- Ý kiến khẳng định hai vẻ đẹp nổi bật của dòng sông Hương trong thiên bút kí Ai đã đặt tên cho dòng sông?. để chứng minh ý kiến - "Vẻ đẹp trời phú" của sông Hương: + Ở vùng thượng lưu
Trang 1GỢI Ý LÀM BÀI
ĐỀ THI THỬ NGHIỆM KỲ THI THPT QUỐC GIA 2017
MÔN NGỮ VĂN
I ĐỌC HIỂU
Câu 1 Các từ ngữ, hình ảnh được lấy từ chất liệu văn học dân gian: "cô Tấm", "làm hoàng hậu" (hoặc
"cô Tấm về làm hoàng hậu"), "cây khế", "đại bàng" (hoặc "Cây khế chua có đại bàng đến đậu"), "chim ăn (…) trả ngon ngọt" (hoặc "Chim ăn rồi trả ngon ngọt cho ta"), "Đất đai cỗi cằn (…) người sẽ nở hoa"
Câu 2 Nội dung câu thơ "Đất đai cỗi cằn thì người sẽ nở hoa": Hoàn cảnh/môi trường sống khắc
nghiệt ("đất đai cỗi cằn") chính là điều kiện tốt để con người rèn luyện bản thân, để mỗi người trở nên tốt hơn, đẹp hơn ("người sẽ nở hoa"); niềm tin vào sức sống, sự vươn lên kì diệu của con người
Câu 3
- Điệp từ được sử dụng trong bốn câu thơ cuối đoạn trích: "những"
- Tác dụng: Điệp từ "những" gắn liền với các danh từ ("chân trời", "mảnh đất", "biển khơi", "ngàn sao") gợi đến những miền không gian cao rộng, lớn lao, mênh mông, khoáng đạt của vũ trụ Đây chính là những miền đất hứa, những không gian mà "ta", những con người Việt Nam luôn hi vọng, khát khao khám phá, chinh phục
Câu 4 Thí sinh bày tỏ ngắn gọn điều mình "tâm đắc nhất" (về nội dung hoặc nghệ thuật) trong đoạn
trích (chẳng hạn: niềm tin hạnh phúc có thực trong cuộc đời/ sức sống mãnh liệt của con người/ lẽ công bằng trong cuộc sống/ khát vọng chinh phục vũ trụ…; sự khéo léo trong cách vận dụng linh hoạt chất liệu văn học dân gian/ giọng thơ sôi nổi mà tha thiết, chân thành, xúc động/ lời thơ giàu hình ảnh…)
II LÀM VĂN
Câu 1
- Về hình thức: Viết 01 đoạn văn Đoạn văn phải được kết cấu theo một trong các hình thức diễn dịch, qui nạp, tổng phân hợp, song hành, móc xích Các câu trong đoạn phải liên kết với nhau một cách chặt chẽ,
cùng hướng tới chủ đề (sức mạnh niềm tin trong cuộc sống) Đoạn văn phải xây dựng được lập luận chặt
chẽ với hệ thống lí lẽ, dẫn chứng xác đáng, thuyết phục
- Về nội dung: Trong khuôn khổ một đoạn văn, thí sinh có thể tập trung trả lời các câu hỏi sau: Niềm tin là gì? Vì sao phải có niềm tin trong cuộc đời? Niềm tin sẽ mang lại điều gì tốt đẹp cho mỗi người và cho cuộc sống?
Câu 2
* Giới thiệu vài nét về tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường, đoạn trích Ai đã đặt tên cho dòng sông? và
ý kiến
* Giải thích ngắn gọn ý kiến:
Trang 2- "Vẻ đẹp trời phú": vẻ đẹp tự nhiên của dòng sông (chủ yếu thể hiện ở thủy trình của dòng sông)
- "Vẻ đẹp của con người": vẻ đẹp in dấu ấn của con người lên dòng sông (dòng sông của lịch sử, của thi
ca, của cuộc sống đời thường)
- Ý kiến khẳng định hai vẻ đẹp nổi bật của dòng sông Hương trong thiên bút kí Ai đã đặt tên cho dòng
sông? (Hoàng Phủ Ngọc Tường)
* Phân tích đoạn trích trích Ai đã đặt tên cho dòng sông? để chứng minh ý kiến
- "Vẻ đẹp trời phú" của sông Hương:
+ Ở vùng thượng lưu, sông Hương tựa như "bản trường ca của rừng già" với nhiều tiết tấu hùng tráng,
dữ dội, khi "rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn", lúc "mãnh liệt vượt qua ghềnh thác", khi "cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn", lúc lại "dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng" Dòng sông được ví như một "cô gái Di gan phóng khoáng và man dại", như "người mẹ phù
sa của một vùng văn hóa xứ sở"…
+ Khi chảy qua vùng đồng bằng và ngoại vi thành phố, sông Hương như một "người gái đẹp nằm ngủ
mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại" bừng thức sau giấc ngủ dài Người gái đẹp đã làm "một cuộc tìm kiếm có ý thức" để tìm về với "người tình mong đợi" Trong hành trình ấy, dòng sông đã "chuyển dòng liên tục" với dòng chảy quanh co, uốn lượn mềm mại như dải lụa Nước sông nhạy cảm với ánh sáng nên "sớm xanh, trưa vàng, chiều tím" Khi chảy qua những đền đài, lăng tẩm của vua chúa nhà Nguyễn, dòng sông mang vẻ đẹp "trầm mặc", u tịch như triết lí, như cổ thi…
