Mục tiêu của luận văn là hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về dự toán chi NSNN cấp huyện. Phân tích, đánh giá thực trạng công tác lập dự toán chi NSNN tại huyện Tu Mơ Rông tỉnh Kon Tum. Đề xuất những giải pháp nhằm củng cố và hoàn thiện công tác lập dự toán chi NSNN tại huyện Tu Mơ Rông tỉnh Kon Tum trong thời gian tới.
Trang 1TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN
Mã số: 60.34.03.01
Kon Tum - 2019
Trang 2Công trình được hoàn thành tại
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN
Người hướng dẫn KH: PGS.TS Trần Đình Khôi Nguyên
Phản biện 1: PGS.TS Đoàn Ngọc Phi Anh
Phản biện 2: PGS.TS Võ Văn Nhị
Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Kế toán họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 9 tháng 3 năm 2019
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng
- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Dự toán chi NSNN là bản dự trù về các khoản chi ngân sách theo các chỉ tiêu xác định được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc triển khai thực hiện chi NSNN hàng năm
Công tác lập dự toán chi NSNN ở cấp huyện là nội dung quan trọng để đảm bảo mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước
về tài chính ở cấp huyện Việc thực hiện tốt công tác lập dự toán chi NSNN là một trong những điều kiện để thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ của mình trong sự nghiệp xây dựng và phát triển của địa phương
Ngân sách huyện là một bộ phận cấu thành của NSNN và là công cụ để chính quyền cấp huyện thực hiện các chức năng, nhiệm
vụ, quyền hạn trong quá trình quản lý KT-XH, quốc phòng - an ninh tại địa phương Tuy nhiên hiện nay, quá trình quản lý Ngân sách các cấp, trong đó có cấp huyện vẫn còn tồn tại một số hạn chế nhất định, chưa đáp ứng được yêu cầu mà Luật NSNN đặt ra Trong bối cảnh chung đó, thực tế tại huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum công tác lập
dự toán chi NSNN tuy đã có những bước phát triển nhưng vẫn còn tồn tại những vấn đề bất cập: Công tác lập dự toán chi Ngân sách mặc dù đã đáp ứng cơ bản các yêu cầu của mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn song hiệu quả ở một số lĩnh vực cụ thể chưa cao Từ việc nhận thức được sự cần thiết của công tác lập
dự toán chi NSNN và từ yêu cầu đổi mới công tác quản lý ngân sách
tại huyện Tu Mơ Rông nên tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu: "Hoàn
thiện công tác lập dự toán chi NSNN tại huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum” Nhằm góp phần thực hiện tốt kế hoạch phát triển KT-
Trang 4XH là vấn đề cấp thiết, có ý nghĩa quan trọng cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn đang đặt ra hiện nay
2 Mục tiêu nghiên cứu
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về dự toán chi NSNN cấp huyện
- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác lập dự toán chi NSNN tại huyện Tu Mơ Rông tỉnh Kon Tum
- Đề xuất những giải pháp nhằm củng cố và hoàn thiện công tác lập dự toán chi NSNN tại huyện Tu Mơ Rông tỉnh Kon Tum trong thời gian tới
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu các vấn đề liên quan đến quy trình lập dự toán chi NSNN tại huyện Tu Mơ Rông
Phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu và đánh
giá thực trạng công tác lập dự toán Ngân sách cấp huyện tại huyện
Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum
- Thời gian: Các số liệu minh họa là số liệu dự toán chi ngân sách năm 2018 tại huyện Tu Mơ Rông tỉnh Kon Tum
4 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này, tác giả đã sử dụng phương pháp chuyên gia để giải quyết mục tiêu nghiên cứu Tác giả tiến hành phỏng vấn; quan sát, thu thập tài liệu; phân tích, tổng hợp các số liệu thu thập được Những phân tích chuyên gia được áp dụng để phát hiện ra các vấn đề trong công tác lập dự toán ngân sách tại huyện Tu
Mơ Rông tỉnh Kon Tum
5 Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm ba chương:
Trang 5Chương 1: Một số vấn đề lý luận về lập dự toán chi NSNN cấp huyện
Chương 2: Thực trạng công tác lập dự toán chi NSNN tại huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum
Chương 3: Các giải pháp hoàn thiện lập dự toán NSNN tại huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum
6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu
NSNN nói chung và ngân sách cấp huyện nói riêng được coi
là huyết mạch của nền kinh tế một quốc gia cũng như từng địa phương Để Ngân sách được sử dụng một cách có hiệu quả, ngay từ bước lập dự toán từ đơn vị cơ sở cho đến các đơn vị cấp trên phải được thực hiện một cách nghiêm ngặt, có hệ thống, trên nguyên tắc tiết kiệm Thực tế cho thấy có tương đối nhiều các nghiên cứu về việc lập dự toán, được các tác giả đi trước nghiên cứu và đề xuất phương án hoàn thiện như:
Đề tài “Hoàn thiện công tác lập, phân bổ và giao dự toán
NSĐP trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi” của tác giả Nguyễn Thị Hồng
Phúc (2014) tập trung nghiên cứu những vấn đề về công tác lập, phân bổ và giao dự toán NSĐP trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi từ năm
2010 đến năm 2012 Thông qua phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, nghiên cứu lý thuyết, vận dụng các văn bản quy phạm pháp luật, khảo sát tình hình thực tế, thu thập tài liệu, phân tích thống kê và các phương pháp so sánh đối chiếu, suy luận Tuy nhiên, việc lập dự toán NSĐP trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi lại chưa sát với thực tế thực hiện, số dự toán chi được lập nhiều và số thu ít đi so với khả năng của đơn vị; tiêu chí và định mức phân bổ ngân sách trong một số lĩnh vực chưa phù hợp, việc lập, phân bổ và giao dự toán chưa bám sát quy hoạch phát triển KT-XH, còn dàn trải và chưa chú
Trang 6trọng đến kết quả đầu ra
Tác giả Nguyễn Quốc Anh (2015) với đề tài “Quản lý NSNN
tại huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh” tập trung trả lời câu hỏi: Thực
trạng của công tác quản lý NSNN tại địa bàn huyện Đức Thọ thời gian qua thế nào và giải pháp cơ bản nào để hoàn thiện công tác quản
lý NSNN tại huyện Đức Thọ thời gian tới Luận văn đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận về quản lý NSNN nói chung và quản lý ngân sách cấp huyện nói riêng, thực hiện việc phân tích, đánh giá tương đối đầy đủ thực trạng công tác quản lý NSNN trên địa bàn huyện Đức Thọ, chỉ ra những kết quả đạt được, mặt hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề ra những quan điểm và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý NSNN trên địa bàn huyện Đức Thọ trong thời gian tới
Tác giả Phạm Thị Lan Anh (2017) với đề tài “Hoàn thiện
công tác lập, phân bổ và giao dự toán NSĐP cho ngân sách quận, huyện tại Sở Tài chính thành phố Đà Nẵng” đã nghiên cứu về
