1. Trang chủ
  2. » Giáo án - Bài giảng

viêm xoang và cách chữa

51 482 0
Tài liệu đã được kiểm tra trùng lặp

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Viêm xoang và cách chữa
Tác giả Trần Văn Toản
Trường học THCS Cẩm Văn
Thể loại bài viết
Thành phố Hải Dương
Định dạng
Số trang 51
Dung lượng 1,23 MB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

bài tập dưỡng sinh, thái cực quyền, khí công, ngồi thiền… cũng là những cách điều trị hiệu quả đối với bệnh viêm xoang mạn tính.Theo Sức Khỏe & Đời Sống Việt Báo Theo_VnExpress.net Chữa

Trang 1

Chữa viêm xoang bằng đông y

Theo Đông y, viêm xoang mạn là một dạng hư hỏa Do đó, việc điều trị không chỉ giải quyết tình trạng viêm nhiễm tại chỗ mà điều quan trọng là phải bổ âm để tàng dương.

Việc điều trị viêm xoang mạn tính phải nhằm vào hai yêu cầu: bổ thận âm và nạp khí

về thận Đối với trường hợp viêm xoang cấp hoặc khi có những triệu chứng sưng

nhức khó chịu, bội nhiễm do phong nhiệt cần giải tỏa gấp, có thể dùng thêm các biện pháp tiêu viêm, tiêu độc Tuy nhiên, các phương dược điều trị triệu chứng này chỉ là phụ và tạm thời Bệnh càng kéo dài thì âm hư càng nặng, phải chú trọng đến gốc ở thận Khi sự cân bằng âm dương đã được thiết lập, hỏa sẽ tự yên vị Mặt khác, khi chính khí đã vững, sức đề kháng vươn lên, tà khí sẽ tự lui

Các bài thuốc:

Lục vị địa hoàng

Lục vị là một cổ phương căn bản và thông dụng trong y học cổ truyền để bổ thận âm Gọi là lục vị vì bài thuốc gồm sáu vị Để nạp khí về thận, Hải Thượng Lãn Ông thườngdùng thêm ba vị: mạch môn, ngũ vị, ngưu tất Ngoài ra, vì là bệnh lâu ngày nên dùng thêm cao ban long (chế từ sừng hươu nai) để tăng hiệu quả

Như vậy, một bài thuốc lục vị gia giảm để trị viêm xoang có thể bao gồm: Thục địa 1 6g, cao ban long 8 g, hoài sơn 8 g, mạch môn 8 g, sơn thù 8 g, ngũ vị 6 g, đơn bì 6 g, ngưu tất, 8 g, trạch tả 4 g, bạch phục linh 4 g

Lần thứ nhất, đổ ba chén nước, sắc còn một chén Lần thứ hai, đổ hai chén nước, sắccòn nửa chén Hòa chung hai lần nước thuốc lại, chia uống hai hoặc ba lần trong

ngày Hâm nóng trước khi uống Có thể dùng liên tục từ 10-15 thang

Một số người không tiện “sắc thuốc” thì có thể dùng lục vị hoàn mua sẵn ở thị trường Đông dược Trường hợp này dùng thêm cao Ban long bằng cách cắt nhỏ nấu cháo hoặc hấp cơm để ăn

Trang 2

Bổ âm tiếp dương

Ở người lớn tuổi, viêm xoang thường phối hợp với nhiều chứng bệnh mạn tính khác khiến cơ thể suy nhược, ăn kém, thở yếu, hay mệt, chứng tỏ khí huyết âm dương đều kém Những trường hợp này nếu bổ khí không khéo có thể làm tăng khí nghịch, nếu

bổ âm đơn thuần có thể làm ngưng trệ tỳ vị Mà khi tỳ vị đã trệ thì thuốc gì cũng khó chuyển hóa

Do đó, cần sử dụng thêm các vị thuốc cam, ôn như nhân sâm, hoàng kỳ, bạch truật, can khương để tiếp dương xen kẽ với bổ âm Với cách điều trị này, khi âm đã vượng lên một phần thì dương cũng tiến được nửa phần; từng bước nâng lên mà vẫn bảo đảm không làm chênh lệch thái quá sự cân bằng giữa âm và dương

Bàn về cách tiếp dương trong bổ âm, Hải Thượng Lãn Ông đã ghi lại một phương thuốc rất có giá trị: Thục địa 120 g, can khương 12 g (sao đen tẩm đồng tiện), bố

chính sâm 60 g, bạch thược 20 g (sao đen tẩm đồng tiện), bạch truật 40 g Đây là một thang đại dược, phân lượng lớn, sắc đặc chia làm nhiều lần uống trong ngày

Điều trị không dùng thuốc

Có không ít trường hợp viêm xoang dai dẳng nhiều năm, tái đi tái lại sau nhiều lần điều trị khiến người bệnh nghĩ mình sẽ phải sống chung với bệnh suốt đời Sau đó, vì những lý do khác nhau (chẳng hạn để điều trị một bệnh khác hoặc để tăng cường sức khỏe), người bệnh gia nhập một nhóm tập dưỡng sinh Điều không ngờ là sau vài tháng, người bệnh chợt nhận ra những triệu chứng khó chịu của viêm xoang đã tự biến mất

Kết quả này không có gì lạ nếu ta hiểu rằng, tất cả những phương pháp dưỡng sinh, ngoài tác dụng nâng cao thể trạng, tăng cường sức đề kháng - thì hiệu ứng sớm nhất,trực tiếp nhất mà người tập đạt được là sự thư giãn, an tĩnh Y học hiện đại cho rằng

sự an tĩnh có thể điều hòa được thần kinh giao cảm, phục hồi tính tự điều chỉnh vốn

có của hệ thần kinh trung ương, qua đó điều hòa nội tiết và cải thiện hoạt động của cơquan Điều hòa thần kinh giao cảm cũng có vai trò cân bằng hai yếu tố âm và dương trong cơ thể Hơn nữa, theo quy luật “Thần tĩnh tất âm sinh”, sự thư giãn và nhập tĩnh

có tác dụng sinh âm và bổ âm

Ngoài ra, hầu hết các bài tập dưỡng sinh từ tư thế, động tác đến ý thức đều làm cho khí trầm Đan điền, chính là yêu cầu dẫn hỏa quy nguyên hoặc nạp khí về Thận để trừ

hư Hỏa, giúp điều trị viêm xoang Do đó, việc kiên trì tập luyện đúng phương pháp các

Trang 3

bài tập dưỡng sinh, thái cực quyền, khí công, ngồi thiền… cũng là những cách điều trị hiệu quả đối với bệnh viêm xoang mạn tính.

(Theo Sức Khỏe & Đời Sống)

Việt Báo (Theo_VnExpress.net

Chữa viêm xoang bằng các bài thuốc hay

Môi trường ô nhiễm, tình trạng viêm mũi dị ứng, viêm xoang rất thường gặp, nhất là ở các thành phố lớn Ngoài những phương pháp chữa trị bằng Tây y, ở bài này, chúng tôi đề cập đến những phương thuốc trị viêm mũi, viêm xoang theo cách của y học cổ truyền

Đối với trường hợp viêm mũi thông thường, theo lương y Nguyễn Công Đức: "Đông y có

pháp trị với tên gọi "Tân ôn giải biểu", với thành phần của phương dược bao gồm: hoắc

hương, bạc hà, hậu phác, vỏ quít (mỗi thứ 10 gr), mạn kinh tử, tô điệp và gừng tươi (mỗi loại

12 gr) cùng 8 gr bạch chỉ Những vị thuốc trên đem sắc với 3 chén nước (độ 600 ml), sắc còn lại 1,5 chén Uống lúc nước thuốc còn ấm, trùm mền để mồ hôi xuất ra Ngày dùng 3 lần, mỗi lần nửa chén Ngày thứ hai chỉ uống, không trùm mền nữa, uống liên tiếp 3 ngày.

