ĐỀ CƯƠNG LỊCH sử HÌNH THÀNH và PHÁT TRIỂN TPHCM

đề cương ôn tập Lịch sử hình thành và phát triển TPHCM.Nội dung chuẩn nhất. Đã kiểm định Câu 1. Quá trình khẩn hoang, lập ấp và thiết lập chủ quyền của người Việt trên vùng đất Sài Gòn? Hãy trình bày suy nghĩ và nhận thức của bản thân về vấn đề này? Câu 2. Phân tích, chứng minh truyền thống yêu nước, cách mạng kiên cường của nhân dân thành phố HCM? Câu 3. Phân tích chứng minh truyền thống năng động, sáng tạo của nhân dân TPHCM trong lịch sử hình thành và phát triển thành phố.

ĐỀ CƯƠNG LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TPHCM

Câu 1 Quá trình khẩn hoang, lập ấp và thiết lập chủ quyền của người Việt trên vùng đất Sài Gòn?

Cách nay khoảng 7500 năm đến 8000 năm, vùng đất Đồng Nai-Bến Nghé về cơ bản là một vùng hoang vắng Cư trú đầu tiên ở đây là các dân tộc thiểu số như: Stiêng,

Mạ, Chơro, Kơho, M’nông…Bên cạnh đó còn có một bộ phận cư dân Khmer sống rải rác trên các giồng đất cao hiện nay đang sống rải rác ở Đông Nam Bộ và Tây Nguyên Cư dân bản địa Sài Gòn cư trú thưa thớt và rải rác ở nhiều nơi trên một địa bàn rất rộng, bao gồm cả Đông – Tây Nam bộ: Sài Gòn, Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh, Đồng Nai, Long An, Tiền Giang…

Từ thế kỉ I đến thế kỉ VII: Đồng Nai – Bến Nghé chịu ảnh hưởng, chi phối bởi quốc gia Phù Nam và nằm trong vùng tranh chấp giữa quốc gia Phù Nam và quốc gia Lâm Ấp (Cham Pa) Vương quốc Phù Nam phát triển kinh tế nông nghiệp và đẩy mạnh phát triển kinh tế thương mại trên đường biển ( thông qua Thương cảng Óc Eo) Phù Nam giao lưu trao đổi hàng hóa với Trung Hoa, đảo Java, Mã Lai, Thái Lan đến Ấn Độ

và tận Trung Á Nền văn hóa Óc Eo của Phù Nam ảnh hưởng đến những vùng lân cận trong đó có lưu vực Đồng Nai, Bến Nghé

Từ thế kỉ VII đến thế kỉ XVI, Đồng Nai – Bến Nghé chịu ảnh hưởng, tác động một cách tương đối bởi quốc gia Chân Lạp Do sự can thiệp của Xiêm nên triều đình Chân Lạp bị chia rẽ và quốc gia này bước vào thời kỳ suy vong không đủ sức quản lý vùng đất phía Tây Các cuộc chiến tranh thôn tính lẫn nhau giữa các quốc gia phong kiến diễn ra triền miên, dai dẵng đã tác động tiêu cực đến vùng đất SG Cho đến cuối thế kỉ XVI, không có bộ máy Nhà nước, thiết chế xã hội nào được thiết lập ở Đồng Nai – Bến Nghé Vùng đất này cũng chưa chính thức sáp nhập vào lãnh thổ quốc gia nào Trong suốt 17 thế kỉ, do chịu sự ảnh hưởng, tranh chấp của các quốc gia ở phía Nam bán đảo Trung Ấn, cộng đồng dân cư bản địa SG bước vào thời kì tan rã cơ cấu cộng đồng tộc người Họ rút dần lên hướng Bắc, vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên Số còn lại ở SG cư trú rải rác trên một số gò giồng đất cao Cảnh quan nơi đây lúc ấy phần lớn là rừng rậm, đầm lầy, ao hồ, sông nước, thú dữ Cộng đồng dân cư bản địa đang trong quá trình tan rã và “ thiên di” Thiết chế chính trị chưa rõ ràng, sự phân định chủ quyền lãnh thổ còn rất mờ nhạt và hầu như chưa có một chính quyền, nền hành chính của một quốc gia phong kiến nào được thiết lập ở vùng đất SG Cuối thế kỷ XVI, những lưu dân từ vùng Thuận Quảng tiến hành những bước đầu tiên trong công cuộc khai hoang, lập làng ở vùng Mô Xoài (Bà Rịa), Đồng Nai Vào khoảng nửa cuối thế kỉ XVI trở đi, những nhóm lưu dân người Việt đầu tiên đến Đồng Nai- Bến Nghé lập nghiệp và sống xen kẽ với cư dân bản địa Phần lớn họ thuộc tầng lớp bình dân, quan lại từ Đàng Trong và một số vùng Đàng Ngoài vượt biển, đặt chân lên đất Đồng Nai – Bến Nghé, tiến hành công cuộc khai hoang, lập ấp, mở mnag

bờ cõi và phát triển kinh tế - xã hội Người Việt đến đây vì kinh tế, họ đi tìm vùng đất mới để làm ăn, sinh sống tạo dựng sự nghiệp Cho đến nửa cuối thế kỷ XVII, hoạt động chuyển cư tới vùng đất này đã trở thành một “làn sóng mạnh mẽ” Từ một vùng đất rộng bao la dưới sự cai quản lỏng lẻo của chính quyền Chân Lạp, với bàn tay của những lưu dân người Việt, vùng đồng bằng phương Nam được “tái khai phá, tái định cư” trở nên trù phú, đầy sức sống

