bài 3: Giới thiệu về máy tính

- Biết các thong tin chính về về một lệnh và lệnh là dạng dữ liệu đặc biệt được máy tính lưu trữ và xử lý tương tự như dữ liệu theo nghĩa thong thường.. Nội dung – Tiến trình lên lớp Hoạ

Bài 03:

GIỚI THIỆU VỀ MÁY TÍNH

I – Mục tiêu

- Học sinh biết khái niệm về hệ thống tin học

- HS biết được cấu trúc chung của các loại máy tính thong qua máy vi tính và

sơ lược về hoạt động của máy

- Biết được máy vi tính điều khiển bằng chương trình

- Biết các thong tin chính về về một lệnh và lệnh là dạng dữ liệu đặc biệt được máy tính lưu trữ và xử lý tương tự như dữ liệu theo nghĩa thong thường

II – Chuẩn bị

1 Giáo viên

- Bảng vẽ trên giấy A1 sơ đồ cấu trúc máy tính để thuyết trình cho HS dể hiểu hơn

- Các dụng cụ như: RAM, đĩa CD, USB, Chuột….(nếu có thể thì chuẩn bị một máy vi tính)

2 Học sinh

Đọc bài trước ở nhà, có thể tìm hiểu các bộ phận của máy trước nếu có máy vi tính ở nhà

III – Phương pháp

Trong bài này, tôi vận dụng một số phương pháp như: phương pháp diễn giảng, đàm thoại gợi mở, đọc sách… Ngoài ra, tôi còn kết hợp một số phương pháp thích hợp khác

IV – Nội dung – Tiến trình lên lớp

1 Kiểm tra bài cũ

Câu 1: Thông tin là gì? Cho 2 ví dụ về thông tin Dữ liệu là gì?

Câu 2: Các hệ đếm nào thường dung trong tin học? Chuyển các số sau từ hệ thập phân sang hệ nhị phân: 08510, 12510

2 Nội dung – Tiến trình lên lớp

Hoạt động của

 Gồm có: Màn

hình, CPU, chuột,

bàn phím,…

 Màn hình để

hiện thị những gì

ta nhập vào, bàn

phím dùng để

nhập dữ liệu, mở

máy vi tính,…

 Kể tên các phận của máy vi tính mà

em biết

 Các bộ phận đó

có những tác dụng

và chức năng như thế nào?

 Để tìm hiểu rõ hơn về những vấn

1 Khái niệm về hệ thống tin học:

Hệ thống tin học dùng để nhập, xử lí, xuất, truyền và lưu trữ thông tin

- Hệ thống tin học gồm 3 thành phần

+ Phần cứng + Phần mềm

+ Sự quản lý và điều khiển của con người

Tuần: 03

Tiết: 05 - 06

 Hệ thống tin

học gồm có 3

thành phần chính:

- Phần cứng

- Phần mềm

-Sự quản lý và

điều khiển của

con người

 Theo em nghĩ

là phần cứng

 Theo em là

phần mềm

đề này, ta tìm hiểu bài 03

 Máy tính bao gồm nhiều thiết bị

Các thiết bị này là các thành phần trong hệ thống tin học

 Em hãy cho biết

hệ thống tin học gồm có các thành phần nào? Kể tên các thành phần đó

 Theo các em thành phần nào là quan trọng nhất?

 Bạn nào có ý kiến khác?

 Nói chung thành phần nào cũng quan trọng xong thành phần thứ 3 là quan trọng nhất bởi vì nếu không

có sự quản lý và điều khiển của con người thì 2 thành phần còn lại trở nên vô dụng

Từ các thành phần trên ta có định

nghĩa: Hệ thống

tin học dùng để nhập, xử lí, xuất, truyền và lưu trữ thông tin

 Hiện nay có rất nhiều loại máy tính nhưng chúng đều

có chung 1 sơ đồ cấu trúc

Bộ nhớ ngoài

Bộ xử lí trung tâm

Bộ điều khiển

Bộ số học logic

Bộ nhớ trong

Thiết

bị vào

Thiết

bị ra

 Bộ xử lý trung

tâm, bộ nhớ

ngoài/trong, thiết

bị vào/ra

 Theo em, bộ

xử lý trung tâm là

quan trọng nhất

 (Treo bảng vẽ

sơ đồ cấu trúc lên bảng): Nhìn vào sơ

đồ, ta thấy cấu trúc máy tính bao gồm các bộ phận nào?

 Theo em bộ phận nào quan trọng nhất?

 Muốn biết rõ hơn, chúng ta tìm hiểu cụ thể từng bộ phận trước tiên là

bộ xử lý trung tâm

2 Sơ đồ cấu trúc của máy vi tính

Vậy cấu trúc chung của máy tính bao gồm: Bộ xử lí trung tâm, bộ nhớ trong, thiết

bị vào/ra, bộ nhớ ngoài

 Bộ điều khiển,

bộ số học/logic

 Căn cứ vào sơ

đồ, bộ xử lý trung tâm gồm các thành phần nào?

