tìm hiểu về đất hiếm và các phương thức khai thác

Nó là tài nguyênớchi n lế ược quý và không th tái sinh... Zhao Zengqi, Chủ.

M Đ U Ở Ầ

Được coi là “Vitamin c a ngành công nghi p hi n đ i”, đ t hi m (ĐH) đủ ệ ệ ạ ấ ế ược

d ng r ng rãi trong nhi u lĩnh v c nh : qu c phòng, hàng không vũ tr , đi nụ ộ ề ự ư ố ụ ệcông ngh thông tin, công nghi p h t nhân, năng lệ ệ ạ ượng m i Nó là tài nguyênớchi n lế ược quý và không th tái sinh N u không có các nguyên t ĐH, r t nhi uể ế ố ấ ềngh hi n đ i và các ng d ng sẽ không th th c hi n đệ ệ ạ ứ ụ ể ự ệ ược Kim lo i đ t hi mạ ấ ế

Vi t Nam r t phong phú và ngu n g c đ u liên quan chẽ có các ph c h granit

và đá ki m T i Vi t Nam t nh ng năm 1960 , đ a ch t đã đánh giá tr lề ạ ệ ừ ữ ị ấ ữ ượng

đ t hi m là kho ng 10 tri u t n, n m r i rác m qu ng vùng Tây B c , đ c bi tấ ế ả ệ ấ ằ ả ỏ ặ ắ ặ ệ

xu t hi n nhi u Yên Bái, Lai Châu C m đ t hi m Đông Pao, n m trên đ aấ ệ ề ở ụ ỏ ấ ế ằ ị

ph n xã B n Hon, huy n Phong Th , t nh Châu Các nguyên t đ t hi m đ n nayậ ả ệ ổ ỉ ố ấ ế ế

ch a nghiên c u đư ứ ược nhi u nh ng ràng là chúng có tri n v ng và c n đề ư ể ọ ầ ượcnghiên c u công ngh đ y đ đ t n khai thác nguyên li u chính C n ph i cóứ ệ ầ ủ ể ậ ệ ầ ảchính sách kinh t thích h p v nghiên c u, tìm ki m thăm dò và khai thác cácế ợ ề ứ ếnguyên t ph nh monazite, xenotim trong sa khoáng Nh ng nguyên t này vố ụ ư ữ ố ềquy mô ( hàm lượng, tr lữ ượng ) có th nh ng giá tr kinh t l i r t l n, có khiể ư ị ế ạ ấ ớkhông nh h n giá tr c a khoáng s n chính ỏ ơ ị ủ ả

Ph n 1: T ng Quan V Đ t Hi m (ĐH)ầ ổ ề ấ ế

1.1 Gi i thi u chung v các nguyên t đ t hi m ( NTĐH)ớ ệ ề ố ấ ế

Gi i thi u Theo đ nh nghĩa c a Bách khoa toàn th , thì các nguyên t đ tớ ệ ị ủ ư ố ấ

hi m (earth elements) và các kim lo i đ t hi m (rare earth metals) là t p h pế ạ ấ ế ậ ợnguyên t hóa h c thu c b ng tu n hoàn hóa h c, có tên g i là Scandi Yttri và 14ố ọ ộ ả ầ ọ ọtrong 15 nguyên t c a c a nhóm Lantan (ngo i tr Promethi), có lố ủ ủ ạ ừ ượng r t nhấ ỏ

ch a trong v trái đ t Ngứ ỏ ấ ười ta có th tìm th y các nguyên t hi m trong cácể ấ ố ế ở

l p tr m tích, các m qu ng và cát đen Đ t hi m đớ ầ ỏ ặ ấ ế ượ ắc s p vào d ng h p kim vàạ ợcác h p ch t khác, chính xác là nam châm đ t hi m t d ng khác nhau c a namợ ấ ấ ế ừ ạ ủchâm Các NTĐH còn g i là các Lantanoit hay h Lantan g m 15 nguyên t gi ngọ ọ ồ ố ốnhau v m t hoá h c t La (Z = 57) đ n Lu (Z = 71) n m chu kỳ VI phân nhómề ặ ọ ừ ế ằ ở

ph nhóm III trong b ng h th ng tu n hoàn c a Mendeleep, ngoài ra ngụ ả ệ ố ầ ủ ười tacòn x p Y ( Z = 39 ), Sc ( Z = 21 ) vào cùng các NTĐH ế

