thuyet minh cay lua
Trang 1- Đề : Thuyết minh về cây lúa (tập làm văn lớp 9) - sử dụng yếu tố miêu tả và biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
Lập dàn ý:
+Dàn ý :
- Nghề trồng lúa lâu đời, đồng bằmg Sông
Hồng, Cửu Long, vựa lúa cả nước
- Hai vụ lúa
- Nhiều giống lúa
- Nguồn sống loài người
- Nghề trồng lúa là nghề căn bản nhà nông
- Cây lúa -> trồng -> gieo -> cấy -> phát triển -> thu hoạch
- Hạt gạo ăn, làm bánh, xuất khẩu
- Rơm rạ, chất đốt, chăn nuôi, lộp nhà, làm nấm
- Cảm nghĩ cây lúa quê em
( Nguồn: http://baigiang.bachkim.vn)
Trang 2Cây lúa Việt Nam
1) Thể loại: Thuyết minh
2) Đối tượng thuyết minh: Cây lúa Việt Nam3) Yêu cầu: phải biết kết hợp phương pháp thuyết minh với một số biện pháp nghệ thuậtDÀN Ý
Trang 3- Có 2 vụ lúa: chiêm, mùa.
b Cách trồng lúa: phải trải qua nhiều giai
đoạn:
- Từ hạt thóc nảy mầm thành cây mạ
- Rồi nhổ cây mạ cấy xuống ruộng
- Ruộng phải cày bừa, làm đất, bón phân
- Ruộng phải sâm sấp nước
- Khi lúa đẻ nhánh thành từng bụi phải làm có, bón phân, diệt sâu bọ
- Người nông dân cắt lúa về tuốt hạt, phơi khô, xay xát thành hạt gạo…
c Vai trò của cây lúa và hạt gạo:
- Vấn đề chính của trồng cây lúa là cho hạt lúa, hạt gạo
- Có nhiều loại gạo: gạo tẻ, gạo nếp (dùng làm bánh chưng, bánh dày)…
+ Gạo nếp dùng làm bánh chưng, bánh dày
hay đồ các loại xôi
+ Lúa nếp non dùng để làm cốm
- Lúa gạo làm được rất nhiều các loại bành
như: bánh đa, bánh đúc, bánh giò, bánh tẻ,
Trang 4bánh phở, cháo,…
không có cây lúa thì rất khó khăn trong việc tạo nên∀Nếu nền văn hóa ẩm thực độc đáo của Việt Nam
d Thành tựu:
- Ngày nay, nước ta đã lai tạo được hơn 30 giống lúa được công nhận là giống lúa quốc gia
- Việt Nam từ một nước đói nghèo đã trở
thành một nước đứng thứ 2 trên thế giới sau Thái Lan về sản xuất gạo
-Một vài ý tưởng :
Còn nhỏ là cây mạ, lớn lên là cây lúa, bông
Trang 5đâm ra gọi là đòng, hạt lúa non là cốm, hạt lúa già là thóc; bông lúa gặt về thì phần còn lại
ngoài đồng là rạ, đập tách hạt thóc ra rồi thì phần còn lại của bông lúa là rơm; sau khi xay giã xong thì hạt thóc chia thành gạo, cám, trấu; gạo gãy gọi là tấm; gạo nấu lên thành cơm,
xôi, nấu cho nhiều nước thành cháo, chế biến thành món quà là bỏng, Cây lúa lại có nhiều loại: nếp, tẻ, mùa, chiêm Trong số các loại lúa, khi xưa, người Việt dùng lúa nếp là chính, trong lúa tẻ thì lúa mùa là chính
-Các câu ca dao , tục ngữ về lúa :
+Người sống về gạo, cá bạo về nước
có nếp trắng, nếp vàng, đến hơn mười giống;
họ dùng gạo tẻ nấu cơm ăn và gạo nếp để nấu
Trang 6rượu" (sách Quảng Đông có chép )
+"Về các nguồn lợi thì có thóc gạo là dồi dào
