KháI niệm Đất nớc mà nhà thơ đa ra vừa thiêng liêng mà cũng thật giản dị: “Trong anh và em hôm nay Đều có một phần của Đất nớc” Sinh ra trên mảnh đất Huế mộng mơ và xinh đẹp_mảnh đất
Trang 1Phân tích phần đầu bài đất nớc
Bài làm
Ngày còn bé, tôI từng hỏi mẹ rằng: “Đất nớc là gì hả mẹ?” Mẹ chỉ cời, xoa đầu tôi: “ Đất nớc là điều thiêng liêng con ạ?” Và tôI lớn lên với ý nghĩ ấy MãI cho đến khi học đoạn trích “Dất nớc” trích
“Mặt đờng khát vọng” của Nguyễn Khoa Điềm, tôI mới hiểu rằng điều thiêng liêng ấy thật gần gũi, thân thuộc KháI niệm Đất nớc mà nhà thơ đa ra vừa thiêng liêng mà cũng thật giản dị:
“Trong anh và em hôm nay
Đều có một phần của Đất nớc”
Sinh ra trên mảnh đất Huế mộng mơ và xinh đẹp_mảnh đất gắn liền với tên tuổi các nhà thơ trữ tình nh Tố Hữu hay Hoàng Phủ Ngọc Tờng…, lẽ tất nhiên hồn thơ nhà th, lẽ tất nhiên hồn thơ nhà thơ họ Nguyễn cũng sẽ thấm đẫm d
vị đằm thắm của nơI đây Ông cũng thuộc thế hệ các nhà thơ trẻ thời kì kháng chiến chống Mĩ_thế hệ thổi làn gió trữ tình của tuổi trẻ vào thơ ca Cũng nh Bằng Việt, Lê Anh Xuân,…, lẽ tất nhiên hồn thơ nhà th Nguyễn KHoa Điềm bớc vào kháng chiến với ý thức giác ngộ rất cao, luôn có những nhận thức
đúng đắn:
“Cảm ơn mẹ sinh con ra trên thành phố
Ngàn ngày nắng và ma, 15 năm bỡ ngỡ
Nay con lại chào ngời dới một vùng đạn lửa
Ngời đẹp vô cùng với khẩu súng trên tay”
(“Đất ngoại ô”_ Nguyễn KHoa ĐIềm)
Có lẽ chính nhờ ý thức ấy nên khi sáng tác “Đất nớc” ( trích “Mặt đ-ờng khát vọng”), vẻ đẹp của Đất nớc hiện lên thật hài hòa, trách nhiệm các thế hệ trở nên thật sáng rõ Nhờ đó, định nghĩa Đất nớc lại càng
độc đáo hơn Vì từ trớc đến nay, “Đất nước” luụn là một điều trừu tượng, dự xinh đẹp, nhưng lại rất mơ hồ Cũn đến với Nguyễn Khoa Điềm, “Đất nước” cú trong mọi mặt cuộc sống: từ cõy cối, cảnh vật đến những nột văn húa dung dị, ngọt ngào
Nếu như Nguyễn Đỡnh Thi để Đất nước hiện lờn đầu tiờn với bức tranh thu trong mỏt:
“Sỏng mỏt trong như sỏng năm xưa
Giú thổi mựa thu hương cốm mới
Tụi nhớ những ngày thu đó xa…”
Thỡ Nguyễn KHoa Điềm, ụng để người đọc chậm rói tiếp cận khỏi niệm Đất nước gần gũi thõn thương:
“Khi ta lớn lờn…………
……….cú từ ngày đú…”
Võng! Hẳn tuổi thơ mỗi người đều gắn liền với cõu “ngày xửa ngày xưa…” Đú là cụm từ, là cỏnh cửa đưa ta vào thế giới cổ tớch với Thạch Sanh hiền lành, với cụ Tấm đẹp người đẹp nết,
… Từng cõu chuyện gợi lại cho ta cảm giỏc hỏo hức mỗi đờm
Trang 2khi được nghe mẹ kể chuyện rồi đi vào giấc ngủ Chúng ăn sâu vào tiềm thức ta từ thuở ấu thơ Rồi “miếng trầu bây giờ bà ăn” gợi đến sự tích trầu cau trong kho tàng truyện cổ dân tộc Việt
Đó là phong tục tập quán lâu đời, là nét văn hóa rieng biệt của đất nước mang dáng hình chữ “S” này Có lẽ đó là một nét đặc trưng trong thơ Nguyễn Khoa Điềm, tác phẩm của ông đều thấm đẫm chất dân gian Hình ảnh Đất nước còn hiện lên qua truyền thống đánh giặc ngoại xâm, qua tình nghĩa vợ chồng, qua sự tần tảo hi sinh, qua những vật dụng bình thường nhất:
“cái kèo cái cột thành tên”, “hạt gạo một nắng hai sương” Mỗi một điều nêu lên, ta đều thấy thân thuộc đến lạ Chẳng ai có thể làm lơ trước truyền thống bất khuất của dân tộc ta trong 4 ngàn năm lịch sử Chẳng ai có thể không đoái hoài đến sự tần tảo “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”, tần tảo làm ra hạt gạo nuôi sống ta hàng ngày
Mới chỉ qua 8 câu thơ, hình ảnh Đất nước đã hiện ra xiết bao gần gũi Ai dám bảo Đất nước là một khái niệm trừu tượng? Rõ ràng Nguyễn Khoa Điềm đã định hình được đó thôi !