3 Bộ xử lý trung tâm (CPU – Central Processing Unit)

- CPU là thành phần quan trọng nhất của máy tính, đó là thiết bị chính thực hiện và điều khiển việc thực hiện chương trình

- Gồm 2 bộ phận chính:

+ Bộ điều khiển CU: điều khiển các bộ phận khác làm việc

+ Bộ số học/logic ALU:

thực hiện cá phép toán số học

và logic

Ngoài ra ta còn có thêm một

số thành phần khác như thanh ghi và bộ nhớ truy cập nhanh

Muốn biết CPU của máy mình đang sử dụng là loại nào, các em nhấp chuột phải vào biểu tượng My

Computer, bảng thuộc tính sẽ xuất hiện

 Bộ nhớ trong còn có tên gọi là

bộ nhớ chính, Là nơi chương trình được đưa vào để thực hiện và là nơi lưu trữ dữ liệu đang được xử lý

 Bộ nhớ trong

4 Bộ nhớ trong (Main Memory)

- Là nơi chương trình được đưa vào để thực hiện và là nơi lưu trữ dữ liệu đang được xử lý

- Gồm 2 phần chính:

+ ROM: chứa chương trình hệ thống thực hiện việc kiểm tra

Muốn biết RAM trong máy mình đang sử dụng có dung lượng bao nhiêu, các em cũng nhấp

 Bộ nhớ trong

có 2 phần: ROM

và RAM

ROM:không mất

dữ liệu khi tắt

máy, RAM: mất

dữ liệu khi tắt

máy

gồm có những phần nào? Phân biệt ROM và RAM

 - Gồm 2 phần chính:

+ ROM: chứa chương trình hệ thống thực hiện việc kiểm tra máy

và tạo sự giao tiếp ban đầu của máy với các chương trình Khi tắt máy,

dữ liệu trong ROM không bị mất đi

+ RAM: là bộ phận

có thể đọc, ghi dữ liệu trong lúc làm việc Khi tắt máy

dữ liệu trong RAM

sẽ bị mất đi

Thông thường RAM có dung lượng 128MB, 256MB

máy và tạo sự giao tiếp ban đầu của máy với các chương trình Khi tắt máy, dữ liệu trong ROM không bị mất đi

+ RAM: là bộ phận có thể đọc, ghi dữ liệu trong lúc làm việc

Khi tắt máy dữ liệu trong RAM sẽ bị mất đi

chuột phải vào biểu tượng My Computer

để quan sát

 USB là thiết bị

có thể lưu trữ

thông tin, có thể

đem đi từ nơi này

đến nơi khác một

cách thật tiện lợi

 Các em có biết USB không? USB

có tác dụng gì?

 Đó là một tong những bộ nhớ ngoài của máy vi tính, ngoài ra còn

có đĩa CD, đĩa cứng, đĩa mềm, dữ liệu ghi ở bộ nhớ ngoài có thể tồn tại

5 Bộ nhớ ngoài (Secondary Memory)

- Dùng để lưu trữ lâu dài dữ liệu và hỗ trợ cho bộ nhớ trong

- Gồm: đĩa cứng, đĩa mềm, đĩa

CD, thiết bị nhớ flash + Đĩa cứng: Tốc độ đọc, ghi rất nhanh

+ Đĩa mềm có đường kính 3,5 inch, dung lượng 1,44 MB +Đĩa CD, thiết bị nhớ flash có dung lượng lớn

 Thiết bị flash

là gì?

ngay cả khi tắt máy

 Thiết bị flash còn gọi là USB, có kích thước nhỏ, dung lượng ngày càng lớn

 Đó là các

phím: F1,F2…

 Các phím chức năng của bàn phím

là những phím nào?

6 Thiết bị vào (Input device)

- Dùng để đưa thông tin vào máy tính

- Gồm: bàn phím, chuột, máy quét, micro, webcam

+ Bàn phím: gồm phím ký tự, phím chức năng

+ Chuột: có thể thay thế một

số thao tác bàn phím

+ Máy quét: đưa văn bản, hình ảnh máy tính

+ Webcam: là camera kỉ thuật số

 Chất lượng màn hình quyết đinh bởi độ phân giải, chế độ màu

7 Thiết bị ra (Output device)

- Dùng đưa dữ liệu trong máy

ra môi trường ngoài

- Gồm: màn hình, máy in, máy chiếu, loa và tai nghe, môđem

 Theo em nghĩ

là biết

 Theo em nghĩ

ta chưa biết được

 Chương trình

là dãy các lệnh

 Ta biết được sơ

đồ cấu trúc của máy, các thành phần của máy, như vậy, các em biết được máy tính hoạt động như thế nào chưa?

 Muốn biết được hay không ta tìm hiểu phần này sẽ

có câu trả lời

 Chương trình là gì?