Các NTĐH phân b r i rác trong t nhiên, ngố ả ự ười ra tìm được h n 100 lo iơ ạ

qu ng có ch a đ t hi m, ngoài ra chúng còn đặ ứ ấ ế ược tìm th y trong quy n sinh v tấ ể ậ, đ ng v t, th c v t, trong các lo i t o, trong than đá ộ ậ ự ậ ạ ả

Các NTĐH d ng nguyên ch t là nh ng kim lo i có ánh kim, có th quan sátở ạ ấ ữ ạ ểmàu s c c a NTĐH khi chúng m i b c t ho c đ p v Tuy nhiên màu s c c aắ ủ ớ ị ắ ặ ậ ỡ ắ ủchúng ph thu c vào hàm lụ ộ ượng t p ch t Các NTĐH có nhi t đ nóng ch y vàạ ấ ệ ộ ảnhi t đ sôi cao, chúng có đ c ng nh nên khá d o, có th s d ng d ng b t,ệ ộ ộ ứ ỏ ẻ ể ử ụ ở ạ ộ

d ng th i hay d ng lá m ng do d ng b t các NTĐH r t ho t đ ng hoá h c vàạ ỏ ạ ỏ ở ạ ộ ấ ạ ộ ọnguy hi m nên ngể ười ta ph i bao quan chúng r t c n th n ả ấ ẩ ậ

C u hình electron chung c a các NTĐH h Lantanoit đấ ủ ọ ược bi u di n nh sauể ễ ư: 4fn5s25p65dn6s2

Trong đó :

n - có giá tr t 0√14 ị ừ

m - có giá tr t 0√1 ị ừ

L p 4f có s b sung đi n t theo th t tăng d n b t đ u t Xeri đớ ự ổ ệ ử ứ ự ầ ắ ầ ừ ượ ấc l p

đ y 1 đi n t vào m c 40 cho đ n 14 đi n t Lu Trong khi các m c năngầ ệ ử ứ ế ệ ử ở ứ

lượng ngoài cùng v n gi nguyên và không b nh hẫ ữ ị ả ưởng b i l c hút c a h tở ự ủ ạnhân do có s che ch n c a l p 4f thì m c năng lự ắ ủ ớ ứ ượng 5d g n m c năng lầ ứ ượng 4f

b nh hanna r t nhi u nên a loài nguyên t có th ăn hoá thân điên t d dàngị ả ấ ề ố ể ử ễchuy n t m c 4f lên m c 5d đi u này gi i thích t i sao m c oxi hoá ph bi nể ừ ứ ứ ề ả ạ ứ ổ ế

c a các NTĐH là +3 Nh ng ngoài ra ngủ ư ười ta còn g p m c oxi hoá + 4 Ce, Pr,ặ ứ ở

Tb và m c oxi hoá +2 Sm, Eu, Yb S thay đ i s đi n t m c 5d và 4f d nứ ở ự ổ ố ệ ừ ở ứ ẫ

đ n m t s khác bi t có tính ch t tu n hoàn trong dãy các NTĐH nh tính bazo,ế ộ ố ệ ấ ầ ưmàu s c, đ tan, dãy các NTĐH có bán kính ion gi m d n t La đ n Lu v i sắ ộ ả ầ ừ ế ớ ựtăng dân s nguyên t Z S c Lantanoit là do s tăng l c hút các l p electronố ừ ự ố ự ự ớngoài cùng khi đi n tích h t nhân tăng Do các đi n t đi n vào phân l p 4f anhệ ạ ệ ừ ề ớ

hưởng r t l n đ n s bi n đ i tính ch t c a các NTĐH t La đ n Lu Tuy sấ ớ ế ự ế ổ ấ ủ ừ ế ựkhác nhau không l n nh ng có ý nghĩa r t quan tr ng đ c bi t là đ tách cácớ ư ấ ọ ặ ệ ểLantanoit ra kh i nhau.ỏ

Hình 1:Các nguyên t ĐH trong B ng tu n hoàn Men-đe-le-ép ố ả ầ

Nh ng nguyên t ĐH đữ ố ược chia làm hai nhóm, nhóm n ng và nhóm nh , theoặ ẹ

tr ng lọ ượng nguyên t và v trí c a chúng trong B ng tu n hoàn.ử ị ủ ả ầ

B ng 1: nhóm các nguyên t ĐH theo s th t nguyên t , ng ả ố ố ứ ự ử ườ i khám phá và năm đ ượ c khám phá