Năm 1620, vua Chân Lạp là Chey Chetta II xin cưới con gái chúa Nguyễn Phúc Nguyên là Ngọc Vạn Được chúa Sãi đồng ý, mối quan hệ thông gia được xác lập Vua Chey Chetta II phong Ngọc Vạn làm hoàng hậu Somdach Từ đó, Chân Lạp có được sự giúp đỡ về quân sự của chính quyền Đàng Trong chống lại sức ép từ Xiêm La Ngược lại, dưới sự “bảo trợ” của hoàng hậu Somdach, nhiều người Việt được đảm trách những chức

vụ quan trọng trong triều đình Chân Lạp cùng với nhiều người khác được lập hãng xưởng

và buôn bán gần kinh đô Oudong Năm 1623, với sự can thiệp của bà, vua Chey Chetta II đồng ý cho chúa Nguyễn lập một đồn thuế tại Prey Kôr (tức Sài Gòn)

Khi cuộc chiến tranh với Đàng Ngoài kết thúc (năm 1672), chúa Nguyễn tích cực đẩy mạnh quá trình mở rộng lãnh thổ theo hướng Nam Không chỉ khuyến khích dân ta, chúa Nguyễn còn tận dụng lực lượng người nước ngoài Đại Nam thực lục tiền biên có ghi sự kiện Kỷ Mùi năm thứ 31 (năm 1679), tướng cũ nhà Minh là Dương Ngạn Địch và Trần Thượng Xuyên đem hơn 3.000 quân và hơn 50 chiến thuyền đến cửa biển Tư Dung và

Đà Nẵng xin thần phục Chúa Nguyễn đã tiếp nhận và lệnh cho đến khai khẩn vùng Đông Phố (tên cũ của Gia Định) Năm 1679, Chúa Nguyễn lập đồn dinh Tân Mỹ ở Sài Gòn Như vậy, qua ngót một thế kỉ ( từ cuối thế kỉ XVI đến cuối thế kỉ XVII), người Việt đến khai hoang, mở đất Đồng Nai – Bến Nghé, sau đó các Chúa Nguyễn đến xây dựng cơ sở lập chính quyền Cuối thế kỉ XVII, SG đã “ chín mùi” cho sự ra đời một bộ máy nhà nước, đơn vị hành chính

Những làng, ấp được thiết lập ngày một nhiều, dân cư ngày một đông nhưng tổ chức còn tự phát, chưa được quy củ Trước tình hình đó, năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu đã

có một quyết định mang tính lịch sử đó là sai Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh (còn gọi là Nguyễn Hữu Kính) kinh lược đất Chân Lạp, dựng dinh Trấn Biên (tức Biên Hòa-Đồng Nai ngày nay) và dinh Phiên Trấn (tức Sài Gòn-Gia Định) Việc lập dinh trấn đã mang lại thành quả to lớn Như Đại Nam thực lục tiền biên ghi nhận “mở rộng đất được nghìn dặm, với hơn 4 vạn hộ Thiết lập xã, thôn, phường, ấp, phân chia giới phận, khai khẩn ruộng nương, định lệnh thuế tô dung, làm sổ đinh điền Người Thanh đến buôn bán ở Trấn Biên được lập thành xã Thanh Hà; ở Phiên Trấn, lập thành xã Minh Hương Từ đó, người Thanh ở lại buôn bán đều trở thành dân hộ của ta”

Có thể nói, “làng nước đi trước” dường như là đặc điểm chung cho công cuộc khẩn hoang vùng đất Nam bộ Sự kiện năm 1698 đã chính thức xác lập bộ máy hành chính của các chúa Nguyễn để cai quản vùng Đồng Nai-Gia Định Năm 1698 chính thức được lấy làm năm “khai sinh” của Đồng Nai, Sài Gòn với tư cách là cương vực, là đơn vị hành chính thuộc quốc gia Đại Việt

Hãy trình bày suy nghĩ và nhận thức của bản thân về vấn đề này?

Qua quá trình khẩn hoang, lập ấp và thiết lập chủ quyền của người Việt trên vùng đất SG đã mở ra cho tôi những suy nghĩ và nhận thức về vấn đề này

1.Ý thức mở mang bờ cõi

Do sự can thiệp của Xiêm nên triều đình Chân Lạp bị chia rẽ và quốc gia này bước vào thời kỳ suy vong không đủ sức quản lý vùng đất phía Tây Các cuộc chiến tranh thôn tính lẫn nhau giữa các quốc gia phong kiến diễn ra triền miên, dai dẵng đã tác động tiêu cực đến vùng đất SG Trong suốt 17 thế kỉ, do chịu sự ảnh hưởng, tranh chấp của các quốc gia ở phía Nam bán đảo Trung Ấn, cộng đồng dân cư bản địa SG bước vào thời kì tan rã cơ cấu cộng đồng tộc người Cuối thế kỷ XVI, những lưu dân từ vùng Thuận Quảng tiến hành những bước đầu tiên trong công cuộc khai hoang, lập làng ở vùng Mô Xoài (Bà Rịa), Đồng Nai Vào khoảng nửa cuối thế kỉ XVI trở đi, những nhóm lưu dân người Việt đầu tiên đến Đồng Nai- Bến Nghé lập nghiệp và sống xen kẽ với cư dân bản địa Mục đích chủ yếu là vì kinh tế Họ đi tìm vùng đất mới để làm ăn, sinh sống, tạo dựng cơ nghiệp mới Những người dân đã dần ý thức được việc mở mang bờ cõi Tìm ra những hướng đi mới, ánh sáng mới cho cuộc sống của bản thân Vì một cuộc sống mới tốt hơn, con người đã lưu dân đến đây để khai phá, sinh sống, lập nghiệp và phát triển vùng đất này ngày càng đông đúc Đây là tiền đề, yếu tố quan trọng cho các chúa Nguyễn sau này lập nên chính quyền, mở mang bờ cõi đất nước Cuối thế kỉ 17, SG đã ‘ chín mùi’ cho ra đời một bộ máy nhà nước, đơn vị hành chính

