Mot so che do an trong benh vien

MỤC TIÊU Vai trò của dinh dưỡng trong điều trị  Nguyên tắc dinh dưỡng trong điều trị một số bệnh thường gặp  Một số chế độ ăn thường gặp trong bệnh viện... Vai trò của dinh dưỡng tron

MỘT SỐ CHẾ ĐỘ ĂN TRONG BỆNH VIỆN

Ths Trương Thành Nam

Bộ môn: Dinh Dưỡng & VSATTP

MỤC TIÊU

 Vai trò của dinh dưỡng trong điều trị

 Nguyên tắc dinh dưỡng trong điều trị một số bệnh thường gặp

 Một số chế độ ăn thường gặp trong bệnh viện

Mất cân bằng dinh dưỡng - Bệnh tật

Thiếu dinh dưỡng Bệnh tật Thừa dinh dưỡng

Chất xơ K đại tràng Thịt, chất béo

Béo phì Năng lượng (đường,

béo, đạm)

Ca, vitamin D Loãng xương

Fe, folic Thiếu máu

Khái niệm dinh dưỡng điều trị

• Khoa học nghiên cứu về ăn uống cho người bệnh

• Phối hợp các phương pháp để điều trị bệnh

Vai trò của dinh dưỡng trong điều trị

• Tác động trực tiếp đến nguyên nhân gây bệnh

– Thiếu sắt, SDD, thiếu vitamin

• Tăng cường sức đề kháng chống bệnh tật (nhiễm độc,

nhiễm khuẩn)

– Lao, thương hàn, sốt rét

• Phục hồi cơ thể sau tổn thương

– Gãy xương, tổn thương phần mềm, phẫu thuật

• Vai trò đối với một số bệnh chuyển hóa

– Đái tháo đường, Gout

• Phòng bệnh mạn tính

Nguyên tắc dinh dưỡng trong điều trị

• Nguyên tắc chung:

- Chế độ ăn đảm bảo sự cân đối, đầy đủ và toàn diện phù hợp với đặc tính của bệnh

- Xác định thời hạn của chế độ ăn không cân đối,

không toàn diện và không đầy đủ.

- Phối hợp tốt với phương pháp điều trị khác (thuốc, hóa học, vật lý)

- Quy định chế độ ăn phải phù hợp với hoạt động của bệnh nhân

Nguyên tắc dinh dưỡng trong điều trị

• Chú ý:

Nguyên tắc dinh dưỡng trong điều trị

• Nguyên tắc theo giai đoạn bệnh:

Năng lượng(kcal/ngày) Chất dinh dưỡng

Nguyên tắc dinh dưỡng trong điều trị

- Hấp, luộc, nấu

Chiên, xào

5 Chế độ ăn giảm lipid

6 Chế độ ăn giảm glucid

7 Chế độ ăn giảm chất xơ, chất lên men

8 ……

+ Xơ gan, kèm cổ chướng

+ Phụ nữ có thai 3 - 6 tuần lễ cuối

CHẾ ĐỘ ĂN HẠN CHẾ MUỐI

2 Thực hành

- Nhu cầu: < 2300 mg Natri/ngày

= 6 g muối/ngày (người bình thường)

1 muỗng cà phê muối 5 g muối

CHẾ ĐỘ ĂN HẠN CHẾ MUỐI

2 Thực hành

- Phương pháp giảm muối

Mức độ 1 (<10g/ngày)

- Sử dụng muối và phụ gia có muối (bột nêm, bột canh,

…) cho việc nêm nếm thức ăn khi nấu nướng

- Không sử dụng nước chấm, muối chấm trong bữa ăn

- Không sử dụng các sản phẩm nhiều muối: dưa cả muối,

cà muối, mắm, đồ hộp, thực phẩm chế biến sẵn (xúc xích, thịt xông khói, giò chả, …)

CHẾ ĐỘ ĂN HẠN CHẾ MUỐI

2 Thực hành

- Lựa chọn thực phẩm (Na, mg%)

Cải xoong 98.7 Chuối 54.2 Nước mắm 10.000

Rau giền 70.5 Dứa 26.7 Trứng 146.9

Bắp cải 48.2 Dưa hấu 8.2 Sữa bò 45.3 Ðậu cô ve 21.5 Chanh 3.0 Khoai lang 55.6 Giá đỗ 10.0 Bánh mì 390-670 Khoai tây 17.1 Rau muống 18.0 Gạo 158.0 Bột mì 2.5

