Bài giảng Nhập môn Tin học: Chương 4 - Từ Thị Xuân Hiền

Bài giảng Nhập môn Tin học: Chương 4 cung cấp cho người học các kiến thức: Kiểm thử và gỡ lỗi, gỡ lỗi logic cho chương trình (Logic Errors), chuyển đổi thành hệ thống mới, đánh giá hệ thống. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

Trang 1

Chương 4

Cài đặt và vận hành hệ thống

Trang 2

Kiểm thử và gỡ lỗi- Testing and Debugging

• Kiểm thử : quá trình kiểm tra chương trình có đáp ứng các chức năng theo yêu cầu ban đầu đưa ra không.

• Gỡ lỗi : quá trình tìm lỗi và sửa lỗi trong chương trình.

Trang 3

Errors

• Lỗi cú pháp - Syntax Errors:

• Là các lệnh trong chương trình không tuân theo cú pháp của

ngôn ngữ lập trình đó

Ví dụ: C:= 5+4; Lỗi trong C nhưng lại đúng trong Pascal

• Lỗi Logic - Logic Errors

• Chương trình vẫn được biên dịch và thực hiện thành công

nhưng kết quả không chính xác.

Ví dụ: Thay vì C=5+4; Lại đánh C=5-4;

Trang 4

• Kiểm thử thủ tục liên quan đến việc chạy chương trình với

nhiều mẫu dữ liệu đầu vào, so sánh kết quả đạt được với kết quả đúng.

• Dữ liệu thử nghiệm phải kiểm tra từng chức năng logic của

chương trình, và nên bao gồm tất cả các loại dữ liệu có thể hợp lệ và không hợp lệ.

Trang 5

• Chương trình phát hành để thử nghiệm được gọi là Alpha version và thử nghiệm

được tiến hành trên nó được gọi là Alpha testing.

• Chương trình phát hành để thử nghiệm bổ sung cho một lựa chọn của người dùng

bên ngoài là Beta version và thử nghiệm được tiến hành trên nó được gọi là Beta testing

Trang 6

Gỡ lỗi cú pháp cho chương trình (Syntax Errors)

q Lỗi cú pháp tương đối dễ phát hiện và chỉnh sửa hơn so với các lỗi logic.

− Bộ xử lý ngôn ngữ được thiết kế để tự động phát hiện các lỗi cú pháp

− Lỗi cú pháp thường gây ra nhiều thông báo lỗi được tạo ra bởi bộ xử lý ngôn ngữ

− Loại bỏ các lỗi cú pháp sẽ cho kết quả trong việc loại bỏ tất cả các thông báo lỗi liên quan

Trang 7

Gỡ lỗi logic cho chương trình (Logic Errors)

q Lỗi logic khó phát hiện hơn lỗi cú pháp, máy tính không đưa ra bất kỳ thông báo lỗi cho các lỗi logic.

q Một số phương pháp thường dùng để gỡ lỗi logic:

§ Làm mô phỏng bằng tay của mã chương trình

§ Đưa lệnh xuất dữ liệu tại các vị trí thích hợp trong mã chương trình, in ra kết quả tính toán trung gian

§ Sử dụng một trình gỡ lỗi (một công cụ phần mềm hỗ trợ lập trình viên thực hiện chương trình từng bước)

Trang 8

Gỡ lỗi logic cho chương trình(Logic Errors)

q Trình gỡ lỗi hỗ trợ hai công cụ:

• Điểm ngắt (Breakpoint):

• Là điểm dừng khi thực thi chương trình, hiển thị giá trị của

các tham số cần kiểm tra

• Breakpoint có thể được đặt hoặc gỡ bỏ tại bất kỳ vị trí nào

trong chương trình.

• Điểm quan sát (Watchpoint)

• Bộ gỡ lỗi lần theo vết của biến và thời điểm giá trị của nó

thay đổi.

• Bộ gỡ lỗi sẽ ngừng ngay lập tức sau câu lệnh làm cho giá trị

của biến thay đổi và sẽ chờ lệnh tiếp theo.

