- Chất lượng mối hàn là mối quan tâm rất lớn của một board mạch. Trong thiết bị sử dụng số lượng mối hàn rất lớn, chỉ cần một mối hàn không đạt về mặt ỹ thuật xem như board mạch, thiết b
Trang 1BÀI 6
LẬP TRÌNH ĐIỀU KHIỂN THIẾT BỊ
I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU
- Với ngành tự động hóa ngày càng phát triển, dùng máy tính để giám sát và điều khiển ngày càng phổ biến Với sự hổ trợ của máy tính và ngôn ngữ lập trình
ta sẽ lưu trữ, giám sát, điều khiển hệ thống tự động
- Yêu cầu sinh viên phải biết sử dụng Delphi và cổng nối tiếp
II NỘI DUNG
Có rất nhiều ngôn ngữ lập trình được dùng trên máy tính để điều khiển và giám sát nhưng giới hạn trong bài thực hành này ta chỉ xét đến ngôn ngữ lập trình Delphi
Delphi là một ngôn ngữ lập trình có khả biên dịch mạnh mẽ, các ứng dụng Windows trực quan, giao tiếp với thiết bị bên ngoài thuận lợi
Trong phần thực tập này chỉ giới hạn dùng Delphi để giao tiếp thiết bị bên ngoài qua cổng Com
2.1 Môi trường phát triễn của Delphi
2.1.1 Cửa sổ chính của chương trình Delphi
ToolBar
Object
Inspector
Code
Editor
Form
Pallet
Trang 2Của sổ chương trình Delphi được xem như trung tâm điều khiển của môi trường soạn thảo và biên dịch ứng dụng
Cửa sổ chính chia làm 3 phần nhỏ: Trình đơn, thanh toolbar và bảng chứa các công cụ để xây dựng ứng dụng
Trình đơn chia ra làm nhiều mục chọn với các nhóm chức năng khác nhau biên dịch, chạy, gỡ lỗi ứng dụng, thiết lập cấu hình cho môi trường Delphi, soạn thảo mã lệnh… Ban cũng có thể dẽ dàng tìm thấy những chức năng tương ứng này trên các nút nhấn của thanh toolbar
2.1.2 Thanh Toolbar
ToolBar là nơi chứa các nút nhấn tắt thay thế cho những mục chọn trên trình đơn như: mở/đóng tập tin dự án, chạy chương trình, gỡ lỗi ứng dụng, xem tài liệu trợ giúp
Khi bạn di chuyển chuột lên từng nút nhấn, Delphi sẽ hiển thị một thông điệp nhỏ gọi là ToolTip cho biết chức năng cụ thể của nút nhấn
2.1.3 Cửa sổ thiết kế Form (Form Designer)
Cửa sổ thiết kế Form hay Form Desiger khởi đầu là một cửa trống, đây chính
là cửa sổ thực tế dành cho chương trình ứng dụng của bạn
Những gì bạn thiết kế trực quan trên Form gần như sẽ là 95% hình ảnh của chương trình trong thực tế Bạn tương tác với cửa sổ Form bằng cách chọn một đối tượng trên bảng công cụ, nắm – kéo và đặt những đối tượng này vào một vị trí thích hợp trên Form Sau đó, bạn có thể dùng chuột hoặc bàn phím
để chỉnh sửa, thay vị trí cho thích hợp Ngoài ra bạn có thể thay đổi hình dáng, màu sắc, cách ứng xử đối tượng khi người ta dùng tác động vào chúng thông qua cửa sổ Object Inspector và cửa sổ soạn thảo mã lệnh Code
Trang 32.1.4 Cửa sổ Object Inspector
Với cửa sổ Object Inspector bạn có thể bổ sungm thay đổi thuộc tính
(properties) của các thành phần đối tượng đang có trên Form một cách trực quan Chương trình cũng sẽ qui định cách ứng xử của từng đối tượng thông qua các tình huống (event) qui định sẵn trong cửa sổ Object Inspector
Thuộc tính là tập hợp dữ liệu cho biết các thông tin và thuột tính của một đối tượng như chiều rộng, chiều cao, màu sắc, Font chữ … Hình ảnh đối tượng
