Bài soạn thuế 6

Về nội dung: Thông qua truyện đọc “ Điều băn khoăn của Nam ”, từ những băn khoăn của Nam về các hình thức Nhà nước sử dụng để huy động tiền của nhân dân và những lời giải thích... Để giá

Phần hai HƯỚNG DẪN DẠY HỌC CÁC BÀI CỤ THỂ

BÀI HỌC LỚP 6 CÁC HÌNH THỨC HUY ĐỘNG NGUỒN TÀI CHÍNH

2 Kĩ năng:

- Giúp học sinh phân biệt giữa hai hình thức quyên góp

và vay dân với việc thu, nộp thuế.

- Giúp học sinh biết tự đánh giá các hành vi không đúng của mình và người khác về vấn đề thu, nộp thuế.

3 Thái độ:

Hình thành ở học sinh thái độ đúng về việc thu, nộp thuế, có ý thức tuyên truyền về công tác thuế tại gia đình và cộng đồng.

II NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý:

1 Về nội dung:

Thông qua truyện đọc “ Điều băn khoăn của Nam ”, từ những băn khoăn của Nam về các hình thức Nhà nước sử dụng để huy động tiền của nhân dân và những lời giải thích

của cô giáo để gợi cho học sinh có những suy nghĩ về vai trò của thuế đối với Nhà nước và xã hội

Để giáo viên có những hiểu biết về nguồn gốc, sự ra đời của thuế và các hình thức huy động tiền của Nhà nước có tính

lý luận, chúng tôi nêu một số ý cơ bản, để các bạn tham khảo, phục vụ cho dạy học bài này.

Các hình thức huy động nguồn tài chính của Nhà nước

Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, đã hình thành nên Nhà nước Xã hội càng phát triển thì nhu cầu chi tiêu của Nhà nước càng lớn Vậy nên bộ máy Nhà nước rất cần có nguồn tài chính để chi tiêu Nguồn tài chính đó chỉ có thể lấy từ việc động viên đóng góp một phần thu nhập của các tầng lớp dân cư trong xã hội trực tiếp lao động sản xuất tạo ra Nhà nước thường sử dụng ba hình thức huy động nguồn tài chính sau:

- Thứ nhất: Hình thức quyên góp tiền và tài sản của nhân

dân.

Ví dụ: Như Nhà nước huy động tiền để ủng hộ đồng bào

miền trung trong câu truyện kể hay như Nhà nước quyên góp tiền, vàng của nhân dân ủng hộ cho cuộc kháng chiến chống Pháp

- Thứ hai: Hình thức vay dân.

Ví dụ: Nhà nước phát hành công trái mà trong câu

truyện Nam đang băn khoăn về việc Nhà nước phát hành công trái giáo dục.

Hai hình thức huy động nguồn tài chính trên chỉ được Nhà nước sử dụng có giới hạn trong một số trường hợp đặc

biệt, không mang tính ổn định, lâu dài Vì hai hình thức trên tùy thuộc vào khả năng và sự tự nguyện của mọi người, do đó

nó không công bằng, không lâu dài, không bảo đảm được yêu cầu chi tiêu của Nhà nước.Mặt khác, đã nói đến vay thì phải

có trả, trong khi đó Nhà nước lại không tạo ra thu nhập

- Thứ ba: Hình thức thu thuế.

Là hình thức Nhà nước sử dụng quyền lực chính trị để bắt buộc mọi người đều phải đóng góp một phần thu nhập do các hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình tạo ra.

Ví dụ: Nhà nước thu thuế nhà đất, thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng, thuế tài nguyên

Đây là hình thức có tính bền vững, lâu dài và cơ bản nhất

để huy động tập trung nguồn tài chính cho Nhà nước

Từ sự phân tích trên cho thấy, thuế là một khoản đóng góp bắt buộc của các tổ chức, cá nhân cho Nhà nước theo mức độ và thời hạn được pháp luật quy định, không mang tính chất hoàn trả trực tiếp, nhằm sử dụng cho mục đích chung toàn xã hội Sự ra đời của thuế là một tất yếu khách quan, gắn liền với sự ra đời, tồn tại và phát triển của Nhà nước.