và đến rất phì nhiêu Có hai mùa gặt vào tháng sáu và tháng một, vì thế giá rẻ tới ba lần so với Tàu" (Vào tk XVII A de Rhodes viết)
-Có hai vụ lúa chính : vụ chiêm và vụ xuân
-Lợi ích, công dụng của cây lúa :
Cây lúa đóng vai trò chính, chủ yếu trong việc cung cấp lương thực cho nhân dân Việt Nam,
Nó góp phần làm giàu đất nước qua việc xuất khẩu thu ngoại tệ
Ngày nay, Việt Nam được xem là một trong các nước có sãn lượng lúa xuất khẩu hàng đầu thế giới
Song song với hình ảnh con trâu, cây lúa đã đi sâu vào đời sống quần chúng, nhân dân qua thơ ca, ca dao tục ngữ, văn học, âm nhạc
-Nguồn gốc của cây lúa :ở vùng đầm lầy phía
Trang 7dưới chân núi Hymalaya và phía Bắc Ấn Độ
*Mời các bạn tham khảo phần mở bài :
Nước Việt Nam ta có bề dày lịch sử 2000 năm văn hiến, văn hóa lúa nước được ông cha ta phát triển phổ biến rộng rãi từ rất sớm, buổi đầu dựng nước và duy trì mãi đến ngày nay, tập trung ở đồng bằng sông hồng và Châu thổ đồng bằng sông Cửu Long
Khi nói đến Việt Nam, tra nghĩ ngay đến hình tượng cây lúa nước, nó được xem là biểu
tượng nét đặc trưng của văn hóa, truyền thống của Nước Việt xưa và nay
Một số đoạn văn gợi ý:
Nghề trồng lúa ở Việt Nam có lịch sử lâu đời nhất so với nghề trồng lúa ở các nước châu Á Theo các tài liệu khảo cổ ở Trung Quốc, Ấn
Độ, Việt Nam Cây lúa đã có mặt từ 3000 -
2000 năm trước công nguyên Tổ tiên chúng ta
Trang 8đã thuần hóa cây lúa dại thành cây lúa trồng và
đã phát triển nghề trồng lúa đạt được những tiến bộ như ngày nay
Trước năm 1945, diện tích trồng lúa ở 2 đồng bằng Bắc bộ và Nam Bộ là 1,8 triệu và 2,7
triệu ha với năng suất bình quân 13 tạ / ha và sản lượng thóc tương ứng 2,4 - 3,0 triệu tấn Trong thời gian này chủ yếu là các giống lúa
cũ, ở miền Bắc sử dụng các giống lúa cao cây,
ít chụi thâm canh, dễ đổ, năng suất thấp
Nhà nông có câu” Nhất thì, nhì thục” Từ năm 1963- 1965, ở những vùng chuyên canh lúa do diện tích nhiều, thường có một số diện tích cấy chậm, bị muộn thời vụ Nhờ tiến bộ kỹ thuật
đã đưa vào một số giống lúa xuân thấp cây,
ngắn ngày đã đảm bảo được thời vụ Đã
chuyển vụ lúa chiêm thành vụ lúa xuân,
chuyển từ xuân sớm thành xuân chính vụ 90%) diện tích và thời kỳ 1985-1990 sang
(80-xuân sớm (5-10%) và 70-80% là (80-xuân muộn Một số giống lúa xuân đã có năng suất cao hơn
Trang 9hẳn lúa chiêm, có thể cấy được cả hai vụ
chiêm xuân và vụ mùa Do thay đổi cơ cấu sản xuất lúa, kết hợp với áp dụng hàng loạt các
tiến bộ kỹ thuật mới nên sản xuất lúa ở Việt Nam ngày càng phát triển và đạt được những thành tựu đáng kể
Từ năm 1979 đến 1985, sản lượng lúa cả nước tăng từ 11,8 lên 15,9 triệu tấn, nguyên nhân là