V m t t nhiên, các kim lo i ĐH này có màu s c t ánh b c t i màu xám s t.ề ặ ự ạ ắ ừ ạ ớ ắ

C c Kh o sát Đ a ch t Hoa Kỳ (ti ng Anh: United States Geological Survey, vi tụ ả ị ấ ế ế

t t USGS) mô t chúng là: “m n đ c tr ng, cán m ng đắ ả ị ặ ư ỏ ược, u n, kéo đố ược và

ph n ng” Không ng c nhiên khi chúng có các đ c tính duy nh t (xúc tác, hoáả ứ ạ ặ ấ

h c, đi n t , nguyên t , t tính và quang h c), và nh t là tính đ c hi u và tính đaọ ệ ử ử ừ ọ ấ ặ ệ

d ng c a chúng khi n chúng ngày càng tr nên quan tr ng v m t kinh t , môiụ ủ ế ở ọ ề ặ ế

trường và công ngh T i sao chúng đệ ạ ược g i là kim lo i "ĐH"? Có lẽ t cácọ ạ ừkhoáng s n ho c đ t không ph bi n mà t đó chúng đã đả ặ ấ ổ ế ừ ược chi t xu t, h nế ấ ơ

n a vi c chi t tách nh ng nguyên t tinh s ch này r t khó Ngoài ra, s t pữ ệ ế ữ ố ạ ấ ự ậtrung c a chúng đủ ược phát hi n cho đ n nay cũng ít ph bi n h n so v i h uệ ế ổ ế ơ ớ ầ

h t các lo i qu ng khác Trong v Trái đ t chúng có kh p n i v i hàm lế ạ ặ ỏ ấ ở ắ ơ ớ ượng

r t nh , song đôi khi t p trung thành các t khoáng có quy mô khác nhau mà taấ ỏ ậ ụ

thường g i là m ĐH ọ ỏ

1.2 Tr lữ ượng ĐH hi n nay trên th gi i ệ ế ớ

Trung Qu c và Hoa Kỳ là hai qu c gia đ ng đ u, chi m h n 90% t ng lố ố ứ ầ ế ơ ổ ượngtài nguyên ĐH c a th gi i Qu ng bastnaesite cũng ch có hai nủ ế ớ ặ ỉ ở ước trên làđáng k M Baiyunebo, Trung Qu c, có tr lể ỏ ố ữ ượng l n nh t th gi i ch a cớ ấ ế ớ ứ ảbastnaesite và monazite V tr lề ữ ượng monazite, Ôxtrâylia đ ng đ u th gi i.ứ ầ ế ớTheo s li u c a B Đ t đai và Tài nguyên Trung Qu c, tr lố ệ ủ ộ ấ ố ữ ượng ôxit ĐH c aủTrung Qu c đã đố ược ch ng minh là kho ng 83 tri u t n Trong đó tr lứ ả ệ ấ ữ ượng ĐHnhóm nh là kho ng t 50 đ n 60 tri u t n (năm 2008) Các chuyên gia, trongẹ ả ừ ế ệ ấ

đó có Lin Donglu, T ng th ký c a Hi p h i ĐH Trung Qu c (CSRE), cho r ng,ổ ư ủ ệ ộ ố ằ

tr lữ ượng ĐH ch a đư ược khai thác t i Trung Qu c đạ ố ượ ước c tính là ít h n 30%ơ

c a t ng tr lủ ổ ữ ượng ĐH c a th gi i, th p h n so v i ủ ế ớ ấ ơ ớ ước tính Zhao Zengqi, Chủ

t ch Vi n Nghiên c u ĐH Bao Đ u, cho bi t t l tr lị ệ ứ ầ ế ỷ ệ ữ ượng ĐH c a Trung Qu củ ốtrên t ng lổ ượng tr lữ ượng trên th gi i đã gi m m nh vì nh ng thi t h i, khaiế ớ ả ạ ữ ệ ạthác, lãng phí tài nguyên ĐH t i Trung Qu c và nh ng phát hi n các m ĐH m iạ ố ữ ệ ỏ ớ

