2- Kỹ năng : Bồi dưõng khả năng biết được yêu cầu của một đoạn văn theo cách trình bày trên.. B/ Cách trình bày nội dung đoạn văn : I/ Diễn dịch 1/Thế nào là điễn dịch?. Câu mang ý ch
Trang 1Tuần : 20->22
Tiết : 39->44 CHỦ ĐÈ 5CÁC CÁCH TRÌNH BÀY NỘI DUNG
TRONG MỘT ĐOẠN VĂN ( ÔN LUYỆN )
Soạn : / /2009 Giảng: / /2009
A / Mục tiêu :
1- Kiến thức :
Học sinh nắm được những kiến thức cơ bản về đoạn văn theo các cách diễn dịch, quy
nạp ,móc xích , song hành
2- Kỹ năng :
Bồi dưõng khả năng biết được yêu cầu của một đoạn văn theo cách trình bày trên
Bước đầu tập viết đoạn văn, trình bày theo đúng yêu cầu một đoạn văn
B/ Chuẩn bị : GV : Giáo án, bảng phụ.
HS : Ôn lại các cách trình bày nội dung đã học
C / Hoạt động dạy và học
1/ Ổn định : Điểm danh.
2/ Bài cũ :Nêu lại khái niệm về đoạn văn Có bao nhiêu cách trình bày nội dung
đoạn văn /
3/ Bài mới :Giới thiệu bài
? Thế nào là đoạn văn ?
? Nêu các cách trình bày nội
dung đoạn văn ?
( diễn dịch, quy nạp, móc
xích , song hành )
-Gọi học sinh đọc đoạn văn
và trả lời câu hỏi Đoạn văn
có bao nhiêu câu ? ( 3 câu )
? Tìn câu chủ đề của đoạn
văn ?
( câu 1 )
? Các câu còn lại làm nhiệm
vụ gì ? ( làm rõ nghĩa cho
câu chủ đề )
Đây là cách trình bày nội
dung theu cách diễn dịch
Vậy thế nào là cách trình bày
diễn dịch ?
- HD hs vẽ lươc đồ cách trìng
bày diễn dịch của đoạn văn
trên
- Cho HS làm bài tập
A/ Thế nào là đoạn văn :
Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản, bắt đầu từ chữ viết hoa lùi đầu dòng, kết thúc bằng dáu chấm xuống dòng và thường biểu đạt một ý tương đối hoàn chỉnh Đoạn văn thường do nhiều câu tạo thành
B/ Cách trình bày nội dung đoạn văn : I/ Diễn dịch
1/Thế nào là điễn dịch ?
VD : Thạch Lam thuộc trong số những nhà văn có nhiều cảm hứng trước thiên nhiên Đối với ông, cảnh vật bên ngoài chỉ là cái cớ để khêu gợi thế giới bên trong, thế giới nội tâm , thế giới cảm giác của con người Nhân vật Thạch Lam thường có xu hướng chiếm lĩnh và đồng hoá thiên nhiên trong cảm giác , trong thế giới nội tâm vừa phong phú, vừa tinh tế của mình
2/ Ghi nhớ : D dịch là cách trình bày đi từ ý chung
khái quát đến chi tiết cụ thể làm sáng tỏ ý chung khái quát đó Câu mang ý chung , khái quát đứng trước các câu còn lại với tư cách là câu chủ đề của đoạn
3/Lược đồ cách trình bày diễn dịch :
( 1 )
(2 ) ( 3 )
Trang 2-Gọi HS đọc đoạn văn văn và
trả lời câu hỏi Đoạn văn có
bao nhiêu câu ? ( 4 câu )
? ? Tìn câu chủ đề của đoạn
văn ?( câu 4 )
? Vị trí của câu chủ đề ?( cuối
đoạn )
? Các câu đứng trước câu chủ
đề làm nhiệm vụ gì ? ( trình
bày các ý chi tiết , cụ thểrồi
rút ra ý chung -> câu chủ đề )
Cách trình bày này là quy
nạp
?Vậy thế nào là cách trình
bày quy nạp?