do ứng dụng giống mới, tăng diện tích và năng suất Tính riêng 2 năm 1988 và 1989 sản lượng lương thực tăng thêm 2 triệu tấn/năm
Từ khi thực hiện đổi mới (năm 1986) đến nay, Việt Nam đã có những tiến bộ vượt bậc trong sản xuất lúa, đưa nước ta từ chỗ là nước thiếu
ăn triền miên đã không những đảm bảo đủ
lương thực cho nhu cầu trong nước mà còn
xuất khẩu từ 3-4 triệu tấn gạo /năm, Đứng
hàng thứ 2 trên thế giới về các nước xuất khẩu gạo
Những trở ngại và thách thức
Trang 10- Quá trình đô thị hoá tăng, diện tích đất trồng lúa ngày càng bị thu hẹp
- Nhiều vùng sản xuất lúa được nông dân sở hữu rất manh mún,khó cơ giới hóa
- Quá trình áp dụng giống mới chụi thâm canh, phát triển thành những vùng sản xuất hàng hóa
là điều kiện thuận lợi để các loại dịch hại mới nguy hiểm, khó phòng trừ
- Sử dụng thuốc Bảo vệ thực vật có xu hướng tăng, ảnh hưởng đến chất lượng nông sản
- Tham gia vào thị trường thương mại thế giới
có sự đòi hỏi rất khắt khe về chất lượng nông sản Do vậy phải có sự đầu tư một cách đồng
bộ từ sản xuất đến đánh giá kiểm định chất
lượng, bảo quản và vận chuyển tiêu thụ
Từ ngàn đời nay,cây lúa đã gắn bó với con
người,làng quê Việt nam.Và đồng thời cũng trở thành tên gọi cho một nền văn minh-nền văn minh lúa nước
Cây lúa không chỉ mang lại sự no đủ mà còn
Trang 11trở thành một nét đẹp trong đời sống văn hóa
và tinh thần.hạt lúa và người nông dân cần
cù,mộc mạc là mảng màu không thể thiếu
trong bức tranh của đồng quê Việt nam hiện nay và mãi mãi về sau
Là cây trồng thuộc nhóm ngũ cốc,lúa cũng là cây lương thực chính của người dân VN nói riêng và người dân châu á nói chung.Cây lúa ,hạt gạo đã trở nên thân thuộc gần gũi đến mức
từ bao đời nay người dân VN coi đó là một
phần không thể thiếu trong cuộc sống.Từ
những bữa cơm đơn giản đến các bữa tiệc
quan trọng không thể thiếu sự góp mặt của cây lúa,chỉ có điều nó được chế biến dưới dạng
này hay dạng khác.Không chỉ giữ vai trò to lớn trong đời sống kinh tế,xã hội mà còn có giá trị lịch sử,bởi lich sử phát triển của cây lúa gắn với lịch sử phát triển của cả dân tộc VN,in dấu
ấn trong từng thời kỳ thăng trầm của đất
nước.Trước đây cây lúa hạt gạo chỉ đem lại no
đủ cho con người, thì ngày nay nó còn có thể
Trang 12làm giàu cho người nông dân và cho cả đất
nước nếu chúng ta biết biến nó thành thứ hàng hóa có giá trị
Việt Nam là cái nôi của nền văn minh lúa
nước,hạt gạo gắn liền với sự phát triển của dân tộc cho đến nay vẫn là nền kinh tế của cả nước
Lúa là một trong năm loại cây lương thực
chính của thế giới, cùng với ngô (Zea Mays L.),lúa mì (Triticum sp tên khác: tiểu mạch), sắn (Manihot esculenta Crantz, tên khác khoai mì) và khoai tây (Solanum tuberosum L.)
