i. Lý do chon đề tài Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng ta đã quyết định trong giai đoạn hiện nay cả nớc đang tiến hành và đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hoá đất nớc, mục tiêu dân giàu nớc mạnh xã hội công bằng văn minh vững bớc đi lên chủ nghĩa xã hội thì giáo dục đợc Đảng ta xác định là: Quốc sách hàng đầu. Nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài. Để hớng tới cái đích ngày nay là: Đào tạo thế hệ trẻ thành những con ngời chủ nghĩa xã hội có đủ tài đủ đức để đa đất nớc ta ngày một đi lên trong mọi lĩnh vực. Xuất phát từ mục đích yêu cầu của sự nghiệp giáo dục đào tạo hiện nay thì đối với học sinh tiêu học nói chung và học sinh lớp 1 nói riêng thông qua các hoạt động trò chơi các em tự chủ động, sáng tạo và phát huy tính tích cực giúp các em học môn toán tốt hơn. Vì các em học sinh tiểu học chủ yếu Học mà chơi, chơi mà học, cho nên khi dạy học ngời giáo viên phải nắm vững phơng pháp và đổi mới phơng pháp dạy học Phat huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh tiểu học là ph- ơng hớng đổi mới phơng pháp dạy và học môn toán ở bậc tiểu học. Một trong những biện pháp chủ yếu để đạt đợc mục đích trên gây cho học sinh hứng thú học tập, tạo niềm tin, niềm vui, bằng cách lôi cuốn các em vào những trò chơi toán học hấp dẫn, phù hợp cho trình độ nhận thức, đặc điểm lứa tuổi các em trong giời học toán, đặc biệt là ở lớp 1. Bản thân là một giáo viên tiêu học tôi nhận thấy: Muốn dạy tốt chơng trình mới nói chung và chơng trình toán 1 nói riêng không những ngời giáo viên phải nắm vững nội dung chơng trình mà còn phải năng động, sáng tạo để vận dụng linh hoạt những phơng pháp, hình thức tổ chức dạy học phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học. Xuất phát từ những lí do trên tôi đã chọn đề tài thiết kế trò chơi góp phần đổi mới phơng pháp dạy học trong giời học toán lớp 1 chơng trình 2000 II. Mục đích nghiên cứu 1. Tìm hiểu hệ thống nội dung, phơng pháp, hình thức tổ chức dạy học toán 1 chơng trình 2000. 2.Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn của giáo viên và học sinh khi thiết kế, sử dụng trò chơi trong giời toán. 3. Nâng cac trình độ chuyên môn nghiệp vụ của bản thân trong quá trình dạy học. 1 III. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt đợc mục đích trên tôi cần thực hiện những nhiệm vụ: 1. Tìm hiểu tầm quan trọng của đổi mới phơng pháp dạy học. 2. Tìm hiểu các quan điểm chỉ đạo đổi mới phơng pháp dạy học nói chung và day toán 1 nói riêng. 