Do có nhiều đặc điểm giải phẫu, sinh lí khác với người trưởng thành nên không phải mọi trẻ nhỏ đều cần gối đầu khi nằm. Chiếc gối có kích thước, chất liệu không phù hợp và không đảm bảo vệ sinh có thể gây ra nhiều tác hại đối với sức khỏe, sự phát triển của trẻ mầm non. Bài viết trình bày cách sử dụng gối đúng thời điểm, cách chọn gối phù hợp với trẻ và giữ gìn vệ sinh cho chiếc gối.
Trang 11 Ăùơt víịn ăïì
Ăöịi vúâi ngûúđi lúân, göịi mang laơi nhiïìu lúơi ñch vïì sûâc
khoêe vađ lađ víơt duơng thiïịt ýịu trong gia ằnh. Nhûng
liïơu chiïịc göịi coâ cíìn thiïịt ăöịi vúâi treê míìm non, caâc bíơc
phuơ huynh vađ caâc trûúđng míìm non coâ cíìn trang bõ
göịi cho treê khöng? Nïịu cíìn thò nïn sûê duơng göịi nhû
thïị nađo lađ töịt cho treê?
2 Nöơi dung nghiïn cûâu
2.1. Cùn cûâ khoa hoơc. Ngûúđi lúân coâ chiïìu ngang
cuêa ăíìu nhoê hún chiïìu röơng cuêa vai, caâc ăöịt söịng cöí
cong vïì phña trûúâc nïn khi nùìm vúâi möơt chiïịc göịi seô
thò ăíìu khöng bõ ngoeơo, gaây vađ cöí seô khöng bõ moêi,
dïî thúê. Do ăoâ, chiïịc göịi giuâp ngûúđi duđng caêm thíịy
thoaêi maâi khi nùìm, dïî nguê, nguê síu giíịc. Giíịc nguê
chíịt lûúơng giuâp cú thïí khoêe maơnh, phaên xaơ nhanh
nheơn, trñ nhúâ töịt. Chiïịc göịi cođn coâ nhiïìu giaâ trõ vïì mùơt
tinh thíìn. Göịi lađ ăöì duđng khöng thïí thiïịu cuêa híìu hïịt
moơi ngûúđi. Cú thïí treê em cíìn coâ tû thïị nùìm thoaêi maâi
vađ giíịc nguê ngon ăïí coâ sûơ phaât triïín töịt nhíịt. Víơy, treê
em coâ cíìn ặúơc göịi ăíìu khi nùìm khöng?
ÚÊ lûâa tuöíi míìm non, hïơ cú xûúng cuông nhû caâc
hïơ cú quan khaâc ăang trong quaâ trònh phaât triïín. Luâc
múâi sinh, caâc xûúng deơt cuêa soơ naôo víîn chûa dñnh saât
vúâi nhau trïn toađn böơ bïì mùơt tiïịp giaâp taơo thađnh caâc
thoâp. Caâc thoâp ặúơc xûúng hoâa hoađn toađn khi treê 18-
24 thaâng tuöíi, caâc xûúng gùưn chùơt hoađn toađn khi treê 3-4 tuöíi. Xûúng soơ phaât triïín nhanh trong nùm ăíìu. Treê
möơt tuöíi coâ vođng ăíìu bùìng 1,3 líìn, thïí tñch soơ bùìng
2,5 líìn khi sinh. Sau ăoâ, höơp soơ tùng chíơm díìn. Ăïịn
3 tuöíi, thïí tñch höơp soơ bùìng 80%, 7-8 tuöíi bùìng 90%
thïí tñch höơp soơ khi trûúêng thađnh. Trong nhûông nùm
ăíìu ăúđi, xûúng soơ cuêa treê laơi maênh, mïìm nïn ríịt dïî bõ
biïịn daơng
A) Múâi sinh nhòn traâi; B) Múâi sinh nhòn trïn; C) Ngûúđi lúân
Khi loơt lođng, ăíìu treê tûúng ăöịi to so vúâi cú thïí, vođng ăíìu cođn lúân hún vođng ngûơc (“ăíìu xuöi, ăuöi loơt”). Luâc nađy, xûúng cöơt söịng cuêa treê chûa öín ắnh, cođn nhiïìu suơn, díy chùìng loêng leêo, chûa coâ caâc ăoaơn cong sinh
lñ nhû ngûúđi lúân mađ gíìn nhû thùỉng. Trong quaâ trònh phaât triïín, tó lïơ ăíìu/cú thïí giaêm díìn, xûúng cöơt söịng díìn hònh thađnh caâc ăoaơn cong vađ öín ắnh
Hònh 2. Tó lïơ caâc phíìn trong böơ xûúng ngûúđi
Hònh 3. Sûơ phaât triïín cöơt söịng treê em A) Bađo thai 2 thaâng; B) Bađo thai 6 thaâng; C) Loơt lođng;
D) 4 tuöíi; E) 14 tuöíi; G) Ngûúđi lúân
2.2. Cùn cûâ thûơc tiïîn Víịn ăïì ăùơt ra lađ: Coâ nïn
duđng göịi cho treê sú sinh khöng? Cíu traê lúđi lađ khöng
nïn. Búêi, treê sú sinh coâ ăíìu to so vúâi ngûúđi, ăíìu vađ thín taơo nïn daâng thùỉng kïí caê nùìm ngûêa hay nùìm nghiïng. Nïịu duđng göịi níng cao ăíìu treê (bao göìm
HÛÚÂNG DÍÎN SÛÊ DUƠNG GÖỊI CHO TREÊ MÍÌM NON
NINH THÕ HUÝÌN*
* Trûúđng Cao ăùỉng Sû phaơm Trung ûúng
Ngađy nhíơn bađi: 30/10/2017; ngađy sûêa chûôa: 02/11/2017; ngađy duýơt ăùng: 09/11/2017.