Mồng tơi 5.0 Cà chua 3.0 Dưa cải 1700

CHẾ ĐỘ ĂN HẠN CHẾ GLUCID

1 Chỉ định

+ Đái tháo đường

+ Thừa cân béo phì

+ Viêm ruột cấp tính

2 Thực hành

+ Chế độ ăn cho bệnh nhân Đái tháo đường

LIỆU PHÁP DINH DƯỠNG Nguyên tắc xây dựng khẩu phần

nặng

Kcal/ngày cho người 50kg

1 Đảm bảo nhu cầu năng lượng

Nhu cầu năng lượng theo thể trạng (Kcal/Kg)

động nhẹ

Lao động trung bình

Lao động nặng

LIỆU PHÁP DINH DƯỠNG

Nguyên tắc xây dựng khẩu phần

2 Tỷ lệ các chất dinh dưỡng cân đối

Glucid 55 - 60%

Cholesterol<300mg/ngày Protid 10 - 20%

Khác: Vit B

Nhóm thực

phẩm

Tên thực phẩm

Chỉ số đường huyết

Nhóm thực phẩm

Tên thực phẩm

Chỉ số đường huyết

Bánh mì Bánh mì trắng 100 Rau củ Khoai lang 54 Lương thực Gạo trắng 83 Cà rốt 50

Lúa mạch 31 Khoai sọ 58

Dưa hấu 72 Đường Đường 86

Chỉ số đường huyết của một số loại thực phẩm

LIỆU PHÁP DINH DƯỠNG

Nguyên tắc xây dựng khẩu phần

3 Các bữa ăn trong ngày: 4 – 6 bữa/ngày

LIỆU PHÁP DINH DƯỠNG

kẹo, nước ngọt, mít sấy,

Bài tập thực hành 1:

Dựa vào bảng thành phần dinh dưỡng thức

ăn Việt Nam, hãy liệt kê ít nhất 10 loại thực phẩm cụ thể cần chú ý cho bệnh nhân Đái tháo đường:

LIỆU PHÁP DINH DƯỠNG Thực hành xây dựng khẩu phần

Bài tập thực hành 2:

Dựa vào bảng thành phần dinh dưỡng thức

ăn Việt Nam, sinh viên hãy xây dựng một

khẩu phần ăn hợp lý cho bệnh nhân Đái

tháo đường nặng 50 kg lao động nhẹ

LIỆU PHÁP DINH DƯỠNG Thực hành xây dựng khẩu phần

1 Tính tổng năng lượng cần thiết cho

một ngày

Kcal/kg x cân nặng cơ thể = 30 kg

x 50 = 1500 Kcal

LIỆU PHÁP DINH DƯỠNG Thực hành xây dựng khẩu phần

2 Tỷ lệ năng lượng sinh ra từ Protid,

Lipid, Glucid

Glucid: 55% x 1500 = 825 KcalProtid: 20% x 1500 = 300 KcalLipid: 25% x 1500 = 375 Kcal

LIỆU PHÁP DINH DƯỠNG Thực hành xây dựng khẩu phần

3 Lượng Glucid, Protid, Lipid cần có

trong thực phẩm

Glucid: 825 : 4 = 206 gProtid: 300 : 4 = 75 gLipid: 375 : 9 = 42 g

LIỆU PHÁP DINH DƯỠNG Thực hành xây dựng khẩu phần

4 Dựa vào bảng thành phần dinh

dưỡng các thức ăn Việt Nam (2010),

các thực phẩm được lựa chọn và phân

chia cho các bữa ăn hợp lý

LIỆU PHÁP DINH DƯỠNG Nguyên tắc xây dựng khẩu phần

2 Tỷ lệ các chất dinh dưỡng cân đối

LIỆU PHÁP DINH DƯỠNG

Bài tập thực hành 3:

Dựa vào ví dụ 2 đã được cung cấp, sinh viên hãy:

- Đánh giá giá trị dinh dưỡng của thực đơn kể trên?

Đề nghị thay đổi nếu chưa hợp lý?

- Nếu do điều kiện lao động và sinh hoạt, bệnh nhân chỉ ăn 3 bữa/ngày, năng lượng cần phân bố như thế nào?