3.Tìm hiểu các phơng pháp đổi mới. 4. Tìm hiểu ý nghĩa tác dụng của trò chơi học toán. 5. Tìm hiểu thực trạn dạy học, những thuận lợi, khó khăn của giáo viên và học sinh sử dụng thíêt kế trò chơi học toán. IV. Phơng pháp nghiên cứu 1. Phơng pháp nghiên cứu tài liệu 2. Phơng pháp điều tra, quan sát. 3. Phơng pháp tổng kết kinh nghiêm. Phần nội dung 2 Ch ơng I: Cơ sở lý luận và thực tiễn i. Vai trò của đổi mới ph ơng pháp dạy Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của công cuộc đổi mới đất nớc cần có những con ngời năng động, tự tin. Linh hoạt, sáng tạo, săn sàng thích ứng với điều kiện đổi mới đang diễn ra hàng ngày. Trong khi đó cách dạy truyền thống có sự mất cân đối giữa hoạt động của thầy và hoạt động của trò, có những hạn chế nhất định nh tiếp thu trí thức thụ động, hạn chế phát triển t duy, không bộc lộ và phát triển năng lực cá nhân. Vì vậy cùng với đổi mới nội dung chơng trình thì đổi mới phơng pháp dạy học có vị trí hết sức quan trọng và cần thíêt là việc làm thiết thực góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục. Trong quá trình dạy học nói chung và dạy học toán nói riêng ngời giáo viên là ngời tổ chức, hớng dẫn hoạt động của học sinh, mọi học sinh đều hoạt động học tập để phát triển năng lực cá nhân. Giáo viên tổ chức hớng dẫn học sinh huy động vốn hiểu biết và kinh nghiệm bản thân để học sinh chiếm lĩnh tri thức rồi vận dụng các tri thức đó trong thực hành. Tạo cho học sinh thói quen làm việc tự giác, chủ động, không rập khuôn, máy móc, biết tự đánh giá và đánh giá kết quả học tập của mình, của bạn. Đặc biệt là giúp học sinh có niềm tin, niềm vui trong học tập. Đồng thời tạo điều kiện để học sinh phát huy năng lực sở trờng của mình, biết ứng dụng kiến thức mới trong bài học vào thực tế. Phơng pháp dạy học toán ở tiểu học không loại bỏ phơng pháp dạy học truyền thống mà phải vận dụng một cách hợp lý biết cách lồng ghép giữa phơng pháp cũ và phơng pháp mới thông qua hoạt động học tập của học sinh, từ đố mà thu nhận tri thức mới và rèn luyện kĩ năng mới. Toán lớp 1 là bộ phận không thể thiếu đợc trong chơng trình toán tiểu học. Vì toán lớp 1 vô cùng quan trọng đối với các em bởi các em mới bắt đầu tiếp cận và làm quen với môi trờng học tập, ở tuổi các em học tập và vui chơi còn đan xen với nhau. Thông qua các hoạt động học tập tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh, học sinh biết chủ động phát huy tính tích cực, phát triển nhanh t duy, óc sáng tạo và năng lực của từng cá nhân, từng nhóm qua sự hớng dẫn chỉ đạo của giáo viên. Thầy (cô) là ngời chỉ đạo, trò chủ động tiếp thu và lĩnh hội kiến thức. ở lứa tuổi học sinh tiểu học. Mà đặc biệt là lớp 1 việc sử dụng trò chơi rất phù hợp, bởi các em ở lứa tuổi này họ mà chơi, chơi mà học giáo viên không nên sử dụng một số phơng pháp, hình thức dạy học duy nhất nhằm giúp học sinh chú ý cao, tạo hứng thú học tập. 3 Tuy nhiên việc kết hợp các hình thức dạy học trong giờ lên lớp còn phụ thuộc vào nội dung từng tiết học, đối tợng học sinh Để giờ học đạt kết quả cao thì giáo viên cần lựa chọn một cách linh hoạt, sáng tạo phơng pháp, hình thức tổ chức dạy học để có hiệu quả cao. ii. ý nghĩa tác dụng