2.Ý chí và lòng quyết tâm khai phá vùng đất SG

SG là 1 trong những nơi các nhóm lưu dân người Việt đến cư trú đầu tiên Từ những ngày mới khai hoang, nơi đây được xem là “ đất lành chim đậu” Mọi người dân

đã tận dụng địa thế thuận lợi của vùng đất này để sinh sống, lập ra nhiều phố xá, buôn bán sầm uất Mục đích của bản thân vào SG vì kinh tế, họ tìm đến vùng đất mới để an cư lập nghiệp Từ mục tiêu đó họ đã thể hiện ý chí, lòng quyết tâm đến SG và khai phá vùng đất này.Ở cuối thế kỉ 17, sau khi lập phủ Gia Định, SG trở thành trung tâm chính trị, một chiến lũy quân sự Ngoại thương giao nối với các quốc gia phát triển, bến cảng ngày càng

mở rộng mua bán với nước ngoài Để thay đổi cuộc sống của chính mình, các cư dân người Việt đã từng bước khai phá, mở đường, lập ấp, xây phố xá, bến cảng… Cũng từ

đó, người dân đến đây sinh sống nhiều hơn, kinh tế phát triển và cuộc sống được ấm no hơn

=> Hôm nay, TPHCM đã là một trong những trung tâm lớn của của cả miền và cả nước nói chung về tất cả mọi mặt Mỗi người dân chúng ta cảm thấy tự hào vì ý chí và lòng quyết tâm vượt qua mọi thử thách của những người dân Việt đầu tiên đã đến đây gầy dựng và phát triển TP như ngày hôm nay

3 SG – TPHCM là thành quả của lao động

Con người đến đất Đồng Nai Bến Nghé ngày càng đông làm thay đổi diện mạo trên vùng đất này Thành quả lao động của họ qua hơn nửa thế kỉ đã đưa SG từ một vùng hoang sơ trở thành nơi có kinh tế xã hội phát triển, điều này được thể hiện qua những mốc lịch sử Quá trình khẩn hoang của vùng đất SG, người dân đi trước nhà nước theo sau, yếu tố kinh tế có trước thiết chế chính trị có sau SG phát triển về mọi mặt: khoa học

kĩ thuật, kinh tế, văn hóa – giáo dục…

- Về kinh tế: SG là nơi đầu tiên tiếp thu khoa học kĩ thuật phương Tây TP đi trước cả nước về chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát huy tiềm năng, thế mạnh, vị trí và vai trò của 1 trung tâm của cả miền TP đi đầu cả nước về việc phát triển các mô hình mới làm điển hình trở thành mô hình chung cho cả nước Kinh tế tăng trưởng liên tục, nhịp độ ngày càng cao, đời sống vật chất tinh thần của người dân được cải thiện

- Về văn hóa- giáo dục:là nơi chữ quốc ngữ ra đời đầu tiên, là trung tâm truyền bá chữ quốc ngữ, là trung tâm giáo dục đào tạo nhân tài của cả miền

= > Sự phồn vinh của TPHCM hôm nay, tất cả là nhờ sự cần cù lao động của người dân trong các thể hệ trước Họ đã đem đến cho chúng ta một TP hiện đại, phát triển , khẳng định vị trí và vai trò là trung tâm nhiều mặt của cả nước và trở thành đô thị đặc biệt

4/ Suy nghĩ, tình cảm của bản thân

SG đón nhận vào mình những đứa con từ khắp mọi miền tổ quốc về đây học tập, làm việc và sinh sống Nếu bạn vừa đến đây, chắc hẳn bạn sẽ cảm thấy vô cùng ngột ngạt với nhịp sống đô thị này SG đông đúc quá, SG ồn ào quá,…thế mà khi đã quen dần, khi thành phố lắng đọng lại, bạn sẽ cảm thấy thiếu cái sự nhộn nhịp riêng biệt của nó Tôi yêu cái cách mà người SG hiếu khách, yêu từng con đường ngoằn ngèo khó nhớ Yêu sự tập trung và tráng lệ của SG lúc về đêm, tôi yêu tất cả những gì thuộc về thành phố này

dù là những điều nhỏ nhặt nhất SG chân thành lắm, nếu bạn yêu nó, thì chắc chắn nó sẽ chẳng làm bạn thất vọng Đối với ai đã từng 1 lần đến với thành phố này, sẽ không bao giờ quên được cái sự hào nhoáng bên ngoài mà SG mang lại, nhưng hơn hết, sự đọng lại sâu sắc trong lòng mỗi người là cái tình mà chẳng nơi nào có được Dù là phát triển như thế, nhưng đối với ai đã gắn bó với SG thật lâu, sẽ thấy rằng bên trong sự phát triển mỗi ngày ấy, vẫn là 1 SG thật xưa cổ, thật mộc mạc, bình dị SG dũng cảm lắm, nó đứng đó chứng kiến, nó gánh lên mình đầy đủ những vết thương chiến tranh Ấy vậy mà dù chiến tranh tới cách mấy, SG vẫn rất phát triển như 1 ngôi sao rực sáng trong bầu trời đêm tăm tối Bạn sẽ không cảm nhận được hết sự thu hút, quyết rũ của thành phố này nếu như không thử 1 lần cùng hòa mình vào nó Mỗi buổi sáng ra công viên nghe tiếng chim hót, nghe tiếng gió thổi, nhìn những cụ già tập dưỡng sinh, nhìn dòng người qua lại SG náo nhiệt là thế, vậy mà vẫn luôn có những khoảng trời yên bình của riêng mình Tối đến, SG như khoác lên mình 1 chiếc áo mới, lộng lẫy và hiện đại vô cùng Tôi khuyên bạn hãy thử