+ Khi chảy giữa lòng thành phố, sông Hương như tìm đúng đường về, nó "vui tươi hẳn lên", "mềm hẳn đi" Với dòng trôi như điệu "slow" chậm rãi, sâu lắng, trữ tình - dành riêng cho Huế - sông Hương khác hẳn với sông Xen của Pa-ri, sông Đa-nuýp của Bu-đa-pét và đặc biệt là sông Nê-va - những dòng sông nổi tiếng trên thế giới và chỉ thuộc về một thành phố duy nhất Trong đêm trăng, dòng sông như "người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya" Dòng sông như nàng Kiều chí tình quay trở lại thị trấn Bao Vinh để nói lời từ biệt đầy lưu luyến với chàng Kim trước khi đổ ra biển cả…
Từ góc nhìn địa lí, Hoàng Phủ Ngọc đã gợi tả vẻ đẹp của sông Hương từ thượng nguồn cho đến khi dòng sông chảy ra biển cả Dòng sông hiện lên với vẻ đẹp vừa dữ dội (đoạn ở thượng nguồn) vừa trữ tình, thơ mộng (khi chảy qua đồng bằng và ngoại vi thành phố và khi chảy giữa lòng thành phố)
- "Vẻ đẹp của con người" của sông Hương:
+ Sông Hương là đề tài gợi cảm hứng mới mẻ, độc đáo cho các nghệ sĩ để tạo nên một dòng thi ca về
nó Dòng thi ca về sông Hương không bao giờ lặp lại mình bởi mỗi nghệ sĩ đều có khám phá riêng của mình: từ Hương Giang xanh biếc hàng ngày, nó thay màu thực bất ngờ trong thơ Tản Đà ("dòng sông trắng
- lá cây xanh"); từ dòng tha thiết, êm đềm, mơ màng, sông Hương bỗng nhiên hùng tráng như "kiếm dựng trời xanh" khí phách hào hùng trong thơ Cao Bá Quát và chuyển thành nỗi "quan hoài vạn cổ" trong thơ Bà Huyện Thanh Quan hay trở thành sức mạnh phục sinh của tâm hồn trong thơ Tố Hữu…
+ Trong lịch sử, sông Hương mang vẻ đẹp của một bản hùng ca ghi dấu bao chiến công oanh liệt của dân tộc Trong quá khứ xa xưa, nó là một dòng sông biên thùy xa xôi của đất nước Đến thế kỉ XV - XVI, sông Hương đã "chiến đấu oanh liệt bảo vệ biên giới phía Nam Đại Việt" hay "vẻ vang soi bóng kinh thành Phú Xuân của anh hùng Nguyễn Huệ" Trong kháng chiến chống Pháp, sông Hương chứng kiến những bi thương của phong trào khởi nghĩa Cần Vương và lập nên chiến công oanh liệt trong Cách mạng tháng
Trang 3Tám Đến kháng chiến chống Mĩ, tết Mậu Thân, sông Hương góp sức mình vào chiến dịch này, mong muốn giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước
+ Trở về với cuộc sống đời thường, sông Hương mang vẻ đẹp giản dị của "một người con gái dịu dàng của đất nước"
Từ góc nhìn lịch sử, thi ca và cuộc sống đời thường, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã mang đến ấn tượng về một dòng sông gắn bó sâu sắc với con người và quê hương xứ sở
* Nhận xét, đánh giá
- Khẳng định ý kiến xác đáng, thể hiện cảm nhận đúng đắn về hình tượng sông Hương trong thiên bút
kí Ai đã đặt tên cho dòng sông? (Hoàng Phủ Ngọc Tường)
- Hai vẻ đẹp ("vẻ đẹp trời phú" và "vẻ đẹp của con người") thực chất không tách rời mà quyện hòa với nhau
- Để khắc họa hình tượng sông Hương, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã lựa chọn những từ ngữ, hình ảnh khéo léo, gợi cảm, văn phong tao nhã, hướng nội tinh tế, tài hoa Tác giả đã kết hợp nhuần nhuyễn kể, tả với cái nhìn nhân hóa Bút pháp kể, tả kết hợp nhuần nhuyễn ở đoạn sông đi qua đồng bằng làm nổi bật một Hương Giang đẹp bởi sự chi phối của cảnh kì thú giữa nó với thiên nhiên xứ Huế Cái nhìn nhân hóa
đã khiến sông Hương không còn là một sự vật trong thiên nhiên mà đã là một sinh thể có linh hồn, gắn bó thiết tha với con người nơi đây
- Khắc họa hình tượng sông Hương, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã thể hiện những phát hiện, khám phá mới mẻ, sâu sắc và độc đáo; đồng thời bộc lộ tình yêu tha thiết, sâu lắng cùng niềm tự hào lớn lao của nhà văn đối với dòng sông quê hương, xứ Huế thân thương
Giáo viên Vũ Dung