của trò chơi học toán. Học sinh tiểu học luôn hiếu động ham chơi, thích cái mới lạ, nhng lại chóng chán. Đối với trẻ trò chơi là phát hiện mới, kích thích tính tò mò, muốn tìm hiểu, khám phá. Do vậy quan điểm Thông qua hoạt động vui chơi để tiến hành hoạt động học tập phù hợp với nhà trờng tiểu học. Trong dạy học toán ở tiểu học, đặc biệt là ở lớp 1 các trò chơi học tập có nhiều tác dụng nh: - Giúp học sinh thay đổi loại hình hoạt động trong giờ học, làm cho giờ học bớt căng thẳng, tạo cảm giác thoải mái, học sinh tiếp thu kiến thức nhẹ nhàng, kích thích sự tìm tòi gây hứng thú học tập. - Thông qua trò chơi học sinh biết vận dụng kiến thức năng nổ, kích thích trí t- ởng tợng, trí nhớ tăng cờng khả năng vận dụng trong cuộc sống để thích nghi với điều kiện mới của xã hội. - Ngoài ra thông qua hoạt động trò chơi còn giúp các em phát triển đợc phẩm chất đạo đức nh tính đoàn kết thân ái, lòng trung thực. III. Thực trạng dạy và học Qua dự giời thăm lớp, trao đổi một số kinh nghiệm với các đồng chí giáo viên trong khối I, qua tìm hiểu sách báo, tài liệu, qua kinh nghiệm thực tế giảng dạy ở tr- ờng tôi nhận thấy: Các hình thức tổ chức hoạt động học tập trong giờ toán còn đơn điệu. Việc sử dụng trong dạy học toán cha cao, các trò chơi học tập bố trí cha hợp lý, logích, dẫn đến các em học sinh lớp 1 năm bài học cha cao, nên kết quả học tập của các em có phần dựng tại chỗ. Cha phát huy hết khả năng của mình. Sở dĩ có tình trạng trên là do bản thân mỗi đồng chí giáo viên cha thấy hết ý nghĩa, tác dụng của trò chơi trong giờ học toán. Mà đặc biệt là bản thân tôi khi dạy chơng trình toán lớp 1 cha linh hoạt, ch- a biết lựa chọn các hình thức dạy học phù hợp với nội dung, cha gắn liền hoạt động dạy học với ứng dụng thực tiễn, cha tạo ra duy trì và gây hứng thú tích cực học tập của học sinh. Sau khi trao đổi và thực dạy trên lớp, qua dự giờ thăm lớp và thông qua các chuyên đề thay sách bản thân đã đúc rút đợc kinh nghiệm và bắt đầu chú ý đến việc 4 thiết kế trò chơi trong các giờ học mà đặc biệt là giờ học toán nhằm giúp các em thông qua trò chơi nắm vững kiến thức tốt hơn và nhớ lâu hơn. Về phía học sinh: Đối với các em học sinh lớp 1 nhận thức của các em cha cao đặc biệt là các em còn ham chơi cha chú ý học tập phần nữa một số phụ huynh cha thực sự quan tâm đến con em mình do điều kiện kinh tế, cũng có một số phụ huynh phó mặc con mình cho giáo viên. Từ đó dẫn đến trình độ đại tra của các em có phần hạn chế so với các bạn cùng độ tuổi ở thị xã, thành phố Trò chơi trong giờ học toán tạo hứng thú cho các em, giúp các em yêu thích, say mê môn học nhng nếu không đợc sử dụng thích hợp, thờng xuyên thì thao tác của các em bỡ ngỡ, lúng túng. Từ nhu cầu thực tế đặt ra tôi nhận thấy việc thiết kế trò chơi góp phần đổi mới phơng pháp dạy học, nâng cao chất lợng dạy học, môn toán nói chung