Trang 9

Gỡ lỗi logic cho chương trình(Logic Errors)

q Sử dụng kết xuất bộ nhớ (Memory dump)

• Thường được sử dụng khi chương trình “bị treo" trong thời gian chạy thử nghiệm.

• Bản sao nội dung trong bộ nhớ chính và bộ đếm được lấy tại thời điểm chương trình

bị treo Bản sao này gọi là kết xuất bộ nhớ hoặc kết xuất vùng nhớ

• Danh sách các chỉ thị và dữ liệu kết xuất bộ nhớ được giữ trong bộ nhớ chính của máy tính theo hình thức nguyên mẫu

Trang 10

Khác nhau giữa kiểm thử và gỡ lỗi

TT Ki m Th (Testing) ể ử G L i (Debugging) ỡ ỗ

1 • Quá trình xác nhận sự đúng đắn

của chương trình

• Mục đích: chứng minh chương trình đáp ứng các chi tiết kỹ thuật.

• Quá trình loại bỏ lỗi trong chương trình

• Mục đích: phát hiện nguyên nhân gây lỗi và loại bỏ các lỗi được phát hiện.

2 • Kiểm thử được hoàn thành khi tất

cả các lệnh đã được thực hiện đúng.

• Gỡ lỗi hoàn thành khi tất cả các lỗi trong chương trình được chỉnh sửa.

• Quá trình gỡ lỗi kết thúc chỉ tạm thời vì

nó phải được khởi động lại bất cứ khi nào một lỗi mới được tìm thấy trong chương trình.

Trang 11

Khác nhau giữa kiểm thử và gỡ lỗi

3

• Kiểm thử là một quá trình:

− Đã được định nghĩa

− Được quy hoạch

− Được lập kế hoạch trước

• Gỡ lỗi là một quá trình không thể được lên kế hoạch trước

• Nó chỉ được thực hiện khi phát hiện lỗi trong một chương trình.

2

• Kiểm thử có thể bắt đầu trong giai

đoạn đầu của quá trình phát triển phần mềm

• Gỡ lỗi chỉ bắt đầu sau khi chương trình được mã hóa

Trang 12

Tài liệu phần mềm –Documentation

• Tài liệu phần mềm: thu thập, ghi chép, lưu trữ thông tin

về quá trình xây dựng phần mềm.

• Một phần mềm không thể xem là hoàn thành cho đến khi

nó có tài liệu hợp lệ

• Tài liệu phần mềm là một tiến trình được thực hiện trong

suốt vòng đời của phần mềm

Trang 13

q Sự cần thiết của tư liệu phần mềm

• Giúp các lập trình viên có thể theo dõi đầy đủ quá trình phát triển phần mềm

• Hỗ trợ trong việc bảo trì của phần mềm

• Là một tài liệu rất có ích trong việc bắt đầu lại một dự án phần mềm đã bị trì hoãn trước đó

Trang 14

• Có 3 hình thức tài liệu được sử dụng:

• Chú thích cho chương trình

• Sổ tay hệ thống

• Hướng dẫn sử dụng

Trang 15

• Chú thích (Comment)

• Được sử dụng để giải thích logic của chương trình

• Cải thiện chất lượng và tính chất dễ hiểu của chương trình

• Các chú thích bị bỏ qua khi biên dịch cũng như khi thực thi chương trình

Trang 16

• Chú thích (Comment)

Trang 17

q Sổ tay hệ thống

• Trình bày rõ mục tiêu và tính hữu dụng của phần mềm

• Mô tả các chức năng, hạn chế, hình thức và các dạng của dữ liệu đầu vào sẽ được

sử dụng, và kết quả đầu ra cần tìm

• Tên cụ thể của chương trình và mô tả mục đích của chương trình

• Biểu đồ chi tiết về hệ thống và chương trình để tham chiếu đến danh sách tham số, biến của chương trình

Trang 18

• Mô tả các quá trình tính toán và kiểm soát các thủ tục

• Danh sách mã nguồn, thông tin chi tiết về các thay đổi

• Mô tả và chỉ rõ tất dữ liệu đầu vào và in ra kết quả đầu ra.

• Mô tả dữ liệu kiểm thử và kết quả

Trang 19

q Sổ tay người dùng : phải chứa các thông tin sau:

• Chi tiết cài đặt và hoạt động của chương trình

• Mô tả và ví dụ các câu lệnh kiểm tra có thể được dùng

• Các lệnh giao tiếp, các lỗi và các thông báo giao tiếp có thể phát sinh, trả lời và hành

động thực hiện

• Danh sách các điều kiện, các giải thích

• Kiểm tra đặc biệt (nếu có) và các biện pháp bảo mật,…

Trang 20

Chuyển đổi thành hệ thống mới

• Khi một phần mềm đã sẵn sàng để sử dụng, nó được triển khai tại các trang web cho người dùng.

• Ở giai đoạn này, hoạt động chuyển đổi từ hệ thống cũ sang hệ thống mới diễn ra

• Ba phương pháp để thực hiện quá trình chuyển đổi là:

• Chuyển đổi trực tiếp (Immediate Changeover).

• Chạy song song (Parallel Run)

• Chuyển đổi theo từng giai đoạn (Phased Conversion)

Trang 21

• Chuyển đổi trực tiếp (Immediate Changeover)

• Là giới hạn ngày mà hệ thống mới được đưa vào hoạt động.

• Do lỗi nghiêm trọng làm cho toàn bộ hoạt động của hệ thống cũ phải dừng lại

• Phương pháp này được dùng trong trường hợp có sẵn nhân lực và thời gian chuyển đổi ít

Trang 22

• Cả hệ thống cũ và mới hoạt động song song với cùng dữ liệu ban đầu cho ba hay

bốn chu kỳ

• Kết quả của hệ thống mới được so sánh với hệ thống cũ để tăng độ tin cậy trong hệ

thống mới

• Là một trong những phương pháp an toàn để triển khai một hệ thống mới

• Không bị gián đoạn công việc, vì hệ thống cũ vẫn còn đang hoạt động và những vấn

đề trong hệ thống mới có thể được sửa chữa

Trang 23

• Phương pháp này rất tốn kém, vì phải bổ sung nhân lực trong quá trình hai hệ thống

chạy song song

• Không được áp dụng trong trường hợp nguồn nhân lực khan hiếm

Trang 24

• Chuyển đổi theo từng giai đoạn (Phased Conversion)

• Việc chuyển đổi hoàn toàn sang hệ thống mới diễn ra tăng dần theo thời gian

• Kết quả thu được ở mỗi giai đoạn của hệ thống mới được so sánh với hệ thống cũ Bất kỳ khác biệt hay sai sót được tìm thấy sẽ được kiểm tra và gỡ bỏ

• Độ tin cậy tăng trong từng giai đoạn của hệ thống mới

• Theo thời gian các giai đoạn của hệ thống mới đi vào hoạt động, hệ thống cũ từng

bước bị loại ra

Trang 25

Đánh giá hệ thống

• Quá trình đánh giá một hệ thống là để xác minh hệ thống có đạt mục tiêu ban đầu hay không

• Những điểm thường được dùng để đánh giá một hệ thống là:

• Đánh giá hiệu quả (Performance Evaluation)

• Phân tích chi phí (Cost Analysis)

• Phân tích thời gian (Time Analysis)

• Sự hài lòng của người sử dụng (User Satisfaction)

• Sửa đổi dễ dàng (Ease of Modification)

• Tỷ lệ thất bại (Failure Rate)

Trang 26

Bảo trì hệ thống

• Quá trình kết hợp những thay đổi trong hệ thống hiện có để nâng cao, cập nhật hoặc nâng cấp tính năng của nó.

• Trung bình, chi phí bảo trì của một hệ thống máy tính là gấp 2- 4 lần so với chi

phí phát triển ban đầu.

• Lý do cần phải bảo trì hệ thống:

• Nhu cầu kinh doanh hoặc thay đổi hoạt động của tổ chức đang sử dụng hệ thống

• Theo nhu cầu của người dùng

• Thay đổi công nghệ mới

Định dạng
Số trang	26
Dung lượng	1,4 MB