NSNN và nội dung quản lý nhà nước, những nhân tố ảnh hưởng đến công tác lập, phân bổ và giao dự toán NSĐP cho ngân sách quận, huyện tại Sở Tài chính thành phố Đà Nẵng, thực trạng về công tác thực hiện dự toán NSĐP nói chung và ngân sách cấp quận, huyện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, để từ đó tác giả đề ra những khuyến nghị cấp thiết giúp hoàn thiện công tác lập, phân bổ và giao dự toán NSĐP cho ngân sách quận, huyện tại Sở Tài chính thành phố Đà Nẵng
Đề tài “Hoàn thiện công tác lập, phân bổ và giao dự toán
NSĐP trên địa bàn tỉnh Bình Định” của tác giả Huỳnh Nguyên Ngọc
(2014) nghiên cứu, đánh giá về thực trạng công tác lập, phân bổ và giao dự toán NSĐP tại tỉnh Bình Định giai đoạn 2008 - 2012, đồng
Trang 7thời dựa trên cơ lý luận và nghiên cứu thực tiễn, tác giả đã chỉ ra những điểm còn hạn chế và nguyên nhân của nó
Các luận văn đã tập trung nghiên cứu dự toán chi NSĐP dựa trên cơ sở lý luận về lập dự toán NSĐP, trong đó có ngân sách cấp huyện để từ đó đánh giá được thực trạng công tác lập dự toán tại địa phương nghiên cứu Tuy nhiên, các nghiên cứu trên vẫn chưa đi sâu phân tích nội dung lập dự toán chi NSĐP, quy trình và phương pháp lập dự toán chi Tính đến hiện nay vẫn chưa có một đề tài nghiên cứu nào tập trung nghiên cứu vào công tác lập dự toán chi tại huyện Tu
Mơ Rông, tỉnh Kon Tum Vì vậy, thông qua nghiên cứu này, tác giả muốn tìm hiểu và nghiên cứu kỹ hơn về thực trạng công tác lập dự toán chi NSNN tại huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum Để từ đó có thể đề xuất một số giải pháp phù hợp với thực tế để nâng cao chất lượng, hoàn thiện công tác lập dự toán chi NSNN tại huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum
Trang 8CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ LẬP DỰ TOÁN CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
1.1 KHÁI NIỆM, VAI TRÕ DỰ TOÁN CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
1.1.1 Khái niệm dự toán chi NSNN
NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” [Luật NSNN số 83/2015/QH13, tr3]
1.1.2 Vai trò dự toán chi NSNN
Thứ nhất, NSNN đảm bảo nguồn tài chính đáp ứng cho việc
thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước trong từng thời gian cụ thể theo quy định của pháp luật
Thứ hai, NSNN là công cụ tài chính quan trọng được Nhà
nước sử dụng để điều tiết vĩ mô nền kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội
Thứ ba, NSNN có vai trò chủ đạo trong hệ thống tài chính
quốc gia, là công cụ kiểm tra, giám sát các hoạt động KT-XH
1.1.3 Phân loại chi ngân sách cấp huyện
a Phân loại chi NSNN cấp huyện
Phân loại chi NSNN cấp huyện làm tăng tính chủ động, tích cực của chính quyền địa phương để phục vụ quản lý ngân sách đúng quy định, tiết kiệm và hiệu quả
b Phân loại theo tính chất của khoản chi ngân sách
c Phân loại chi NSNN cấp huyện theo theo lĩnh vực
d Phân loại theo trách nhiệm trong quản lý chi tiêu ngân sách
Trang 9e Phân loại theo nội dung kinh tế
f Phân loại theo chương trình, dự án cấp quốc gia, địa phương
1.1.4 Yêu cầu của lập dự toán chi NS cấp huyện
Dự toán chi Ngân sách cấp huyện được lập phải bám sát mục tiêu, nhiệm vụ phát triển KT-XH của quốc gia và địa phương trong năm và cả giai đoạn; kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia, kế hoạch đầu tư công trung hạn hàng năm và cả giai đoạn 2016-2020