2 Về phương pháp:

Bài học này có thể kết hợp nhiều phương pháp như: Kể chuyện, phân tích, diễn giảng, đàm thoại, nêu vấn đề tạo tình huống cho học sinh trao đổi, thảo luận, liên hệ với thực tiễn địa phương Giáo viên cần chốt lại một số vấn đề cơ bản về các hình thức huy động tiền của Nhà nước với học sinh.

3 Tài liệu và phương tiện dạy học:

- Tài liệu tham khảo về thuế dành cho giáo viên do Ban soạn thảo tài liệu thuế tỉnh Yên Bái biên soạn.

- Các tài liệu khác về thuế do Tổng cục Thuế Nhà nước biên soạn.

- Các tranh, ảnh để minh hoạ cho 3 hình thức huy động tiền của Nhà nước, các công trình tại địa phương được xây dựng từ tiền thuế.

- Giáo viên có thể sưu tầm một số câu chuyện, câu nói về các hình thức huy động và hoạt động thu thuế.

- Giấy A0, bút dạ.

- Máy chiếu, đầu video (nếu có)

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU:

Hoạt động 1: Giới thiệu bài: (3 phút)

- Giáo viên có thể thông qua việc thu, nộp thuế tại địa phương, đặt vấn đề tại sao phải nộp thuế để vào bài.

- Giáo viên có thể đặt vấn đề : “Em hiểu gì về thuế ?” hoặc “Thuế và cuộc sống của chúng ta” và cho học sinh phát biểu, để từ đó vào bài.

Hoạt động 2: Phân tích truyện đọc, giúp học sinh bước

đầu hiểu về các hình thức huy động nguồn tài chính của Nhà nước: (15 phút)

- Cho học sinh đọc truyện.

- Sử dụng hệ thống câu hỏi, kết hợp đàm thoại, tổ chức cho học sinh phân tích truyện.

- Học sinh phát biểu, giáo viên ghi tóm tắt những ý học sinh phát biểu, nhận xét và chốt lại các ý chính.

Nội dung cần khai thác:

- Khi xem ti vi và nghe bác tổ trưởng nói chuyện với bố, Nam băn khoăn suy nghĩ điều gì ?

- Trong lời giải thích của cô giáo đã nói lên những điều

gì về các hình thức huy động tiền của Nhà nước và việc thu thuế ?

Hoạt động 3: Liên hệ với thực tế địa phương để làm rõ

thêm những điều cô giáo đã nói về các hình thức huy động:

(8 phút)

- Giáo viên có thể gợi ý cho học sinh liên hệ, tìm những dẫn chứng về các hình thức huy động và vay dân tại địa phương.

- Giáo viên có thể gợi ý cho học sinh tìm hiểu gia đình hoặc cộng đồng dân cư của các em thường thực hiện các hình thức huy động nào, trong đó hình thức nào là thường xuyên ?

- Qua việc phát biểu của học sinh, giáo viên có thể bổ sung thêm ví dụ thực tiễn.

Hoạt động 4: Cho học sinh trao đổi nhóm để tìm ra

những biểu hiện của một xã hội nếu không có thuế: (8

phút)

- Giáo viên chia nhóm ( theo tổ hoặc theo bàn ), giao nhiệm vụ và hướng dẫn cách thực hiện cho các nhóm, tổ chức cho các nhóm thực hiện.

+ Giáo viên có thể gợi ý nếu không có thuế thì Nhà nước không có nguồn tài chính để chi tiêu, lúc đó các lĩnh vực an ninh, quốc phòng, y tế, giáo dục sẽ thế nào ? Cuộc sống của

ta sẽ ra sao?

+ Giáo viên yêu cầu các nhóm trưởng tổ chức trao đổi, tìm dẫn chứng, thư ký ghi ý kiến phát biểu của các thành viên trong nhóm vào giấy Có thể sử dụng kĩ thuật “khăn trải bàn”

để mọi thành viên trong nhóm ghi ý kiến riêng của mình vào các ô giấy dành cho cá nhân, sau đó nhóm trưởng tổ chức trao đỏi xây dựng ý kiến chung của nhóm, thư ký ghi ý kiến chung vào ô giấy dành cho ghi ý kiến chung.

