Báo cáo chuyên môn môn văn hè 2009

quá trình học tập một cách riêng rẽ các môn học , phân môn học khác nhau theo những hình thức , mô hình cấp độ khác nhau đáp ứng được mục tiêu , mục đích và yêu cầu cụ thể khác nhau...

CHÀO MỪNG QUÍ THẦY

CÔ VỀ DỰ SINH HOẠT

CHUYÊN MÔN HÈ NĂM HỌC 2009- 2010

Một số vấn đề dạy học tích

hợp trong môn

ngữ văn

1 Khái niêm tích hợp

các tri thức của một số môn học có những nét chính tương đồng vào một lĩnh vực chung, thường là những chủ đề , những kiến thức nguồn.

quá trình học tập một cách riêng rẽ các môn học ,

phân môn học khác nhau theo những hình thức , mô hình cấp độ khác nhau đáp ứng được mục tiêu , mục đích và yêu cầu cụ thể khác nhau.

2 Tích hợp trong môn ngữ văn

 là sự kết nối tri thức và kĩ năng giữa ba phần Văn- Tiếng việt- Tập làm văn và trong từng

phân môn, từng vấn đề cụ thể Đó là hướng

tiếp cận kiến thức từ việc khai thác giá trị các tri thức từng phân môn trên cơ sở một văn bản

có vai trò như kiến thức nguồn

Hiệu quả của việc dạy học tích hợp :

mang hiệu quả nhận thức

từng phương diện kiến thức , đồng thời còn phát triển người học tư duy, khả năng thông hiểu và vận dụng kiến thức một cách linh hoạt vào các yêu cầu thực hành của môn học.

cụ thể trong chương trình học tập nhiều cách khác nhau

và vì thế việc nắm bắt kiến thức sâu sắc, hệ thống và lâu

3 Các hình thức tích hợp trong dạy

học ng ữ văn

việc dạy các tri thức và kĩ năng thể hiện đặc trưng của từng phân môn.

của từng phân môn một cách tối ưu để đạt được mục tiêu chung của môn ngữ văn

nghe ,nói ,đọc , viết với năng lực cảm thụ văn học của

HS Đó cũng là cái đích cuối cùng của việc đổi mới phương pháp dạy học Như vậy trong dạy học môn

Tích hợp ngang

 Tích hợp ngang được hiểu là tích hợp liên môn , liên phân môn và là hình thức tích hợp theo từng thời điểm Đây là hướng tiếp cân kiến

thức từ việc khai thác giá trị của các tri thức

thuộc từng phân môn trên cơ sở một văn bản

có vai trò kiến thức nguồn Đó là khai thác

triệt để mối liên hệ kiến thức giữa các phần

văn bản - Tiếng việt- Tập làm văn

Ví dụ

Học sinh học các văn bản nghị luận sử dụng nhiều yếu tố biểu cảm đặc sắc

năng để đưa yếu tố biểu cảm vào văn nghị luận , kĩ năng viết đoạn văn trình bày luận điểm

hiểu được mục đích của các văn bản nghị luận vừa học

trong các đơn vị bài học tạo được mối quan hệ qua lại giữa

Tích hợp ngang giữa 3 phân môn được biểu hiện theo hai hướng cơ

bản

 + Tích hợp ngang theo đơn vị bài học

 + Tích hợp ngang không theo đơn vị bài học

*Tích hợp ngang theo đơn vị bài học là

tìm ra yếu tố đồng qui giữa 3 phân

môn trong một đơn vị bài học *Tích hợp ngang không theo đơn vị bài học cũng tìm ra yếu tố đồng qui giữa 3 phân môn ở những đơn vị bài học khác nhau , giữa kiến thức của bài đang dạy với những kiến thức học sinh

đã học trước

Day bài “ Đồng Chí” của Chính Hữu

+ Tích hợp ngang : Tiếng việt : giải nghĩa các từ Đồng

chí , tri kĩ , mặc kệ Thành ngữ “ Nước mặn ,đồng chua Nghệ thuất đối xứng : áo anh / quần

tôi Tập làm văn : Phương thức biểu đạt

“ biểu cảm kết hợp với tự sự”

Dạy bài “ Bài thơ về tiểu đội xe

sau , thậm chí giữa cấp này với cấp khác

* Dạy câu trần thuật (bài 21) có thể liên hệ với các kiến thức về “ Câu

trần thuật đơn” ở lớp 6

* Dạy các văn bản nhật dụng bài

10 , 12 , 13 lớp 8 có thể liên hệ với các chủ đề của văn bản nhật dụng

học ở lớp 6,7

Do vậy để thực hiện được hình thức tích hợp này đòi hỏi GV phải nắm

toàn bộ chương trình , phải nắm tri thức kĩ năng trình bày cho học sinh

GV phải có năng lực tổng hợp Từ đó xem xét khả năng tích hợp có thể thực hiện , hệ thống hóa hay khai thác sâu hơn nội dung kiến thức cụ thể nào đó.