1 lần dành thời gian ban đêm của mình, tìm 1 cây cầu thật cao, đứng len đấy và ngắn nhìn

SG xinh đẹp 1 cách thật kỹ và thật chậm, để sau này khi đâu đó rời thành phố bạn sẽ thấy thật nhớ nơi này Thứ làm cho tôi lưu luyến nhất mỗi khi xa SG chính là ẩm thực, chưa nơi nào đối với tôi mà ẩm thực lại phong phú và độc đáo như nơi này, bạn sẽ phải không

lo mình sẽ bị đói hoặc hết biết ăn gì khi ở đây đâu, tôi chắc rằng những món ăn của SG sẽ làm hài lòng cả những thực khách khó tính nhất Khoảng thời gian đầu tôi bước vào đại học, mỗi lần tôi phải chen chúc và dòng người đang kẹt xe, cảm giác thật khó chịu, ấy vậy mà hôm nào đi học không kẹt xe lại cảm thấy nhớ, tôi chợt nghĩ rằng có phải chính những điều đó đã tạo nên 1 Sg thật riêng biệt Hoặc có lẽ vì tôi quá yêu thành phố này nên dù có cảm thấy khó chịu cũng hóa thành yêu thương SG thơ mộng như vậy, chẳng trách lại là đề tài của biết bao nhà văn, nhạc sỹ Để nói về SG thì có lẽ sẽ chẳng bao giờ hết, vì SG trong tôi ngày càng thay đổi, ngày càng phát triển hơn, và với tôi tình yêu dành cho SG cũng ngày một lớn hơn Nếu bạn hỏi tôi SG có phải là thành phố phát triển nhất

không thì tôi sẽ trả lời là không, nhưng nếu bạn hỏi nơi nào đáng sống nhất thì chắc chắn tôi sẽ trả lời là Sài Gòn

5.Hành động của bản thân

Hiện nay, có một số thanh niên nói chung, sinh viên nói riêng chạy theo lối sống thực dụng, sống không có định hướng, thiếu lý tưởng, hoài bão, chạy theo những trào lưu

bề nổi, sống hời hợt và thiếu trách nhiệm Họ chỉ biết đến bản thân, sống hưởng thụ và quên đi cống hiến, quên đi những năm tháng ông cha ta đã đổ bao xương máu xuống vùng đất này.Cần phải phê phán, lên án và thức tỉnh ý thức của họ không để phí hoài tuổi trẻ, thôi thúc, nhắc nhở ý thức, trách nhiệm đối vói cộng đồng Là một sinh viên, hơn nữa là SV HVCB, trước hết chúng em phải có lòng tự hào, hết mình vì màu áo xanh tình nguyện ý thức dốc công sức vào việc xây dựng TP văn minh, hiện đại, nghĩa tình Thực hiện an toàn giao thông, giữ gìn mỹ quan đô thị, chúng em cần phối hợp với Đoàn TN trong việc tuyên truyền, giáo dục ý thức người dân, xây dựng tuyến đường điểm, tuyến kênh xanh, sạch ,đẹp; thực hiện tiết kiệm, tham gia các khóa thực tập kỹ năng mềm Các công trình thanh niên được thực hiện bằng trái tim giàu lòng nhân ái, truyền thống của dân tộc lá lành dùm lá rách Các bạn sinh viên trên địa bàn thành phố đã huy động lực lượng, gây quỹ giúp đồng bào lũ lụt ở miền trung, thăm hỏi động viên các em nhỏ khuyết tật, giúp đỡ các gia đình khó khăn, Màu áo xanh ấy đến với những vùng đất xa xôi, hẻo lánh qua chiến dịch “mùa hè xanh”, “hoa phượng đỏ”,…

=> Những việc làm, hành động thiết thực ấy, tuổi trẻ TP.HCM nói chung và HVCB nói riêng đã đóng góp sức lực và trí lực của mình để xây dựng thành phố ngày càng giàu đẹp, xứng đáng là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, xứng đáng là “hòn ngọc Viễn Đông”

Câu 2 Phân tích, chứng minh truyền thống yêu nước, cách mạng kiên cường của nhân dân thành phố HCM?

Lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc ta đã hình thành một truyền thống yêu nước quý báu Bác Hồ từng nói: “ Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó

là truyền thống quý báu của dân tộc ta Từ xưa đến nay mỗi khi Tổ Quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm khó khăn nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước” Và đó cũng là bước

đệm để nhân dân cả nước nói chung và nhân dân SG đấu tranh kiên cường để xây dựng

một thành phố phát triển như hôm nay

Qua các thời kì từ thời chúa Nguyễn đến thời chống thực dân Pháp và đế quốc

Mỹ, nhân dân ta đã kiên cường đấu tranh chống giặc ngoại xâm Thời chúa Nguyễn năm