+ Giáo viên cho các nhóm báo cáo kết quả, nhận xét và

bổ sung kết quả của nhau.

+ Giáo viên nhận xét, bổ sung, tổng hợp và đưa ra kết luận: Không có thuế, Nhà nước không có nguồn tài chính để chi tiêu cho các hoạt động trong xã hội, lúc đó xã hội sẽ mất

ổn định, không phát triển được Từ đó xác định thuế ra đời là một tất yếu khách quan.

Hoạt động 5: Rút ra bài học và liên hệ bản thân:(5

- Bài tập a: câu đúng là: câu a1, a2, a4; câu sai: a3

- Bài tập b, c: cho học sinh tự liên hệ tại lớp hoặc về nhà suy nghĩ tiếp.

Một số hình ảnh về 3 hình thức huy động tài chính

Hình ảnh về quyên góp ủng hộ

Từ trái sang: Nhà tư sản Hoà Tường, ông Trịnh Văn Bộ,

cụ Hoàng Minh Hồ, mẹ ông Trịnh Văn Bộ, Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, nhà điền chủ Nguyễn Hữu Tiệp trước

thềm Nhà hát Lớn tại Tuần lễ vàng 1945

Doanh nhân Trịnh Văn Bô, nhà tư sản cách mạng, chủ hiệu buôn tơ lụa nổi tiếng mang tên Phúc Lợi

tại số 48 phố Hàng Ngang quận Hoàn Kiếm Hà Nội, trước Cách mạng tháng Tám

Nhà của ông là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ở dịp cuối tháng 8 đầu tháng 9 năm 1945, và là nơi ra đờibản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

Khi cách mạng vừa thành công, toàn bộ ngân khố của Chính phủ Cách mạng Lâm thời chỉ có1.200.000 đồng Đông Dương, gia đình ông Bô đã ủng hộ thêm cho chính phủ 5147 lượng vàng, tươngđương với 2.000.000 đồng Đông Dương (theo thời giá lúc đó)

Tuần lễ vàng và Quỹ độc lập

Một trong những khó khăn lớn của chính quyền cách mạng là nền tài chính kiệt quệ – kho bạc trống rỗng, thuế chưa thu được Ngân hàng Đông Dương còn nằm trong tay tư bản Pháp; quân Tưởng tung tiền quan kim, quốc tệ ra thị trường làm rối loạn thêm nền

tài chính nước ta

Để đảm bảo nhu cầu chi tiêu của chính quyền và khắc phục khó khăn trước mắt về tài chính, ngày

4-9-1945, Chính phủ ra sắc lệnh xây dựng Quỹ độc lập và tổ chức Tuần lễ vàng trong cả nước từ ngày 17 đến 24-9-1945, nhằm động viên mọi người dân yêu nước, tha thiết với nền độc lập của dân tộc, tự nguyện đóng góp cho Tổ quốc Trong thư gửi đồng bào toàn quốc nhân dịp Tuần lễ vàng, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Muốn củng cố nền tự do, độc lập ấy, chúng ta cần sức hy sinh phấn đấu của đồng bào toàn quốc; nhưng chúng ta cũng cần sức quyên giúp của nhân dân, nhất là những nhà giàu có”.Hưởng ứng sắc lệnh của Chính phủ và lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ở Hà Nội đã diễn ra

phong trào tự nguyện đóng góp tiền của, vàng, bạc… rất sôi nổi, từ những người lao động nghèo khổ đến những tư sản, điền chủ giàu có Tuần lễ vàng khai mạc tại Hà Nội ngày 16-9-1945 Đến ngày bế mạc, nhân dân Thủ đô đã góp 2.201 lạng vàng, 920 tạ thóc, nhiều tiền bạc, hiện vật khác, tổng cộng giátrị trên 7 triệu đồng Đông Dương lúc bấy giờ.