Thương nhĩ tử

Ngoài uống, còn có thể trị bằng châm cứu, châm các huyệt nghinh hương, hợp cốc, túc tam

lý Đối với viêm mũi dị ứng, Đông y có pháp trị "Bổ khí cố biểu, khu phong tán hàn", với bài

Môi trường ô nhiễm dễ gây viêm mũi,

viêm xoang cho nhiều người (Ảnh:

Thanh Tùng)

Trang 4

thuốc gồm các vị thuốc: đảng sâm, hoàng kỳ (mỗi vị 16 gr), bạch truật, bạch thược (mỗi vị 12 gr), quế chi, tế tân (mỗi vị 8 gr), phòng phong 10gr, ma hoàng 4 gr, cùng 3 quả đại táo và 3 lát gừng tươi Tất cả đem sắc với 3 chén nước, còn lại 1,5 chén thuốc, ngày uống 3 lần (mỗi lần nửa chén) Cũng có thể dùng cách châm cứu giống như châm cứu chữa viêm mũi thông

thường ở trên" Còn lương y Phạm Như Tá (Hội Đông y Q.Bình Thạnh, TP.HCM) có phương thuốc kinh điển, đơn giản, nhưng hiệu quả trị viêm mũi dị ứng, gồm: 12 gr thương nhĩ tử, 12

gr tân di hoa, 8gr bạc hà và 12 gr bạch chỉ, đem sắc với 4 chén nước, còn lại 1 chén, chia làm hai lần dùng trong ngày sau bữa ăn.

Tân di hoa

Đối với viêm mũi mãn tính thì có phương thuốc gồm: cam thảo, cát cánh, bạch chỉ (mỗi vị 6 gr), bạc hà, tân di hoa (mỗi loại 8 gr), hoắc hương, kinh giới, phòng phong, bản lam căn (mỗi loại 12 gr), ké đầu ngựa 16 gr, hạ khô thảo 10 gr Cũng đem sắc với 3 chén nước, sắc còn lại 1,5 chén thuốc Chia làm 3 lần dùng trong ngày, dùng lúc nước thuốc ấm Ngoài ra, cũng tùy theo tính chất bệnh của mỗi người mà thầy thuốc có thể gia giảm phương thuốc trên Bên cạnh đó còn có thể dùng phương pháp châm cứu các huyệt nghinh hương, hợp cốc, ấn

đường, liệt khuyết.

Trang 5

Còn đối với viêm xoang nhiễm klhuẩn mãn tính, Đông y có pháp trị "Dưỡng âm, nhuận táo, thanh nhiệt, giải độc" Bài thuốc gồm có sinh địa, ké đầu ngựa, kim ngân hoa (mỗi vị 16 gr), huyền sâm, đơn bì, mạch môn, hoắc hương (mỗi vị 12 gr), hoàng cầm, hoàng bá (10 gr mỗi loại) và 8 gr tân di hoa Tất cả đem sắc với 800 ml nước, sắc còn lại 300 ml thuốc Chia làm 3 lần dùng trong ngày lúc bụng no Ngoài ra còn có phương pháp châm cứu các huyệt: thái dương, ấn đường, quyền liêu

T.T

Việt Báo (Theo_Thanh_Nien)

Cây cứt lợn chữa viêm xoang

Tuy có cái tên khó nghe và cũng không phải "của hiếm" nhưng cây cứt lợn lại là vị thuốc quý trong điều trị viêm xoang Loại cây này có tác dụng chống viêm, chống phù nề, dị ứng trong cả đợt cấp và mạn tính.

Ở Việt Nam, viêm mũi xoang gặp ở 15-20% dân số Bệnh khởi phát dưới ảnh hưởng của khí hậu, môi trường, độ ẩm, điều kiện sống, sinh hoạt, sự mẫn cảm của cơ địa và rất hay tái phát Việc điều trị thường kéo dài 3-6 tháng, thậm chí có người phải điều trị nhiều

Trang 6

năm liên tục với những thuốc Tây y đắt tiền Mỗi đợt thuốc có thể tốn hàng triệu đồng khiến nhiều bệnh nhân không "theo" được.

Từ lâu, dân gian đã lưu truyền tác dụng chữa viêm mũi xoang của cây hoa cứt lợn (còn cótên là hoa ngũ sắc, hoa ngũ vị, cây cỏ hôi; tên khoa học là Ageratum conyzoides)

Cứt lợn là một loại cây nhỏ, thân nhiều lông mềm, cao chừng 25-50 cm, mọc hoang ở khắp nơi, nhiều nhất là nông thôn Hoa nhỏ màu tím, xanh Cây phát triển rất dễ ở mọi loạiđất, có những nơi mọc khắp cánh đồng Người ta hái toàn cây, cắt bỏ rễ, dùng tươi hay khô Cây cứt lợn có hàm lượng tinh dầu cao Các thí nghiệm trên động vật cho thấy nó có tác dụng chống viêm, chống phù nề, chống dị ứng trong cả đợt cấp và mạn tính

Cách sử dụng: Chọn lấy cây tươi về ngâm rửa sạch rồi để ráo, giã nát, vắt lấy nước tẩm

vào bông Dùng bông này nhét vào lỗ mũi bên đau khoảng 15-20 phút Rút bông ra để dịch mủ từ trong xoang và mũi giải phóng ra ngoài rồi xì nhẹ nhàng Tránh xì mũi mạnh vì lúc đó, mủ từ trong mũi xoang có thể đi qua đường nối thông giữa mũi và tai (gọi là vòi nhĩ) gây viêm tai giữa cấp

Hiện nay đã có một số thuốc chiết xuất từ cây cứt lợn, bào chế dưới dạng dung dịch nhỏ mũi, rất thuận tiện cho người sử dụng Tuy nhiên, bệnh nhân nên tham khảo ý kiến của các bác sĩ tai mũi họng để có chẩn đoán chính xác (loại trừ trước các khối u mũi xoang)

và hướng dẫn cách theo dõi khi tự dùng thuốc ở nhà

ThS Phạm Bích Đào, Sức Khỏe & Đời Sống

Việt Báo (Theo_VnExpress.net

Viêm xoang những điều cần biết

Viêm xoang là một bệnh thường gặp, hay mắc đi mắc lại và gây nhiều khó chịu cho người bệnh Những hiểu biết nhất định về viêm xoang sẽ giúp giảm bớt những phiền toái do bệnh gây ra.

Các xoang mặt được thông với mũi qua lỗ thông xoang Niêm mạc của xoang rất nhạy cảm với

sự thay đổi của nhiệt độ, độ ẩm, áp lực không khí, áp lực O 2 và CO 2

Nguyên nhân

Viêm xoang có thể do:

- Tắc lỗ thông xoang: Do viêm mũi hoặc lỗ thông nhỏ, chất dịch thoát ra không kịp làm cho lỗ thông phù và càng nhỏ thêm.

Trang 7

- Hệ thống lông chuyển ở mũi kém hoạt động.

- Tuyến nhầy của niêm mạc xoang hoạt động quá nhiều.

- Do viêm mũi dị ứng, viêm mũi sau nhiễm siêu vi (cúm, sởi ) và bị bội nhiễm, viêm mũi mãn tính gây popyp (thịt dư) mũi, dùng Aspirin trong trường hợp không dung nạp được thuốc và làm nặng thêm popyp mũi xoang có sẵn.

- Do nhiễm trùng từ mũi hoặc từ răng số 5, 6, 7 hàm trên.

- Sau chấn thương có tổn thương niêm mạc xoang.

- Do một số nguyên nhân toàn thân như: Suy giảm miễn dịch, suy yếu niêm mạc đường hô hấp, rối loại hệ thần kinh thực vật.

Triệu chứng

Nhóm xoang trước thường cho triệu chứng có mũi, nhóm xoang sau thường cho triệu chứng phía họng.

Viêm họng cấp sẽ có các triệu chứng thường gặp sau:

- Chảy nước mũi trong, dịch nhầy hoặc mủ Nếu chảy mũi mủ, người bệnh ngửi thấy mùi hôi trong mũi, còn chảy mủ vì viêm xoang hàm do răng người bệnh ngửi thấy mùi hôi trong mũi.

- Nghẹt mũi, có thể tạm thời gây mất khứu giác.

- Có thể đau nhức quanh ổ mắt, nặng mặt, đau nhức một số vùng trên mặt: đau vùng má khi đau xoang hàm, vùng góc trong trên mắt khi viêm xoang sàng, vùng đầu trong lông mày khi viêm xoang trán.