1772, nhân dân đã đánh bại được quân Xiêm xâm lược và tiến hành quy hoạch Sài Gòn Đến năm 1859, Quân Pháp chiếm tỉnh Gia Định, mở rộng đánh chiếm các tỉnh xung quanh, thôn tính Nam kỳ Nhân dân Sài gòn và khắp Nam kỳ đứng lên chống Pháp với tinh thần yêu nước cao độ, trong buổi đầu chống Pháp đã nổi lên những nhân vật tiêu biểu trên các lĩnh vực Chính trị có Hồ Huân Nghiệp, quân sự có Trương Định, văn chương có Nguyễn Đình Chiểu,… Cuộc kháng chiến anh dũng của nhân dân ta trong buổi đầu thực dân Pháp đánh chiếm Gia Định, Nam kỳ đã mở đầu cho phong trào chống Pháp, về sau hình thành nên hào khí anh hùng bất khuất trên vùng đất mới: “hào khí Đồng Nai – Bến nghé” Ngày 5/6/1862, triều Nguyễn kí Hoà ước Nhâm Tuất gia 3 tỉnh

miền Đông Nam kỳ cho Pháp và ra lệnh bãi binh, từ năm 1862 đến khi Đảng ra đời 1930 nhân dân Sài Gòn và Nam kỳ liên tục đứng lên đấu tranh chống Pháp xâm lược Các cuộc khởi nghĩa của nhân dân cuối thế kỉ XIX- đầu thế kỉ XX tiêu biểu là: Cuộc khởi nghĩa

của Trương Định giữa năm 1862, Cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Ánh Thủ, cuộc khởi

nghĩa này thuộc phong trào Cần Vương Cuộc khởi nghĩa 18 thôn vườn trầu do Phan Văn

Hớn và Nguyễn Văn Hóa lãnh đạo (8/2/1885, Cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Hữu trí trong những năm 1930 – 1916 Phong trào “ Hội kín” chống Pháp ở SG… Các cuộc khởi nghĩa

lần lượt nổ ra mong muốn đánh đuổi bọn thực dân của nhân dân ta diễn ra quyết liệt Tiếp đến là phong trào đấu tranh của nhân dân Sài Gòn những năm trước khi Đảng Công Sản

Việt Nam ra đời Các cuộc đấu tranh diễn ra sôi nổi, mang tính quần chúng rộng lớn với

những đặc điểm, hình thức, nội dung phong phú, đa dạng,… Trong quá trình Pháp xâm lược Việt Nam, Sài Gòn phải hai lần chứng kiến triều đình Huế ký hòa ước với Pháp Lần thứ nhất, 5/6/1862 hòa ước Nhâm Tuất mà theo đó triều đình Huế phải cắt nhường cho Pháp Biên Hòa, GĐ, Định Tường Lần thứ hai 15/3/1874, hòa ước Giáp Tuất chính thức nhường cho Pháp 6 tỉnh Nam Kỳ Nam Kỳ từ đó đã bị cắt khỏi lãnh thổ Việt Nam trở thành một phần lãnh thổ hải ngoại của Pháp Người dân Sài Gòn nói riêng và người Nam

Kỳ nói chung hiểu rõ thân phận là dân của một nước nô lệ Và dòng máu dân tộc Việt Nam vẫn trào dâng trong huyết quản và con tim yêu nước của họ Chính vì vậy, vừa được vuốt ve với chiêu bài " bảo hộ" vừa ở giữa vòng kìm kẹp, người dân Sài Gòn vẫn kiên cường bất khuất nổ ra các cuộc khởi nghĩa đấu tranh, giành độc lập liên tiếp Nổi bật nhất

là phong trào công nhân diễn ra mạnh mẽ, lan rộng ra trở thành “lá cờ đầu”, tấm gương cho nhân dân cả nước đứng lên đấu tranh

+ Khởi nghĩa 18 thôn vườn trầu Mười tám thôn vườn trầu nay thuộc vườn trầu của Huyện Hoc Môn, TPHCM Đây nguyên là một vùng hiểm yếu, có nhiều rừng rậm, mãnh

hổ thường bắt người nên tục ngữ có câu " dữ như cọp vườn trầu "

+4/8/1925, cuộc bãi công của hơn 1000 công nhân Bason do Tôn Đức Thắng lãnh đạo đã giành thắng lợi Đây là thắng lợi lớn của nhân dân SG- GĐ, trở thành tấm gương cho nhân dân cả nước trước khi Đảng ra đời

Cùng với niềm vui thắng lợi ấy từ khi Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời Các cuộc đấu

tranh của nhân dân ta chuyển biến sâu sắc, từ tự phát sang tự giác, có tổ chức, có kỹ luật, liên kết chặt chẽ giữa thành thị và nông thôn, giữa phong trào công nhân và nông dân, tri thức, giữa đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang Phong trào có quy mô ngày càng lớn, tính chính trị ngày càng cao, quần chúng tham gia đông đảo Sài Gòn trở thành trung tâm dẫn dắt phong trào đấu tranh cách mạng của cả nước Ý chí cách mạng kiên cường của nhân dân ta được khẳng định qua các phong trào:

Phong trào công nhân và nông dân trong những năm 1930-1931,cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới ảnh hưởng đến kinh tế Nam Kỳ và Sài Gòn chủ yếu là hàng xuất khẩu gạo và cao su Giá gạo và cao su tuột giảm thảm hại lớn cho nông dân điêu đứng ,

không trả nợ cho địa chủ Địa chủ không thể trả nợ cho ngân hàng Trong tình cảnh kinh

tế trầm trọng như thế thì phong trào công nhân lại có một bước phát triển mới với nhiều cuộc đình công mang tính cách mạng và giác ngộ chính trị Sài Gòn từ lúc có đảng sôi

nổi hơn ngoài những cuộc bãi công của công nhân, biểu tình của nông dân, những cuộc đấu tranh công khai và khi chiến tranh thế giới thứ 2 bắt đầu, Sài Gòn đã cùng với Nam

Kỳ chuẩn bị khởi nghĩa giành chính quyền Khởi nghĩa Nam kì bùng nổ cuối năm 1940:

Trang sử vô cùng oanh liệt và đau thương của nhân dân SG- Chợ Lớn- Gia Định Vào ngày 23/11/1940, Khởi nghĩa Nam kỳ bùng nổ, quần chúng cách mạng trong và ngoài Tp tiến hành khởi nghĩa cướp chính quyền Do nhiều nguyên nhân khác nhau, cuộc khởi nghĩa chỉ diễn ra ở Hóc Môn, Gò Vấp, Thủ Đức, Nhà Bè và nhiều nơi khác vùng ven, phụ cận SG Từ ngày 23/11/1940 đến ngày 31/12/1940, Pháp đàn áp, khủng bố dã man, dìm cuộc khởi nghĩa trong biển máu

Bước vào năm 1945, hoàn cảnh khách quan có nhiều thuận lợi Trong nước TDP bị

Nhật đảo chính Trên thế giới: Đức quốc xã đầu hàng Tận dụng các tổ chức công khai hợp pháp như Thiếu Niên Tiền Phong, Phụ nữ tiền phong, Thiếu niên tiền phong - ban xí nghiệp Các hoạt động Tiền khởi nghĩa ngày càng khởi sắc Từ mờ sáng 27-8, một triệu dân thành, các huyện ngoại thành, các tỉnh lân cận tệ tựu trên đại lộ ( Lê Duẫn ) để nghe chủ tịch Ủy Ban khởi nghĩa Trần Văn Giàu phát biểu Cờ đỏ sao vàng rợp khắp nơi Nhân dân Sài Gòn mới hít thở không khí Độc lập - Tự do chưa tròn 1 tháng đã phải đứng

lên cầm vũ khí đánh đuổi quân xâm lược Vào đêm ngày 24/8/1945, các lực lượng xung

kích như Thanh niên, Công đoàn, Binh sĩ… đồng loạt chiểm giữ các cở quan công sở Các đội tự vệ vũ trang chiếm các cây cầu, trục đường, làm chủ cửa ngõ ra vào Thành phố đảm bảo cho lực lượng chính trị từ ngoại thành tiến vào trung tâm ngay trong đêm Đến Khuya ngày 24, cuộc khởi nghĩa cơ bản thành công, ta chiếm giữ được Tp Vào sáng ngày 25/8/ 1945, một lực lượng chính trị đông đảo, hùng hậu có vũ trang ở ngoại thành

SG và các tỉnh lân cận rầm rộ kéo vào trung tâm thành phố, tạo thành cuộc biểu tình vũ trang lớn nhất lịch sử SG Tin khởi nghĩa ở SG thắng lợi nhanh chóng ra đến HN, lan ra

cả nước tác động đến những cuộc khởi nghĩa trong toàn miền Nam thành công trọn vẹn

Ngày 9-1-1950 hàng nghìn học sinh tổ chức mittinh trước Dinh Thủ hiển (nay là bảo tang Cách mạng Tp) đòi mở cửa trường và trả tự do cho bạn bè của họ Pháp- Bảo Đại cho lính và cảnh sát đến đàn áp, nhiều học sinh bị thương và chết tại bệnh viện Run sợ trước khi thế đấu tranh suc nổi của nhân dân SG buộc Pháp phải mở cửa trường, trả tự do cho những học sinh bị bắt, nhận lại những công nhân bị sa thải vì bãi công, cho phép ra lại những tờ báo,

Sau năm 1950, được sự chi vận của đế quốc Mĩ, TDP ra sức bình định Nam Bộ, trung tâm là SG- Chợ Lớn- GĐ, đẩy phong trào cách mạng vào thời kỳ khó khăn kéo dài Quân và dân SG- Chợ Lớn- GĐ năng động tổ chức lại chiến trường, bố trí lực lượng , kết hợp nhiều hình thức đấu tranh, vượt qua nhiều khó khăn nhằm khôi phục giữ vững và phát triển phong trào trong điều kiện bị địch bao vây và đánh phá ác liệt

Cuộc chiến Đông Xuân 1953-1954 và chiến dịch Điện Biên Phủ, góp phần kết thúc thắng lợi kháng chiến chống TDP Từ sau Hiệp định Giơ ne vơ 1954, đế quốc Mĩ gạt Pháp và ngụy quân, ngụy quyền, thi hành chính sách thực dân mới Dưới sự lãnh đạo của Đảng, của Chủ tịch Hồ Chí Minh, quân và dân SG đã phát động phong trào đấu tranh chính trị tiến công địch ngay từ đầu, phát triển phong trào bảo vệ hóa bình, đòi thi hành hiệp định Giơ ne vơ Đặc biệt 1957-1959, nhân dân SG vẫn bền bỉ bảo tồn, gây dựng và duy trì phong trào đấu tranh chính trị liên tục góp phần bảo vệ quyền dân sinh, dân chủ, chống chính sách tố cộng, diệt cộng, từng bước xây dựng lực lượng vũ trang tự vệ ở vùng nông thôn Gia Định, phối hợp đấu tranh liên kết giữa đô thi và nông thôn ngoại thành Năm 1962 có nhiều cuộc đấu tranh đáng chú ý là cuộc đấu tranh của 5 vạn công nhân

cao su kéo vào TP Cuộc đình công của 1 vạn công nhân xích lô, của công nhân hãng dệt Việt-Mĩ

Đêm Mồng 1 rạng sáng Mồng 2 năm Mậu Thân 1968 trong lúc người dân Sài Gòn đang chuẩn bị đón tết, các chiến sĩ biệt động thuộc đội 5 phân khu 6 đã tập kết về đây đông đủ để nhận vũ khí, chuẩn bị tấn công ngay căn cứ trung tâm của chính quyền Sài Gòn- Dinh Độc Lập nơi chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đang trị vịCuộc tổng tấn công năm Mậu Thân mãi khắc sâu trong lịch sử Việt Nam như một bản trường ca bất tử về một dân tộc anh hùng