và đặc biết toán 1 nói riêng là rất cần thiết. Ch ơng II : Thiết kế trò chơi học toán lớp 1 i. Nguyên tắc thiết kế. 1. Nguyên tắc vừa sức dẽ thực hiện: - Mỗi trò chơi phải cũng cố đợc một nội dung toán học cụ thể trong chơng trình ( Có thể là kiến thức trọng tâm của một bài, hoặc kiến thức hệ thống, tổng hợp của một chơng). Toán 1 đợc chia thành 4 mạch kiến thức: Số học và yếu tố các đại số, đại lợng và do đại lợng, hình học, về giải toán có lời vặn. Các trò chơi đợc xây dựng từ các dạng bài tập có chọn lọc của các tiết học có trong 4 mạch kiến thức trên nhng có thể mang những cái tên gợi cảm gây hứng thú, góp phần cũng cố và hệ thống kiến thức. - Các trò chơi phải gúp học sinh rèn luyện kỹ năng toán học, phát huy trí tuệ, óc phân tích, t duy sáng tạo. - Trò chơi phải phù hợp với quỹ thời gian ( sử dụng trong tiết học từ 5 đến 10 phút) thích hợp với môi trờng học tập. - Trò chơi có sức hấp dẫn, thu hút đợc sự tham gia của học sinh, tạo không khí vui vẻ thoải mái. - Trò chơi cần phải gần gũi sát thực, phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh lớp 1. Tổ chức trò chơi không quá cầu kì phức tạp. 2. Nguyên tắc khai thác và thực hành. 5 - Sử dụng triệt để yêu cầu, nội dung kiến thức cơ bản cũng nh đồ dùng, phơng tiện có sẵn của môn học ( ở th viện đồ dùng của giáo viên và học sinh) - Các đồ dùng tự làm đợc giáo viên khai thác từ những vật liệu gần gũi ở xung quanh ( từ các phế liệu nh vỏ hộp bánh, đầu gỗ, nứa, bìa giấy.) sao cho đồ dùng vừa đảm bảo tính khoa học, tính giáo dục, tính thẫm mỹ nhng ít tốn kém. - Từ nguyên tắc trên tôi đã căn cứ vào thời gian, mục đích yêu cầu ở mỗi tiết học cũng nh đối tợng học sinh, môi trờng học tập của các em để thiết kế trò chơi. - Từ phạm vi nghiên cứu cha rộng, trình độ nghiên cứu còn hạn chế, tôi đã mạnh dạn đa ra một số trò chơi có thể sử dụng trong giờ học toán lớp 1. ii. Các trò chơi học toán: A. Trò chơi có nội dung số học và yếu tố đại số: + Trò chơi 1: Xếp hạng thứ 4. - Mục đích trò chơi: Giúp học sinh cũng cố cách so sánh và sắp xếp các số theo thứ tự từ bé đến lớn và ngợc lai. - Rèn luyện khả năng nhanh nhẹn, linh hoạt. - Thời gian chơi: 5phút - Chuẩn bị chơ1: giáo viên chuẩn bị 2 lá cờ hiệu (cờ giấy nhỏ, 2 lá cờ có mẫu khác nhau). - Mỗi đội 8 mảnh bìa, trong mỗi bìa có ghi các số (kích thớc mảnh bìa 10 x 15 em) Ví dụ: Tiết 1: số 8 Bài tập 3 - trang 31 (SGK) sắp xếp các số theo thứ tự khi tổ chức trò chơi giáo viên chuẩn bị các tấm bìa ghi các số: 2 4 1 5 8 6 7 3 + Chọn đội chơi: Mỗi đội 8 em, các em tự đặt tên cho đội minh. + Cách chơi: Hai đội trởng lên nhân và phát biển cho mỗi bạn ở đội mình. Giáo viên yêu cầu 2 đội quan sát tự so sánh các số vừa nhân đợc của nhóm trong vòng 1 2 phút. Quy ớc: Khi cô hô lệnh và giơ 2 lá cơ trên tay cô về 2 phía (sang ngang) yêu câù các em nghe, giơ biển cao và xếp hàng