mà bạn nhìn thấy trên màng hình, chính là tập hợp nhiều thuột tính khác nhau của đối tượng tạo nên
Tình huống là một đoạn mã lệnh được dùng để đáp ứng một yêu cầu nào đó của delphi và của hệ thống Khi người dùng kích chuột vào đối tượng , khi một phím được nhấn hay khi Windows cần vẽ lại một vùng nào đó trên màn hình, bạn cũng nhận được một tình huống riêng biệt để xử lý
2.1.5 Cửa sổ soạn thảo mã lệnh Code Editor
Cửa sổ soạn thảo mã lệnh Code Editor là nơi thật sự thể hiện nội dung của chương trình Đó là nơi bạn gõ lệnh, thiết kế nội dung cho thủ tục, hàm, cài đặt các phương thức cho lớp… Bạn sẽ không phải viết toàn bộ mã lệnh cho chương trình Delphi tự động sản sinh khung mã định sẵn Nhiệm vụ của lập trình viên đơn giản chỉ cần hiểu ý nghĩa những đoạn mã Delphi sinh ra và chèn vào đó những lệnh xử
lý thích hợp
Nếu muốn, bạn vẫn có thể tự tạo lấy bộ khung bằng cách viết lệnh thủ công, nhưng trừ khi bạn đã nắm vững Delphi và muốn đào sâu thêm, còn không thì hãy để Delphi tự động thực hiện những công việc đó
Ví dụ: Chương trình hiển thị chuỗi ‘ Hello World’ trên một cửa sổ Windows
• Chọn File/New Application từ trình đơn Delphi tạo ra cho bạn một cửa sổ Form đặt trong Unit.pas cùng với tập tin dự án Project1.dpr
• Chọn File/ Save All Hãy đặt tên cho Unit là MainFrm.pas thay cho
Unit1.Pas và đặt tên cho tập tin dự án là HelloWin.dpr thay cho project.dpr
• Trên bảng công cụ Standard hãy chọn đối tượng Label đặt vào cửa sổ Form
• Vào cửa sổ Object Inspector, nhập thuộc tính cho đối tượng Label như sau:
Caption Hello World Font Times New Roman, size 12, Bold
Trang 4Nhấn Ctrl + F9 để biên dịch chương trình và nhấn F9 để gọi chương trình thực thi Bạn sẽ thấy chương trình hiển thị chữ Hello World in đậm Hảy dùng chuột nắm kéo và di chuyển cửa sổ đến các vị trí khác nhau trên màn hình
Để tạo tập tin exe bạn chọn Project/Buid all Delphi sẽ xây dựng tập tin thực thi HelloWin.exe Bạn có thể chép duy nhất một tập tin này cho chạy trên mọi hệ điều hành Windows 32 bit
2.2 Các thành phần điều khiển của Windows
Windows cung cấp các thành phần điều khiển giao diện đồ họa để tương tác với người dùng thông qua chuột và bàn phím Bạn có thể tìm thấy đối tượng này trên bảng công cụ Standard của môi trường Delphi
2.2.1 Nút nhấn (Button)
Mặc dù cơ chế làm việc của nút nhấn rất đơn giản, nó lại là thành phần khá quan trọng trong các giao diện sử dụng đồ họa
Nút nhấn được Delphi đặt trong lớp đối tượng có tên là TBUTTON
Tình huống thường sử dụng nhất của nút nhấn là OnClick Khi người dùng kích chuột vào nút nhấn, tình huống này sẽ được gọi để phản ứng lại bằng tác vụ nào đó
2.2.2 Nhãn (Label)
Nhãn là thành phần đơn giản nhất trong thư viện VCL Đối tượng nhãn chỉ dùng để trình bày một chuỗi văn bản thông thường, nhằm mục đích mô tả thêm thông tin cho các đối tượng khác Ta cũng có thể dùng nhãn để làm công cụ đưa kết quả ra màn hình dưới dạng chuỗi
Nhãn được Delphi đặt trong lớp đối tượng có tên là TLABEL
Thuộc tính thường sử dụng nhất của nhãn là:
Caption Thể hiện nội dung nhãn