Số tiền ủng hộ của nhân dân Hà Nội cùng với số tiền của nhân dân cả nước (20 triệu đồng góp “Quỹ độc lập”, 40 triệu đồng đảm phụ quốc phòng, 370 kg vàng) đã giúp Chính phủ khắc phục những khó khăn về tài chính trước mắt, mua sắm thêm vũ khí để xây dựng nền quốc phòng

Hình ảnh về phát hành công trái (vay dân)

PHÁP LỆNH

VỀ VIỆC PHÁT HÀNH CÔNG TRÁI XÂY DỰNG TỔ QUỐC

Để động viên nguồn vốn trong nhân dân góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa nước nhà;

Căn cứ vào Điều 100 của Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

Theo đề nghị của Hội đồng bộ trưởng;

Pháp lệnh này quy định việc phát hành Công trái xây dựng Tổ quốc

Điều 1

Công trái xây dựng Tổ quốc là một nguồn thu của ngân sách Nhà nước dành để đầu tư xây dựng nhữngcông trình then chốt, tạo nên cơ sở vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội

Điều 2

Phiếu công trái phát hành hàng năm

Việc mua công trái thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện và tuỳ theo khả năng của mỗi người, Nhà nướcđộng viên mọi người, mọi tầng lớp nhân dân ở trong nước cũng như ở ngoài nước mua công trái, gópphần vào việc xây dựng đất nước

Loại thu và ghi bằng thóc có 5 hạng: 50 kilôgam, 100 kg, 500 kg, 1.000 kg và 3.000 kg

Loại thu và ghi bằng ngoại tệ không chia hạng mà ghi theo số tiền của người mua Nếu người mua cưtrú ở nước ngoài thì phiếu công trái được bảo quản tại Ngân hàng ngoại thương Việt Nam

Điều 4

Nhà nước bảo đảm giá trị của tiền mua công trái Hội đồng bộ trưởng quy định danh mục và giá cả một

số mặt hàng công nghiệp thông dụng để làm căn cứ tính sức mua của đồng tiền ở thời điểm mua cũngnhư ở thời điểm thanh toán công trái

Phiếu công trái thu bằng thóc, khi thanh toán sẽ tính thành tiền theo thời giá lúc thanh toán

Phiếu công trái thu bằng tiền cũng như phiếu công trái thu bằng thóc, khi thanh toán sẽ được trả bằngtiền hoặc bằng hàng công nghiệp tuỳ theo yêu cầu của người sở hữu phiếu công trái

Phiếu công trái thu bằng ngoại tệ chuyển đổi, khi thanh toán sẽ được trả bằng ngoại tệ cùng loại ghi ởphiếu Nếu người sở hữu phiếu công trái muốn được trả bằng tiền Việt Nam hoặc bằng hàng côngnghiệp thì quy đổi ngoại tệ sang tiền Việt Nam theo tỷ giá kiều hối ở thời điểm thanh toán và tính giáhàng bằng tiền Việt Nam

Trong trường hợp mua phiếu công trái bằng ngoại tệ không chuyển đổi thì quy đổi ngoại tệ ấy sang tiềnViệt Nam theo tỷ giá phi mậu dịch ở thời điểm mua phiếu công trái và xem như mua phiếu công tráibằng tiền Việt Nam Khi thanh toán sẽ thanh toán như phiếu công trái thu bằng tiền Việt Nam.

Điều 5

Các loại phiếu công trái đều ghi tên người mua Nhà nước công nhận và bảo hộ quyền sở hữu phiếucông trái như đối với mọi tài sản riêng của công dân Người sở hữu phiếu công trái có quyền chuyểnquyền sở hữu cho người khác, theo thể thức do Hội đồng bộ trưởng quy định

Điều 6

Các loại phiếu công trái được hưởng lãi hàng năm là 2% tính trên số tiền, số thóc hoặc số ngoại tệ ghitrên phiếu Phiếu công trái được thanh toán đúng hạn 10 năm kể từ ngày mua, vốn và lãi thanh toánmột lần

Điều 9

Hội đồng bộ trưởng tổ chức, chỉ đạo việc phát hành công trái và quy định chi tiết việc thi hành Pháplệnh này

Công trái giáo dục

Đây là hoạt động nhằm thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về việc phát hành Côngtrái giáo dục để đầu tư cho các tỉnh miền núi, Tây Nguyên và các tỉnh có nhiều khó khăn đểthực hiện mục tiêu không còn phòng học 3 ca, phòng học tranh tre nứa lá, kiên cố hóatrường học, lớp học theo Nghị quyết số 09/2002/HQ 11 ngày 28/11/2002 của Quốc hội