- Nếu bệnh nhân có điều kiện phân bữa ăn thành 6 bữa/ngày, năng lượng cần phân bổ như thế nào cho hợp lý

HOẠT ĐỘNG THỂ LỰC

Loại hình hoạt động thể lực

1 Lao động tĩnh tại (ngồi làm việc tại chổ

cả ngày: nhân viên văn phòng, hưu trí, thất nghiệp)

2 Lao động nhẹ (làm việc tại chổ cả ngày

nhưng phải vận động nhẹ hoặc phải đứng, đi lại: nội trợ, giáo viên, y tá, bác sĩ, bán

hàng, )

HOẠT ĐỘNG THỂ LỰC

Loại hình hoạt động thể lực

3 Lao động trung bình (liên quan mang,

vác, đào xới vài lần/ ngày, khi làm việc có

tăng nhịp thở và ra mồ hôi: thợ điện, thợ

nước, thợ hàn, làm vườn, làm ruộng,…)

4 Lao động nặng (mang vác nặng và phải

dùng sức lực: công nhân xây dựng, bốc vác, vận động viên điền kinh,….)

HOẠT ĐỘNG THỂ LỰC

Lời khuyên hoạt động thể lực

bình (đi bộ nhanh,…)

độ vượt hơn ngưỡng này

Vận động nhẹ 5 – 7 Đi bộ chậm, chơi bowling

Cưỡi ngựa Chơi bóng chày, chạy xe đạp rất chậm

Mức độ tiêu hao năng lượng

Mức độ vận động Kcal/phút Ví dụ

Vận động trung bình 7 – 9 Chạy bộ, chạy xe đạp với tốc độ

trung bình Cầu lông, chơi bóng rổ, đá bóng Tennis, bóng chuyền, bơi lội tốc độ chậm

Vận động nặng 9 – 13 Chạy bộ (10 – 13km/giờ)

Trượt tuyết xuyên quốc gia, đánh boxing

Chạy xe đạp vận tốc 30 – 35 km/giờ Bơi lội, judo

Vận động gắng sức >32 Chạy bộ >14km/giờ

Mức độ tiêu hao năng lượng

Giới hạn

2-3 lần/tuần

5-6 lần/tuần

Mỗi ngày

TƯ VẤN CỘNG ĐỒNG

Người khỏe mạnh

TƯ VẤN DINH DƯỠNG

Người khỏe mạnh

độ ăn phù hợp

trong ngày

TƯ VẤN DINH DƯỠNG

Người Đái tháo đường

1 Tăng cường hoạt động thể lực: hoạt động thể lực vừa làm tiêu hao năng lượng, vừa

làm tăng tính nhạy cảm của Insulin và cải

thiện tình trạng sử dụng glucose ở các cơ Nên vận động thể lực vừa phải mỗi 30 phút

TƯ VẤN DINH DƯỠNG

Người Đái tháo đường

2 Thực hiện chế độ ăn lành mạnh Ăn đủ

rau quả hàng ngày, ăn ít đường ngọt và ít

chất béo bão hòa Có đủ lượng chất xơ

(20g/ngày), nhớ ăn thường xuyên rau, đậu

và các loại quả

TƯ VẤN DƯỠNG

Người Đái tháo đường

3 Duy trì cân nặng hợp lý, chỉ số BMI nên trong khoảng 21 – 23 Tự nguyện giảm cân

ở những người thừa cân béo phì hoặc suy giảm dung nạp Glucose

TƯ VẤN DINH DƯỠNG

Người Đái tháo đường

4 Không hút thuốc lá: người đái tháo đường

có nguy cơ bị chết do bệnh mạch vành, đột quỵ hơn người bình thường Hút thuốc lá

làm tăng nguy cơ đó

2 Bạn cần khai thác thêm những thông tin gì về Cô Lê Thị Mận?

3 Bạn hãy xây dựng một khẩu phần ăn hợp lý cho đối tượng này?

4 Bạn hãy thực hiện đóng vai với tình huống tư vấn dinh dưỡng cho Cô Lê Thị Mận dựa trên một số thông tin được cung cấp thêm như sau:

- Công việc hàng ngày là nội trợ, Nhà có trồng vườn cam, thỉnh thoảng Cô ra vườn làm cỏ

- Gia đình Cô có ba chị em gái đều mắc bệnh Đái tháo đường

Riêng Cô đã được chẩn đoán cách đây 5 năm

- Khác: …(SV có thể bổ sung)

(*) Yêu cầu: Thể hiện rõ nội dung tư vấn dinh dưỡng và hoạt