Tháng 6 năm 1970, trong một cuộc biểu tình đòi trả tự do cho tất cả sinh viên học sinh còn bị giam giữ tại nhà lao Chí Hoà.Học sinh,sinh viên xung đột dữ dội với cảnh sát nguỵ đến đàn áp, đốt cháy một xe sau đó lại tấn công đốt cháy một xe cảnh sát và một xe quân cảnh Mỹ Tổng tiến công và nổi dậy năm 1975 đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch

sử, một lần nữa những người dân Sài Gòn - Gia định đã nêu cao ý chí kiên cường, trí thông min và cùng nhân dân cả nước giành chiến thắng huy hoàng Đứng ở tuyến đầu của phong trào đô thị và tầng lớn công dân lao động Sài Gòn - Gia Định đã liên tục bền bỉ, đi đầu trong các cuộc đấu tranh ở nhiều mức độ khác nhau : đòi tăng lương ,giảm thuế, đòi hoà bình Phong trào đấu tranh của tầng lớp công nhân lao động, đã lôi cuốn hầu hết các lực lượng khác tham gia ( tiểu chủ, tiêu thương ) Nếu không có sức mạnh tiến công quân sự vũ bảo, thần tốc của chủ lực ta khắp miền Nam , đập tan quân địch quanh Sài Gòn thì chưa có tổng nổi dậy của quần chúng phối hợp chủ lực thì SG khó có thể giải phóng được nguyên vẹn.Thực tế chiến dịch HCM cho thấy đòn nổi dậy của quần chúng diễn ra sôi nổi rộng khắp và kịp thời, có tác dụng hết sức quan trọng, góp phần giành thắng lợi một cách nhanh chóng, triệt để

Qua các thời kì, các cuộc đấu tranh, nhân dân SG đã khảng định truyền thống cách mạng kiên cường, ý chí quyết tâm giữ vững mảnh đất quê hương Hi sinh đến hơi thở cuối cùng trên mảnh đất quê hương TPHCM phát triển hiện đại, trở thành một trong những đô thị loại một đó là nhờ nhân dân cả nước nói chung và nhân dân SG nói riêng

Câu 3 Phân tích chứng minh truyền thống năng động, sáng tạo của nhân dân TPHCM trong lịch sử hình thành và phát triển thành phố.

Sau ngày miền Nam được giải phóng (tháng 4-1975), đứng trước vô vàn khó khăn chồng chất, TPHCM đã có những bước đi đột phá, từng bước tháo gỡ vướng mắc, đấu tranh với những trở lực của cơ chế cũ đang kìm hãm sự phát triển của TP Cũng chính bám sát thực tiễn và từ thực tiễn, TPHCM với những cách làm mới, tư duy mới đã giúp cho Trung ương có thêm chất liệu sống để hình thành đường lối đổi mới bắt đầu từ Đại hội VI của Đảng năm 1986.

Sau hơn bốn mươi năm ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước và ba mươi năm đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đất nước ta đã chuyển đổi thành công từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, đưa Việt Nam ra khỏi tình trạng kém phát triển, bước vào nhóm nước đang phát triển có thu nhập trung bình, đồng thời hình thành được hệ thống kết cấu hạ tầng thiết yếu phục vụ đời sống kinh tế - xã hội và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Thể chế kinh tế, đặc biệt là hệ thống luật

pháp và bộ máy quản lý ngày càng được xây dựng, hoàn thiện theo hướng tiến bộ, phù hợp Công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế được triển khai sâu rộng và hiệu quả Dân chủ trong xã hội tiếp tục được mở rộng Chính trị - xã hội ổn định, quốc phòng, an ninh được giữ vững

Trong dòng chảy lịch sử vĩ đại đó của đất nước, Thành phố Hồ Chí Minh giữ vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng Chặng đường hơn 40 năm xây dựng, phát triển và hội nhập của Thành phố mang tên Bác đã khơi dậy và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân và tinh thần “vì cả nước, cùng cả nước” Với truyền thống

“Năng động, Sáng tạo”, bám sát thực tiễn, gắn bó máu thịt với nhân dân, vì nhân

dân, dựa vào nhân dân, nhờ lòng dân và sức dân, với bản lĩnh, trí tuệ và nhạy bén nắm bắt cơ hội, đẩy lùi khó khăn, vượt qua thách thức, Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được những thành tựu to lớn, toàn diện trên tất cả các lĩnh vực; ngày càng khẳng định vai trò là đô thị đặc biệt, một trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ của cả nước, đầu mối giao lưu và hội nhập quốc tế, là đầu tàu, động lực, có sức thu hút và sức lan tỏa lớn của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, có vị trí chính trị - kinh tế - xã hội quan trọng của cả nước.

Trong chặng đường hơn 40 năm xây dựng và phát triển, đặc biệt là sau gần

30 năm cùng với các tỉnh, thành phố trong cả nước thực hiện công cuộc đổi mới đất nước do Đại hội VI của Đảng đề ra năm 1986, đến nay “TPHCM đạt được những thành tựu to lớn, toàn diện, tạo sự chuyển biến căn bản trong đời sống xã hội, góp phần rất quan trọng vào thành tựu chung của vùng và cả nước” Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TPHCM, luôn biết chớp thời cơ, luôn phát huy truyền

thống bất khuất, kiên cường và đặc biệt luôn phát huy truyền thống “Năng động, sáng tạo” vốn được hun đúc từ hơn 300 năm trước - thời điểm hình thành thành

phố Sài Gòn, nay là TPHCM.