1.2 LẬP DỰ TOÁN CHI NGÂN SÁCH CẤP HUYỆN
1.2.1 Căn cứ lập dự toán chi ngân sách cấp huyện
Thứ nhất, căn cứ vào nhiệm vụ phát triển KT-XH và bảo đảm
quốc phòng, an ninh trên địa bàn
Thứ hai, căn cứ vào chính sách, chế độ thu ngân sách; định
mức phân bổ ngân sách, chế độ, tiêu chuẩn định mức chi ngân sách
do cấp có thẩm quyền quy định
Thứ ba, căn cứ vào các quy định trong việc phân cấp nguồn
thu, nhiệm vụ chi NSNN
Thứ tư, căn cứ vào Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc
xây dựng kế hoạch phát triển KT-XH và dự toán ngân sách năm sau; các Thông tư, Văn bản hướng dẫn của Bộ Ban ngành và các đơn vị
có liên quan
Thứ năm, căn cứ vào số kiểm tra dự toán thu, chi NSNN do Bộ
Tài chính thông báo và số kiểm tra dự toán chi đầu tư phát triển do
Bộ Kế hoạch và Đầu tư thông báo cho các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; UBND cấp trên thông báo số kiểm tra cho các đơn vị trực thuộc và UBND cấp dưới
Trang 10Thứ sáu, căn cứ vào tình hình thực hiện ngân sách các năm
trước
1.2.2 Phương pháp lập dự toán chi ngân sách cấp huyện
a Phương pháp tiếp cận từ trên xuống
b Phương pháp tiếp cận từ dưới lên
1.2.3 Quy trình lập dự toán chi NSNN cấp huyện
a Hướng dẫn giao số và kiểm tra
Hằng năm, dựa vào Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc quy định xây dựng kế hoạch phát triển KT-XHi và dự toán ngân sách cho năm kế hoạch, các yêu cầu về nội dung và thời hạn lập dự toán
từ cơ quan quản lý cấp trên, cơ quan cấp huyện có thẩm quyền và UBND cấp huyện hướng dẫn, thông báo số kiểm tra cho các đơn vị trực thuộc và UBND cấp xã trên địa bàn để tiến hành lập dự toán chi đúng quy định
b Xây dựng dự toán chi NSNN cấp huyện cho các cơ quan nhà nước và tổng hợp từ dưới lên để lập dự toán NSNN
Ban Tài chính xã lập dự toán chi ngân sách xã và báo cáo
UBND xã, xin ý kiến phòng Tài chính huyện trước khi trình HĐND
cấp xã xem xét thông qua
Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện tiến hành xem xét dự
toán ngân sách của các đơn vị trực thuộc và dự toán thu trên địa bàn
do cơ quan thuế lập, lập dự toán và phương án phân bổ ngân sách cấp huyện; Tổng hợp, lập dự toán chi ngân sách huyện, tổng hợp dự toán chi bằng nguồn kinh phí ủy quyền của ngân sách cấp trên (nếu có); báo cáo UBND huyện; xin ý kiến Sở Tài chính, Sở kế hoạch và
Đầu tư trước khi trình HĐND cấp huyện quyết định
c Giao dự toán cho các đơn vị
- Hàng năm Thủ tướng ban hành Chỉ thị về việc xây dựng kế
Trang 11hoạch phát triển KT-XH kèm theo dự toán NSNN; Bộ Tài chính ban hành Thông tư hướng dẫn lập dự toán NSNN; Chỉ thị của UBND tỉnh về việc xây dựng kế hoạch phát triển KT-XH, dự toán NSNN; Hướng dẫn việc xây dựng dự toán NSNN của Sở Tài chính
- Trên cơ đó các huyện tiến hành tổng hợp báo cáo tình hình thực hiện dự toán NSNN năm hiện tại, đề xuất dự toán năm kế hoạch
- Sở Tài chính căn cứ vào tình hình thực tế và khả năng của NSNN năm kế hoạch để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định NSNN cho các đơn vị dự toán và các huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh
- Sau khi được UBND tỉnh giao dự toán NSNN, Phòng Tài chính - Kế hoạch tổng hợp, tham mưu trình HĐND ra Nghị quyết, UBND huyện ra Quyết định giao dự toán ngân sách trên địa bàn huyện cho các cơ quan, đơn vị và UBND các xã triển khai thực hiện
