Bài giảng Bệnh học xơ gan

Hãy cùng tham khảo bài giảng Bệnh học xơ gan để tìm hiểu đại cương về bệnh xơ gan, phân loại của bệnh xơ gan, nguyên nhân của bênh xơ gan, các chẩn đoán xác đinh và chẩn đoán phân biệt, biến chứng và phương pháp điều trị xơ gan.

Bệnh học xơ gan

Đại cương

 Bệnh mạn tính – tiến triển – một vòng luẩn quẩn

 1819 laennec – kirrhose – gan bị xơ

do nghiện rượu – xơ gan laennec

Định nghĩa

 Định nghĩa = GPB ; LS = LS chung + lâm sàng nguyên nhân

 GPB = tổn thương mạn tính + xơ hóa lan tỏa + nốt tân tạo (giải thích : hoại tử sụp khung – tổ chức lk phát triển –

mạch máu ngoằn ngoèo – nốt tân tạo)

PHÂN LO I Ạ

• 1 Xơ gan khoảng cửa = XG dinh dưỡng (portal / nutritional cirrhosis) – 9/10 do

nghiện rượu (alcoholism)

• 2 Xơ gan mật (biliary cirrhosis) – bệnh đường mật trong gan (intrahepatic bile

• 3 Xơ gan sau hoại tử : viêm gan B và

viêm gan C – 40%

3. Biến dưỡng (?)(hepatitis B;C)

4. Xơ gan đường mật nguyên phát : hẹp

đường mật ứ mật (primary biliary

cirrhosis)

5. Xơ gan đường mật thứ phát(secondary

biliary cirrhosis) : hẹp cơ oddi ; sỏi

6. Tắc mạch: viêm tắc tĩnh mạch trên gan

(HC Budd chiari); suy tim phải

7. Xơ gan tự miễn(autoimmune hepatitis)

8. Xơ gan thuốc : methotrexate; metyl dopa;

thuốc ngừa thai

9. Hiếm gặp : rối loạn chuyển hóa kim loại :

Fe; Cu (bệnh wilson) và nguyên nhân

khác

• Chronic hepatitis B and C

• Alcoholic liver disease

• Drugs or toxins

• Cardiac cirrhosis (heart failure )

• Certain parasitic infections (such as

schistosomiasis)

• Primary biliary cirrhosis

• Autoimmune hepatitis

• Primary sclerosing cholangitis

• Other: such as Wilson's disease, Hereditary Hemochromatosis, Alpha 1-antitrypsin

deficiency, Galactosemia, Cystic fibrosis

• In China, the chronic hepatitis is common cause, but not the alcoholic liver disease.

Risk factors of Hepatic cirrhosis

Hoại tử tế bào gan Hepatocytes necrosis

Tế bào gan tăng sinh

Hepatocytes regeneration

Mô xơ – cục tân tạo Fibrotic scar tissue Regenerative nodules form

Virus Alcohol Other

Cirrhosis of Liver

Spleen

Cirrhosis of Liver

Nodular

Gan nhiễm mỡ hơi to –

màu vàng bề mặt và cắt

ngang – fatty metamorphosis

Toxic của rươu – chức năng ti thể và microsomal – vận chuyển lipoprotein – tích lũy mỡ ở không bào

Normal liver

Cirrhosis after hepatitis

Cirrhosis after fatty liver

CBDL TAA

Lâm sàng

GIAI ĐOẠN CÒN BÙ

 Có triệu chứng (chán ăn + mệt mỏi +

giảm TD + RL kinh nguyệt)  khám

sàng lọc

 Cơ năng : Ăn kém ngon, khó tiêu, nặng

tức vùng thượng vị, giảm tình dục, rối loạn kinh nguyệt

 Thực thể : Gan to + chắc + sắc + không

đau – lách to – tăng serotonin (?)(spider nevi – palmar erythma)

 Xác định: sinh thiết (!)

Spider nevi

Palmar erythema

GIAI ĐOẠN MẤT BÙ

 Hội chứng suy gan : vú lớn + xuất

huyết + rung lông tóc + dùi trống + sao mạch +thiếu máu

 HC thay đổi hình thái gan : gan teo

 HC tăng áp lực TM cửa : lách

to(splenomegaly) + THBH bụng + trĩ nội + cổ trướng(ascite)(NN# giảm alb+

thành mạch + aldosterol) abdominal infection

Ascites

Ascites Legs edema

TUẦN HOÀN BÀNG HỆ •quản – nặng hơn Giãn tĩnh mạch thực

• chảy máu tiêu hóa nặng (massive

gastrointestinal hemorrahge)

Esophageal varices

Red spot

Esophageal varices

Gastric varices

Image of portal hypertensive  gastropathy seen on 

Esophageal variceal bleeding

Hepatocellular carcinoma

Portal vein stenosis

Portal vein thrombus

Ascites

Hepatic cirrhosis

Enlarged spleen

DSA DSA

Portal vein

Laparoscope can observe hepatic regenerative nodular, and get liver biopsy

sample

Cirrhosis of Liver

Spleen enlarges

Nội soi Endoscopy

q Nội soi tiêu hóa (gastrocopy) : đánh giá thực quản; dạ dày; tá tràng - loại trừ giãn tm thực quản – dự phòng bằng xơ mạch

(sclerotherapy ; banding) + thuốc chẹn beta giao cảm

Esophageal varices

Portal hypertensive gastropathy

Sinh thiết gan

q Tiêu chuẩn vàng – qua da

(percutaneous), qua tĩnh mạch cảnh

(transjugular); nội soi ổ bụng

(laparascopy); ST kim nhỏ (fine-needle approach)

q không làm khi lâm sàng và CLS quá rõ – tai biến ST

q Test mới – can thiệp tối thiểu – định lượng men HA (hyaluaronuc acid) –

theo dõi tiến triển – khồn thay được sinh thiết

CẬN LÂM SÀNG

 Phát hiện tăng ALTM cửa : BT

10-15cm nước  25cm nước ; tăng ALTM lách; tăng thời gian lách – cửa (!)

