cảnh ngày hè

Mục tiêu bài học Qua bài giảng, giúp HS cảm nhận đợc vẻ đẹp độc đáo của bức tranh ngày hè và tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nớc của Nguyễn Trãi Thấy đợc đặc sắc nghệ

Tiết 38 Đọc văn

cảnh ngày hè

(Bảo kính cảnh giới)

Nguyễn Trãi

Ngày soạn: 14.11.07

Ngày giảng:

Lớp giảng: 10B1,B5

Sĩ số:

A Mục tiêu bài học

Qua bài giảng, giúp HS cảm nhận đợc vẻ đẹp độc đáo của bức tranh ngày hè và tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nớc của Nguyễn Trãi

Thấy đợc đặc sắc nghệ thuật của thơ Nôm Nguyễn Trãi: bình dị, tự nhiên, đan xen câu lục ngôn (sáu chữ) vào bài thơ thất ngôn (bảy chữ)

B Phơng tiện thực hiện

- SGK, SGV

- Thiết kế bài giảng

C Cách thức tiến hành

GV tổ chức giờ giảng kết hợp giữa đọc hiểu, trao đổi, phát vấn và thuyết giảng

D Tiến trình giờ giảng

1 ổn định

2 KTBC

3 GTBM

4 Hoạt động dạy - học

Hoạt động của Thầy và Trò Yêu cầu cần đạt

GV yêu cầu HS đọc tiểu dẫn-> Hãy nêu

những hiểu biết của em về tập thơ “Quốc

âm thi tập”?

HS trả lời GV ghi bảng

GV: với tập thơ này, Nguyễn Trãi là một

trong những ngời đặt nền móng và mở

đ-ờng cho sự phát triển của thơ Tiếng Việt

GV: Quốc âm thi tập phản ánh nội dung

gì?

HS: vẻ đẹp con ngừi nhà thơ

I Khái quát về tập thơ “Quốc âm thi tập“

- Gồm 254 bài thơ, là tập thơ Nôm sớm nhất hiện còn

GV: Tập thơ có gì đáng chú ý về nghệ

thuật?

HS: trả lơid GV ghi bảng

GV: Tập thơ đợc chia làm mấy phần?

HS: 4 phần

- Vô đề: những bài thơ không có tựa đề

- Môn thì lệnh: thời tiết

- Môn hoa mộc: cây cỏ

- Môn cầm thú: thú vật

GV: Hãy cho biết bài thơ đợc trích từ

phần nào của tập thơ “Quốc âm thi tập”?

HS: Vô đề

GV: yêu cầu HS đọc chú giải chân SGK

GV đọc 1 lần sau đó gọi HS đọc lại và

GV nhận xét

Hãy tìm bố cục của bài thơ?

HS đa ra các cách chia, GV chốt lại

GV: Nguyễn Trãi đã cảm nhận cảnh ngày

hè vào hoàn cảnh nh thế nào?

HS: tìm từ ngữ GV ghi bảng

- Nội dung: phản ánh vẻ đẹp của con ngời Nguyễn Trãi: yêu nớc, thơng đan, yêu thiên nhiên, quê hơng, con ngời và cuộc sống

- Nghệ thuật:

+ Thể thơ thất ngôn đờng luật (thuần thục), sáng tạo có khi đa vào 1 số câu lục ngôn

II Văn bản: Cảnh ngày hè

1 Xuất xứ

- Đợc trích từ phần Vô đề của tập “Quốc

âm thi tập”

- Tác phẩm thuộc mục “Bảo kính cảnh giới” ở vị trí số 43

2 Giải nghĩa từ khó

3 Đọc văn bản và bố cục

a Đọc văn bản

b Bố cục

- 2 phần:

+ Phần I: cách cảm nhận cảnh vật của Nguyễn Trãi (6 câu thơ đầu)

+ Phần II: khát vọng về cuộc sống thanh bình và hạnh phúc (2 câu cuối)

4 Đọc - hiểu

a Sáu câu thơ đầu

GV: cảnh vật đợc tác giả đón nhận hiện

lên nh thế nào?

HS: âm thanh, hình ảnh…

GV: cảnh vật hiện lên cuối ngày (bến tịch

dơng) nhng vẫn đầy sức sống

GV: em có nhận xét gì về cách cảm nhận

bức tranh của Nguyễn Trãi?

GV: miêu tả bức tranh với sự sống bên

trong nh có sự đối lập với sự rỗi rãi (ngôn

nhàn mà tâm không nhà)

GV: trong 2 câu cuối tác giả đã thể hiện

tâm trạng của mình qua nghệ thuật gì?

HS: điển tích, điển cố

GV: qua đó thể hiện tâm trạng gì?

HS: mong mỏi của nhà thơ về đất nớc và

nhân dân giàu đủ

- Từ ngữ:

+ Rồi (rỗi rãi) + Hóng mát -> tác giả mở lòng mình đón nhận cảnh vật trong lúc rỗi rãi

- Cảnh vật hiện lên:

+ Hình ảnh:

 Cây hoè lục: đùn đùn-> cây đang phát triển mạnh

 Cây thạch lựu: phun thức đỏ

 Sen hồng: ngát mùi hơng + Hình ảnh:

 Tiếng ve: dắng dỏi, inh ỏi lúc chiều tà

 Lao xao chợ cá: phản ánh rõ sự đông vui

=> Tác giả đã cảm nhận cảnh vật bằng cả thị giác, thính giác, khứu giác và cả ẩn t-ợng tởng tt-ợng -> cảnh có mầu sắc, âm thanh, có ánh sáng

Cảnh vật hiện lên đầy sức sống, đang cựa quây vơn tới

-> miêu tả cảnh mùa hè nhng cũng chính

là để bộc lộ tấm lòng của nhà thơ

b 2 câu cuối

- Sử dụng điển tích, điển cố + Ngu cầm: SGK

+ Đòi:

- Nội dung: nhà thơ mong mỏi cho dân tộc đợc ấm no, hạnh phúc, dân giầu đủ; phản ánh sự đắc ý, niềm vui của tác giả

GV: em có nhận xét gì về câu thơ đầu và

cuối cùng (hình thức)?

HS: chỉ có 6 chữ

GV yêu cầu HS đọc ghi nhớ SGK

tràn đầy trớc cuộc sống giầu đủ, ấm no của nhân dân

Đó là tấm lòng vì nớc vì dân, yêu nớc

th-ơng dân

c Nghệ thuật

- Câu đầu và câu cuối chỉ có 6 tiếng-> âm

điệu của tác phẩm có sự thay đổi

- Nhịp thơ: 2/2/2 đều đặn-> mạnh mẽ-> tình cảm của tác giả

5 Tổng kết

6 Luyện tập

5 Củng cố và dặn dò

Tóm tắt văn bản tự sự