màu nền của Form 2.2.3 Ô đánh dấu (CheckBox)
Ô đánh dấu được dùng rất phổ biến trong các chương trình Windows Nó cho phép người dùng chọn hoặc bỏ chọn yêu cầu nào đó Mổi lần bạn kích chuột vào ô CheckBox , nó cho phép thay đổi trạng thái đánh dấu
Ô đánh dấu Checkbox được Delphi đặt trong lớp đối tượng có tên là
TCHECKBOX
Thuộc tính thường dùng nhất của Checkbox là Checked mang kiểu Boolean Nếu Checked = true thì ô đánh dấu được chọn Nếu Checked = false thì ô đánh dấu không chọn Khi ô đánh dấu được kích chuột để yêu cầu thây đổi trạng thái, thì tình huống OnClick sẽ phát sinh
2.2.4 Ô văn bản (Editbox)
Trang 5Ô văn bản, còn gọi là Edit box Đây là thành phần nhập liệu đơn giản Bạn được phép nhập vào chuỗi văn bản, chỉnh sửa, di chuyển con nháy để soạn thảo bằng các phím mũi tên Với ô văn bản, bạn chỉ được phép nhập một dòng văn bản duy nhất
Ô văn bản được Delphi đặt trong lớp đối tượng có tên là TEDIT
Thuột tính thường được sử dụng nhất của đối tượng ô văn bản là thuộc tính Text
Nó trả về một chuổi, cho biết nội dung dữ liệu mà người dùng nhập vào Mổi khi
dữ liệu hay nội dung của thuộc tính text bị thay đổi, tình huống Onchange sẽ được gọi Bạn có thể sử dụng tình huống này để kiểm tra dữ liệu cho người dùng nhập vào, cập nhật lại các thông tin có liên quan đến dữ liệu
2.2.5 Vùng văn bản (Memo)
Memo cho phép nhập vào cùng lúc nhiều dòng dữ liệu Bạn có thể dùng chương trình Memo để tạo chương trình soạn thảo văn bản, tương đương chương trình Notepad.exe Bạn có thể dùng Memo để xuất ra chuỗi văn bản
Vùng văn bản được Dephi đặt trong lớp đối tượng có tên TMEMO
Thuộc tính thường được sử dụng nhất của đối tượng Memo là Lines Thuộc tính Line có kiểu Tstring, được dùng để quản lý danh sách các dòng dữ liệu mà Memo đang có Bạn có thể gọi phương thức và thuộc tính phụ của Lines như sau
Lines.add Thêm vào một Memo một dòng mới
Lines.Count Trả về số dòng trong Memo
Lines.Clear Xóa tất cả các dòng mà Memo đang
chứa Lines.LoadFromFile Nạp các dòng văn bản vào Memo từ tập
tin Lines.SaveTofile Lưu dữ liệu của Memo xuống tập tin
Thuộc tính Text của Memo là một chuỗi bao gồm tất cả các dòng trong Memo cộng lại, mỗi dòng cách nhau bằng ký tự 10 và 13
Tình huống thường sử dụng nhất của Memo là OnChange Tình huống này được gọi khi người dùng sửa đổi hoặc thêm nội dung vào Memo
Chọn File/New Application từ trình đơn đặt Form1 đối tượng Tedit, 1 đối tượng Tmemo, 3 đối tượng Tbutton và một đối tượng Tlabel thiết lập tình huống và phương thức xử lý từng đối tượng như sau:
TFORM Name
Caption OnCloseQuery
Form1 Delphi Notepad FormCloseQuery TMEMO Name
Lines(…) Onchange
MemoEditor Xóa trắng MemoEditorChange
Trang 6TEDIT Name
Tex
EditFileName C:\My Documents\thu.tex TLABEL Name
TBUTTON Name
Caption OnClick
ButtLoad Load ButtLoadClick TBUTTON Name
Caption OnClick
ButtSave Save ButtSaveClick TBUTTON Name
Caption OnClick
ButtClear Clear ButtClearClick unit Unit1;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Classes, Graphics, Controls, Forms, Dialogs, StdCtrls;
type
TForm1 = class(TForm)
editFileName: TEdit;
buttLoad: TButton;