Abstract: Because of difference in anatomical and physiological traits compared to the adults, not all babies need pillows when lying. Using the
pillow improperly will harm children’s health. Therefore, use of the pillow in the right way and right time, right pillow choice for the child and as well
as keep the pillow clean is necessary.
Keywords: Using pillows, preschool children.
Hònh 1. Xûúng soơ
Trang 2cú dõ tíơt xûúng söịng (ngheơo, guđ) ríịt cao
Hònh 4. Ngheơo cöí
Nguy hiïím hún, treê sú sinh chûa coâ khaê nùng tûơ
níng cöí, cöí seô bõ gíơp laơi vađ vuđng hoơng seô bõ cheơn
khiïịn treê dïî bõ sùơc, díîn ăïịn ngaơt thúê, ăöơt tûê. Treê sú
sinh khi nguê ríịt hay cûơa mònh vađ chûa kiïím soaât ặúơc
moơi víơt xung quanh. Loaơi göịi quaâ mïìm, quaâ cao cuông
lađ nguýn nhín khiïịn treê ngaơt thúê. Cođn loaơi göịi loôm,
tuy khöng níng cao ăíìu treê nhûng vúâi khaê nùng xoay
ăíìu cođn ýịu, göịi loôm khiïịn treê khoâ xoay ăíìu, bõ giûô líu
úê möơt tû thïị nùìm. Göịi cuêa treê coâ hònh daơng khöng phuđ
húơp, ăùơc biïơt lađ kïịt húơp vúâi ngûúđi lúân thûúđng xuýn ăùơt
treê úê möơt tû thïị, seô khiïịn ăíìu treê bõ biïịn daơng (meâo,
beơt), aênh hûúêng xíịu túâi sûơ phaât triïín cuêa naôo böơ
Bònh thûúđng Meâo Beơt
Hònh 5. Biïịn daơng ăíìu
Chíịt liïơu lađm göịi vađ viïơc vïơ sinh göịi khöng töịt cuông
gíy haơi cho sûâc khoêe cuêa treê. Voê, ruöơt göịi coâ thïí khöng
thoaâng khñ, chûâa caâc hoâa chíịt ăöơc haơi, buơi, vi khuíín,
gíy dõ ûâng ngoađi da hoùơc xím nhíơp vađ gíy haơi cho
ặúđng hö híịp cuêa treê
Khi nađo treê cíìn nùìm coâ göịi ăíìu? Caâc nhađ khoa hoơc
khuýịn caâo nïn traânh duđng göịi cho treê trong 2 nùm
ăíìu. Nïịu treê lúân hún mađ víîn khöng thñch nùìm göịi coâ
nghôa lađ treê víîn thíịy thoaêi maâi khi nùìm trïn mùơt phùỉng
2.3. Caâch sûê duơng göịi cho treê míìm non Ăiïìu
ăaâng lûu yâ trûúâc tiïn ăoâ lađ thúđi ăiïím duđng göịi cho treê
Nhû ăaô trònh bađy úê trïn, nïn traânh duđng göịi cho treê
dûúâi 2 tuöíi. Khi treê lúân vađ thñch ặúơc göịi ăíìu luâc nùìm lađ
thúđi ăiïím nïn choơn cho treê. Khi choơn göịi cho treê, cíìn
chuâ yâ ăïịn 2 tiïu chñ quan troơng nhíịt, ăoâ lađ kñch thûúâc
vađ chíịt liïơu cuêa göịi
- Kñch thûúâc: Nïn choơn chiïịc göịi röơng lúân hún
chiïìu röơng vai cuêa treê. Ăöơ dađy cuêa göịi tûúng ặúng
vúâi ăöơ chïnh lïơch giûôa chiïìu röơng vai vađ chiïìu ngang
