Các t m kính dày kho ng 5mm, kích thắ ấ ự ấ ấ ả ướ  c

kho ng 10 ả x 10cm đ n 15 x 15cm;ế

2.6 D ng c  làm phân tán đ t có k t c u b  phá hu  Thi t b  ch  b  m u v i khuônụ ụ ấ ế ấ ị ỷ ế ị ế ị ẫ ớ  

m u có kích thẫ ước b ng kích thằ ước c a dao vòng l y m u (tham kh o ph  l c Củ ấ ẫ ả ụ ụ   tiêu ch n 14 TCN 132 ­ 2005);ẩ

2.7 Thi t b  và d ng c  xác đ nh đ   m c a đ t theo tiêu chu n 14 TCN 125 ­ 2002;ế ị ụ ụ ị ộ ẩ ủ ấ ẩ 2.8 Thi t b  và d ng c  xác đ nh kh i lế ị ụ ụ ị ố ượng th  tích đ t theo tiêu chu n 14 TCN 126 ­ể ấ ẩ  

2002.    

3.  QUY TRÌNH 

3.1 Chu n b  thi t b  thí nghi mẩ ị ế ị ệ

Ph i hi u ch nh thi t b  đ nh k , và trả ệ ỉ ế ị ị ỳ ước khi thí nghi m theo đi u 3.1.1 và 3.1.2;ệ ề 3.1.1 Lau s ch dao vòng l y m u, r i cân kh i lạ ấ ẫ ồ ố ượng (mo) chính xác đ n 0,1g; ế

Đo đường kính trong và chi u cao dao vòng chính xác đ n 0,1mm, r i tính dung tíchề ế ồ  

c a nó chính xác đ n 0,1cmủ ế 3. Lau tr n m t trong c a dao vòng b ng d u luyn ho cơ ặ ủ ằ ầ ặ  

b ng m ; ằ ỡ

3.1.2 Lau s ch các b  ph n c a thi t b  đ m ch t ch  b  m u; đo các kích thạ ộ ậ ủ ế ị ầ ặ ế ị ẫ ước bên 

trong c a khuôn m u chính xác đ n 0,1mm, r i tính dung tích c a nó chính xác đ nủ ẫ ế ồ ủ ế   0,1cm3. Sau đó, l p ráp thi t b  và v n hành th , ph i đ m b o thi t b  ho t đ ngắ ế ị ậ ử ả ả ả ế ị ạ ộ  

được bình thường. 

3.2 Chu n b  m u thí nghi m ẩ ị ẫ ệ

3.2.1 Chu n b  m u thí nghi m t  m u đ t có k t c u nguyên tr ng ẩ ị ẫ ệ ừ ẫ ấ ế ấ ạ

C n th n bóc các l p b c m u và h p ch a m u, l y ra m u đ t nguyên tr ng. C tẩ ậ ớ ọ ẫ ộ ứ ẫ ấ ẫ ấ ạ ắ  

b  5 ­ 10mm đ u m u, r i l y m u đ t thí nghi m vào dao vòng sao cho đ m b oỏ ầ ẫ ồ ấ ẫ ấ ệ ả ả  

đ y đ n, g t ph ng m t đ t hai đ u dao vòng, lau s ch m t ngoài dao vòng, r i cânầ ặ ạ ẳ ặ ấ ầ ạ ặ ồ  

kh i lố ượng c a đ t và dao vòng (mủ ấ 1) chính xác đ n 0,1g đ  xác đ nh kh i lế ể ị ố ượng thể  tích đ t theo tiêu chu n 14 TCN 126 ­ 2002. Đ ng th i l y m u đ i bi u đ  xácấ ẩ ồ ờ ấ ẫ ạ ể ể  

đ nh đ   m c a đ t theo tiêu chu n 14 TCN 125 ­ 2002;ị ộ ẩ ủ ấ ẩ

3.2.2 Chu n b  m u thí nghi m t  đ t b  phá hu  k t c u: ẩ ị ẫ ệ ừ ấ ị ỷ ế ấ

Chu n b  m u thí nghi m t  đ t b  phá hu  k t c u theo trình t : Làm phân tán đ t;ẩ ị ẫ ệ ừ ấ ị ỷ ế ấ ự ấ   xác đ nh đ   m khô gió; tính toán và l y m t kh i lị ộ ẩ ấ ộ ố ượng đ t khô gió và m t lấ ộ ượ  ng

nước đ  ch  b  m u có đ  ch t và đ   m theo yêu c u; tr n đ u đ t v i nể ế ị ẫ ộ ặ ộ ẩ ầ ộ ề ấ ớ ước, r iồ     m; sau đó cho đ t vào khuôn và đ m ch t t o m u theo nh  ch  d n   ph  l c C