Day bài thơ “ Đồng Chí” của

Chính Hữu ta liên hệ với một số bài thơ viết về hình ảnh người lính

thời kháng chiến chống Pháp :

Nhớ của Hồng Nguyên , Tây Tiến

của Quang Dũng

Dạy bài “ Bài thơ về tiểu đội xe không

Tích hợp mở rộng

*Tích hợp mở rộng được hiểu là sự tích hợp mở rộng giữa các kiến thức trong bài học Ngữ văn với các kiến thức của các bộ môn khoa học khác như Khoa học tự nhiên , khoa học xã hội , các ngành khoa học nghệ thuật khác và với kiến thức đời sống mà học sinh tích lũy được qua đó làm giàu thêm vốn hiểu

biết và phát triển nhân cách cho học sinh

*Thực tế giảng dạy cho ta ta thấy , áp dụng hình thức này HS tỏ ra rất hào hứng với nội dung bài học vốn kiến thức tổng hợp học sinh được bổ sung rất nhẹ

nhàng , tự nhiên nhưng rất hiệu quả

Dạy các văn bản nghị luận trung đại : Chiếu dời đô , Hịch tướng Sĩ , Bình ngô Đại Cáo Cần cung cấp

cho học sinh kiến thức về các

nhân vât lịch sử như : Lí Công Uẩn , Trần Quốc Tuấn , Nguyễn

Trãi …

Dạy các văn bản nhật dụng : Ôn

dịch thuốc lá , Bài toán dân số ,

thông tin về ngày trái đất năm 2000 Cần vân dụng hiểu biết về vấn đề

thời sự trong đời sống xã hội như :Nạn Ô nhiễm môi trường sự gia tăng dân số , vấn đề hút thuốc lá

trong cộng đồng để tìm hiểu nội

dung văn bản

1.Nội dung và mức độ tích hợp

chúng ta cần tránh xu hướng ôm đồm , không lựa

chọn dẫn tới tản mạn , khiến giờ học quá tải và làm mất đi đặc thù của mỗi phân môn

định mức độ tích hợp , chúng ta chọn nội dung tích hợp vừa tiêu biểu cho tri thức ở phân môn đó vừa

thích hợp yêu cầu của đơn vị bài học.

tích hợp Nội dung tích hợp về tri thức hoặc kĩ năng

ở mỗi tiết dạy ngư văn phải hợp lí trên cái nhìn bao quát của toàn bài học

*Giờ văn có nhiều yếu tố làm ngữ liệu cho giờ tiếng việt và tập làm văn Vì vậy khi phân tích văn bản

GV không thể điểm qua tất cả các ngữ liệu đó mà phải phát hiện những đơn vị ngôn ngữ trong văn bản mang tín hiệu nghệ thuật tập

trung , tiêu biểu nhất.

Khi xác định đúng nội dung thì cần xác định mức độ tích hợp để không sa

vào khuynh hướng tham lam , nhồi

2 Thời điểm tích hợp:

Thời điểm tích hợp có quan hệ chặt chẽ với nội dung mức độ tích hợp Nghĩa là tích hợp phải đúng lúc đúng chỗ Tích hợp đúng thời điểm sẽ giúp HS cảm thấy hứng thú , hiểu bài sâu sắc hơn

và không bị chia cắt kiến thức giữa các phân môn

Giờ văn cơ hội tích hợp có hai thời

điểm :

 Giải nghĩa từ sau khi đọc văn bản

 Giải nghĩa từ gắn với phân tích tín hiệu nghệ thuật ( ở hoạt động tìm hiểu chi tiết) Vì vậy giáo viên căn cứ nội dung cụ thể của bài học

mà chọn cách khai thác từ ngữ ở thời điểm

hiệu quả nhất

Văn bản “ Tức nước vỡ bờ” GV cho học sinh hiểu những từ sưu , thuế ,

đinh , lính , cai lệ, thầy em… còn

những cặp từ xưng hô ( ông- cháu, ông

đọc và tìm hiểu chi tiết văn bản để thấy được sự vùng dậy đấu tranh tự phát của chị Dậu qua ngôn ngữ thể hiện