ăíìu cuêa treê. Ăöơ dađy göịi thñch húơp cho treê 3 tuöíi lađ 3-5cm, cho treê 6 tuöíi lađ 5-9cm. Sau möơt nùm sûê duơng, nhiïìu chiïịc göịi coâ ăöơ bïìn cao nhòn víîn ăeơp, chíịt lûúơng chó suy giaêm ñt nhûng viïơc boê vađ thay vađo ăoâ cho treê möơt chiïịc göịi múâi laơi lađ ăiïìu mađ caâc bíơc phuơ huynh vađ nhađ trûúđng nïn lađm. Búêi vò sau möơt nùm thò kñch thûúâc cuêa cú thïí treê cuông ăaô khaâc ăi nhiïìu
- Chíịt liïơu:
+ Voê göịi cíìn lađ chíịt liïơu thoaâng khñ, thíịm möì höi, mõn mađng, mïìm maơi, khöng bõ xöí löng, khöng nhuöơm bùìng mađu ăöơc haơi, dïî phaât hiïơn khi bõ baâm bíín. Vaêi cotton, lanh coâ mađu saâng lađ chíịt liïơu töịt ăïí lađm voê göịi cho treê
+ Ruöơt göịi cíìn coâ ăöơ ăađn höìi vûđa phaêi, thoaâng khñ, khöng phaât taân buơi, hoâa chíịt vađ vi khuíín gíy haơi, giùơt ặúơc vúâi nûúâc. Líịy tay íịn vađo giûôa ruöơt göịi vađ boê ra, nïịu ruöơt loôm xuöịng ñt hún 1/3 ăöơ dađy cuêa noâ lađ ruöơt göịi cûâng, cođn nïịu sau 3 giíy mađ ruöơt khöịi khöng phöìng trúê laơi lađ quaâ mïìm. Lûu yâ lađ möơt söị chíịt liïơu tûơ nhiïn ặúơc duđng lađm ruöơt göịi úê Viïơt Nam nhû löng vuô, voê tríịu, baô trađ, voê ăöî xanh coâ nhiïìu ûu ăiïím (ríịt thoaâng khñ, coâ ăöơ ăađn höìi töịt, dïî thay ăöíi ăöơ dađy cuêa ruöơt göịi) nhûng cuông ríịt dïî sinh buơi, níịm möịc. Chíịt liïơu böng tûơ nhiïn, pha súơi hoâa hoơc khaâ töịt ăïí lađm ruöơt göịi vađ nhíịt lađ vúâi khñ híơu noâng íím cuêa Viïơt Nam
Chiïịc göịi cođn lađ baơn cuêa treê míìm non, giuâp treê vui veê khi ăi nguê, caêm thíịy an tím khi nguê möơt mònh Nïn ngoađi hai tiïu chñ trïn, choơn göịi cho treê cíìn chuâ
yâ thïm vïì thíím mô nhû: hònh daâng, hoa vùn. ÚÊ trûúđng míìm non, möîi treê nïn göịi möơt göịi riïng, do ăoâ göịi cođn coâ díịu hiïơu giuâp treê dïî dađng nhíơn ra göịi cuêa mònh Trong quaâ trònh sûê duơng, voê göịi dïî bõ bíín do treê ra möì höi, chaêy daôi, trúâ lïn göịi. Do ăoâ, cíìn coâ voê göịi, göịi dûơ phođng cho treê. Göịi bõ bíín cíìn ặúơc giùơt luön vúâi xađ phođng vađ phúi núi coâ aânh saâng mùơt trúđi. Vïịt bíín trïn göịi nïịu khöng ặúơc giùơt kõp thúđi seô taơo thađnh nhûông vïịt öị, möịc, lađm aênh hûúêng xíịu ăïịn sûâc khoêe cuêa treê vađ thíím
mô cuêa chiïịc göịi. Cíìn thûúđng xuýn phúi hoùơc lađm khö ruöơt göịi dûúâi aânh nùưng mùơt trúđi möîi tuíìn
3 Kïịt luíơn