Nói đến sự “Năng động, sáng tạo” của TPHCM trong quá trình thực hiện

đường lối đổi mới của Đảng trong gần 30 năm qua, thực chất là nói tới cuộc đấu tranh cam go, khốc kiệt giữa cái mới, tiến bộ và cái cũ, bảo thủ - điều mà TPHCM luôn thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ: “Cái gì cũ mà xấu thì phải bỏ Cái gì cũ mà không xấu, nhưng phiền phức thì phải sửa đổi cho hợp lý Cái gì cũ mà tốt thì phải phát triển thêm Cái gì mới mà hay thì phải làm” Nhưng khi bắt tay vào thực hiện mới thấy muôn vàn khó khăn, phức tạp, không thể thực hiện nhanh, thậm chí có

lúc bị “tuýt còi” và phải chịu tổn thất nghiệt ngã Bởi “Năng động, sáng tạo” - suy

cho cùng, có một phần phủ định cái cũ, chống lại thói quen, tập quán lỗi thời, nên đôi khi nó đem đến sự rủi ro cao TPHCM đứng trước thử thách đổi mới bản thân

tổ chức bộ máy, thông qua thay đổi cơ cấu và cơ chế vận hành bộ máy Đó là loại

bỏ các bộ phận không hiệu quả, nặng tính kiểm soát thay vì thúc đẩy Đi liền đó,

TP tập trung loại bỏ các rào cản nặng tính quan liêu, xa vời thực tiễn, rồi đặt ra một

cơ chế mới, cho phép thử nghiệm các ý tưởng mới, mô hình mới Với phương châm dựa vào dân để giải quyết các vấn đề kinh tế-xã hội đặt ra và trên hết là vì lợi ích của nhân dân, TPHCM tiến hành giải quyết hàng loạt các vấn đề bức xúc của đời sống nhân dân, từ việc nhỏ nhất, cấp bách trước mắt cho tới các vấn đề phát

triển mang tính chiến lược, lâu dài và bền vững Thực tiễn ở TPHCM chỉ ra bài học: Sự nghiệp đổi mới phải đi từ lĩnh vực kinh tế sang các lĩnh vực xã hội, chính trị, dân vận và cả xây dựng Đảng Trong quá trình đổi mới, TPHCM không tránh khỏi những va vấp, thiếu sót, khuyết điểm, nhưng điều quan trọng là Đảng bộ, chính quyền TPHCM đã bình tĩnh, đề cao tinh thần tự phê bình và phê bình để nghiêm túc sửa chữa, điều chỉnh và hoàn thiện, xử lý nghiêm những cán bộ, đảng viên sai phạm.

Nhìn lại thành quả đạt được hôm nay ở TPHCM sau hơn 40 năm xây dựng

và phát triển, trong đó có quá trình 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới của Đảng,

cho thấy có sự khởi nguồn từ tính “Năng động, sáng tạo” của TPHCM Đó không

chỉ là sự kế thừa lịch sử hơn 300 năm hình thành TP Sài Gòn mà còn thừa hưởng

di sản hàng ngàn năm lịch sử của dân tộc Việt Nam Các nhà nghiên cứu lịch sử

đã đúc kết, tính cách của người Sài Gòn xưa - nay là TPHCM, cũng như của người dân Nam bộ nói chung, là “bản lĩnh kiên cường, tinh thần năng động, sáng tạo, khả năng hợp tác cao và luôn luôn thích ứng” Họ “luôn coi tính thực tiễn được đặt lên hàng đầu - tất cả hướng đến thực tế, không lý thuyết suông, không giáo điều, lấy hiệu quả lao động làm mục đích chính” Ở họ, luôn có “phong cách khoan dung, khoáng đạt, tinh thần nghĩa hiệp, nhân hậu và nặng nghĩa tình”… Trong hơn 40

năm qua, tính “Năng động, sáng tạo” của TPHCM đã phát huy đến đỉnh cao khi

góp phần thiết lập cơ chế quản lý mới, mở đầu cho công cuộc đổi mới và góp phần

thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới của Đảng Tính “Năng động, sáng tạo”

của TPHCM đã trở thành niềm tự hào không chỉ của nhân dân thành phố mang tên Bác Hồ kính yêu mà của cả đất nước.

Nhìn lại chặng đường hơn 40 năm qua, Thành phố luôn được sự quan tâm chỉ đạo, ủng hộ đặc biệt của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân Từ những định hướng chiến lược quan trọng, cùng với sự nỗ lực vượt bậc, không ngừng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thành phố đã đạt được những thành tựu to lớn, quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời đóng góp nhiều kinh nghiệm quý báu cho cả nước trong xây dựng, bảo

vệ Tổ quốc, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh đã quán triệt, vận dụng, thực hiện sáng tạo đường lối phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN của Đảng, bám sát thực tiễn, luôn tìm tòi, sáng tạo, mạnh dạn thể nghiệm nhiều cơ chế, chính sách mới để thúc đẩy sản xuất,

mở rộng thị trường Vượt qua những khó khăn trong 10 năm đầu sau giải phóng, Đảng bộ và Nhân dân thành phố đã giữ vững thành quả cách mạng, ổn định chính trị - xã hội, khôi phục và phát triển kinh tế Bằng ý chí tự lực, tự cường, khơi dậy sức sáng tạo của nhân dân, tạo ra tư duy mới, cách làm mới trên nhiều lĩnh vực, mô hình sản xuất kinh doanh, mang lại hiệu quả thiết thực, thúc đẩy kinh tế - xã hội liên tục phát triển, không ngừng cải thiện đời sống nhân dân.

Kinh tế thành phố luôn duy trì tăng trưởng ở mức cao trong nhiều năm liên tục Quy mô kinh tế, tiềm lực và sự đóng góp cho cả nước ngày càng lớn Chất lượng công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch, đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã