Chuyên đề 5 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đảng và xâ dựng đảng

QUAN NIỆM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ VAI TRÒ VÀ BẢN CHẤT CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM 1.. - Sự ra đời, vai trò, bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam.- Quan niệm của Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản cầ

HUỲNH THANH LONG: Ủy viên Ban Thường vụ huyện

ủy,

Trưởng Ban Tổ chức Huyện ủy

Tháp mười, ngày 08 tháng 05 năm 2018

I QUAN NIỆM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ VAI TRÒ VÀ BẢN

CHẤT CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

1 Về sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

2 Vai trò của Đảng Cộng Sản Việt Nam

3 Bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

4 Quan niệm về Đảng Cộng sản Việt Nam

- Sự ra đời, vai trò, bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam.

- Quan niệm của Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản cầm quyền

- Tính tất yếu khách quan của công tác xây

dựng, chỉnh đốn Đảng

- Nội dung công tác xây dựng Đảng Cộng sản

Việt Nam

I QUAN NIỆM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ VAI TRÒ

Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam

Bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

Quan niệm

về ĐCS Việt Nam cầm quyền

1 Về sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

- Theo quan điểm của

Lênin, các yếu tố dẫn tới

sự ra đời của Đảng Cộng

sản là sự kết hợp chủ

nghĩa Mác và phong trào

công nhân.

- Theo quan điểm của

Lênin, các yếu tố dẫn tới

sự ra đời của Đảng Cộng

sản là sự kết hợp chủ

nghĩa Mác và phong trào

công nhân.

- Kế thừa, vận dụng quan

điểm của chủ nghĩa Mác

- Lênin vào hoàn cảnh

cụ thể của Việt Nam,

- Sở dĩ Hồ Chí Minh đề cập tới phong trào yêu nước trong sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam:

Một là, phong trào yêu nước có vị trí, vai

trò cực kỳ to lớn trong quá trình phát triển của dân tộc Việt Nam Chủ nghĩa yêu nước là giá trị tinh thần trường tồn trong lịch sử dân tộc Việt Nam và là nhân tố chủ đạo quyết định sự nghiệp chống ngoại xâm của dân tộc ta Phong trào yêu nước có trước phong trào công nhân

Hai là, phong trào công nhân kết hợp được với phong trào yêu nước bởi vì hai phong trào

đó có mục tiêu chung là giải phóng dân tộc, làm cho Việt Nam hoàn toàn độc lập, xây dựng đất nước hùng cường

Ba là, phong trào nông dân kết hợp với phong trào công nhân Giai cấp nông dân là bạn đồng minh tự nhiên của giai cấp công nhân Do điều kiện lịch sử chi phối, giai cấp công nhân Việt

Nam phần lớn đều xuất thân từ nông dân Vì

vậy, giữa phong trào công nhân và phong trào yêu nước có mối quan hệ chặt chẽ với nhau

Giai cấp công nhân và giai cấp nông dân hợp

thành quân chủ lực của cách mạng

Bốn là, phong trào yêu nước của trí

thức Việt Nam là nhân tố quan trọng thức đẩy sự kết hợp các yếu tố cho sự ra đời

Đảng Cộng sản Việt Nam.

Phong trào Xô viết - Nghệ Tĩnh

(1930-2 Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam

- Đảng là đội tiên

phong của giai cấp

công nhân, có khả năng

đoàn kết, lôi kéo tập

hợp lực lượng về phía

cách mạng Đảng hoạt

động vì lợi ích của giai

cấp công nhân, nhân

dân lao động, lợi ích

của toàn thể dân tộc

Việt Nam và lợi ích của

nhân dân tiến bộ trên

thế giới, Đảng không

có lợi ích nào khác

thay thế được, mọi mưu

toan hạ thấp vai trò của

Đảng, xuyên tạc lịch sử

đều đi ngược lại xu thế

phát triển của xã hội Việt

Nam

Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay như thế nào?

Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay như thế nào?

Quan niệm của

- Hồ Chí Minh khẳng định: Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng của giai cấp công nhân, đội tiên phong của giai cấp công nhân, mang bản chất của giai cấp công nhân.

- Quan điểm của

chủ nghĩa Mác -

Lênin: Đảng là đội

tiên phong chiến đấu,

là bộ tham mưu của

giai cấp, là biểu hiện

tập trung của lợi ích,

nguyện vọng, phẩm

chất, trí tuệ của giai

cấp công nhân và của

dân tộc

3 Bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

+ Trong Báo cáo

chính trị tại Đại hội

đại biểu toàn quốc lần

thứ II của Đảng

(2-1951): Trong giai

đoạn này, quyền lợi

của giai cấp công nhân

và nhân dân lao động

và của dân tộc là một

Chính vì Đảng Lao

động VN là Đảng của

giai cấp công nhân và

nhân dân lao động,

cho nên nó phải là

Đảng của dân tộc VN Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của

Đảng (2-1951)

+ Năm 1953:

“ Đảng Lao động là

tổ chức cao nhất của giai cấp cần lao và đại biểu cho lợi ích của dân

tộc Đảng là đảng của giai cấp lao

động, mà cũng là đảng của toàn

dân”

+ Năm 1957, trong

buổi nói chuyện với

Trường Cán bộ Công

đoàn, Bác nhắc: “Đảng

là đội tiên phong của

giai cấp công nhân,

đồng thời cũng là đội

tiên phong của dân tộc”

+ Năm 1961: Đảng ta là đảng của giai cấp, đồng thời cũng là của dân tộc,

không thiên tư thiên vị.

Mặc dù có nhiều cách thể hiện khác nhau,

nhưng quan điểm nhất quán của Chủ tịch Hồ Chí Minh về bản chất giai cấp của Đảng là:

- Hồ Chí Minh khẳng định bản chất giai cấp công nhân của Đảng ta được thể hiện:

+ Dựa trên cơ sở thấy rõ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam.

+ Mục tiêu của Đảng cần đạt tới là chủ nghĩa cộng sản.

+ Đảng tuân thủ một cách nghiêm túc, chặt chẽ nguyên tắc xây dựng đảng kiểu mới của giai cấp vô sản.

Hồ Chí Minh cũng phê phán những quan điểm không đúng như:

+ Không đánh giá đúng vai trò của giai cấp công nhân.

+ Phê phán quan điểm sai trái chỉ chú trọng công nông mà không thấy rõ vai trò to lớn của các giai cấp, tầng lớp khác.

- Mặc dù mang bản chất giai cấp công nhân, nhưng Đảng không những là Đảng của giai

cấp công nhân mà còn là Đảng của nhân dân lao động và của toàn dân tộc

Quan niệm này có ý nghĩa lớn đối với cách mạng Việt Nam, nhân dân Việt Nam coi Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng của chính mình.

- Thành phần của Đảng ngoài công

nhân còn có những người ưu tú trong giai cấp nông dân, trí thức và các thành phần khác.

- Bản chất giai cấp công nhân của Đảng ngày càng được bảo đảm và tăng cường nếu Đảng gắn bó mật thiết với giai cấp

công nhân, nhân dân lao động và toàn thể dân tộc trong mọi thời kỳ cách mạng.

- Sức mạnh của Đảng không chỉ bắt

nguồn từ giai cấp công nhân mà còn bắt nguồn từ các tầng lớp nhân dân lao động khác, vì vậy Đảng phải chú trọng tính

thống nhất giữa yếu tố giai cấp và yếu tố dân tộc.

a) Đảng lãnh đạo nhân dân giành chính

quyền, trở thành Đảng cầm quyền

- Quan niệm của Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của Đảng:

+ Năm 1927, trong tác phẩm “Đường

Cách mệnh” Người khẳng định nhân tố đầu tiên quyết định sự thắng lợi của cách mạng:

“Cách mạng trước hết phải có đảng cách mạng để trong thì vận động tổ chức dân

chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi”.

Tư tưởng trên cũng khẳng định sức

mạnh quần chúng, nhưng đó phải là quần

chúng được giác ngộ, được tổ chức, được

lãnh đạo thì mới trở thành lực lượng to lớn,

và là “gốc của cách mạng”.

+ Khi đã vận động, tổ chức được quần chúng Đảng phải thống nhất được tư

tưởng để từ đó thống nhất được hành

động của quần chúng

Đảng “phải có chủ nghĩa làm cốt”

- chủ nghĩa Mác - Lênin “Bây giờ học

thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa Mác - Lênin”.

Như vậy, tư tưởng nhất quán

Việt Nam phải đi theo chủ nghĩa Mác - Lênin.

- Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cách mạng chân chính, mang bản chất

giai cấp công nhân

Mục đích tôn chỉ của Đảng là “tận

tâm”, “tận lực”, “phụng sự”, và “trung

ngoài lợi ích của giai cấp, của nhân dân

và toàn thể dân tộc Việt Nam, Đảng

không còn lợi ích nào khác

- Với đường lối chính trị đúng đắn, Đảng đã lãnh đạo toàn thể dân tộc giành chính quyền, thành lập nước Việt Nam

Dân chủ cộng hòa Vì vậy Đảng cầm

quyền là nhân tố quyết định mang lại độc lập cho dân tộc, tự do, hạnh phúc cho

nhân dân, phồn vinh cho đất nước, đưa

đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội: Là vai trò và sứ mệnh của Đảng

b) Quan niệm của Hồ Chí Minh về

Đảng cầm quyền

- Khái niệm: “Đảng cầm quyền” là khái niệm dùng trong khoa học chính trị, chỉ một đảng chính trị đại diện

cho một giai cấp đang nắm giữ và

lãnh đạo chính quyền để điều hành, quản lý đất nước nhằm thực hiện lợi ích của giai cấp mình”.

+ Trong tư tưởng Hồ Chí Minh có thể bắt gặp các khái niệm cùng chỉ một hiện tượng

Đảng lãnh đạo xã hội sau khi đã giành được

chính quyền nhà nước: “Đảng nắm quyền”,

“Đảng lãnh đạo chính quyền”, “Đảng cầm

quyền”

Thuật ngữ “Đảng cầm quyền” phản ánh rõ nhất, chính xác nhất vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quá trình cải tạo xã hội cũ thuộc địa nửa phong kiến, xây dựng chế

độ mới, xã hội xã hội chủ nghĩa

+ “Đảng cầm quyền” nhưng bản chất của

Đảng không thay đổi

Với chủ tịch Hồ Chí Minh, “Độc lập - Tự

Do - Hạnh Phúc” là bản chất của chủ nghĩa xã hội Đó là điểm xuất phát để xây dựng Đảng ta xứng đáng với danh hiệu “Đảng cầm quyền”

Mục đích, lý tưởng cao cả không bao giờ thay đổi trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam của Đảng ta là lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân, là phấn đấu cho Tổ quốc hoàn toàn độc lập, cho chủ

nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi trên đất nước ta và trên toàn thế giới Khi trở thành Đảng cầm quyền,

mục đích lý tưởng không những không thay đổi mà còn có thêm những điều kiện và sức mạnh nhằm

hiện thực hóa lý tưởng ấy

- Đảng cầm quyền vừa là người lãnh đạo, vừa là

người đầy tớ trung thành của nhân dân

+ “Người lãnh đạo”: xác định quyền lãnh đạo duy nhất của Đảng đối với toàn bộ xã hội và khi có chính quyền, Đảng lãnh đạo nhà nước

+ Đối tượng lãnh đạo của Đảng là toàn thể nhân dân trong toàn thể dân tộc, nhằm đem lại độc lập cho dân tộc, tự do, ấm no và hạnh phúc cho nhân dân - mà trước hết là nhân dân lao động

Đảng lãnh đạo bằng giáo dục, thuyết phục, nghĩa

là Đảng phải làm cho dân tin, dân phục để dân theo Đồng thời, Đảng phải tổ chức, đoàn kết họ thành một khối thống nhất, bày cách cho dân, hướng dẫn

Đảng lãnh đạo nhà nước một cách toàn diện:

Một là, lãnh đạo xây dựng pháp luật

để quản lý, điều hành xã hội.

Hai là, thường xuyên coi trọng công

tác giáo dục, đào tạo và bồi dưỡng đội

ngũ cán bộ, viên chức hoạt động trong bộ máy nhà nước, luôn bảo đảm cho Nhà

nước thực sự trong sạch, vững mạnh,

thực sự là Nhà nước “của dân, do dân và

vì dân”.

+ Đảng là “ đầy tớ ”: “ đầy tớ ” không phải là “ tôi tớ, tôi đòi, theo đuôi quần chúng ” mà là tận tâm, tận lực phụng

sự nhân dân, đem lại các quyền và lợi ích cho nhân dân.

“ Đầy tớ trung thành ” chỉ trách nhiệm của đảng viên phải biết “khổ trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”, bởi mỗi cán bộ, đảng viên “đều là công bộc của dân”.

Là “đầy tớ trung thành” yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên phải có tri thức khoa học, trình độ chuyên môn nghiệp vụ giỏi, thấm nhuần đạo đức cách mạng: “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, biết tuyên truyền, vận động lôi cuốn quần chúng đi theo Đảng, đưa sự nghiệp cách mạng đến thắng lợi

Với hai quan điểm “người lãnh đạo” và

“người đầy tớ” Hồ Chí Minh đã chỉ ra sự gắn bó thống nhất, quan hệ biện chứng

giữa hai khái niệm, dù ở cương vị nào thì

đó cũng là vì dân Thực hiện tốt cả hai

chức năng trên là điều kiện để Đảng đảm bảo uy tín và năng lực của mình.

- Đảng cầm quyền, dân là chủ

Nghiên cứu kinh nghiệm, lý luận của các

cuộc cách mạng trên thế giới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kết luận: “Cách mạng rồi thì quyền giao cho dân chúng số nhiều, chớ để trong tay một bọn ít người”, tức là quyền lực phải thuộc

II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

3

3 Nội dung

tổ chức sinh

hoạt Đảng Cộng sản Việt Nam

1 Xây dựng Đảng - Quy luật tồn tại và phát triển

của Đảng

Một là, xây dựng Đảng là một nhiệm vụ tất

yếu, thường xuyên để Đảng hoàn thành vai trò

chiến sĩ tiên phong trước giai cấp, dân tộc và nhân dân Xây dựng Đảng được Hồ Chí Minh đặt ra như một nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài

Hai là, Hồ Chí Minh quan niệm, xây dựng,

chỉnh đốn Đảng gắn liền với sự tồn tại của Đảng; còn Đảng, còn hoạt động, còn cần phải tổ chức

xây dựng, chỉnh đốn

Ba là, Hồ Chí Minh lý giải hết sức thuyết phục

về tính tất yếu khách quan của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng dựa trên các căn cứ sau:

www.themegallery.comLOGO

- Xây dựng, chỉnh đốn Đảng bị chế định bởi quá trình

phát triển liên tục của sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo.

- Đối với toàn Đảng, Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ:

+ Đảng sống trong xã hội, là một bộ phận hợp thành

cơ cấu của xã hội; mỗi cán bộ, đảng viên đều chịu ảnh hưởng, tác động của môi trường xã hội, các quan

hệ xã hội, cả cái tốt và cái xấu, cái tích cực và cái tiêu

cực, lạc hậu Dó đó, mỗi cán bộ, đảng viên phải thường xuyên rèn luyện; Đảng phải thường xuyên chú ý đến việc chỉnh đốn Đảng.

+ Trong hoàn cảnh

xã hội thuộc địa nửa

phong kiến, kinh

www.themegallery.comLOGO

- Xây dựng, chỉnh đốn Đảng là cơ hội để mỗi cán

bộ, đảng viên tự rèn luyện, giáo dục và tu dưỡng tốt hơn, hoàn thành các nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó, đặc biệt là giữ được các phẩm chất đạo đức cách mạng tiêu biểu.

- Xây dựng, chỉnh đốn Đảng lại được Hồ Chí Minh coi là công việc càng phải tiến hành thường xuyên

hơn trong điều kiện Đảng trở thành Đảng cầm quyền.

Đại hội lần thứ X của Đảng đã được diễn ra tại Hà Nội với chủ đề:

“Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới,

Phân tích tính tất yếu khách quan

của công tác xây dựng,

chỉnh đốn Đảng?

www.themegallery.comLOGO

2 Nội dung công tác xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam

a) Xây dựng Đảng về tư tưởng, lý luận

a) Xây dựng Đảng về tư tưởng, lý luận

- Trong việc tiếp nhận và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã lưu ý những điểm sau đây:

www.themegallery.comLOGO

Một là, việc học tập, nghiên cứu, tuyên truyền

chủ nghĩa Mác - Lênin phải luôn phù hợp với từng

Bốn là, Đảng ta phải tăng cường đấu tranh để bảo

vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin.

Các Mác (1818 - 1883) V.I.Lênin (1870 - 1924)

www.themegallery.comLOGO

b) Xây dựng Đảng về chính trị

Tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc xây dựng Đảng

về chính trị có nhiều nội dung, bao gồm:

- Xây dựng đường lối chính trị

- Bảo vệ chính trị

- Nâng cao bản lĩnh chính trị

- Xây dựng và thực hiện nghị quyết

- Xây dựng và phát triển hệ tư tưởng chính trị

- Củng cố lập trường chính trị

- Chi bộ là hạt nhân của Đảng: Chi bộ có vai trò rất quan trong là nơi trực tiếp quản lý giáo dục, rèn luyện, tổ chức cho đảng viên thự hiện nhiện vụ người đảng viên

- lả nơi đào tao ra đội ngủ cán bộ có đủ đức, tài, phẩm

www.themegallery.comLOGO

có đạo đức Đạo đức tạo nên uy tín, sức mạnh của Đảng,

giúp Đảng đủ tư cách lãnh đạo, hướng dẫn quần chúng nhân dân Xét về thực chất, đạo đức của Đảng ta là đạo đức mới, đạo đức cách mạng.

Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.

Giáo dục đạo đức cách mạng là một nội dung quan trọng trong việc tu dưỡng, rèn luyện của cán bộ, đảng viên Nó gắn chặt với

cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân dưới mọi hình thức nhằm làm cho Đảng luôn luôn trong sạch.

d) Xây dựng Đảng về đạo đức

Hồ Chí Minh khẳng định: Một Đảng chân chính cách mạng phải có đạo đức Đạo đức tạo nên uy tín, sức mạnh của

Đảng, giúp Đảng đủ tư cách lãnh đạo, hướng dẫn quần chúng nhân dân.

Xét về thực chất, đạo đức của Đảng ta là đạo đức mới, đạo đức cách mạng.

Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.

Giáo dục đạo đức cách mạng là một nội dung quan trọng

trong việc tu dưỡng, rèn luyện của cán bộ, đảng viên Nó gắn chặt với cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân dưới mọi

hình thức nhằm làm cho Đảng luôn luôn trong sạch.