Lúa trong bài này nói tới hai loài (Oryza sativa
và Oryza glaberrima) trong họ Poaceae, có
nguồn gốc ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới khu vực đông nam châu Á và châu Phi Hai loài này cung cấp hơn 1/5 toàn bộ lượng calo tiêu thụ bởi con người[1] Lúa là các loài thực vật sống một năm, có thể cao tới 1-1,8 m, đôi khi cao hơn, với các lá mỏng, hẹp bản (2-2,5
Trang 13cm) và dài 50-100 cm Các hoa nhỏ thụ phấn nhờ gió mọc thành các cụm hoa phân nhánh cong hay rủ xuống, dài 30-50 cm Hạt là loại quả thóc (hạt nhỏ, cứng của các loại cây ngũ cốc) dài 5-12 mm và dày 2-3 mm Cây lúa non được gọi là mạ Sau khi ngâm ủ, người ta có thể gieo thẳng các hạt thóc đã nảy mầm vào ruộng lúa đã được cày, bừa kỹ hoặc qua giai đoạn gieo mạ trên ruộng riêng để cây lúa non
có sức phát triển tốt, sau một khoảng thời gian thì nhổ mạ để cấy trong ruộng lúa chính Sản phẩm thu được từ cây lúa là thóc Sau khi xát
bỏ lớp vỏ ngoài thu được sản phẩm chính là gạo và các phụ phẩm là cám và trấu Gạo là nguồn lương thực chủ yếu của hơn một nửa dân số thế giới (chủ yếu ở châu Á và châu Mỹ
La tinh), điều này làm cho nó trở thành loại lương thực được con người tiêu thụ nhiều
nhất Trong tiếng Anh, từ rice (lúa, gạo) có nguồn gốc từ arisi trong tiếng Tamil
[sửa] Gieo trồng
Trang 14Việc trồng lúa phù hợp nhất tại các khu vực với chi phí nhân công thấp và lượng mưa lớn,
do nó đòi hỏi nhiều nhân công để gieo trồng và cần nhiều nước để phát triển tốt Tuy nhiên, lúa có thể trồng ở bất kỳ đâu, thậm chí ở cả
các sườn đồi hay núi Lúa là loại cây trồng
đứng hàng thứ ba trên thế giới, chỉ sau ngô và lúa mì Mặc dù các loài lúa có nguồn gốc ở
khu vực miền nam châu Á và một phần nào đó của châu Phi, nhưng hàng thế kỷ thương mại
và xuất khẩu thóc, gạo đã làm cho nó trở thành phổ biến trong nhiều nền văn minh
Một người phụ nữ đang nhổ mạ
Ruộng lúa (Oryza sativa) tại Vườn thực vật
hoàng gia Kew, London
Lúa thông thường được gieo hay cấy trong các ruộng lúa nước - các mảnh ruộng được tưới
Trang 15hay ngâm trong một lớp nước không sâu lắm với mục đích đảm bảo nguồn nước cho cây lúa
và ngăn không cho cỏ dại phát triển Khi cây lúa đã phát triển và trở thành chủ yếu trong các ruộng lúa thì nước có thể tưới tiêu theo chu kỳ cho đến khi thu hoạch mùa màng Các ruộng lúa có tưới tiêu nước làm tăng năng suất, mặc
dù lúa có thể trồng tại các vùng đất khô hơn (chẳng hạn các ruộng bậc thang ở sườn đồi) với sự kiểm soát cỏ dại nhờ các biện pháp hóa học
Ở một vài khu vực có mực nước sâu, người ta cũng có thể trồng các giống lúa mà dân gian gọi nôm na là lúa nổi Các giống lúa này có
thân dài có thể chịu được mực nước sâu tới
Trang 16hay ốc Nhiều loài động vật có các chức năng hữu ích trong việc kiểm soát các loài sâu bệnh.