Treê sú sinh coâ ăíìu tûúng ăöịi to so vúâi cú thïí, caâc xûúng chûâa soơ naôo chûa gùưn chùơt hoađn toađn, cöơt söịng thùỉng chûa öín ắnh, xûúng mïìm, khúâp loêng leêo vađ sau sinh hïơ cú xûúng phaât triïín ríịt nhanh. Göịi khöng giuâp cho treê nhoê coâ tû thïị nùìm töịt mađ traâi laơi, noâ mang ăïịn nhiïìu nguy haơi cho treê. Nïn traânh duđng göịi cho treê trong 2 nùm ăíìu ăúđi. Phuơ huynh vađ trûúđng míìm non chó nïn cho treê göịi ăíìu khi treê ăaô trïn hai tuöíi vađ thíịy thoaêi maâi, thñch thuâ khi ặúơc göịi ăíìu. Göịi duđng cho treê cíìn phuđ húơp vïì kñch thûúâc, chíịt liïơu töịt vađ ăaêm baêo vïơ sinh
(Xem tiïịp trang 91)
Trang 3que
Vúâi caâc nguýn víơt liïơu nađy, giaâo viïn coâ thïí hûúâng
díîn hoùơc cuđng lađm vúâi treê möơt söị moân ùn: thõt xiïn tûđ
que + xöịp + mađu nûúâc hoùơc que + ăíịt nùơn; Moân nem
tûđ: giíịy vuơn hoùơc len vuơn, nilon cuöịn laơi; Moân rau luöơc,
rau xađo tûđ: laâ cíy, giíịy, hoùơc len vuơn Hoùơc giaâo viïn
coâ thïí hûúâng díîn treê lađm chiïịc baânh sinh nhíơt tûđ xöịp,
que, ăíịt nùơn, díy trang kim ; hûúâng díîn treê lađm boâ
hoa ăïí tùơng sinh nhíơt tûđ giíịy mađu caâc loaơi, que, giíịy
boâng kñnh; hûúâng díîn treê taơo ra caâc höơp quađ tûđ voê höơp
baânh, giíịy mađu, díy ruy bùng
Nhûông ăöì chúi mađ giaâo viïn chuíín bõ cho treê taơi
goâc chúi “Gia ằnh”, giuâp treê naêy sinh yâ tûúêng vïì nöơi
dung chúi nhû: Bûôa cúm cuöịi tuíìn, töí chûâc sinh nhíơt
3 Kïịt luíơn
Toâm laơi, caâc ăöì chúi trong trođ chúi ăoâng vai theo
chuê ăïì coâ vai trođ, yâ nghôa vö cuđng quan troơng ăöịi vúâi
treê míîu giaâo. Ăïí phaât huy töịi ăa taâc duơng cuêa ăöì
chúi ăöịi vúâi treê, khi lûơa choơn, thiïịt kïị ăöì chúi, giaâo
viïn cíìn ăaêm baêo möơt söị nguýn tùưc sau: - Ăöì chúi
phaêi ăaêm baêo tñnh giaâo duơc; - Phuđ húơp vúâi ăùơc ăiïím
chúi cuêa treê úê tûđng giai ăoaơn lûâa tuöíi; - Phuđ húơp vúâi
ăiïìu kiïơn thûơc tiïîn cuêa nhoâm lúâp; - Ăöì chúi phaêi thoêa maôn nhu cíìu vïì yâ muöịn hoaơt ăöơng tñch cûơc trong khi chúi cuêa treê; - Ăöì chúi ăaêm baêo ýu cíìu vïơ sinh,
an toađn vađ bïìn chùưc; - Ăöì chúi phaêi ăaêm baêo tñnh thíím mô.
Tađi liïơu tham khaêo
[1] Phaơm Thõ Chíu - Nguýîn Thõ Oanh - Tríìn Thõ
Sinh (2002). Giaâo duơc hoơc míìm non. NXB Ăaơi hoơc Quöịc gia Hađ Nöơi
[2] Ăùơng Höìng Nhíơt (2008). Taơo hònh vađ phûúng phaâp hûúâng díîn hoaơt ăöơng taơo hònh cho treê em lađm ăöì chúi quýín 2. NXB Ăaơi hoơc Quöịc gia Hađ Nöơi.