trong đối thoại với bọn người nước

Tích hợp từ loại , tu từ , cú pháp thường gắn với đọc và tìm hiểu chi tiết văn bản ở thời điểm

phân tích tín hiệu nghệ thuật

hoặc tổng kết nghệ thuật của văn

bản

Giờ tiếng việt –Tập làm văn

 Giờ tiếng việt , thời điểm có thể tích hợp với văn bản là : Đưa ngữ liệu để phân tích , hình thành khái niệm , qui tắc mới và bài tập nhanh thưc hiện thao tác phân tích chứng minh , phân tích phóng đoán nhằm củng cố khái niệm , qui tắc mới hình thành

 Giờ tập làm văn có thể tích hợp với văn học và tiếng việt ở thời điểm phân tích ngữ liệu và

luyện tập

3. Cách thức tích hợp :

tích hợp

học

Tích hợp bằng bài tập

Tích hợp thông qua câu hỏi chứa nội

dung tích hợp

 Khi dạy ngữ văn ở cả 3 phần Gv đều có thể

dùng câu hỏi định hướng cho học sinh huy

đông kiến thức vốn có của mình để tích hợp , những câu hỏi đó có mức độ khác nhau

Câu hỏi nhớ- biết

 “ Đập đá ở Côn Lôn” của Phan Chu Trinh

 Bài thơ “ Đập đá ở Côn lôn” của Phan Chu

Trinh được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú

Em hãy chỉ ra đặc điểm của thể thơ trên trong bài thơ

Câu hỏi hiểu

 “ Lã Hạc” Nam Cao

 Hỏi : ( Cho HS phát hiện các từ láy tượng hình , tượng thanh trong đoạn Lão Hac chết) Vì

sao tác giả dùng hàng loạt các từ láy để miêu

tả cái chết của lão hạc? Hiệu quả của biện

pháp tu từ này là gì ?

Câu hỏi vận dụng

 Tiết luyện nói “ Kể chuyện theo ngôi kể kết

hợp miêu tả và biểu cảm”

lại câu chuyện giằng co , lẳng ngã tên lính theo ngôi thứ nhất cho cả lớp nghe ( Trong khi kể chú ý yếu tố miêu tả và biểu cảm)

Câu hỏi tổng hợp

 “ Tức nước vỡ bờ”

xét gì về nghệ thuật khắc họa nhân vật của tác giả ?

Câu hỏi đánh giá:

 Tức nước vỡ bờ”

Theo em , Sự thay đổi thái độ của chị Dậu có được miêu tả chân thực , hợp lí không ? Qua đoạn trích này , em có nhận xét như thế nào về bản chất tính cách của chị ?

Tích hợp qua lời bình của giáo viên

yếu tố triết lí)

triết lí thế lộ nan được rút ra từ sự hành lộ nan một

cách dung dị , dễ hiểu bắt nguồn từ chính thực tế mà Bác đã trãi nghiệm : Con đường núi mà Bác phải trãi qua cũng chính là con đường cách mạng đầy gian nan thử thách nhưng nếu bền gan quyết chí nhất định sẽ vượt qua

Tích hợp qua lời chốt cúa giáo viên :

 Khi chúng ta chốt lại đơn vị kiến thức tiếng

việt , tập làm văn, tiểu kết một ý hoặc một

phần của nội dung của đọc tìm hiểu chi tiết

văn bản

 “ Nói giảm ,nói tránh” Sau khi hình thành khái niệm Gv có thể chốt lại : Biện pháp tu từ nói giảm nói tránh thường gặp trong văn bản biểu cảm, bởi nó có tác dụng tăng sức gợi cảm , tạo

sự tế nhị uyển chuyển cho việc diễn đạt

Tích hợp qua các phương tiện đồ dùng

dạy học

 Đèn chiếu , bảng phụ , tranh ảnh được sử dụng trong dạy học rất tiết kiệm thời gian khi hình thành kiến thức mới và giúp GV hệ thống kiến thức rất dễ dàng

 Câu ghép” sau khi phân tích mẫu nhóm 2 để hình thành cách nối các câu ghép , GV có thể dùng bảng phụ hệ thống lại các kiểu câu ghép chia theo cách cách nối các vế câu

Tích hợp bằng bài tập

có thể giao về nhà Những bài tập này giúp học sinh tích hợp cả kiến thức lẫn kĩ năng

viên một người thân từ bỏ thuốc lá.

mình sẽ không bao giờ hút thuốc lá

Chân thành cảm ơn quí thầy cô