ngang điểm mốc bắt đầu từ cô giáo. Khi cô đa hai lá cơ song song về phía trớc các em tập hợp theo hàng dọc. - Giáo viên bắt đầu hô các cách khác nhau nh: Tập hợp theo thứ tự từ bé đến lớn, Tập hợp theo thứ tự từ lớn đến bé sau khi học sinh thực hiện: 6 Ban th ký ghi kết quả và tổng kết điểm. Mỗi lần xếp hàng đúng thứ tự, xếp nhanh, không ồn ào ghi 10 điểm, không thẳng hàng không cho điểm tối đa. Đội nào xếp sai không ghi điểm. Sau 5 phút kết thúc trò chơi, đội nào nhiều điểm sẽ thắng cuộc, tuyên dơng. - Trò chơi có thể sử dụng trong rất nhiều tiết học. Ví dụ ở tiết thứ 16, 17, 19, 21 trong vở bài tập toán 1 tập 1. Sau 2, 3 lần xếp hàng có thể đổi biển của các em trong đội hoặc cho em khác thay thế rồi tiếp tục chơi. + Trò chơi 2:Kết bạn - Mục đích: Rèn luyện, cũng cố kỹ năng tính nhẫm nhanh các số các phép tính cộng, trừ (các số từ 1 đến 10, các số tròn chục ) - Luyện tác phong nhanh nhẹn, luyện tinh mắt. + Chuẩn bị chơi: Giáo viên chuẩn bị một số tấm thể hình chữ nhật (từ 10 đến 12 thẻ) có kích thớc 10 x 15 em có dây đeo. Mỗi tấm thẻ đều ghi một phát tính hoặc kết quả tơng ứng với phép tính. Ví dụ: tiết 94: Cộng các số tròn chục. (Trang 129 SGK toán 1) Bài 2 Giáo viên chuẩn bị nội dung ghi thẻ nh sau: * Thời gian chơi: Từ 5 đến 7 phút. * Cách chơi: Học sinh xung phong lên rút thẻ của mình sau đó tất cả đội chơi tập hợp thành vòng tròn, các em đeo thẻ trớc ngực, mỗi em tự quan sát nội dung ghi trong thẻ của mình, của bạn, tính nhẫm kết quả hoặc tìm phét tính tơng ứng với kết quả ghi trên thẻ của mình. Yêu cầu cả đội vừa lặc cò cò vừa hát và vỗ tay cùng cả lớp Lặc lò cò cho giò nó khoẻ, đi xen kẻ cho nó khoẻ cái giò Khi giáo viên bất ngờ hô tim bạn!tìm bạn! các em phải nhanh chóng tìm đợc bạn đeo thẻ có kết quả hoặc phép tính tơng ứng với kết quả, phép tính ghi trên thẻ mình đeo. Những ai tìm đúng, tìm nhanh hơn 7 40 + 30 50 + 10 20 + 2o20 + 2o 70 + 20 70 20 + 2o30 + 5o 80 60 20 + 2o10 + 10 40 20 20 + 2o90 bạn mình nhất thì đợc ghi điểm 10. Bạn nào tìm sai thì phải tính nhẫm lại để tìm đúng bạn minh. Sau một lợt, giáo viên có thể đổi biển lộn để các em tiếp tục chơi hoặc nhóm khác chơi. (Trò chơi có thể sử dụng tơng tự ở tiết 95, tiết 96, tiết 97 SGK toán1) B. Trò chơi có nội dung về đại lợng, đo đại lợng. * Trò chơi 1: Tìm đờng đi đúng + Mục đích chơi: Cũng cố biểu tợng về thời gian. + Chuẩn bị: Phiếu học tập có vẽ mô hình đồng hồ và thời gian tơng ứng. Ví dụ: tiết 124: luyện tập ( bài 1 trang 167 SGK toán 1) Giáo viến chuẩn bị phiếu có nội dung nh hình vẽ. * Nối đồng hồ với chỉ số đúng: * Cách chơi: Chia lớp thành các nhóm nhỏ (có thể mỗi bàn là một nhóm). Giáo viên phát phiếu cho học sinh thảo luận và nối theo mẫu. Các nhóm thi đua nhau xem nhóm nào nối đúng và nhanh nhất. Sau 3 đến 4 phút yêu cầu các nhóm dừng bút, giáo viên chữa bài trên bảng phụ. Các nhóm đổi chéo