buttSave: TButton;
Button3: TButton;
MemoEditor: TMemo;
Label1: TLabel;
procedure buttLoadClick(Sender: TObject);
procedure buttSaveClick(Sender: TObject);
procedure MemoEditorChange(Sender: TObject);
procedure FormCloseQuery(Sender: TObject; var CanClose: Boolean);
procedure Button3Click(Sender: TObject);
procedure editFileNameChange(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
isModified:Boolean;
public
{ Public declarations }
end;
var
Form1: TForm1;
implementation
{$R *.DFM}
procedure TForm1.buttLoadClick(Sender: TObject);
Trang 7begin
MemoEditor.Lines.LoadFromFile(editFileName.Text);
isModified:=False;
end;
procedure TForm1.buttSaveClick(Sender: TObject);
begin
if isModified then
MemoEditor.Lines.SaveToFile(editfilename.Text);
end;
procedure TForm1.MemoEditorChange(Sender: TObject);
begin
isModified:=true;
end;
procedure TForm1.FormCloseQuery(Sender: TObject; var CanClose: Boolean); begin
if ismodified then
if MessageBox(handle,'Do you want to save
file','Warning',MB_YESNO)=ID_YES then
ButtSaveClick(Sender);
end;
procedure TForm1.Button3Click(Sender: TObject);
begin
MemoEditor.Lines.Clear;
end;
procedure TForm1.editFileNameChange(Sender: TObject);
begin
end;
end
Sau khi nhấn F9 ta có
Trang 82.2.6 Trình đơn chính (MainMenu)
Trình đơn là đối tượng đồ họa bạn thường thấy và rất hay dùng trong các chương trình ứng dụng Trình đơn chính (main menu) là một dãy các lựa chọn nằm phía trên cửa sổ Khi click chuột vào một lựa chọn nào đó, bạn sẽ nhận được danh sách các mục chọn khác sổ xuống Chọn một mụ trên trình đơn, cũng đồng nghĩa với việc yêu cầu chương trình thực hiện một tác vụ nào đó
Đối tượng của trình đơn chính Delphi đặt tên là TMAINMENU
Dưới đây là các bước hướng dẫn bạn cách xây dựng một thanh trình đơn chính cho cửa sổ Form
• Chọn File/ New Application, đặt lên Form đối tượng trình đơn
TmainMenu
• Để xây dựng các mục chọn trình đơn, bạn hãy kích chuột vào đối tượng TmainMenu, hoặc chọn thuộc tính Items từ cửa sổ Object Inspector
Delphi sẽ hiển thị cửa sổ thiết kế trình đơn cho phép bạn nhập vào từng mục chọn
• Bạn bắt đầu nhập vào tiêu đề cho từng mục chọn bằng cách thay đổi thuộc tính caption trong cửa sổ Object Inspector Delphi sẽ tự tạo ra một mục chọn rỗng tiếp theo để bạn có thể thêm vào mục chọn mới Mỗi mục chọn được xem là một đối tượng có tên gọi là TMENUITEM
• Để chọn trình đơn con cho một mục chọn, bạn nhấn phím phải chuột vào mục chọn để Delphi hiện thị chương trình đơn tắt, tiếp theo hãy chọn Create Submenu để tạo trình đơn con
2.2.7 Đối tượng Timer
Có lẽ, Timer là thành phần có ít thuộc tính và phương thức xử lý nhất, trong
số những thành phần VCL do Delphi cung cấp Tuy nhiên , Timer là thành đối tượng hữu dụng và rất thú vị Timer do Delphi đặt trên bảng công cụ System Timer được xem là thành phần VCL không trực quan,, bởi vì bạn không nhìn thấy lúc chương trình thực thi Thay vào đó, Timer hoạt động phía sau hậu trường Nó được dùng để đếm gian Nếu có khoảng thời gian nào đó trôi qua, mã lệnh đặt