Gạo hạt dài Mỹ
Dù trồng trong ruộng nước hay ruộng khô thì cây lúa vẫn đòi hỏi một lượng nước lớn hơn nhiều so với các loại cây trồng khác Việc gieo trồng lúa là một công việc chứa đựng các yếu
tố mâu thuẫn tại một vài khu vực, chẳng hạn tại Hoa Kỳ và Australia, là các khu vực mà
việc gieo trồng lúa chiếm tới 7% tài nguyên nước của các quốc gia này nhưng chỉ tạo ra 0,02% GDP Tuy nhiên, tại các quốc gia có
mùa mưa - bão theo chu kỳ thì việc gieo trồng lúa còn có tác dụng giữ cho việc cung cấp
nước được duy trì ổn định hơn cũng như ngăn chặn lũ lụt không bị đột ngột
Bệnh đạo ôn, do loài nấm Magnaporthe grisea gây ra, là loại bệnh đáng chú ý nhất gây ảnh hưởng tới năng suất lúa Lúa còn bị một số sâu
Trang 17bệnh phá hoại như cháy cổ lá, bạc lá, rầy nâu (Nilaparvata lugens), châu chấu, bọ trĩ, rầy
lưng trắng, rầy xanh đuôi đen, rầy xám, các loài bọ xít (họ Pentatomidae) như bọ xít đen,
bọ xít xanh, bọ xít dài, bọ xít gai, sâu cuốn lá nhỏ, sâu cuốn lá lớn, sâu đục thân lúa hai
chấm, sâu năm vạch đầu nâu, sâu năm vạch đầu đen, sâu cú mèo, sâu keo, sâu cắn gié, sâu
đo xanh, ruồi đục nõn, sâu nâu, v.v
Bài chi tiết: Danh sách các loại sâu bệnh hại lúa
Trang 18tạo ra gạo Gạo sau đó có thể được đánh bóng bằng glucoza hay bột tan (talc) trong một quy trình gọi là đánh bóng gạo, chế biến thành bột gạo hoặc thóc được chế biến thành loại thóc luộc thô Gạo cũng có thể được bổ sung thêm các chất dinh dưỡng, đặc biệt là các chất bị
mất đi trong quá trình xay xát Trong khi
phương pháp đơn giản nhất là trộn thêm các chất dinh dưỡng dạng bột mà rất dễ bị rửa trôi theo nước (tại Hoa Kỳ thì gạo được xử lý như vậy cần có tem mác cảnh báo chống rửa/vo
gạo) thì phương pháp phức tạp hơn sử dụng các chất dinh dưỡng trực tiếp lên trên hạt gạo, bao bọc hạt gạo bằng một lớp chất không hòa tan trong nước có tác dụng chống rửa trôi
Ruộng bậc thang trên sườn đồi
Trong khi việc rửa gạo làm giảm sự hữu ích của các loại gạo được làm giàu thì nó lại là cực
kỳ cần thiết để tạo ra hương vị thơm ngon hơn
Trang 19và ổn định hơn khi gạo đánh bóng (bất hợp pháp tại một số quốc gia, như Hoa Kỳ) được
sử dụng
Cám gạo, gọi là nuka ở Nhật Bản, là một mặt hàng có giá trị ở châu Á và được dùng cho nhiều nhu cầu thiết yếu hàng ngày Nó là lớp chất dầu ẩm ướt bên trong được đun nóng lên
để sản xuất một loại dầu ăn có lợi cho sức
khỏe Ứng dụng khác là để làm một loại rau dầm có tên gọi là tsukemono
Tại nhiều nơi, gạo còn được nghiền thành bột
để làm nhiều loại đồ uống như amazake,
horchata, sữa gạo và rượu sakê Bột gạo nói chung an toàn cho những người cần có chế độ
ăn kiêng gluten
Chế biến và nấu ăn
Gạo chưa xát (gạo lứt)
Sản phẩm chủ yếu từ gạo là cơm Gạo có thể nấu thành cơm nhờ cách luộc trong nước (vừa
Trang 20đủ) hay bằng hơi nước Các nồi cơm điện rất phổ biến ở châu Á, đã đơn giản hóa quá trình này.