- Cho HS làm bài tập
Gọi học sinh đọc đoạn văn và
trả lời câu hỏi
+Đoạn văn trên có bao nhiêu
câu ? ( 7 câu )
+Câu 3 có từ ngữ nào trùng
lặp với câu 2 không ? ( hoặc
nhắc lại từ ngữ nào ở câu ( 2 )
không ? (Hai đồng bảy (2)
-> Tiền (3)
+Câu 4có từ ngữ được nhắc
lại từ ngữ ở câu 3 với mục
đích bổ sung giải thích không
? ( xuất sưu (4) - sưu (5) )
+Câu cuối của đoạn văn
nhắc lại từ nào ? (Từ sưu )
4 / Luyện tập : + Viết đoạn văn từ 3 đến 5 câu trình bày nội dung theo
cách diễn dịch.và vẽ lược đồ
II/ Quy nạp : 1/Thế nào là quy nạp ?
VD :Nó kết tinh cái đẹp Nó làm bừng nở những cảm xúc Nó toả hương thu hút mọi người đến với nó như ong tìm hoa , như tất cả đám đông đang đứng thành hình vòng cung ở dưới phố kia vây lấy người ca sĩ Tiếng đàn ,tiếng tiếng hát ấy thật kỳ diệu làm sao !
2/ Ghi nhớ : Quy nạp là cách trình bày đi từ các ý chi
tiết , cụ thể rồi rút ta ý chung, khái quát Câu mang ý chung , khái quát đứng sau các câu kia với tư cách là câu cỏu đề của đoạn văn đó
3/Lược đồ cách trình bày quy nạp :
( 1 ) ( 2 ) ( 3 )
( 4 )
4 / Luyện tập : + Viết đoạn văn từ 3 đến 5 câu trình bày nội dung theo cách quy nạp.và vẽ lược đồ
III/ Móc xích : 1/ Thế nào là móc xích ?
VD Ôi trời ơi!Tôi bán cả con lẩn chó và hai gánh khoai mới được hai đồng bảy bạc Tưởng rằng đủ tiền nộp sưu cho chồng thì chồng tôi khỏi bị hành hạ đêm nay Ai ngờ lại còn xuất sưu của ngưới chết nữa ! Khồn nạn thân tôi ! Trời ơi ! Em tôi chết rồi còn phải đóng sưu, hỡ trời ?
(Tắt đèn –Ngô Tất Tố )
+Các câu trong đoạn văn trên đã trình bày ý nọ tiếp ý kia để bổ sung giải thích cho nhau, theo lối ý sau nối tiếp vào ý trước do có các bộ phận trìng lặp trùng lặp
như trên và tất cả đều hướng vào một sự việc chung Đó chính là đoạn văn trình bày theo cách móc xích
Trang 3+Các câu trong đoạn văn
trên cùng hướng về nội dung
nào ? (Việc chị Dậu phải
chạy vạy đẻ nộp sưu cho
chồng nhưng lại thêm xuất
sưu của em chồng đã chết)
+Vậy thế nào là móc xích ?
HS trả lời
Gọi học sinh đọc đoạn văn và
trả lời câu hỏi
+Đoqạn văn trên gồm bao
nhiêu câu ? ( 5 câu )
+ Hãy vẽ lược đồ đoạn văn
trên ?
-Đọc đoạn văn sau và trả lời
câu hỏi
+ Đoạn văn sau đây trình bày
ý theo cách nào ?
+ Vẽ lược đồ đoạn văn văn ở
bài tập 1
+ HD hs làm BT 2
Gọi HS đọc VD
+ Trong đoạn văn có câu nào
mang ý chung , khái quát
không ? ( không)
+ Có chi tiết nào được lặp lại
trong các câu của đoạn văn
không ? ( không )
+ Vậy các ý ( của các câu )
trong đoạn văn này ntn ?
( cùng đu song song với nhau
, không có ý chính,ý phụ, các
2/ Ghi nhớ :
Móc xích là cách trình bày ý nọ tiếp ý kia theo lối ý sau móc nối vào ý trước ( qua những từ cụ thể ) để
bổ sung ,giải thích cho ý trước
3 / Lược đồ cách trình bày móc xích :
VD : Cám tức lắm ,vôi về nhà kể cho mẹ nghe.Mẹ nó xui bắt chim làm thịt ăn Cám về cung sai lính giết chim ăn rồi vứt lông ra vườn Lông chim lại hoá ra haicây xoan đào tươi tốt Vua thấy cây đẹp lấy làm thích,sai mắc võng đào để năm chơi bóng mát
(1) (2 )
(3 )
( 4 )
( 5 )
4 / Luyện tập : 1/ Nhà thơ đau xót vô hạn trước cảnh nước mất nhà tan,
nhân dân chạy giặc hốt hoảng, hoang mang , tan tác Trái tim ông vừa đau xót trước cảnh quê hương bị tàn phá vừa nguồn ngụt lửa căm thù Vừa thất vọng vừa bất bình trước tình cảnh giặc đến mà quân triều đình điđâu
cả để chúng tha hồ cướp phá , đẩy nhân dân vào cảnh đau khổ lầm than Trái tim đang rỉ máu của ông phải chăng còn khắc khoải nỗi chờ mong những bậc anh hùng hào kiệt mau chóng ra tay cứu đời giúp nước ( móc xích )
2/ Viết 1 đoạn văn ngắn có cách trình bày ý theo cách
móc xích ?
Lưu ý : Đoạn văn trình bày ý theo cách móc xích
có thẻ có hoặc không có câu chủ đề
IV/ Song hành : 1/ Khái niệm
VD: Mọi tiếng động trong môi trường đã im bặt từ lâu (2) Nhữngquả đổi trọc nằm gối đầu vào nhau ngủ
im lìm (3)Chỉ có gió và bóng tối vẫn thì thào đi lại (4) Hơi lạnh trên khắp mọi nẻo căm căm
Trang 4ý móc xích vào nhau )
Đó chính là cách trình bày
theo cách song hành
+Thế nào là trình bày theo
cách song hành ?
+ Hướng dẫn HS vẽ lược đồ
cách trình bày song hành
+ Hướng dẫn HS làm bài tập
cách trình bày song hành
2/ Ghi nhớ :
Song hành là cách sắp xếp các ý ngang nhau , không có hiện tượng ý này bao quát ý kia hoặc ý này móc nối ý kia
3 / Lựơc đồ cách trình bày :
Lược đồ trình bày cách song hành đoạn văn trên
(1) (2) (3) (4)
4 / Luyện tập :
1 / Cho biết những đoạn văn sau trình bày nội dung theo cách nào? Vì sao ? Vẽ lược đồ các đoạn văn đó a /
Không có một tâm hồn kỳ diệu như tâm hồn Nguyễn
Du, không có một tài thư kỳ diệu như tài thơ Nguyễn
Du, không thể có truyện kiều Nhưng không có những lầm than , căm giận , khao khát, ước mơ của nhân dân ta trong một thời kỳ lớn tạo ra lịch sử ,không có đời sống văn hoá phong phú và đậm đà tình nghĩa của một dân tộc rất mực tài hoa cũng không có truyện kiều
( Hoài Thanh )
b / Thời gian trôi chảy, trước giậu cây lại nở những
chùm hoa quen thuộc Không khí vào thu se lạnh Trên tầng cao những tiếng kêu của đàn chim tìm về xứ xa để trốn mùa đông giá rét
2 / Viết đoạn văn theo cách song hành với các ý sau :
+ Chiều mùa đông + Bầu trời u ám + Người đi làm về nhà
+ Gió rét
+ Không khí ấm áp của gia đình
4/ Củng cố :
Thế nào là cách trình bày điễn dịch, quy nap,móc xích ,song hành ?
5/ Dăn dò :
Về nhà viết đoạn văn trình bày theo cách : diễn dịch, quy nạp,móc xích, song hành