Trang 9trong phương thức xử lý tình huống OnTimer sẽ được gọi thực thi Nếu Tiẻ vẫn còn hiệu lực thì OnTimer sẽ được thực thi đều đặn
Timer được Delphi dặt lớp đối tượng có tên TTIMER
Thuộc tính thường được sử dụng nhất của Timer là
Thuộc tính Ý nghĩa
Interval Khoảng thời gian định kỳ của Timer được Windows cho phép hoạt
động Giá trị Interval được tính bằng 1/1000 giây Interval =1000 tương đương với khoảng thời gian 1 giây
Enabled TRUE: Timer ở trạng thái hoạt động FALSE: Timer đặt ở trạng thái
vô hiệu lực
Vi dụ trình hiển thị thời gian
procedure TForm1.FormCreate(Sender: TObject);
begin
caption:=TimeTostr(now());
end;
Kết quả
2.2.8 Đối tượng Comport
Đây là thành phần Delphi dùng để giao tiếp với thiết bị bên ngoài thông qua cổng Com
Comport được Delphi dặt lớp đối tượng có tên TCOMPORT
Tình huống thường được sử dụng của đối tượng TCOMPORT là OnAfterClose ( đóng cổng Com), OnAfterOpen ( mở cổng Com), OnRxChar (nhận dữ liệu từ cổng Com)
Ví dụ:
Viết một chương trình xuất nhập dữ liệu thông qua cổng Com
Chọn File/New Application từ trình đơn đặt Form1 đối tượng Tedit, 1 đối tượng Tmemo, 5 đối tượng Tbutton thiết lập tình huống và phương thức xử lý từng đối tượng như sau:
TFORM Name
TMEMO Name
Lines(…)
Memo1 Xóa trắng
Trang 10Tex Xóa trắng TBUTTON Name
Caption
ButtonOpen Open
TBUTTON Name
TBUTTON Name
TBUTTON Name
Caption
ButtonClear Clear
TBUTTON Name
TCOMPORT Name
unit cong;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Classes, Graphics, Controls, Forms, Dialogs,
StdCtrls, ExtCtrls, CPort;
type
TForm1 = class(TForm)
Panel1: TPanel;
Memo1: TMemo;
ButtonOpen: TButton;
Edit1: TEdit;
ButtonSend: TButton;
ButtonExit: TButton;
ComPort: TComPort;
ButtonSettings: TButton;
ButtonClear: TButton;
procedure ButtonExitClick(Sender: TObject);
procedure ButtonOpenClick(Sender: TObject);
procedure ButtonSettingsClick(Sender: TObject);
procedure ButtonSendClick(Sender: TObject);
procedure ComportRxChar(Sender: TObject; Count: Integer);
procedure ButtonClearClick(Sender: TObject);
procedure Memo1Change(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form1: TForm1;
Trang 11implementation
{$R *.DFM}
// Đóng cổng Com và exit chương trình
procedure TForm1.ButtonExitClick(Sender: TObject);
begin
Comport.Close;
Close;
end;
// Đóng mở Cổng Com
procedure TForm1.ButtonOpenClick(Sender: TObject);
begin
if ComPort.Connected then // Kiểm tra cổng Com có mở không
begin
Comport.Close; // Nếu mở thì ta đóng cổng lại và hiển thị ‘ Close’ ButtonOpen.Caption:='Close';
end
else
begin
Comport.Open;
ButtonOpen.Caption:='Open';
end;
end;
// Đặt các tham số cho cổng Com
procedure TForm1.ButtonSettingsClick(Sender: TObject);
begin
Comport.ShowSetupDialog;
Comport.Open;
end;
// Gửi dữ liệu ra cổng Com
procedure TForm1.ButtonSendClick(Sender: TObject);
var i: byte;
s: string;
begin
if edit1.Text='' then exit;
s:=chr(strtoint(edit1.Text));
// s:=edit1.text;
for i:=1 to length(s) do comport.WriteStr(s[i]); //Nhận dữ liệu từ Edit1 ghi ra cổng Com
end;
// Nhận dữ liệu từ cổng com xuất ra Memo1
procedure TForm1.ComportRxChar(Sender: TObject; Count: Integer);
var str:string;
begin