Gạo cũng có thể nấu thành cháo bằng cách cho nhiều nước hơn bình thường Bằng cách này gạo sẽ được bão hòa về nước và trở thành
mềm, nở hơn Các món cháo rất dễ tiêu hóa và
vì thế nó đặc biệt thích hợp cho những người
bị ốm
Khi nấu các loại gạo chưa xát bỏ hết cám, một cách thức nấu ăn giữ được các chất dinh
dưỡng gọi là Cơm GABA hay GBR[2] có thể
sử dụng Nó bao gồm việc ngâm gạo trong
khoảng 20 giờ trong nước ấm (38°C hay
100°F) trước khi nấu Quá trình này kích thích
sự nảy mầm, và nó kích hoạt các enzym có
trong gạo Bằng cách này, người ta có thể thu giữ được nhiều axít amin hơn
Lịch sử
Trang 21Utagawa Hiroshige, Đồng lúa tại tỉnh Oki,
cây hoang dại thuộc chi này và 2 loài lúa được
đã thuần hoá là lúa châu Á (Oryza sativa) và lúa châu Phi (Oryza glaberrima) [3]
Lúa châu Phi đã được gieo trồng trong khoảng 3.500 năm Trong khoảng thời gian từ 1500 TCN đến 800 TCN thì O glaberrima đã lan rộng từ trung tâm xuất phát của nó là lưu vực châu thổ sông Niger và mở rộng tới Sénégal Tuy nhiên, nó không bao giờ phát triển xa khỏi khu vực nguồn gốc của nó Việc gieo trồng
loài lúa này thậm chí còn suy giảm do các
giống châu Á, có thể đã được những người Ả Rập từ bờ biển phía đông đem tới châu Phi đại lục trong thời gian khoảng từ thế kỷ 7 đến thế
Trang 22kỷ 11.
Tổ tiên của lúa châu Á [4] O sativa là một loại lúa hoang phổ biến (Oryza rufipogon) dường như có nguồn gốc tại khu vực xung quanh
chân núi Himalaya, với O sativa thứ indica ở phía Ấn Độ và O sativa thứ japonica ở phía Trung Quốc Hiện nay đây là giống lúa chính được gieo trồng làm cây lương thực trên khắp thế giới Nhiều giả thuyết khác nhau về nơi
đầu tiên tiến hành việc gieo trồng hay thuần hoá giống lúa này (Xem Các giả thuyết về
nguồn gốc thuần hoá cây lúa)
Các giống lúa trồng trên các vùng đất khô đã được đưa vào Nhật Bản và Triều Tiên khoảng những năm 1000 TCN Các giống lúa nước có mặt tại Triều Tiên vào giữa thời kỳ đồ gốm
Mumun (khoảng 850-550 TCN) và tới Nhật Bản vào khoảng thời kỳ Yayoi (khoảng 300 TCN)
Trang 23Mô hình bông lúa trên đồng xu 5 yên nhấn
mạnh tầm quan trọng của hạt thóc đối với
người Nhật
O sativa đã thích nghi với việc gieo trồng tại Trung Đông và Địa Trung Hải của châu Âu vào khoảng năm 800 TCN Người Moor đã
đem nó tới bán đảo Iberia khi họ xâm chiếm vùng này vào năm 711 Thời gian nửa sau của thế kỷ 15, thì lúa đã trải rộng tới Ý và sau đó
là Pháp và sau đó là tất cả các châu lục khác trong thời kỳ khám phá và chinh phục lớn của người châu Âu Năm 1694, lúa đã đến South Carolina, có lẽ có nguồn gốc từ Madagascar Người Tây Ban Nha đem các giống lúa tới
Nam Mỹ vào đầu thế kỷ 18
Tại Hoa Kỳ, trong các khu vực South Carolina
và Georgia thuộc địa thì người ta đã gieo trồng
và tích lũy được tài sản lớn nhờ sức lao động của các nô lệ mua về từ khu vực Senegambia ở Tây Phi Tại cảng Charleston, mà qua đó 40%
nô lệ gốc Phi đã đi qua, các nô lệ được đưa tới
Trang 24các đồn điền trồng lúa tại khu vực xung quanh Georgetown, Charleston và Savannah Từ các
nô lệ, các chủ trang trại đồn điền đã học được cách thoát nước cho các đầm lầy và tưới tiêu nước theo chu kỳ cho các cánh đồng Đầu tiên thóc được giã bằng tay với các chày gỗ, sau đó được sàng sẩy trong các dụng cụ gọi là giần và sàng (đây cũng là một kỹ xảo khác nữa của các
nô lệ) Việc phát minh ra các thiết bị xay xát
sử dụng trong các máy xay đã làm tăng khả
năng sinh lãi của loài cây này, cũng như việc thêm vào động cơ sử dụng nước cho các máy xay vào năm 1787 của người thợ làm cối xay Jonathan Lucas đã là một bước tiến mới Việc gieo trồng lúa ở đông nam Hoa Kỳ trở nên ít lời lãi hơn với sự mất đi của lao động nô lệ sau Nội chiến Bắc Mỹ và cuối cùng nó đã mất hẳn khi bước vào thế kỷ 20
Sản xuất và thương mại toàn cầu
Trang 25Ruộng lúa tại nông thôn Việt Nam
Đồng lúa ở Ea Súp, Tây Nguyên, Việt Nam
Sản xuất gạo toàn cầu [5] đã tăng lên đều đặn
từ khoảng 200 triệu tấn vào năm 1960 tới 600 triệu tấn vào năm 2004 Gạo đã xay xát chiếm khoảng 68% trọng lượng thóc ban đầu Năm
2004, ba quốc gia sản xuất lúa gạo hàng đầu là Trung Quốc (31% sản lượng thế giới), Ấn Độ (20%) và Indonesia (9%)
Các số liệu về xuất nhập khẩu gạo lại khác
hẳn, do chỉ khoảng 5-6% gạo được buôn bán ở quy mô quốc tế Ba nhà xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới là Thái Lan (26% sản lượng gạo xuất khẩu), Việt Nam (15%) và Hoa Kỳ
(11%), trong khi ba nhà nhập khẩu gạo lớn
nhất là Indonesia (14%), Bangladesh (4%) và Brasil (3%)
[sửa] Các giống
Tập tin:A hand holding rice.jpg
Trang 26Gạo hạt ngắn
Các giống lúa thông thường được phân loại
theo cấu trúc và hình dạng hạt gạo của chúng
Ví dụ, một giống lúa thơm của Thái Lan cho loại gạo hạt dài và tương đối ít dính, do gạo hạt dài chứa ít amylopectin hơn so với các
giống hạt ngắn Các nhà hàng Trung Hoa
thông thường đưa ra món cơm nấu từ gạo hạt dài Các loại gạo nếp là gạo hạt ngắn Người Trung Quốc dùng gạo nếp để làm bánh nếp có tên gọi là 粽粽 (tống tử) Gạo Nhật Bản là loại gạo hạt ngắn và dính Gạo dùng để nấu rượu sakê là một loại gạo khác
Các giống lúa Ấn Độ bao gồm gạo hạt dài và gạo thơm Basmati (gieo trồng ở phía bắc), gạo hạt dài và trung bình là gạo Patna và loại gạo hạt ngắn Masoori Thóc ở Đông Ấn và Nam
Ấn, thông thường được luộc trong các chảo
lớn ngay sau khi thu hoạch và trước khi loại bỏ trấu; trong tiếng Anh gọi là parboiled rice
(thóc luộc sơ) Sau đó người ta sấy khô và loại
Trang 27bỏ trấu Nó thông thường có các vết đốm nhỏ màu đỏ và có hương vị khói từ lửa Thông
thường các loại thóc thô được dùng cho mục đích này Nó giúp cho việc giữ lại các vitamin
tự nhiên và giết chết các loại nấm mốc hoặc các chất gây ô nhiễm khác, nhưng dẫn tới có mùi kỳ dị Loại gạo này dễ tiêu hóa và chủ yếu được những người lao động chân tay dùng Tại miền nam Ấn Độ, nó được dùng để làm một loại bánh bao nhỏ có tên là idli
Các giống gạo thơm có hương vị thơm đặc
biệt; các giống đáng chú ý nhất bao gồm các loại Basmati, gạo Patna kể trên cũng như các giống lai từ Mỹ được bán dưới tên gọi thương phẩm Texmati Nó là giống lai giữa Basmati