1.2.4 Nội dung dự toán chi ngân sách cấp huyện:
a Xây dựng dự toán chi ĐTPT:
b Xây dựng dự toán chi thường xuyên:
c Xây dựng dự toán chi thực hiện các CTMTQG, CTMT:
d Lập dự toán tạo nguồn cải cách tiền lương:
e Bố trí dự phòng NSNN:
Trang 12KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Trong chương một, tác giả đã đề cập đến một số cơ sở lý luận về lập dự toán chi NSNN cấp huyện Luận văn tập trung nghiên cứu về các phương pháp lập dự toán chi ngân sách cấp huyện, quy trình lập dự toán chi NSNN cấp huyện bao gồm ba bước là hướng dẫn giao số và kiểm tra, xây dựng dự toán chi Ngân sách cấp huyện cho các cơ quan Nhà nước và tổng hợp từ dưới lên để lập dự toán NSNN cuối cùng là giao dự toán cho các đơn vị
Dự toán NSNN cấp huyện được lập dựa trên cơ sở chỉ thị Thủ tướng Chính phủ, văn bản hướng dẫn của Bộ Kế hoạch và Đầu
tư, Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính Chỉ thị của UBND tỉnh, văn bản hướng dẫn của Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và đầu tư Chỉ thị của UBND huyện, văn bản hưởng dẫn của Phòng Tài chính- Kế hoạch huyện, các đơn vị tổ chức thức hiện theo hướng dẫn
Trang 13CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC LẬP DỰ TOÁN CHI NSNN TẠI
HUYỆN TU MƠ RÔNG, TỈNH KON TUM
2.1 CƠ CẤU, ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ - XÃ HỘI HUYỆN TU MƠ RÔNG, TỈNH KON TUM
2.1.1 Đặc điểm KT-XH của huyện:
2.2 QUY TRÌNH LẬP DỰ TOÁN CHI NSNN TẠI HUYỆN TU
MƠ RÔNG, TỈNH KON TUM
2.2.1 Tại các đơn vị dự toán
Các đơn vị sử dụng NSNN lập dự toán chi thường xuyên đúng tính chất nguồn kinh phí, triệt để tiết kiệm Các đơn vị dự toán trên địa bàn huyện thực hiện quá trình lập dự toán theo quy trình sau:
Sơ đồ 2.2 Quy trình lập dự toán ngân sách cấp huyện tại các đơn vị
dự toán
Trang 14Bước 1: Các đơn vị tổng hợp dự toán theo mẫu biểu và
chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định
Bước 2: Sau khi hoàn tất các đơn vị nộp hồ sơ dự toán tại
phòng Tài chính-Kế hoạch huyện để tổng hợp, tiến hành xem xét dự toán ngân sách của các đơn vị trực thuộc, lập dự toán và phương án phân bổ ngân sách cấp huyện; Tổng hợp, lập dự toán chi ngân sách huyện, tổng hợp dự toán chi bằng nguồn kinh phí ủy quyền của ngân sách cấp trên; báo cáo UBND huyện; và xin ý kiến Sở Tài chính, Sở
kế hoạch và Đầu tư trước khi trình HĐND huyện quyết định
Bước 3: Lập dự toán chi tiết trình cơ quan có thẩm quyền
phê duyệt để triển khai thực hiện
2.2.2 Tại Phòng Tài chính - Kế hoạch
Bước 1: Phòng Tài chính - Kế hoạch tiếp nhận hồ sơ, căn cứ
vào Quyết định, định mức được HĐND - UBND tỉnh giao để thảo luận với các đơn vị sử dụng ngân sách và thống nhất số liệu xây dựng dự toán của các đơn vị
Bước 2: Phòng Tài chính - Kế hoạch tổng hợp số liệu, lập dự
toán theo các biểu mẫu quy định tại Luật NSNN, Nghị định của Chính phủ, Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính và các Sở, ban ngành của tỉnh tổng hợp trình UBND huyện xem xét
Bước 3: Sau khi có Quyết định giao dự toán của UBND tỉnh,
UBND huyện thống nhất số liệu trình HĐND huyện phê duyệt dự toán chi, Ban KT-XH của HĐND huyện sẽ có Báo cáo thẩm tra về việc lập và phân bổ dự toán NSNN trên địa bàn huyện
Bước 4: Căn cứ Nghị quyết HĐND huyện, UBND huyện
giao dự toán cho các đơn vị
Sau khi HĐND huyện phê chuẩn dự toán NSĐP, trên cơ sở
đó UBND huyện giao Phòng Tài chính - Kế hoạch tổng hợp, dự thảo