Nối tiếp mạch suy tưởng, Đất nước lại được hiện lên ở không gian địa lí_không gian sinh tồn của con người:
“Đất là nơi anh đến trường…
…………nhớ thầm”
Thật giản dị, thật bình yên, khi Đất nước cũng chính là nơi ghi dấu ấn cả một quá trình trưởng thành ở mỗi cá nhân, từ thuở nhỏ đến lúc về già Đất nước lưu lại những ấn tượng, những say đắm, những rung rinh của tình yêu đôi lứa Câu đồng dao
“khăn thương nhớ ai” như càng khẳng định thêm điều này:
“Khăn thương nhớ ai……
……… chùi nước mắt”
Mảnh đất nơi ta đang đứng, nó không còn chỉ là nơi sinh tồn đơn thuần nữa Nó trở thành nơi nuôi dưỡng và đánh thức tình yêu, tình yêu lứa đôi, yêu Đất nước, và cả lòng tự hào:
“Đất là nơi con chim phượng hoàng…
……… mênh mông…”
Đất nước ta luôn tự hào với “rừng vàng biển bạc”, quanh năm mưa thuận gió hòa, cây cối tôt tươi Những cánh đồng lúa bạt ngàn, những sóng sông uốn mình đổ ra biển Nhìn nó, ta không thể không bồi hồi cảm xúc tự hào Chợt nhớ đến lời thơ Tố Hữu:
Trang 3“Việt Nam đất nước ta ơi
…
……… Trường Sơn sớm chiều”
Không gian mênh mông với cò bay thẳng cánh, đẹp như tranh vẽ! Không gian ấy cũng là nơi ghi dấu ấn của “thời gian đằng đẵng” 4 nghìn năm trôi qua, có biết bao điều xảy ra, bao triều đại thay thế Nhưng nhắc đến lịch sử, Nguyễn Khoa Điềm
không tập trung vào nó Thi sĩ gắn lịch sử vào truyền thuyết
“Con rồng cháu tiên”:
“Đất nước là nơi dân mình đoàn tụ…
………ngày Giỗ tổ…”
Có lẽ điều đó lí giải tại sao người Việt Nam luôn tự hào mình là con Lạc cháu Hồng Và tất nhiên, chẳng phải mọi người dân ta đều chung một dòng máu? Những câu thơ thấm đượm cảm xúc trang trọng khi hướng đến cội nguồn Những giá trị truyền thống chưa bao giờ bị bỏ qua:
“Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày Giỗ tổ mùng 10 tháng 3.”
Từ thế hệ này đến thế hệ khác, con dân đất Việt luôn cố gìn giữ, phát huy những truyền thống đó Ngày giỗ Tổ_ngày mà ai cũng tạm gác công việc, để cả tôi, cả những người xung quanh, toàn bộ dân tộc Việt nhớ đến rằng: chúng ta cùng gốc rễ!
Chẳng phải một nghệ sĩ điêu khắc, nhưng thi sĩ đã “tạc”cái
tưởng chừng xa vời trở nên gần gũi Để nó hiện lên nhẹ nhàng,
ấp ám, dung dị mà thiêng liêng Để giữ Đất nước tươi đẹp mãi, mỗi cá nhân cần góp sức mình Tác giả định nghĩa một cách mới mẻ, cốt một phần giúp người đọc thấu hiểu sự gắn kết giữa cá nhân với Đất nước, giúp nó phát triển hơn:
“Trong anh và em…
………Đất Nước”
Và:
“Em ơi em…………
……….muôn đời”
Mỗi cá nhân là một phần tổ quốc chính định nghĩa và nhận thức ấy đã giúp Nguyễn KHoa Điềm đưa ra tư tưởng chính của tác phẩm: Đất nước là của Nhân dân:
“Để Đất nước này……
……….thần thoại”
Trang 4Vận mệnh mỗi con người gắn liền với Đất nước Ta tự hỏi: Ta
đã làm gì cho Đất nước? Trách nhiệm của ta là gì? Xét trên bình diện xã hội thời bấy giờ, yêu nước là tham gia kháng
chiến, giữ nền độc lập nước nhà Còn Đất nước hiện nay, yêu nước là học tập, là trau dồi kiến thức, phấn đấu trong lao động, giúp Việt Nam “sánh vai với các cường quốc 5 châu” như lời của Bác Bỗng nhiên tôi nhớ đến câu hát: “ Đừng hỏi tổ quốc đã làm gì……tổ quốc hôm nay”
Chính Nguyễn KHoa Điềm từng nói: ông cố gắng thể hiện Đất nước một cách gần gũi để tạo lối đi cho riêng mình Và ông
đã làm được Người đọc nhớ đến ông, đến “Đất nước” của ông, và tất nhiên không bao giờ thiếu được cả định nghĩa mới
mẻ về Đất nước của ông nữa Để kết bài, xin trích lại lời thơ trong chính tác phẩm này:
“Trong anh và em hôm nay
Đều có một phần của Đất nước”