Thời hạn phát hành công trái giáo dục năm 2005 bắt đầu từ ngày 19/5/2005, tại các đơn vịKho bạc Nhà nước trong phạm vi toàn quốc và kết thúc khi có quyết định dừng phát hànhcủa Bộ Tài chính Tổng mức phát hành năm 2005 là 1.500 tỷ đồng

Công trái giáo dục năm 2005 có 2 loại, được phát hành và thanh toán bằng đồng tiền ViệtNam Loại 1 không ghi tên, in trước các mệnh giá từ 50.000 đồng đến 100.000.000 đồng; loại

2 có ghi tên, không in trước mệnh giá được sử dụng đối với các cơ quan, đơn vị, cá nhânmua công trái có giá trị từ 50.000.000 đồng trở lên Kỳ hạn công trái là 5 năm, lãi suất8,2%/1năm, lãi suất cho 5 năm là 41% (nếu thời hạn mua công trái chưa đủ 12 tháng sẽ

không được hưởng lãi; nếu thời hạn mua công trái từ đủ 48 tháng đến dưới 60 tháng sẽđược hưởng lãi suất là 32,8%)

Đối tượng mua công trái là công dân Việt Nam ở trong và ngoài nước; người Việt Nam định

cư ở nước ngoài; người nước ngoài làm việc, cư trú ở Việt Nam; các cơ quan hành chính sựnghiệp; các tổ chức; các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế; tổ chức nước ngoàihoạt động trên lãnh thổ Việt Nam

Theo báo cáo đánh giá kết quả phát hành và giải ngân nguồn vốn công trái giáo dục đợt I (từngày 5/5/2003 đến 18/5/2003) của Bộ Tài chính: cả nước đã huy động được 2.580 tỷ đồng,đạt 129,00% chỉ tiêu huy động do Chính phủ giao, trong đó, huy động từ khu vực dân cư là

531 tỷ đồng, đạt 266,39% kế hoạch Tính đến 31/3/2005, số vốn đã giải ngân là 2.371,2 tỷđồng Qua 2 năm thực hiện, tổng số phòng học đã thực hiện là 57.057 phòng, đạt tỷ lệ 95,8%

so với số phòng học cần xây dựng của năm 2002 Số phòng học đang làm thủ tục đầu tư xâydựng để triển khai trong năm 2005 là 16.597 phòng

Đợt mua công trái giáo dục đợt II/2005 sẽ phân nhóm các đối tượng gồm: Bảo hiểm xã hội VN 300 tỷ đồng; các tổ chức tín dụng 500 tỷ đồng, các công ty bảo hiểm 100 tỷ đồng, các doanh nghiệp 100 tỷ đồng 500 tỷ đồng còn lại sẽ giao cụ thể cho các địa phương trong cả nước chào bán ở các khu vực dân cư.

Ngoài ra, các tổ chức cá nhân có thành tích trong việc mua Công trái giáo dục, trong công tác vận động mua công trái, tổ chức phát hành được Nhà nước tặng thưởng theo quy định của pháp luật Kinh phí để khen thưởng và mức tiền thưởng thực hiện sẽ theo quy định của Bộ Tài chính.

Theo thống kê của Bộ Tài chính, đợt phát hành công trái giáo dục lần thứ nhất 18/5/2003, cả nước đã huy động được 2.580 tỷ đồng, đạt 129% so với chỉ tiêu mà chính phủ giao cho Trong đó, huy động từ khu vực dân cư là 531 tỷ đồng, đạt 266,39% kế hoạch.

(5-Hình ảnh về thu, nộp thuế

Tặng thưởng người nộp thuế

Một số hình ảnh về thuế với cuộc sống

Thuế tạo nguồn kinh phí để: Phát triển giáo dục, y tế

Văn hoá , thể thao

Kinh tế

Giao thông - vận tải

Nghiên cứu khoa học

Bảo vệ thiên nhiên

Bảo vệ Tổ quốc