 Đo đường kính (siêu âm): TM cửa: BT

8 – 10 mm  13mm; TM lách > 11mm

 Nội soi ổ bụng : giãn TM (phúc mạc;

mạc treo; tm dạ dày; tm rốn )

 Suy gan : A/G đảo; TL prothrombin

giảm (yếu tố tiên lượng); choles giảm

(ester); NP Galactose niệu ; NP caffein (+); RL điện giải ( tăng Na;K máu; giảm

Na niệu); tăng NH3; HC thiếu máu: giảm

3 dòng

CẬN LÂM SÀNG

 HC hủy hoại TB gan (AST; ALT)

 Chẩn đoán hình ảnh : siêu âm (gan

teo; thô; bờ răng cưa;giãn tm cửa; lách) + CLVT

 Sinh thiết gan: NN + phân loại

CHẨN ĐOÁN XÁC ĐỊNH

 TS: gan mãn tính.

 LS: HC tăng áp cửa và HC suy gan

 CLS: XN máu, siêu âm, sinh thiết gan

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

 Suy dưỡng : giảm protid nặng

 Thận hư

 Lao bụng

 U ác tính

 K gan

ĐIỀU TRỊ

 Điều trị nguyên nhân: loại bỏ NN(rượu thuốc + ăn – hi vọng lành)

 Điều trị triệu chứng : CĐ ăn + cổ

trướng + tăng ALTM + suy gan + chống xơ

 Điều trị biến chứng: chảy máu TM

thực quản + bệnh dạ dày do xơ gan + viêm PM + HC gan thận

 Phòng bệnh

q cổ trướng căng; phù to; Child B;

q Protrombin>40%; Bilirubin máu < 10mg/dl; Tiểu cầu> 40.000/mm3; creatinin

máu<3mg/dl;Natri niệu>10mmol/24h Chọc tháo tuần 1 lần, mỗi lần lấy 1 đến 5 lít và

phải truyền trả lại mỗi 6g albumin lạt/1ldịch (có thể dùng Dextran hoặc polygeline)

 Dẫn lưu kín: màng bụng – TM cổ = ống telfon

 shunt phúc mạc tĩnh mạch

(peritoneovenous shunts) TIPS & ghép gan

Điều trị triệu chứng

3 tăng ALTM: nối thông cửa chủ (tăng nguy cơ não gan) + chen beta giao cảm (giãn mạch tạng + giảm cung lượng tim)

4 suy gan : không có điều trị đặc hiệu; chuyển hóa mỡ + vitamin + testosteron

5 chống xơ: corticoid (XG tự miễn)+ colchicine

ĐIỀU TRỊ BIẾN CHỨNG

 Chảy máu TMTQ: bù dịch cẩn thận +

máu + co mạch (vasopressin -

somatostatin) +sonde blackmore –

HS103+ tiêm xơ (pilodocanol) + thắt nội soi + PT đặt TIPS + tháo phân + dự

phòng chảy máu (tiêm xơ + thăt TM)

 Bệnh dạ dày: chẹn Beta giao cảm

 Viêm phúc mạc: cepha III + quinolon II + bactrim

 HC gan thân

bleeding

Ref: De Franchis R Digestive and liver disease 2004;36(S1):S93

Endoscopic sclerotherapy (EST) is an established method for controlling and preventing bleeding from oesophageal

varices

Endoscopic sclerotherapy (EST)

AT Injection

Portal hypertension

Portal vein Vena cava

Distal Splenorenal Shunt

PHÒNG BÊNH

 Phòng bệnh: rượu + vaccine viêm gan

VR + thuốc độc gan + suy dd + dtri tốt

viêm đường mật mạn

 Tiên lượng: 5% sống sau 5 năm vàng

da kéo dài, xuất huyết, hôn mê gan, teo gan vàng cấp, nhiễm khuẩn, Child C của phân loại Child- Pugh

Bảng: Thang điểm để đánh giá giai đoạn xơ gan

theo chỉ số Child - Pugh

1 điểm 2 điểm 3điểm Bệnh não gan không lú lẫn hôn mê

Bilirubin < 35 μ mol/l 35-50 μmol/l > 50 μmol/l

Albumin > 35 g/l 28-35 g/l < 28 g/l

Tỷ Prothrombin > 50 % 40-50 % < 40 %

Thang điểm để đánh giá giai đoạn xơ gan theo chỉ số Child - Pugh là: Child A: Điểm 5 hay 6 Child B: điểm từ 7-9 Child C điểm từ 10-15.