n c ngoài Các nhà cung c p ĐH Trung Qu c đã tham gia vào cu c c nh tranh

l i l i ích kinh t nh th nào Có th hi u đ n gi n, “tr lạ ợ ế ư ế ể ể ơ ả ữ ượng tài nguyên” m iớ

d ng m c thăm dò, tìm hi u, đánh giá xem mình có kho ng bao nhiêu lừ ở ứ ể ả ượngtài nguyên Còn tr lữ ượng khai thác thì cho bi t g n nh c th ta sẽ thu v baoế ầ ư ụ ể ềnhiêu Hai khái ni m đó hoàn toàn khác nhau và sai s r t l n Quy trình đ đ aệ ố ấ ớ ể ư

m t khoáng s n lên độ ả ược m t đ t bao gi cũng ph i tr i qua vi c đánh giá trặ ấ ờ ả ả ệ ữ

lượng tài nguyên, n u th y có ti m năng thì m i thăm dò đ đánh giá tr lế ấ ề ớ ể ữ ượngkhai thác Theo tài li u c a C c Kh o sát Đ a ch t Hoa Kỳ công b liên t c trongệ ủ ụ ả ị ấ ố ụnhi u năm g n đây thì th gi i có t ng tài nguyên ĐH là h n 150 tri u t n, trongề ầ ế ớ ổ ơ ệ ấ

đó tr lữ ượng khai thác là 99 tri u t n S n lệ ấ ả ượng khai thác hàng năm h nơ120.000 t n N u tính c nhu c u tăng hàng năm là 5% thì th gi i v n còn cóấ ế ả ầ ế ớ ẫ

th khai thác ĐH đ n g n 1000 năm n a.ể ế ầ ữ

Th c t c u đ t hi m trên th gi i cũng không cao, m i năm ch c n s n xu tự ế ầ ấ ế ế ớ ỗ ỉ ầ ả ấkho ng 125.000 t n S n lả ấ ả ượng tiêu th năm 2010 ụ ước tính là 125.000 t n (giáấ

tr tị ương đương 2 t USD) so v i 85.000 t n (500 tri u USD) vào năm 2003 Nhuỷ ớ ấ ệ

c u tiêu th có th còn tăng kho ng 70% trong 5 năm t i Giá ĐH trung bình làầ ụ ể ả ớ

t 9-11 USD/kg Các nguyên t ĐH trong nhóm nh có giá tr th p, trong khi đóừ ố ẹ ị ấ

ĐH năm 2008 là 124.000 t n đ t giá tr 1,25 t USD Neodymium, dysprosium,ấ ạ ị ỷterbium, europium có c u cao nh t Europium, đầ ấ ược s d ng trong máy tínhử ụxách tay và TV màn hình plasma, có giá tăng 170% s v i năm 2009 Trong khiơ ớ

neodymium, đượ ử ục s d ng trong các nam châm cho các đĩa c ng và các lo i xeổ ứ ạ

đi n hybrid.ệ

B ng 3: Tiêu th ĐH c a m t s nả ụ ủ ộ ố ước năm 2008

1.3 Tr lữ ượng ĐH Vi t Namở ệ

Theo “Báo cáo t ng k t k t qu th c hi n đ tài h p tác KH&CN theo Nghổ ế ế ả ự ệ ề ợ ị

đ nh th Vi t Nam – Hàn Qu c” - X lý ch bi n qu ng ĐH Vi t Nam (do PGS.TS.ị ư ệ ố ử ế ế ặ ệ

Lê Bá Thu n làm ch nhi m, th c hi n năm 2007), Vi t Nam có ngu n ĐH phongậ ủ ệ ự ệ ệ ồphú, m ĐH Yên Phú giàu nguyên t ĐH phân nhóm trung và ĐH phân nhómỏ ố

n ng và m ĐH Đông Pao giàu nguyên t ĐH nhóm nh nặ ỏ ố ẹ Ở ước ta, qu ngặbastnaesite được phát hi n th y Đông Pao, B c N m Xe và Nam N m Xe thu cệ ấ ở ắ ậ ậ ộhuy n Phong Th , t nh Lai Châu v i tr lệ ổ ỉ ớ ữ ượng 984.000 t n ôxit ĐH (c p R1E).ấ ấ