Trường hợp viêm xoang mãn tính:

- Nếu ở nhóm xoang trước hầu như không khó chịu gì, không nhức đầu không chảy mũi, đôi khi mệt mỏi: có thể có triệu chứng xa nơi bệnh như ở đường tiêu hóa, phế quản, thận, khớp.

- Nếu ở nhóm xoang sau: bệnh nhân không chảy mủ, đôi khi phải đằng hắng do có dịch cuống họng, nhức mắt, đau nhức vùng gáy một số trường hợp bị mờ mắt do viêm thị thần kinh hậu nhãn cầu.

Điều trị

- Điều trị viêm xoang không khó khăn lắm, chỉ cần bệnh nhân tuân thủ đúng liều thuốc, thời gian điều trị và lời khuyên của bác sĩ Nên khám bệnh ở các cơ sở chuyên khoa, nếu tự ý dùng thuốc có thể gây lờn thuốc hoặc gặp các tác dụng ngoại ý của thuốc gây hại đến sức khỏe.

Trang 8

- Nếu sổ mũi, nghẹt mũi, đau đầu, đàm xuống họng Có thể dùng thuốc kháng sinh, kháng Histamine, giảm đau giảm xung huyết (như đối với Decolgen, Actifed người cao huyết áp phải thật cẩn thận khi dùng), có thể dùng thêm thuốc xịt mũi, xông mũi tại nhà theo chỉ định của bác sĩ.

Cần lưu ý gì để phòng ngừa bệnh viêm xoang?

- Đeo khẩu trang khi đi đường và đi làm công việc nhiều bụi bặm.

- Trước khi vào đợt viêm xoang, có thể ngứa mũi, muốn hắt xì nhưng không làm được, một số người đã ráy mũi, tuy đỡ khó chịu hơn nhưng dễ mang vi trùng vào và làm cho bệnh nặng thêm.

- Khám và điều trị sớm các biểu hiện ở mũi, họng để tránh bị viêm xoang mãn tính.

- Không đi bơi khi đang đợt viêm mũi xoang.

- Không nên cố gắng hỷ mũi mạnh khi mũi không thông vì như vậy sẽ đẩy chất viêm vào vòi nhĩ và tai.

- Chỉ hỉ mũi ra, không hít ngược vào trong như trẻ nhỏ thường làm.

- Bệnh có thể lây lan vì vậy không dùng chung vật dụng cá nhân với người bị viêm xoang.

- Để điều trị viêm xoang, ngoài việc dùng thuốc, trong một số trường hợp bác sĩ sẽ có chỉ định xông mũi tại nhà Bệnh nhân có thể mua dễ dàng dụng cụ xông mũi họng tại các nhà thuốc.

Cách xông mũi

- Nhỏ mũi bằng Rhinex hoặc Nasoline 3 - 4 giọt mỗi bên Lưu ý không dùng quá 3 đến 5 ngày

vì dùng các thuốc này lâu ngày dễ gây tình trạng viêm mũi do thuốc.

- 15 phút sau hỉ mũi sạch.

- Cho 200ml nước nóng và 4-5 giọt Melyptol vào dụng cụ xông mũi họng, sau đó úp mũi và miệng vào hút thở đều trong 10-15 phút.

- Mỗi ngày chỉ nên xông mũi 1-2 lần.

(Theo Gia đình xã hội)

Việt Báo (Theo_24h)

Chữa viêm mũi dị ứng

Trang 9

Chứng viêm mũi dị ứng rất hay tái phát, gây nhiều phiền toái cho người bệnh Để chữa bệnh này, Đông y phối hợp dùng thuốc với châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt, điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và tập khí công dưỡng sinh.

Bệnh viêm mũi dị ứng đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt trong điều kiện môi trường ngày càng bị ô nhiễm như hiện nay Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi, không phân biệt nam nữ, thường thấy nhiều hơn ở thanh thiếu niên Tỷ lệ mắc viêm mũi dị ứng trong cộng đồng là 6,3%

Theo y học cổ truyền, viêm mũi dị ứng phát sinh do 2 nguyên nhân : công năng tạng phủ (chủ yếu là phế, tỳ, thận) bị rối loạn; bị phong hàn, tà khí xâm nhập Hai yếu tố này có thể phối hợp với nhau, khiến phế khí hư nhược, sức đề kháng giảm sút, dễ sinh bệnh

Các biểu hiện của viêm mũi dị ứng rất dễ nhận thấy:

Ngứa mũi và hắt hơi: Thường mỗi sáng thức dậy, bệnh nhân gặp lạnh hoặc hít phải dị

nguyên nên đột nhiên thấy ngứa trong mũi, sau đó là hắt hơi liên tục vài ba lần, thậm chí

10 lần hoặc hơn, kèm theo tình trạng ngứa và chảy nước mắt, đau rát họng

Tắc mũi: Thường là tắc cả hai bên, tắc liên tục, nặng nhẹ không đều nhau, khi nằm tình

trạng tắc mũi tăng lên

Chảy nước mũi: Thường là nước mũi trong, nếu kèm theo tình trạng nhiễm khuẩn thì

nước mũi đặc, dính và đục

Giảm khứu giác: Chủ yếu do niêm mạc mũi viêm phù nề.

Thời kỳ tái phát có thể kèm theo các triệu chứng như ù tai, giảm thính lực, đau đầu hoặccác biểu hiện của tình trạng dị ứng như nổi mày đay, ho và khó thở do co thắt phế quản.Nguyên tắc điều trị của Đông y là phải đảm bảo tính toàn diện, nghĩa là ngoài việc dùng thuốc phải đồng thời sử dụng nhiều biện pháp, trong đó dùng thuốc là quan trọng nhất Thuốc chữa viêm mũi dị ứng được dùng theo 2 hướng: biện chứng luận trị và biện bệnh thi trị

Biện bệnh thi trị: Dựa trên cơ chế bệnh sinh mà xây dựng một phác đồ, một bài thuốc

chung cho nhiều thể bệnh Có thể dùng các phương thuốc dân gian, các bài thuốc tự chế hoặc các đông dược thành phẩm sản xuất theo bài thuốc có sẵn như Tỵ viêm ninh, Tỵ thông hoàn, Đô lương hoàn Các loại thuốc này hầu hết là do Trung Quốc nghiên cứu và sản xuất Trong nước, các đông dược thành phẩm có công dụng trị viêm mũi dị ứng còn hiếm hoi, gần đây có viên nang Fitôrhi-f của công ty dược phẩm Fito Pharma Sản phẩm

Trang 10

này được sản xuất dựa trên bài thuốc cổ Thương nhĩ tử tán (gồm bạch chỉ, bạc hà, tân di

và ké đầu ngựa); dùng cho các bệnh viêm mũi dị ứng, viêm mũi, viêm xoang cấp và mạn tính nhờ tác dụng kháng khuẩn, chống viêm, chống phù nề và giảm đau

Biện chứng luận trị: Dựa trên chứng trạng và thể bệnh cụ thể mà lựa chọn các vị thuốc,

bài thuốc phù hợp Trong đó, bài thuốc cổ Thương nhĩ tử tán của Trung Quốc phù hợp vớihầu hết các thể bệnh, tùy từng trường hợp có thể kết hợp với bài thuốc khác

Viêm mũi dị ứng không thể chữa khỏi hẳn, nhưng việc dùng thuốc hợp lý và tránh các yếu

tố thuận lợi khởi phát bệnh (bụi bẩn, gió lạnh ) sẽ giúp giảm triệu chứng và làm bệnh nhân dễ chịu hơn

Ths Hoàng Khánh Toàn, Bệnh viện 108

Chữa xoang bằng cách xông

Việc tắm hơi nước nóng dưới vòi hoa sen (chừng 5-10 phút một lần) đem lại cho bệnh nhân viêm xoang hai tác dụng: vừa được tắm sạch người, vừa được hít hơi nóng làm thông xoang, thông mũi.

Viêm xoang là một bệnh thường gặp, nhất là khi mùa mưa tới, hay mắc đi mắc lại Triệu chứng gồm:

- Nhức đầu vùng xoang trán, giữa hai lông mày, trong tư thế đứng hay ngồi.

- Chảy nước mũi, lúc đầu dịch loãng trong (thường gặp trong viêm xoang do dị ứng), sau đó dịch đặc màu vàng hoặc xanh Dịch có thể chảy ra theo đường mũi hoặc chảy xuống họng làm bệnh nhân phải luôn khạc nhổ.

- Ho từng cơn vào ban đêm khiến người bệnh mất ngủ.

- Ngạt tắc mũi có thể từng lúc hoặc liên tục, kèm theo hắt hơi cũng làm cho bệnh nhân mất ngủ.

Xử trí viêm xoang theo Đông y

Tại chỗ: Trong viêm xoang, niêm mạc vùng xoang bị viêm sung huyết, tăng tiết chất nhầy làm

tắc nghẽn sự lưu thông không khí bình thường của xoang, nên tất cả mọi biện pháp cũng đều nhằm làm phục hồi sự dẫn lưu của các xoang Điều này rất quan trọng vì khi các xoang được thông sẽ ngăn chặn được sự ứ đọng các chất tiết gây nhiễm khuẩn.

Hít hơi nóng: Mục đích là duy trì nhu động cho nhung mao niêm mạc xoang, giúp chất nhờn

Trang 11

được lưu thông và các xoang được dẫn lưu Cách mà dân gian hay làm là mua một ít lá xông trong đó có bạc hà về nấu, xông cả người hoặc múc ra một bát lớn nước xông tỏa hơi, hít hơi nóng bốc lên, đầu phủ một khăn tắm lớn Có thể thay thế bó lá xông bằng nhỏ một vài giọt dầu gió hoặc dầu có bạc hà, quế vào một bát nước sôi cũng có tác dụng tương tự.

Rửa hốc mũi bằng nước muối sinh lý: Bệnh nhân bị viêm xoang nên rửa từng bên mũi bằng

nước muối sinh lý 0,9% có bán tại các nhà thuốc, hay tự pha một thìa cà phê muối vào hai tách nước ấm kèm theo một nhúm bicarbonat Rót nước muối vào một bát đủ rộng, ngửa đầu

ra sau, bịt một bên lỗ mũi, hít nước vào lỗ mũi bên kia, rồi nhẹ nhàng hỉ mũi ra Đổi bên lỗ mũi

và cũng làm tương tự.

Hỉ mũi đúng cách: Người bị viêm xoang hay khụt khịt do cảm thấy chất nhầy tiết ra Để giúp

chất nhầy dễ thoát ra ngoài xoang, nên hỉ mỗi lần từng bên lỗ mũi, giúp tống vi khuẩn ra ngoài Không nên hỉ cả hai bên lỗ mũi cùng một lúc vì sẽ làm tăng áp suất ở tai trong, đưa ngược vi khuẩn vào sâu hơn trong xoang Khi hỉ mũi, nên dùng khăn hoặc giấy vệ sinh dùng một lần rồi vứt bỏ.

Massage và đắp nước nóng tại chỗ hai bên sống mũi giữa hai lông mày, có thể đắp khăn mặt nóng lên mắt, trán, hai gò má nếu xoang vùng đó đau Ngoài ra, có thể người bệnh tự bấm huyệt vừa có tác dụng lưu thông máu ở vùng xoang đó vừa giảm đau.

Một số cách bấm huyệt:

- Dùng hai ngón tay bấm, sau đó day hai huyệt nghinh hương (nằm cách hai bên cánh mũi khoảng nửa phân) 1-2 phút cho đến khi cảm thấy nặng tức ở huyệt vị Sau đó trở ngón tay, dùng mặt bên bấm khoảng giữa hai bên mũi nơi tiếp giáp xương và phần mềm, bấm nhẹ 1-2 phút.

- Hai tay vuốt từ dưới lên dừng lại ở hai huyệt nghinh hương, bấm khoảng 3 phút, sau đó dùng mặt trong hai ngón cái vuốt từ giữa trán đến chân tóc hai bên khoảng 10-20 lần, đồng thời bấm hai huyệt thái dương (nằm ở chỗ lõm hai bên thái dương, cách hai bên đuôi mắt khoảng 1-1,5 phân).

- Dùng hai ngón trỏ vuốt xung quanh hốc mắt, mũi tắc, bấm khoảng giữa hai bên mũi, day huyệt nghinh hương, nhân trung (nằm rãnh nhân trung giữa hai lỗ mũi) 3-10 phút.

Một số món ăn bài thuốc:

- Lá dâu 9 g, hoa cúc 6 g, hạnh nhân ngọt 6 g, gạo tẻ 50 g Sắc thuốc lá dâu và hoa cúc, bỏ cặn lấy nước nấu cháo với hạnh nhân và gạo tẻ, mỗi ngày một thang, dùng liên tục vài lần.

- Mai rùa (quy bản) 15 g, thục địa 9 g, trần bì 6 g, mật ong liều lượng thích hợp Cho các vị thuốc vào sắc rồi uống với mật ong, mỗi ngày một thang, dùng 5-10 thang liên tục.

(Theo Sức Khoẻ & Đời Sống)

Trang 12

Việt Báo (Theo_24h)

chữa bệnh bằng trứng gà, mật ong và nghệ

Xung quanh ta có nhiều thức ăn trở thành vị thuốc quý Nhân dân ta thường dùng mật ong, nghệ, trứng gà làm thuốc chữa bệnh Nhưng kết hợp 3 thứ thành bài thuốc để chữa nhiều bệnh thì còn nhiều người chưa biết Bạn hãy áp dụng kinh nghiệm sau để chữa trị khi người nhà có bệnh

Y học Đông phương cho rằng, bệnh là sự mất cân bằng khí huyết, âm dương của cơ thể hoặc của một bộ phận cơ quan tạng phủ nào đó Nguyên nhân của bệnh do bên ngoài: Tàkhí lục dâm (phong, hàn, thử, thấp, táo, hỏa) bất thường gây nên

- Do bên trong, thuộc nội thương tình chí quá hưng phấn hoặc ức chế: Hỷ, nộ, ưu, tư, bi, kinh, khủng (thất tình)

Người ta còn dùng nọc ong để chữa thấp khớp, viêm tim do thấp, sưng cơ khớp, viêm khí quản, nhức đầu, tăng huyết áp giai đoạn 1 và 2 Dùng sáp ong để chữa trĩ ra máu mủ, ungnhọt, chữa bỏng lửa

- Nghệ có vị đắng cay, tính ấm vào 2 tạng can và tỳ Có tác dụng phá huyết, thông kinh, hành khí, chỉ thống, chữa phụ nữ kinh bế, đau máu do huyết ứ gây đau bụng, dạ trướng đau, dạ dày đau

- Trứng gà: Lòng đỏ trứng có nhiều chất mỡ tạo ra phospho và sắt Trong 30g lòng đỏ có 7g anbumin, 15g mỡ, 67mg canxi, 226mg phốtpho, 3,5g sắt Giá trị dinh dưỡng lòng đỏ trứng cao hơn lòng trắng, rất cần cho người lao động trí óc và những người suy nhược

Trang 13

thần kinh

Theo Đông y: Trứng gà vị mặn tính lạnh, làm yên 5 tạng, bổ khí huyết, mát cổ họng, an thai, trị ho hen, kiết lỵ, động thai, bổ dưỡng làm sinh đẻ dễ dàng, khi ăn để bổ dưỡng thì luộc hồng đào (lòng đỏ còn sền sệt) mỗi ngày một quả là đủ Kết hợp 3 thứ thành bài thuốc chữa được nhiều chứng bệnh nói trên Sau đây xin giới thiệu cách dùng nghệ, trứng

gà, mật ong để chữa một số bệnh

Một số bệnh mạn tính thể hư hàn:

- Bệnh thuộc tâm: Đau tức ngực, thiếu máu, mặt xanh vàng

- Bệnh thuộc phế: Hen suyễn, viêm phế quản mạn, ho lâu ngày, viêm họng hạt, ho lao, phổi có nước, cảm lạnh

- Bệnh thuộc can thận: Viêm đa khớp, đau khớp gối, bệnh gút, đau vai cổ gáy, tay chân lạnh thường xuyên, đau lưng, yếu sinh lý

- Bệnh thuộc tiêu hóa: Biếng ăn, gầy ốm sụt cân, đau dạ dày Viêm đại tràng mạn Đau gan vàng da, trĩ

- Bệnh thần kinh: Suy nhược cơ thể, thần kinh, đau đầu mất ngủ

- Bệnh phụ khoa: Kinh nguyệt không đều, rong kinh, đau bụng kinh khí hư bạch đới, sa tử cung

- Các bệnh khác: Mụn, lở loét da, viêm xoang, viêm tai có mủ, viêm họng, viêm mũi dị ứng, rụng tóc, tóc bạc sớm

Bài thuốc: Nghệ vàng 1 củ bằng ngón chân cái, trứng gà ta mới đẻ, bỏ lòng trắng lấy lòng

đỏ, 1 quả; mật ong rừng là tốt nhất

Cách chế: Rửa sạch nghệ, cạo vỏ, giã nhỏ, cho vào ít nước sôi, lọc lấy nước nghệ, bỏ xác, cho lòng đỏ trứng gà và 2 thìa cà phê mật ong đem chưng cách thủy, khi chín như bánh bông lan, ăn rất ngon

Nên ăn lúc 8 - 9 giờ tối, ngày ăn 1 lần, ăn liền, nam ăn 7 ngày, nữ ăn 9 ngày là một đợt điều trị Chưa hết bệnh thì sau 7 ngày lại ăn tiếp, khi thấy bệnh khỏi thì thôi Nếu ăn 3 đợt

mà chưa khỏi bệnh thì nghỉ một tháng lại ăn tiếp như các đợt trước

Trang 14

(theo Sức khoẻ & Đời sống)

Việt Báo (Theo_VnMedia

Thương nhĩ tán chữa viêm xoang

Không chỉ thuốc Tây mới giúp bạn thoát khỏi các triệu chứng khó chịu của viêm mũi dị ứng Bài thuốc cổ nổi tiếng của Trung Quốc Thương nhĩ tán có hiệu quả tốt với bệnh này, công thức chỉ gồm 4 vị thuốc dễ kiếm.

Bệnh viêm mũi dị ứng đang có xu hướng tăng do môi trường ngày càng ô nhiễm Các thống kê cho thấy cứ 16 người thì một mắc bệnh này Hơn 6,3% dân số mắc bệnh này.Thương nhĩ tán (còn gọi là Thương nhĩ tử tán) là bài thuốc của danh y Nghiêm Dụng Hoà (Trung Quốc) Thành phần gồm thương nhĩ tử (hạt ké đầu ngựa) 7 g, tân di hoa 15 g, bạch chỉ 30 g, bạc hà 1,5 g Tất cả sấy hoặc phơi khô, tán thành bột mịn, uống mỗi ngày 2lần, mỗi lần 6 g Theo cổ nhân, nếu dùng nước sắc củ hành và lá trà tươi để uống bột thuốc thì rất tốt

Thương nhĩ tán có tác dụng làm thông mũi, chống đau đầu, thường được dùng để trị các chứng bệnh về mũi xoang mà Tây y vẫn gọi là viêm mũi dị ứng, viêm mũi cấp và mạn tính,viêm xoang cấp và mạn tính với triệu chứng chảy nước mũi, hắt hơi nhiều, ngạt mũi Kết quả nghiên cứu hiện đại cho thấy, hạt ké đầu ngựa (thương nhĩ tử) có tác dụng khángkhuẩn, chống viêm, giảm đau, ức chế miễn dịch, hưng phấn hô hấp Bạch chỉ giúp kháng khuẩn, chống viêm, giảm đau, giải nhiệt Tân di hoa tiêu viêm, giảm phù nề, chống dị ứng,kháng khuẩn, làm hưng phấn hô hấp Còn bạc hà cũng có tác dụng giảm đau, kháng khuẩn, kháng virus, chống viêm, giảm ho, trừ đàm, giảm ngứa và lợi mật

Ngoài dạng bột truyền thống, Thương nhĩ tán còn được sử dụng dưới hai hình thức: dùngnguyên bài sắc uống hoặc gia giảm theo thể trạng và tính chất bệnh lý Khi sắc, cần cho bạc hà vào sau, còn tân di phải chùi hết lông hoặc cho vào túi vải để tránh gây ngứa.Hiện nay, bài thuốc Thương nhĩ tán được sản xuất thành nhiều biệt dược dưới các dạng hoàn mềm, hoàn cứng, trà tan, cốm thuốc, viên nang , rất tiện lợi cho bệnh nhân Có thể

kể đến các tên Tỵ viêm hoàn, Tỵ viêm phiến, Tỵ uyên hoàn do Trung Quốc sản xuất, có gia giảm một số vị thuốc, hoặc viên nang Fitôrhi-f sản xuất ở Việt Nam, giữ nguyên công thức cổ của Nghiêm Dụng Hòa

ThS Hoàng Khánh Toàn

Bệnh viện 108

Trang 15

Ngạt mũi và cách chữa

Ngạt mũi không chỉ gây khó chịu mà còn dễ dẫn đến viêm đường hô hấp do bệnh nhân phải thở bằng mồm Việc chữa trị phải tùy theo nguyên nhân, nếu dùng thuốc tùy tiện thì chứng ngạt mũi sẽ càng nặng hơn.

Hốc mũi giống như một căn phòng có cửa trước, cửa sau và vách ngăn ở giữa (chia mũi thành hai phần đều nhau) Cấu tạo bên trong mũi không bằng phẳng mà gồ ghề do có ba xương cuốn bám vào thành ngoài hốc mũi Bao phủ bên trong hốc mũi là một lớp niêm mạc gồm nhiều mạch máu nhỏ và hệ thống lông chuyển (có lớp màng nhầy phủ bên trên),đặc biệt có niêm mạc xương cuốn dưới và giữa gồm nhiều xoang mạch gọi là tổ chức cương

Khả năng giãn nở của các mạch máu nhỏ trong mũi rất lớn Khi gặp không khí nóng, mạch máu trong niêm mạc mũi sẽ co lại, làm cho niêm mạc mỏng đi Ngược lại, khi gặp không khí lạnh thì mạch máu giãn ra, làm niêm mạc dày lên, khiến không khí lưu thông qua hốc mũi chậm lại, như thế không khí được làm ấm lên khi đi qua mũi Mọi hoạt động này diễn ra dưới sự điều khiển của mạng lưới thần kinh tự động ở mũi

Mũi không chỉ là đường lưu thông không khí mà còn có thể lọc sạch, làm ấm và làm ẩm không khí Không khí khô, lạnh, không sạch sau khi lưu thông qua hốc mũi sẽ trở nên sạch sẽ, ấm áp và ẩm ướt, phù hợp với đường hô hấp trên và phổi Do đó, nếu hốc mũi bịtắc do viêm nhiễm, bệnh nhân phải thở bằng miệng thì không khí hít vào sẽ không được lọc sạch, không được làm ấm và ẩm nên rất dễ gây viêm họng và viêm thanh quản, viêm khí phế quản và phổi Hơn nữa, mũi không thông sẽ ảnh hưởng tới giấc ngủ, nghỉ ngơi cũng như làm giảm hiệu suất làm việc

Các nguyên nhân gây nghẹt mũi gồm viêm mũi cấp, viêm mũi vận mạch, viêm mũi dị ứng,viêm mũi teo, lệch vách ngăn, khối u trong mũi, chấn thương Tùy từng nguyên nhân sẽ

có phương pháp giải quyết khác nhau Vì thế khi bị nghẹt mũi, nên đến bác sĩ tai mũi họng

để được khám và xác định bệnh, tránh để bệnh kéo dài

Một trong các thuốc thường được kê đơn là thuốc nhỏ mũi gây co mạch tại chỗ để chống ngạt, làm thông mũi, đặc biệt trong viêm mũi cấp và viêm xoang Thuốc thường dùng là naphazolin nitrat 0,05% Không nên dùng kéo dài 10 ngày Việc dùng thuốc quá lâu sẽ dẫn đến lệ thuộc và gây viêm mũi do thuốc, khó điều trị Đối với viêm mũi dị ứng, chỉ dùngthuốc co mạch khi đang lên cơn cấp có nghẹt mũi nhiều, mục đích là giúp cho mũi thở

Trang 16

thông và chống xuất tiết để bệnh nhân có thể xịt thuốc dạng corticoid vào mũi.

Các loại thuốc thường được dùng tại chỗ là: thuốc co mạch, corticoid và kháng sinh Trong viêm mũi teo có vảy thối (ozen), có thể nhỏ mũi bằng Streptomycin 0,75% (không nên dùng lọ thuốc nhỏ quá 3 ngày) Với viêm mũi khô và viêm mũi teo, tốt nhất nên nhỏ thuốc có chứa dầu như tinh dầu bạc hà, dầu parafin (để niêm mạc mũi được làm ẩm, tạo nên cảm giác dễ chịu và dễ xì vảy trong mũi ra, giảm bớt mùi hôi) Tuyệt đối không dùng thuốc co mạch trong viêm mũi teo, cho người bị bệnh tim mạch hay trẻ em dưới 7 tuổi.Dùng kháng sinh tại chỗ kéo dài tại mũi sẽ gây sự kháng thuốc tại chỗ Không nên dùng thuốc đã đổi màu hoặc đã bị kết tủa

Viêm mũi do thuốc là gì?

Là tình trạng viêm mũi do sử dụng thuốc nhỏ mũi trong thời gian kéo dài Naphazolin chỉ

là loại thuốc dùng tạm thời để chữa triệu chứng Vì loại thuốc này có tác dụng co mạch mạnh, có thể duy trì co mạch trong vài giờ nên bệnh nhân rất ưa dùng để chữa nghẹt mũi.Nếu dùng thuốc này trong thời gian dài hoặc nhiều lần, chứng ngạt mũi chẳng những không giảm mà còn có thể nặng hơn khi chưa dùng

Nguyên nhân là thuốc làm giảm tính đàn hồi của mạch máu trong niêm mạc mũi, làm hư

hệ thống màng nhầy-lông chuyển, nên đáp ứng của niêm mạc mũi đối với thuốc ngày càng giảm, tạo nên “bệnh viêm mũi do thuốc”, gây nghẹt mũi kéo dài Như vậy, sau mỗi lần nhỏ thuốc, thời gian dùng thuốc ngày càng ngắn lại, số lần nhỏ thuốc ngày càng tăng, gây nên một vòng luẩn quẩn tai hại Do đó, thời gian nhỏ thuốc không nên quá 7 ngày

(Theo Sức Khỏe & Đời Sống)

Việt Báo (Theo_VnExpress.net

Chữa viêm mũi dị ứng

Viêm mũi là bệnh của niêm mạc mũi, biểu hiện bằng chảy nước mũi, nghẹt mũi và nhảy mũi kéo dài hơn 1 giờ/ngày trong nhiều ngày Dù dị ứng là nguyên nhân thông thường nhất, nhưng vẫn còn rất nhiều nguyên nhân khác gây viêm mũi.

Trang 17

Mũi là bộ phận đầu tiên của đường thở, niêm mạc được trang bị những

thụ thể đa hệ để có thể cảm nhận và đáp ứng với các tác nhân phong

phú của ngoại giới như: Áp suất, nhiệt độ, mùi vị, hóa chất, ẩm độ, vi

trùng… Mũi sẽ bị viêm nếu các tác nhân đủ mạnh hoặc mũi quá nhạy

cảm với các tác nhân đó Sau đây là bảng phân loại bệnh viêm mũi.

"Do quá nhạy cảm"

"Viêm mũi quanh năm

- Do rối loạn cấu trúc.

- Do suy giảm miễn dịch.

- Do rối loạn hoạt động của

hệ lông chuyển-chất nhầy.

Viêm đặc biệt:

- Vi trùng: Lao, giang mai…

- Viêm mũi do cấu trúc:

Triệu chứng giống viêm mũi: Lệch vách ngăn, phì đại cuống mũi, khối u, dị vật mũi.

- Pô-lýp mũi.

Viêm mũi dị ứng

Định nghĩa: Là tổng hợp những phản ứng quá mức của cơ thể, xảy ra khi hít phải vật lạ trong không khí Bình thường, khi gặp vật lạ, cơ thể sẽ có những phản ứng nhằm mục đích bảo vệ Tuy nhiên nếu phản ứng xảy ra quá mức, gây ra những tổn hại cho cơ thể thì gọi là phản ứng

dị ứng (hay trầm trọng hơn, có thể dẫn đến tử vong thì gọi là phản ứng phản vệ) Những vật lạ

là nguyên nhân của phản ứng dị ứng được gọi là dị nguyên.

Trong cơn dị ứng, bệnh nhân có những biểu hiện sau:

- Nhảy mũi.

- Ngứa mũi, mắt.

- Nghẹt mũi.

Trang 18

- Chảy nước mũi.

Cơ chế viêm mũi dị ứng

Phản ứng dị ứng xảy ra rất phức tạp và theo hai giai đoạn:

1 Giai đoạn sớm: Xảy ra ngay sau khi tiếp xúc với dị nguyên Các triệu chứng trên được gây ra

chủ yếu do chất histamin, tiết ra bởi dưỡng bào Phản ứng này còn được khuếch đại bởi hiệu ứng thần kinh Ví dụ: Chỉ tiếp xúc với dị nguyên bên mũi trái, nhưng bệnh nhân có triệu chứng

cả hai bên mũi và mắt…

2 Giai đoạn muộn: Các triệu chứng xuất hiện từ 3-11 giờ sau khi tiếp xúc với dị nguyên và kéo

dài nhiều ngày, nhiều tuần Đây là một bệnh lý viêm thật sự với sự tham gia của mọi loại tế bào viêm, quan trọng nhất là tế bào đa nhân ái toan Sự hiện diện của tế bào đa nhân ái toan trong dịch tiết hay trong mô là một chứng cứ quan trọng để chẩn đoán bệnh viêm mũi dị ứng.

Sự hiểu biết về hai giai đoạn của phản ứng dị ứng rất quan trọng trong trị liệu Các chất kháng histamin có tác dụng chính trong giai đoạn sớm, nhưng trong giai đoạn muộn thì vai trò chủ đạo lại thuộc về các thuốc kháng viêm.

Sự tiếp xúc với dị nguyên liên tục gây nên tình trạng viêm mạn tính với độ trầm trọng có thể tăng dần, kết hợp với sự tăng nhạy cảm của mũi với những nguyên nhân không đặc hiệu.

Triệu chứng và chẩn đoán bệnh viêm mũi dị ứng

Bệnh sử rất quan trọng trong chẩn đoán.

Các triệu chứng chính gồm:

- Nhảy mũi từng cơn, nhất là khi tiếp xúc với dị nguyên.

- Ngứa mũi và mắt.

- Nghẹt mũi hai bên hay đổi bên.

- Chảy nước mũi.

Bệnh nhân có thể bị chảy mũi sau họng, gây khịt mũi, hắng giọng và ho.

Mũi nghẹt, phải thở bằng miệng gây viêm họng, khô họng, viêm thanh quản.

Chóp mũi viêm đỏ và trầy do chà xát thường xuyên vì ngứa.

Mí mắt thường bị sưng nề, quầng thâm.

Trang 19

Ở trẻ em, ít có những triệu chứng điển hình trước 2 tuổi.

Các triệu chứng có thể xuất hiện theo thời vụ (viêm mũi theo mùa) hay liên tục (viêm mũi quanh năm).

Khi soi mũi sẽ thấy niêm mạc mũi phù nề, mọng, có màu tái nhợt Trong hốc mũi đầy chất tiết trong, loãng.

Xét nghiệm: Tìm tế bào ái toan trong dịch mũi Đo lượng IgE trong máu.

Thử nghiệm da để tầm soát dị nguyên chuyên biệt.

Các loại dị nguyên gây viêm mũi dị ứng

Thường do các vật lạ bay lẫn trong không khí như:

- Phấn hoa.

- Bụi nhà, trong đó con mạt (acarien) là tác nhân chính.

- Nấm mốc.

- Bụi khói công nghiệp.

- Lông thú: Chó, mèo, ngựa…

- Các loại hóa chất.

Những chất lạ trong thức ăn như sữa, trứng, các loại đậu, hải sản; Các loại thuốc kháng sinh, các loại phấn thoa, chất bôi trơn ở bao cao su, xà phòng… đều có thể gây dị ứng Các chất này thường gây triệu chứng toàn thân hoặc ở bộ máy tiêu hóa, nhưng cũng cho những biểu hiện ở đường thở trên.

Có dị ứng hay không còn tùy thuộc vào cơ địa, tố chất di truyền của mỗi người Tiền sử gia đình có vai trò rất quan trọng Cha mẹ bị dị ứng có tỷ lệ con bị dị ứng cao Phân nửa số con của cha và mẹ đều bị dị ứng sẽ bị dị ứng Nếu chỉ cha hoặc mẹ bị dị ứng thì tỷ lệ này là 30%.

Tình hình viêm mũi dị ứng

Bệnh viêm mũi dị ứng nằm trong nhóm bệnh dị ứng gồm suyễn, nổi mề đay, chàm da và phù Quink Ở các nước phương Tây, do mỗi năm có bốn mùa rõ rệt nên số người mắc viêm mũi dị ứng theo mùa nhiều gấp đôi người bị thể bệnh quanh năm và có đợt kịch phát vào mùa hoa

nở Ở Mỹ, khoảng 20% dân số tiếp xúc hằng năm với dị nguyên trong không khí có triệu chứng

dị ứng Việc theo dõi và chữa trị rất tốn kém.

Ở vùng nhiệt đới như nước ta, số bệnh nhân bị viêm mũi dị ứng quanh năm nhiều hơn Trong

Trang 20

vài thập niên qua, tỷ lệ viêm mũi dị ứng tăng cao ở những nước công nghiệp phát triển Ô nhiễm môi trường và sự xuất hiện những dị nguyên mới giữ vai trò quan trọng.

Dù chưa có số liệu thống kê, nhưng số bệnh nhân viêm mũi dị ứng đang có khuynh hướng tăng dần tại TPHCM trong các năm gần đây Những trường hợp dị ứng từ môi trường làm việc như ở các xí nghiệp da giày, cắt may, hóa chất… cũng tăng đáng kể.

Tác hại của viêm mũi dị ứng đối với sức khỏe

Viêm mũi dị ứng có thể gây ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe và khả năng lao động của bệnh nhân Ngoài ra bệnh còn gây thêm những biến chứng quan trọng như:

1 Viêm xoang do tắc các lỗ thông xoang.

2 Viêm mũi xoang nhiễm trùng vì ứ đọng dịch tiết, tạo điều kiện cho vi trùng phát triển.

3 Viêm họng - viêm thanh quản do phải thở bằng miệng.

4 Viêm tai giữa do tắc vòi nhĩ.

5 Viêm mũi quá phát.

6 Suyễn.

7 Pô-lýp mũi.

Điều trị và chăm sóc viêm mũi dị ứng

Mức độ I: Phòng ngừa và điều trị đơn giản các triệu chứng:

Tránh tiếp xúc với dị nguyên:

Cách điều trị viêm mũi dị ứng tốt nhất là tránh tiếp xúc với các dị nguyên và phòng ngừa không để các triệu chứng xảy ra.

Giữ nhà khô sạch, thoáng khí, hút bụi thường xuyên, không nuôi chó mèo, diệt chuột, gián Cần loại bỏ nấm mốc, những con mạt, những nơi thiếu ánh sáng, giày cũ, sách báo cũ, cây kiểng, giấy dán tường, chiếu, mền, thảm trải nền nhà, các loại hoa khô.

Dùng thuốc:

Thuốc kháng histamin: Được cơ thể tiết ra trong giai đoạn đầu của phản ứng dị ứng Hiệu quả

nhất là dùng trước khi tiếp xúc với dị nguyên, sẽ giúp ngăn được các triệu chứng ngứa mũi, chảy mũi và nhảy mũi.

Trang 21

Một số thuốc kháng histamin thông dụng là:

- Thế hệ 1: Chlopheniramine, Diphenhydramine (Benadryl), Promethazine, Alimemazine (Theralene) Các thuốc này có những tác dụng phụ khó chịu như gây buồn ngủ, khô miệng và giảm tác dụng nếu dùng lâu dài.

- Thế hệ 2: Fexofenadine, Cetirizine, Loratadine… không gây buồn ngủ, không ảnh hưởng đến tim mạch.

Thuốc co mạch họ phenylamine dùng để uống: Ephedrine, pseudoephedrine, phenylephrine,

thường phối hợp với kháng histamin Tác dụng chống giãn mạch và chống phù nề, giúp thông mũi nhanh chóng Thuốc co mạch họ phenylpropanolamine (có trong nhiều loại thuốc cảm như Contac…) Hiện ít được dùng vì có nguy cơ gây tai biến mạch máu não.

Tác dụng phụ: Cao huyết áp, hồi hộp, chán ăn Cần thận trọng khi dùng cho bệnh nhân bị

bệnh tim, cao huyết áp.

Thuốc co mạch họ imidazoline dùng nhỏ mũi (Xylometazoline, Oxymetazoline, Naphazoline,

Antazoline): Có tác dụng tốt và nhanh chóng Tuy nhiên bệnh nhân cũng bị quen thuốc, phải tăng liều Dùng lâu sẽ bị hiệu ứng dội, mũi nghẹt nặng hơn khi ngưng thuốc Và vòng luẩn quẩn này sẽ dẫn đến bệnh viêm mũi do thuốc nhỏ mũi, khó trị Bên cạnh đó, thuốc cũng có thể gây những tác dụng phụ toàn thân như thuốc uống.

Thuốc chống tiết histamin (Cromoglycat): Có tác dụng ngừa phản ứng dị ứng cả ở giai đoạn

sớm và muộn nếu sử dụng trước khi gặp dị nguyên.

Mức độ II: Nhận biết và xử trí các tác nhân kết hợp

Viêm mũi dị ứng có thể diễn tiến thành viêm mũi phối hợp Cần nhận biết để điều chỉnh vấn đề trị liệu.

Viêm mũi dị ứng phối hợp với viêm mũi vận mạch.

Viêm mũi dị ứng bội nhiễm: Dùng thêm kháng sinh thích hợp.

Viêm mũi dị ứng phối hợp với viêm mũi do thuốc.

Viêm mũi dị ứng và thai kỳ.

Mức độ III: Điều trị bằng Corticosteroids trong những trường hợp nặng và mạn tính

Trang 22

Được xếp vào mức III vì thuốc không chỉ ngăn chặn phản ứng dị ứng mà còn chữa các hậu quả của phản ứng này ở cả giai đoạn sớm và muộn.

Tác dụng của Steroids:

- Giảm tính thấm của thành mạch.

- Ổn định màng các lysosom.

- Ngăn chặn tế bào thoát mạch.

- Ngăn chặn biến dưỡng của acid arachidonic: chặn đứng phản ứng viêm.

Tác dụng phụ nguy hại:

- Suy thượng thận.

Nguyên tắc sử dụng corticoids:

- Cần chẩn đoán bệnh chính xác.

- Dùng những biện pháp ít nguy hại trước.

- Dùng liều nhỏ nhất trong thời gian ngắn nhất có thể được để giảm các triệu chứng.

- Dùng corticoid dạng phun tại chỗ để tập trung tác dụng tại mũi và giới hạn biến chứng toàn thân.

Dùng corticoids tại chỗ có nhiều lợi điểm:

- Tác dụng trực tiếp trên niêm mạc mũi.

- Liều dùng rất nhỏ.

- Rất ít gây tác dụng phụ tại chỗ hay toàn thân Thuốc được hấp thu tại chỗ rất ít, sau đó biến dưỡng nhanh chóng tại gan thành chất không tác dụng.

- Cách sử dụng đơn giản.

Vài biệt dược chứa corticoids dùng phun tại mũi

Trang 23

Fluticasone Flixonase Xịt 2 cái/ 1 lần / ngày Budesonide Rhinocort Xịt 2 cái/ 2 lần / ngày Triamcinolone Nasacort Xịt 2 cái/ 1 lần / ngày Beclomethasone Beconase AQVancenase AQ Xịt 2 cái/ 2 lần / ngày Flunisolide Nasalide Nasalide

Để thuốc đến được niêm mạc mũi, trước đó cần xịt thuốc co mạch và rửa mũi bằng nước muối sinh lý Nếu có pô-lýp lớn hay lệch vách ngăn thì cần phẫu thuật điều chỉnh trước.

Dùng nước muối sinh lý thường xuyên để rửa mũi Lợi điểm: Làm sạch niêm mạc mũi (tránh tiếp xúc lâu giữa niêm mạc mũi và kháng nguyên, bụi, hóa chất, vi trùng), giúp thông thoáng mũi, tạo điều kiện tốt cho thuốc xịt mũi tác dụng trên niêm mạc…

Mức độ IV: Giải mẫn cảm đặc hiệu

Về lý thuyết, giải mẫn cảm đặc hiệu là một trị liệu triệt để tận gốc Tuy nhiên việc điều trị kéo dài, phức tạp, tốn kém và không phải lúc nào cũng thành công.

Chỉ định điều trị: Thất bại trong việc kiểm soát môi trường và điều trị bằng thuốc; Không dung

nạp thuốc; Nhiều cơ quan cùng bị tác động của phản ứng dị ứng.

Vài điều cần lưu ý về viêm mũi dị ứng

1 Cách điều trị tốt nhất là phòng tránh tiếp xúc với dị nguyên.

2 Tốt nhất là dùng thuốc để phòng ngừa các cơn dị ứng, hơn là chữa các hậu quả của phản ứng.

3 Nếu dùng corticoids thì an toàn nhất là dùng dạng thuốc phun tại chỗ.

4 Đối với những bệnh nhân bị dị ứng cần phẫu thuật, nên chữa dị ứng trước mổ để bảo đảm kết quả.

5 Phẫu thuật không chữa được viêm mũi dị ứng, nhưng nếu giải quyết được những lệch lạc về cấu trúc trong mũi thì rất có lợi Có thể làm giảm 30- 60% những triệu chứng của viêm mũi dị ứng.

6 Không phải bị nhảy mũi là dị ứng mũi.

7 Chỉ dùng kháng sinh trong các trường hợp bội nhiễm.

8.Nếu việc chữa trị một bệnh nhân dị ứng đang tốt bỗng trở nên không hiệu quả, cần xem lại

Trang 24

dị nguyên có bị thay đổi không, bị viêm mũi do thuốc hay bị bội nhiễm?

(Theo SK&ĐS

Chữa viêm mũi dị ứng bằng nghệ

Tiếp xúc thường xuyên với vi khuẩn, hương liệu, hoá chất độc, phấn hoa, bụi không khí, khói thuốc… sẽ gây kích thích cho hàng rào niêm mạc mũi xoang và là nguyên nhân dẫn đến gia tăng bệnh viêm xoang, viêm mũi dị ứng.

Biểu hiện của viêm mũi dị ứng

- Hắt hơi liên tục nhiều lần không dứt đẫn đến đỏ mũi, viêm tắc, chảy nước mũi, mệt mỏi, khó chịu, đau cơ bụng, ngực

- Sổ mũi, nghẹt mũi, ứ đọng dịch đờm nhày trong xoang mũi, xoang trán

- Ngứa mũi, khô mũi, cảm giác khó chịu ở mũi

Hậu quả người bệnh luôn khó chịu, mệt mỏi, đôi khi mất tự tin nơi công cộng, giảm chất lượng cuộc sống Đó không chỉ là bệnh riêng của các tổ chức cơ quan mũi mà còn là hiện tượng dị ứng toàn thân biểu hiện tại mũi

Đây là bệnh khá phổ biến ở mọi lứa tuổi và chiếm gần 30% dân số Bệnh khó chữa vì một phần nguyên nhân phụ thuộc cơ địa mỗi người Cho nên không có nguyên tắc điều trị cố định, mỗi bệnh nhân cần có cách điều trị riêng

Tuy nhiên, lý tưởng nhất trong điều trị là làm cho mỗi bệnh nhân mất đi phản ứng quá mẫn khi tiếp xúc với dị nguyên

Nghệ vàng - Thuốc quý trong điều trị viêm xoang, viêm mũi dị ứng

Nghệ vàng là một loại cây thuộc họ gừng Qua nghiên cứu và phân tích, các nhà khoa học đã chứng minh được những thành phần trong tinh dầu nghệ có rất nhiều tác dụng đối với sức khỏe của con người như:

- Có hoạt tính chống viêm cấp tính và mãn tính

- Chống loét dạ dày và loạn tiêu hoá do có chứa Curcumine giúp dự phòng và cải thiện những thươngtổn ở dạ dày do kích thích sản sinh chất nhày

- Tác dụng kháng khuẩn, kích thích tái tạo các tổ chức bị tổn thương và liền sẹo

Từ những tác dụng trên nghệ vàng đã được sử dụng vào việc điều trị bệnh viêm mũi, viêm xoang dị ứng: Thành phần Curcumine trong tinh dầu nghệ tươi sẽ giúp hồi phục vùng niêm mạc bị thương, đồng thời tăng khả năng chống đỡ với những yếu tố dị nguyên gây bệnh hay chính là làm cho cơ thể mất đi phản ứng quá nhạy cảm khi tiếp xúc với những dị nguyên

Bởi như chúng ta đã biết, viêm mũi dị ứng, viêm xoang là biểu hiện của hiện tượng niêm mạc xoang trong bộ máy hô hấp bị viêm hay tổn thương do tiếp xúc thường xuyên với các yếu tố độc hại trong môi trường (hay còn gọi là những dị nguyên)

Trang 25

Xuất phát từ những nhận định trên, công ty cổ phần Sao Thái Dương đã thành công trong đề tài nghiên cứu chế tạo sản phẩm Thuốc xịt mũi Thái Dương - liệu pháp viêm mũi - viêm xoang dị ứng mới có nguồn gốc thảo dược (nghệ tươi) với các thành phần Camphol và Menthol được sử dụng trongthuốc sẽ kích thích khả năng hấp thu thành phần Curcumine nhanh hơn

Cảm giác khó chịu do viêm mũi, viêm xoang sẽ nhanh chóng được khắc phục, đem lại sự dễ chịu chongười bệnh ngay sau khi xịt thuốc đồng thời thuốc còn có tác dụng kéo dài, hạn chế tái phát

Ké chữa bệnh

Theo Đông y, quả ké có tính ôn, vị ngọt, vào kinh phế, có độc Tính năng khu phong, trừ thấp, lợi tiểu, tiêu viêm, giảm đau, chủ trị có thể xếp vào 3 nhóm chính: các bệnh ngoài da, bệnh mũi xoang, bệnh xương khớp.

Cây ké đầu ngựa mọc hoang ở nhiều nơi, tên Hán là Thương nhĩ tử, tên khoa học loài có ở Việt Nam duy nhất là Xanthium strumarium Loại cho quả to bằng ngón chân cái gọi ké ông mới là thật tốt.

Theo Tây y, thành phần hóa học của loại quả này có nhiều iod và vitamin C (đặc biệt trong lá 47mg/100g lá) Quả non có nhiều vitamin C và các glucoza, B sintosterol và B DglucoziDl có tác dụng chống viêm.

Hạt ké có tỷ lệ dầu béo cao hơn 30-35% Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy gây giảm đường huyết của chuột bình thường, ức chế thần kinh trung ương, kháng khuẩn gam âm, kháng nấm Cồn rễ giảm trọng lượng khối u

và tăng thời gian sống Trong lâm sàng ứng dụng thành phần iod để chữa các bệnh thiếu iod như bướu cổ đơn thuần.

Độc tính của ké đầu ngựa được đề cập đến trong cả Đông và Tây y Trong các phần trên mặt đất của cây ké chứa hỗn hợp alcaloid được coi là độc tố Hạt có một chất gây độc cho gia súc, trong đó có hydroquinon, cholin và một chất thứ ba độc hơn chưa xác định được Búp non cây ké có sách viết là rất độc Phấn hoa ké đầu ngựa gây dị ứng viêm mũi, viêm da co thắt phế quản, hen Cây chỉ gây dị ứng trước khi ra quả Do có iod nên sẽ giảm tiết sữa của bà mẹ nuôi con.

Trong Đông y dùng cao ké đầu ngựa, không được ăn thịt lợn, thịt ngựa vì với người mẫn cảm có thể bị nổi quầng trên da Nhưng bệnh viện Giang Tây, Trung Quốc chưa nhất trí vì bệnh nhân không kiêng vẫn thấy bình thường.

* Một số bài thuốc từ cây ké đầu ngựa:

Ngày đăng: 15/09/2013, 13:11

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

TRÍCH ĐOẠN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

w