[3] Nguýîn AÂnh Tuýịt (2004). Giaâo duơc míìm non nhûông víịn ăïì lñ luíơn vađ thûơc tiïîn. NXB Ăaơi hoơc
Sû phaơm
[4] Kó ýịu sinh viïn nghiïn cûâu khoa hoơc nùm 2005 Trûúđng Cao ăùỉng Sû phaơm Nhađ treê - Míîu giaâo TW1
[5] Tríìn Nguýn Hûúng. Cöng nghïơ höî trúơ cho treê
khuýịt tíơt. Taơp chñ Giaâo duơc, söị ăùơc biïơt thaâng 9/
2016; tr 135-138
[6] Nguýîn Quang Uíín (2011). Tím lñ hoơc ăaơi cûúng NXB Ăaơi hoơc Sû phaơm
[7] Nguýîn Quang Uíín (2011). Giao tiïịp sû phaơm
trong giaâo duơc ăùơc biïơt. NXB Ăaơi hoơc Sû phaơm
Giaâo duơc kô nùng ăaêm baêo
(Tiïịp theo trang 88)
hoaơt, saâng taơo trong quaâ trònh löìng gheâp, tñch húơp nöơi dung giaâo duơc nöơi
dung nađy vúâi caâc hònh thûâc, nöơi dung giaâo duơc khaâc. Viïơc tñch húơp cíìn
ăaêm baêo thûơc hiïơn hađi hoađ, ăöìng böơ caâc nöơi dung giaâo duơc trong chûúng
trònh giaâo duơc míìm non, traânh biïịn tíịt caê caâc hoaơt ăöơng úê trûúđng míìm
non thađnh caâc hoaơt ăöơng giaâo duơc KN tûơ ăaêm baêo an toađn cho treê.
Tađi liïơu tham khaêo
[1] Böơ GD-ĂT (1997). Chiïịn lûúơc phaât triïín giaâo duơc míìm non tûđ nay
ăïịn 2020.
[2] Hoađng Thõ Oanh - Nguýîn Thõ Xuín (2006). Giaâo trònh: Phûúng
phaâp cho treê míîu giaâo khaâm phaâ khoa hoơc vïì möi trûúđng xung quanh
NXB Giaâo duơc
[3] Nhiïìu taâc giaê (2010). Nhûông cíu chuýơn vađng vïì khaê nùng tûơ baêo
vïơ mònh. NXB Kim Ăöìng.
[4] Nguýîn Thõ Thu Hiïìn (2008). Tuýín tíơp trođ chúi, thñ nghiïơm khaâm
phaâ möi trûúđng xung quanh. NXB Giaâo duơc
[5] Nguýîn Thõ Thanh Bònh (2009). Giaâo trònh chuýn ăïì vïì giaâo duơc
kô nùng söịng. NXB Ăaơi hoơc Sû phaơm
[6] Ngö Cöng Hoađn (1995). Giao tiïịp vađ ûâng xûê cuêa cö giaâo vúâi treê em
NXB Ăaơi hoơc Sû phaơm
[7] Nguýîn Vùn Lï (2006). Giao tiïịp sû phaơm. NXB Ăaơi hoơc Sû phaơm.
[8] Nguýîn AÂnh Tuýịt (2004). Giaâo duơc míìm non - Nhûông víịn ăïì lñ
luíơn vađ thûơc tiïîn NXB Ăaơi hoơc Sû phaơm.
[9] Nguýîn Thõ Hođa (2014). Giaâo trònh Giaâo duơc hoơc míìm non. NXB
Ăaơi hoơc Sû phaơm
Tađi liïơu tham khaêo
[1] Nguýîn Gia Khaânh (2009). Bađi
giaêng nhi khoa (tíơp 1). NXB Y hoơc.
[2] Taơ Thuây Lan - Tríìn Thõ Loan
(2008). Sûơ phaât triïín thïí chíịt treê
em lûâa tuöíi míìm non. NXB Giaâo duơc
[3] Phaơm Khùưc Chûúng (1998). Giaâo duơc gia ằnh. NXB Ăaơi hoơc Sû phaơm.
[4] Laô Thõ Bùưc Lyâ (2014). Giaâo trònh vùn hoơc treê em. NXB Ăaơi hoơc
Sû phaơm
[5] Nguýîn Quang Uíín (2011). Tím
lñ hoơc ăaơi cûúng. NXB Ăaơi hoơc Quöịc gia Hađ Nöơi
[6] Horton J.C (2001). Critical
periods in the development of the visual syste. Paul H Brookes
Publising, pp. 27-44
[7] Sears W - Sears M (1995). The
Discipline Book: Everything You Need to Know to Have a Better-Behaved Child - From Birth to Age Ten. 1st edition, Little Brown &
Company, New York, USA
Hûúâng díîn sûê duơng
(Tiïịp theo trang 93)