T ng tr lổ ữ ượng ti m năng c a 3 m này là c 20 tri u t n Khoáng v t xenotimeề ủ ỏ ỡ ệ ấ ậ

lượng trung bình t ng ĐH trong trong qu ng Yên Phú là 1% v i t ng tr lổ ặ ở ớ ổ ữ ượng

c p C1 + C2 là 18 nghìn t n Qu ng ĐH Yên Phú giàu v nguyên t ĐH phânấ ấ ặ ề ốnhóm trung và phân nhóm n ng T ng nguyên t nhóm trung và nhóm n ng lênặ ổ ố ặ

đ n g n 50%ế ầ

Hình 3: Phân b m t s khu v c có ti m năng ĐH Vi t Nam ố ộ ố ự ề ở ệ

Theo m t công b c a C c Đ a ch t và khoáng s n (B Tài nguyên và Môiộ ố ủ ụ ị ấ ả ộ

trường), ĐH Vi t Nam ch y u t p trung Tây B c v i b n m l n g m cácở ệ ủ ế ậ ở ắ ớ ố ỏ ớ ồ

m Đông Pao, N m Xe (Lai Châu), Yên Phú (Yên Bái) và Mỏ ậ ường Hum - N m Pungậ(Lào Cai) v i tr lớ ữ ượng hàng tri u t n 37 Tuy nhiên, Theo PGS-TS Nguy n Kh cệ ấ ễ ắVinh (T ng h i Đ a ch t Vi t Nam), hi n ch a có nghiên c u nào đánh giá t ngổ ộ ị ấ ệ ệ ư ứ ổ

th v tr lể ề ữ ượng ĐH Vi t Nam Các k t qu nghiên c u tìm ki m t năm 1958ở ệ ế ả ứ ế ừ

đ n nay đã phát hi n đế ệ ược nhi u đi m t khoáng ĐH Lai Châu, Lào Cai và Yênề ể ụ ởBái Dù nhi u bài báo Vi t Nam đ a ra con s tr lề ở ệ ư ố ữ ượng tài nguyên ĐH hi n cóệvào kho ng 17 đ n 22 tri u t n, song tr lả ế ệ ấ ữ ượng khai thác theo nh PGS-TSưNguy n Kh c Vinh ch là g n 1 tri u t n Báo Lao đ ng ngày 29/10/2010, tríchễ ắ ỉ ầ ệ ấ ộ

d n l i Th trẫ ờ ứ ưởng B Tài Nguyên và Môi trộ ường Nguy n Văn Đ c cho bi t vễ ứ ế ề

tr lữ ượng ĐH Vi t Nam trong cu c h p báo giao l u tr c tuy n đ nh kỳ l n thở ệ ộ ọ ư ự ế ị ầ ứhai năm 2010 (di n ra ngày 28/10/2010): “Hi n v n ch a th xác đ nh c th làễ ệ ẫ ư ể ị ụ ểbao nhiêu và đang trong quá trình ch thăm dò, kh o nghi m” Cũng theo PGS-TSờ ả ệNguy n Kh c Vinh, đễ ắ ược Báo Hà N i m i trích d n ngày 5/11/2010, các nhàộ ớ ẫkhoa h c Vi t Nam đã có nh ng nghiên c u v ĐH cách đây h n 50 năm Nọ ệ ữ ứ ề ơ ước ta

đã nghiên c u s d ng ĐH trong các lĩnh v c nông nghi p, ch t o nam châmứ ử ụ ự ệ ế ạvĩnh c u, bi n tính thép, ch t o h p kim gang, th y tinh, b t màu, ch t xúc tácử ế ế ạ ợ ủ ộ ấtrong x lý khí th i ô tô Tuy nhiên, nh ng nghiên c u ng d ng ĐH v n d ngử ả ữ ứ ứ ụ ẫ ừ

l i m c phòng thí nghi m và quy mô bán công nghi p H ng năm, nạ ở ứ ệ ệ ằ ước ta m iớkhai thác nh v i s n lỏ ớ ả ượng vài ch c t n qu ng Bastnaesit Đông Pao (Laiụ ấ ặ ởChâu) và vài nghìn t n qu ng Monazit ven bi n mi n Trung đ xu t kh u ti uấ ặ ở ể ề ể ấ ẩ ể

ng ch Khó khăn l n nh t trong khai thác ĐH chính là vi c chúng có ch a nguyênạ ớ ấ ệ ứ