phiếu tự đánh giá chấm điểm, nhóm nào nối đúng tất cả nhóm đó đợc 10 điểm. Nhóm nào nối còn chậm, cha đúng không cho điểm. Thông qua các nhóm, nhóm nào đợc nhiều điểm nhất thì nhóm đó thắng cuộc. Nếu các đội cùng tìm và nối đúng, nối nhanh, đẹp nhất thì nhóm đó thắng cuộc và tuyên dơng. C. Trò chơi cũng cố về nội dung hình học. * Trò chơi: Nhận diện hình. + Mục đích chơi: Giúp học sinh cũng cố kĩ năng nhận diện một số hình học cơ bản nh: Hình vuông, hình tròn, hình tam giác. 8 2 giờ 3 giờ6 giờ 9 giờ + Chuẩn bị: - Giáo viên dùng 2 tờ giấy Roki kẽ sẵn một số hình vuông, hình tròn, hình tam giác. (ở nhiều vị trí khác nhau). - Học sinh: Chuẩn bị but dạ, phấn màu, - Giáo viên chuẩn bị nh sau: 1. Tô màu vào các hình: Cùng hình dạng thì tô cùng một màu: Cách chơi: Chia lớp thành 3 nhóm: Nhóm 1: Tô hình vuông Nhóm 2: Tô hình tròn Nhóm3 : Tô hình tam giác Mỗi nhóm cử 3 bạn đại diện chơi. Các bạn còn lại làm cổ động viên cho mỗi đội. Khi giáo viên bắt đầu thì bạn thứ nhất của nhóm lên nhận diện, chon và tô vào 1 hình của nhóm mình sau đó chạy xuống chuyền phấn hoặc vỗ vào tay bạn thứ 2,bạn thứ 2 lên chon và tô màu vào hình thứ 2 của nhóm mình. Sau 5 phút thì dừng lại. - Học sinh chơi xong: Các bạn cổ động viên và giáo viên đánh giá, thống kê điểm. Chọn và tô màu đúng tất cả các hình 10 điểm. Nếu đội nào tô cha đẹp trừ đi 1 điểm. Đội có điểm nhiều hơn sẽ thắng cuộc, cả lớp cùng vỗ tay, tuyên tơng. + Trò chơi 2: Ai nhanh? Ai đúng. - Mục đích: Cũng cố cách xác định điểm và đoạn thẳng. Rèn luyện kỹ năng nhanh mắt, phát huy óc sáng tạo. - Chuẩn bị: Giáo viên: Giấy to kẽ sănc hình vuông, hình tam giác. Học sinh: bút màu. 9 - Cách chơi: Chơi thi đua theo cặp (2 em ngồi 1 bàn): - Giáo viên phát phiếu cho từng cặp ( ghi tên mình) nh sau: Ví dụ 1: Tiết 69: Điểm đoạn thẳng. Bài tập 3 trang 95 SGK toán 1 Mỗi hình vẽ dói đây có bao nhiêu đoạn thẳng? A B N D C M P - Học sinh từng cặp thảo luận, từng cặp điền kết quả tìm đợc vào phiếu - Sau đó từng cặp đổi phiếu cho nhau, quan sát và tự đánh giá cho điểm. - Phiếu nào trình bày đẹp, nhanh thì đợc điểm 10, phiếu nào bẩn thì trừ 1 điểm. Sau khi học sinh nhận xét xong, giáo viên kết luận tuyên dơng lớp học. D. trò chơi về giải toán có lời vặn: + Trò chơi: Vợt chớng ngại vật Chinh phục đỉnh cao. + Mục đích yêu cầu: Rèn kỹ năng giải các bài toán có lời vặn trực tiếp và đơn giản. + Chuẩn bị: Giáo viên Chuẩn bị 2 tờ giấy rôkito (hoặc 2 bảng phụ). Có vẽ sẵn cắt hình tợng trng gắn hoa hoặc túi đựng đề toán mà hai đội cần giải nh: Đề 2 Đề 2 Đề 1 Đề 1 Đội Thỏ Xám Đội Gấu trắng Ví dụ: Giải toán có lời văn (tiếp theo) - Các đề toán đợc sử dụng trong tiếp 109 trang 40 Vở bài tập toán tập 2 lớp 1 10 . học. 2. Tìm hiểu các quan điểm chỉ đạo đổi mới phơng pháp dạy học nói chung và day toán 1 nói riêng. 3.Tìm hiểu các phơng pháp đổi mới. 4. Tìm hiểu ý nghĩa