 Và chỉ cho máy thao tác cần thực hiện

Phần địa chỉ máy lưu trữ các dữ liệu liên quan

8 Hoạt động của máy tính

- Máy tính hoạt động theo chương trình

- Chương trình là một dãy các lệnh -Thông tin của mỗi lệnh gồm:

+ Địa chỉ của lệnh trong bộ nhớ

+ Địa chỉ của lệnh trong bộ nhớ

 Dễ tìm, dễ

quản lý

 Khi đã có lệnh, muốn câu lệnh không bị mất thì các em phải tiến hành thao tác lưu trữ Việc lưu trữ diễn ra theo nguyên lý sau:

* Nguyên lý lưu trữ chương trình:

Lệnh được đưa vào máy tính dưới dạng mã nhị phân

để lưu trữ, xử lý như những dữ liệu khác

 Hoàn thành thao tác lưu trữ, máy tính đã cung cấp cho chương trình đó là một địa chỉ.Công việc đó cũng giống như mỗi nhà đều có số nhà riêng Và điều

đó nhằm mục đích gì?

Hay dễ truy cập

Ta có nguyên lý truy cập sau:

* Nguyên lý truy cập theo địa chỉ:

Việc truy cập dữ liệu trong máy tính được thực hiện thông qua địa chỉ nơi lưu trữ dữ liệu đó

+ Mã của các thao tác

+ Địa chỉ của các ô nhớ liên quan

VD: Lệnh: “+”<a> <b> <t>

cho ta biết “+” là mã thao tác,

<a>,<b>, <t> là địa chỉ nơi lưu trữ, số a,b và kết quả thao tác

“+”

* Nguyên lý lưu trữ chương trình:

Lệnh được đưa vào máy tính dưới dạng mã nhị phân để lưu trữ, xử lý như những dữ liệu khác

* Nguyên lý truy cập theo địa chỉ:

Việc truy cập dữ liệu trong máy tính được thực hiện thông qua địa chỉ nơi lưu trữ dữ liệu đó

 Được quyền

sửa chữa

 Ngôi nhà được cấp số rồi, ta có quyền sửa chữa ngôi nhà đó hay không?

 Tương tự, địa chỉ dữ liệu là cố định nhưng nội dung ghi ở đó có thể thay đổi Khi

xử lý số liệu, máy tính xử lý đồng thời 1 dãy bit (gọi là: từ máy) có độ dài 8,16,32 hay 64 bit

Các bộ phận của máy tính được nối với nhau bởi các dây dẫn gọi là các tuyến (bus)

Tổng hợp các nguyên lý trên ta

có nguyên lý chung sau

* Nguyên lý Phôn Nôi – Man

Mã hoá nhị phân, điều khiển bằng chương trình, lưu trữ chương trình và truy cập theo địa chỉ tạo thành nguyên lý chung gọi là nguyên lý Phôn Nôi – man

* Nguyên lý Phôn Nôi – Man

Mã hoá nhị phân, điều khiển bằng chương trình, lưu trữ chương trình và truy cập theo địa chỉ tạo thành nguyên

lý chung gọi là nguyên lý Phôn Nôi – man

V – Củng cố

 Các thành phần chính của hệ thống tin học

 Sơ đồ cấu trúc chung của máy tính

 Chức năng và các thành phần có trong bộ phận

* Trắc nghiệm:

Câu 1: Dựa vào sơ đồ cấu trúc máy tính, hãy cho biết quá trình xử lí thông tin thực hiện theo quy trình nào trong những quy trình dưới đây:

a Nhập dữ liệu - > Xuất thống tin - > Xuất; Lưu trữ dữ liệu;

b Xuất thông tin - > Xử lí dữ liệu - > Nhận; Lưu trữ dữ liệu;

c Nhập dữ liệu - > Xử lí dữ liệu - > Xuất; Lưu trữ dữ liệu;*

d Tất cả điều sai.

Câu 2: Chức năng nào dưới đây không phải là chức năng của máy tính điện tử?

a Nhận thông tin

b Xử lí thông tin

c Lưu trữ thông tin vào bộ nhớ ngoài

d Đưa thông tin ra màn hình, máy in và các thiết bị ngoại vi khác

e Nhận biết mọi thông tin.*

Câu 3: Phát biểu nào sau đây về RAM là đúng?

a RAM có dung lượng nhỏ hơn ROM

b Thông tin trong RAM sẽ mất đi ki tắt máy.*

c RAM có dung lượng nhỏ hơn đĩa mềm

Câu 4: Phát biểu nào ssau đây về ROM là đúng?

a ROM là bộ nhớ ngoài

b ROM là bộ nhớ trong có thể đọc và ghi dữ liệu

c ROM là bộ nhớ trong chỉ cho phép đọc dữ liệu.*

Duyệt của Tổ trưởng Vĩnh Thuận, 20 tháng 8 năm 2009

Lâm Phước Lành Ngô Hồng Sa