t r t đ c, đ c bi t là nguyên t có tính phóng x Vì th , n u khai thác khôngố ấ ộ ặ ệ ố ạ ế ếđúng cách sẽ gây ô nhi m môi trễ ường Đ khai thác, tuy n và ch bi n ĐH đòiể ể ế ế

h i quy trình công ngh r t cao mà Vi t Nam ch a th t ch đỏ ệ ấ ệ ư ể ự ủ ược Trong th iờgian qua, B KH&CN đã tăng cộ ường h p tác KH&CN v i nợ ớ ước ngoài nh m đ yằ ẩ

m nh công tác nghiên c u khoa h c và nâng cao trình đ KH&CN trong nạ ứ ọ ộ ước BộKH&CN đã ký Ngh đ nh th v i B KH&CN Hàn Qu c vào năm 2002 cho phépị ị ư ớ ộ ố

th c hi n n i dung h p tác v : “X lý ch bi n qu ng ĐH Vi t Nam” Hai c quanự ệ ộ ợ ề ử ế ế ặ ệ ơ

đ i tác chính th c hi n nhi m v này là: Vi n Công ngh X hi m và Vi n Khoaố ự ệ ệ ụ ệ ệ ạ ế ệ

h c Đ a ch t và Tài nguyên Khoáng s n Hàn Qu c (Korea Institute of Geoscienceeọ ị ấ ả ốand Mineral Resources – KIGAM, Korea) Ngu n cung ĐH nguyên li u duy nh tồ ệ ấ

hi n nay cho công nghi p Hàn Qu c là Trung Qu c V lâu dài, cũng nh cácệ ệ ố ố ề ư

nước khác, Hàn Qu c mong mu n h p tác v i Vi t Nam đ tìm hi u, nghiên c uố ố ợ ớ ệ ể ể ứ

ch bi n ĐH c a Vi t Nam nh m m r ng ngu n cung c p ĐH.ế ế ủ ệ ằ ở ộ ồ ấ

Ngoài Hàn Qu c mong mu n h p tác v i Vi t Nam đ tìm hi u, nghiên c uố ố ợ ớ ệ ể ể ứ

ch bi n ĐH c a Vi t Nam nh m m r ng ngu n cung c p ĐH, Nh t B n cũngế ế ủ ệ ằ ở ộ ồ ấ ậ ảđang có nh ng ho t đ ng tích c c và có th tr thành đ i tác l n trong khai thácữ ạ ộ ự ể ở ố ớ

ĐH Vi t Nam T năm 2000-2001, Công ty Khai khoáng kim lo i Nh t B n đãở ệ ừ ạ ậ ảkhoan h n 2.000m khoan thăm dò t i khu v c m Đông Pao, đánh d u s có m tơ ạ ự ỏ ấ ự ặ

c a ngủ ười Nh t trong vi c tìm ki m ngu n ĐH Vi t Nam Gi a tháng 10-2007,ậ ệ ế ồ ở ệ ữ

B Tài nguyên và Môi trộ ường đ ng ý đ T ng công ty D u, khí và kim lo i qu cồ ể ổ ầ ạ ốgia Nh t B n (JOGMEC) ti n hành các ho t đ ng thăm dò tìm ĐH t i các t nh Tâyậ ả ế ạ ộ ạ ỉ

B c Ngay sau đó, C c Đ a ch t - khoáng s n Vi t Nam và JOGMEC đã ký m tắ ụ ị ấ ả ệ ộ

th a thu n ghi nh nh m “đi u tra c b n đ a ch t v các nguyên t ĐH đi kèmỏ ậ ớ ằ ề ơ ả ị ấ ề ố

v i khoáng hóa vàng, đ ng, ôxit s t c ba t nh: Lào Cai, Yên Bái và Lai Châu”.ớ ồ ắ ở ả ỉTheo đánh giá c a JOGMEC, Vi t Nam là m t nủ ệ ộ ước có ti m năng ĐH l n nên vi cề ớ ệ

đi u tra này đề ược JOGMEC nh n m nh là “r t quan tr ng đ i v i Nh t B n”.ấ ạ ấ ọ ố ớ ậ ả