c a tiêu chu n 14 TCN 132 ­ 2005.  ủ ẩ

3.3 Ti n hành thí nghi m và đo đ c ế ệ ạ

3.3.1 Cân kh i lố ượng c a 2 t m kính s  d ng trong thí nghi m, chính xác đ n 0,1g và đoủ ấ ử ụ ệ ế  

chi u dày c a chúng chính xác đ n 0,1mm;ề ủ ế

3.3.2 Đ t dao vòng ch a m u thí nghi m lên t m kính đ  hong khô đ t trong không khí ặ ứ ẫ ệ ấ ể ấ ở 

trong phòng. Khi đ t đã co ngót và tách kh i dao vòng, thì c n th n l y dao vòng raấ ỏ ẩ ậ ấ  

kh i m u, đ t t m kính th  2 lên m t m u, r i dùng thỏ ẫ ặ ấ ứ ặ ẫ ồ ước k p c  khí c n th n đoẹ ơ ẩ ậ   chi u cao c a m u cùng v i 2 t m kính chính xác đ n 0,1mm và đo đề ủ ẫ ớ ấ ế ường kính 

m u chính xác đ n 0,1mm;ẫ ế

Sau đó, l y t m kính bên trên ra và ti p t c hong khô m u trong không khí   trongấ ấ ế ụ ẫ ở   phòng. C  sau kho ng 4 ­ 5 gi  l i th c hi n phép đo nh  trên m t l n. Ti p t cứ ả ờ ạ ự ệ ư ộ ầ ế ụ  

nh  v y cho đ n khi các s  đo c a 2 l n liên ti p chênh l ch nhau không quáư ậ ế ố ủ ầ ế ệ   0,1mm, thì được cho là đ t đã k t thúc co ngót và ch m d t đo đ c; ấ ế ấ ứ ạ

3.3.3 Cân kh i lố ượng c a m u đ t đã h t co ngót (mủ ẫ ấ ế cng) chính xác đ n 0,1g, r i đem s yế ồ ấ  

khô đ t trong t  s y   nhi t đ  105 ­ 110ấ ủ ấ ở ệ ộ 0C cho đ n kh i lế ố ượng không đ i. Sau đó,ổ   đem m u đ t ra đ t vào bình hút  m trong kho ng 1 gi  đ  làm ngu i đ t; ẫ ấ ặ ẩ ả ờ ể ộ ấ

3.3.4 Khi m u đ t đã ngu i, đem cân kh i lẫ ấ ộ ố ượng khô c a nó chính xác đ n 0,1g, r i xácủ ế ồ  

đ nh th  tích m u đ t b ng phị ể ẫ ấ ằ ương pháp b c sáp theo tiêu chu n 14 TCN 126 ­ọ ẩ   2002

4 TÍNH TOÁN K T QU  Ế Ả

4.1 Đ   m ban đ u c a m u đ t thí nghi m (Wộ ẩ ầ ủ ẫ ấ ệ 0) tính theo công th c   tiêu chu n 14ứ ở ẩ  

TCN 125 ­ 2002; 

4.2 Th  tích ban đ u c a m u thí nghi m, b ng dung tích dao vòng ch a m u Vể ầ ủ ẫ ệ ằ ứ ẫ 0 (cm3) 

tính theo công th c 4.1: ứ   

V0 =  h

4

D

Trong đó:   h ­ chi u cao dao vòng, cm;ề

D ­ đường kính trong c a dao vòng, cm; ủ  ­ là s  pi;ố

       V0 ­ th  tích m u thí nghi m , cmể ẫ ệ 3

4.3 Kh i l ng th  tích ban đ u c a m u đ t thí nghi m (ố ượ ể ầ ủ ẫ ấ ệ W, g/cm3), tính theo công th cứ  

4.2: 

W = 

0

1

V

m

m o

(4.2) Trong đó: m0 ­ kh i lố ượng dao vòng và đ t, g;ấ

  m1 ­ kh i lố ượng dao vòng, g; 

  V0 ­ dung tích dao vòng, b ng th  tích c a m u, cmằ ể ủ ẫ 3

Ghi chú: N u là m u ch  b , thì có kh i l ng th  tích và đ   m theo yêu c u ế ẫ ế ị ố ượ ể ộ ẩ ầ