S Tài nguyên và Môi trở ường t nh Lai Châu cho bi t g n đây nhi u đoànỉ ế ầ ềchuyên gia đ n t Nh t ti p t c tr l i nh ng vùng có ti m năng ĐH l n t nhế ừ ậ ế ụ ở ạ ữ ề ớ ở ỉnày Trong đó, riêng T p đoàn Công nghi p than - khoáng s n Vi t Nam (TKV) đãậ ệ ả ệcùng đ i tác Nh t B n (hai công ty Toyota Tsusho và Sojitz) l p xong báo cáoố ậ ả ậnghiên c u kh thi vi c khai thác và ch bi n ĐH thân qu ng F3 Đông Paoứ ả ệ ế ế ặ(huy n Tam Đệ ường, t nh Lai Châu) Thân qu ng này đỉ ặ ược thăm dò t s m vàừ ớnăm 1986 đã được phê duy t đánh giá tr lệ ữ ượng trên 1 tri u t n, trong đóệ ấkhoáng ch t có th ch bi n ĐH trên 8%.ấ ể ế ế

1.4 ng d ngỨ ụ

Đ t hi mấ ế được coi là t i quan tr ng trong các ngành công nghi p, đ c bi t làố ọ ệ ặ ệcông nghi p công ngh cao, công ngh năng lệ ệ ệ ượng “xanh”, và công ngh qu cệ ốphòng ĐH hi n di n trong nhi u thi t b mà chúng ta s d ng hàng ngày nhệ ệ ề ế ị ử ụ ư

đi n tho i di đ ng, máy tính, tivi, đèn compact N u không có các nguyên tệ ạ ộ ế ố

ĐH, r t nhi u công ngh hi n đ i và các ng d ng sẽ không th th c hi n đấ ề ệ ệ ạ ứ ụ ể ự ệ ược

ĐH có r t nhi u ng d ng:ấ ề ứ ụ

• Dùng đ ch t o các nam châm vĩnh c u cho các máy phát đi n; ể ế ạ ử ệ

• Dùng đ đ a vào các ch ph m phân bón vi lể ư ế ẩ ượng nh m tăng năng su t vàằ ấ

ch ng ch u sâu b nh cho cây tr ng;ố ị ệ ồ

• Dùng đ ch t o các nam châm trong các máy tuy n t trong công nghể ế ạ ể ừ ệtuy n khoáng; ể

• Dùng đ di t m i m t, các cây m c nh m b o t n các di tích l ch s ; ể ệ ố ọ ụ ằ ả ồ ị ử

• Dùng ch t o các đèn catot trong các máy vô tuy n truy n hình; ế ạ ế ề

• Dùng làm xúc tác trong công ngh l c hóa d u và x lý môi trệ ọ ầ ử ường;

• Dùng làm v t li u siêu d n; ậ ệ ẫ

• Các ion ĐH cũng đượ ử ục s d ng nh các v t li u phát quang trong các ngư ậ ệ ứ

d ng quang đi n; ụ ệ

• Dùng trong công ngh laser; ệ

• Dùng trong công nghi p ch t o xe ôtô (hybid), pin, c ng máy tính, tuaệ ế ạ ổ ứbin gió, đi n tho i di đ ng;ệ ạ ộ

• Dùng trong lĩnh v c quân s (ch t o tên l a, rada, xe tăng ), công nghi pự ự ế ạ ử ệ

h t nhân ạ

Các nguyên t ĐH r t c n thi t cho công nghi p qu c phòng và đố ấ ầ ế ệ ố ược tìm

th y trong tên l a hành trình, các h th ng radar Chúng cũng là chìa khóa choấ ử ệ ố

s xu t hi n c a công ngh xanh nh th h m i c a tua bin gió xe hybrid đi n,ự ấ ệ ủ ệ ư ế ệ ớ ủ ệcũng nh nhà máy l c d u, n i chúng ho t đ ng nh ch t xúc tác.ư ọ ầ ơ ạ ộ ư ấ

1.4.1 ng d ng trong công nghi pỨ ụ ệ

ĐH đã tr thành lo i nguyên li u t i c n thi t cho các ngành công ngh mũiở ạ ệ ố ầ ế ệ

nh n t i các qu c gia phát tri n ĐH có m t trong h u h t các s n ph m côngọ ạ ố ể ặ ầ ế ả ẩngh cao ngày nay t chi c máy nghe nh c b túi iPod cho đ n xe h i, tên l a,ệ ừ ế ạ ỏ ế ơ ửtàu vũ tr … Nên ngu n tài nguyên này còn đụ ồ ược ví nh : “Vũ khí c a th k ”,ư ủ ế ỷ