4.4 Th  tích m u đ t sau khi s y khô và xác đ nh b ng phể ẫ ấ ấ ị ằ ương pháp b c sáp, tính theoọ  

công th c 4.3: ứ

p

k 1 n

2 1

ρ

m m ρ

m m

(4.3) Trong đó:  Vk ­ th  tích m u đ t thí nghi m sau khi s y khô, cmể ẫ ấ ệ ấ 3;

mk ­ kh i lố ượng m u đ t đã s y khô, g; ẫ ấ ấ

m1 ­ kh i l ng m u đ t đã s y khô và đ c b c sáp, cân trong không khí,ố ượ ẫ ấ ấ ượ ọ   g; 

m2 ­ kh i lố ượng m u đ t dã s y khô và đẫ ấ ấ ược b c sáp, cân trong nọ ước, g;

n ­ kh i lố ượng riêng c a nủ ước, g/cm3;

p ­ kh i lố ượng riêng c a sáp, g/cmủ 3 4.5 Đ  co ngót c a đ t tính theo công th c 4.4: ộ ủ ấ ứ

Dc.ng =  100

V

V V

0

k

Trong đó:  Dc.ng ­ đ  co ngót th  tích c a đ t, độ ể ủ ấ ược bi u th  b ng s  %; ể ị ằ ố

Các ký hi u khác nh  trên.ệ ư

4.6 Gi i h n co ngót c a đ t tính theo công th c 4.5: ớ ạ ủ ấ ứ

Wc.ng =  100

m

m m

k

ng

   (4.5) Trong đó:  wc.ng ­ gi i h n co ngót c a đ t, bi u th  b ng % kh i lớ ạ ủ ấ ể ị ằ ố ượng;  

mc.ng ­ kh i lố ượng m u đ t khi k t thúc co ngót, g; ẫ ấ ế

mk ­ kh i lố ượng m u đ t đã s y khô, g. ẫ ấ ấ

5 BÁO CÁO THÍ NGHI M Ệ

Ph i đ m b o k t qu  thí nghi m đả ả ả ế ả ệ ược ti n hành phù h p v i tiêu chu n này,  g mế ợ ớ ẩ ồ   các thông tin ch  y u sau: ủ ế

­ Tên công trình, s  hi u m u đ t và đ  sâu l y m u;ố ệ ẫ ấ ộ ấ ẫ

­ Phương pháp thí nghi m áp d ng;ệ ụ

­ Đ c đi m m u đ t: Thành ph n, k t c u, tr ng thái, ch t l n (n u có), kh iặ ể ẫ ấ ầ ế ấ ạ ấ ẫ ế ố  

lượng riêng, gi i h n ch y và gi i h n d o;ớ ạ ả ớ ạ ẻ

­ S  hi u m u thí nghi m;ố ệ ẫ ệ

­ Đ   m và kh i lộ ẩ ố ượng th  tích ban đ u c a đ t; ể ầ ủ ấ

­ Kích thước m u thí nghi m; ẫ ệ

­ Đ  co ngót th  tích, Dộ ể c.ng, %;

­ Gi i h n co ngót, wớ ạ c.ng, %; 

Ph  l cụ ụ  A

 B NG  GHI CHÉP THÍ NGHI M XÁC Đ NH CÁC Đ C TR NG CO NGÓT C A Đ T Ả Ệ Ị Ặ Ư Ủ Ấ

(Áp d ng)ụ

­ Tên công trình

­ S  hi u m u đ t, đ  sâu l y m u ố ệ ẫ ấ ộ ấ ẫ

­ M u thí nghi m: ẫ ệ

S   hi u   …… ………   Kích   thố ệ ước   ………….….……   K t   c uế ấ  

………  

Đ   m ban đ u ……….… %; Th  tích ban đ u: ………ộ ẩ ầ ể ầ  

cm3

Kh i lố ượng th  tích t  nhiên (ho c ch  b ) ………… g/cmể ự ặ ế ị 3 

Kh i lố ượng th  tích khô ………  g/cmể 3 

Ngày, 

gi , phútờ  

thí 

nghi mệ

Kích thướ  c

m u đ t trongẫ ấ  

quá trình co 

ngót

Kh iố  

lượ  ng

m u đ tẫ ấ   khi đã k tế   thúc co  ngót mc.ng

(g)

Th  tích m uể ẫ  

đ t khi đã k tấ ế   thúc co ngót  (b ng th  tíchằ ể   sau khi s yấ   khô) Vk (cm3)

Kh i lố ượ  ng

m u đ tẫ ấ   sau khi s yấ   khô mk (g)

Đ  co ngótộ

Dc.ng = 

100 0

0 x V

V

(%)

Gi i h n co ngótớ ạ

Wc.ng = 

100 x m

m m k

k ng c

(%)

Chi uề  

cao

(mm)

Đườ  ng kính (mm)

Ngày, tháng, năm thí nghi m: B t đ u ……… ệ ắ ầ

        K t thúc ……… ế

Người thí nghi m: ……… ệ

Người ki m tra: ……… ể