và giống gạo hạt dài Mỹ đã gây ra nhiều tranh luận Cả Basmati và Texmati có hương vị
tương tự như bỏng ngô Tại Indonesia còn có các giống đỏ và đen
Các giống năng suất cao thích hợp để gieo
trồng tại châu Phi và các khu vực khô cằn khác
Trang 28được gọi là các giống mới cho châu Phi
(NERICA) cũng đã được tạo ra Người ta hy vọng rằng các giống mới này sẽ tạo ra sự ổn định hơn nữa cho an ninh lương thực tại Tây Phi
Các nhà khoa học cũng đang tìm cách tạo ra cái gọi là lúa vàng, là loại lúa biến đổi gen để tạo ra beta caroten, tiền thân của vitamin A Điều này đã làm dấy lên sự tranh cãi lớn về việc lượng beta caroten có đáng kể hay không
và lương thực biến đổi có đáng giá đến vậy
hay không
Tập tin:Rice, nutrition.png
Các chất dinh dưỡng của gạo
Các giống lúa lùn cho hai giống phổ biến nhất
là O sativa indica và O sativa japonica, đã
được công bố vào tháng 4 năm 2002 Lúa cũng
đã được chọn lựa làm sinh vật mẫu để nghiên cứu sinh học của các loài cỏ thực thụ do bộ
gen tương đối nhỏ của nó (khoảng 430 mega cặp cơ sở) Kết quả là lúa đã là loài sinh vật
Trang 29đầu tiên sđược hoàn thành bản đồ gen [6] Lúa Basmati là bản mẫu chung cho phần lớn các dạng lúa.
Ngày 16 tháng 12 năm 2002, Đại hội đồng
Liên hiệp quốc ra tuyên bố rằng năm 2004 sẽ
là năm quốc tế về gạo Bản tuyên bố này đã được các quốc gia như Bangladesh, Brunei
Darussalam, Burkina Faso, Campuchia, Cuba, Kypros, Triều Tiên, Ecuador, Fiji, Gabon,
Grenada, Guyana, Ấn Độ, Indonesia, Nhật
Bản, Kazakhstan, Kuwait, Kyrgyzstan, Lào, Madagascar, Mali, Malaysia, Quần đảo
Marshall, Mauritanie, Myanma, Nauru, Nepal, Nicaragua, Niger, Nigeria, Papua New Guinea, Pakistan, Peru, Philippines, Saint Vincent và Grenadines, Singapore, Sri Lanka, Sudan,
Tajikistan, Thái Lan, Togo, Việt Nam và
Zambia ủng hộ
Sưu tầm (Theo bach khoa nông nghiệp)
Trang 31Lúa là một trong năm loại cây lương thực chính của thế giới.
Đối với người Việt chúng ta cây lúa không chỉ là một loại cây lương thực quý mà còn là một biếu tượng trong văn chương ẩn dưới "bát cơm","hạt gạo"
Việt Nam, một nước có nền kinh tế nông nghiệp
từ hàng ngàn năm nay Từ một nước thiếu lương thực trầm trọng trong những năm chiến tranh
nhưng hiện nay, nền nông nghiệp của nước ta
Trang 32không chỉ sản xuất ra đủ một lượng lớn lương
thực đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn xuất
khẩu sang nhiều thị trường lớn trên thế giới Trong
đó ngành trồng lúa ở nước ta là một trong những ngành ngành sản xuất lương thực vô cùng quan trọng và đạt được những thành tựu đáng kể, đưa Việt Nam trở thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai trên thế giới
Đối với người Việt chúng ta, hay phần lớn dân Á châu nói chung, cây lúa (tên khoa học là Oryza
sativa) và hạt gạo là một loại thực phẩm hết sức gần gũi và đóng một vai trò cực kỳ quan trọng
trong dinh dưỡng Ngay từ khi còn trong lòng mẹ, chúng ta đã làm quen với cơm gạo, và lớn lên theo cây lúa cùng hạt gạo Với bản sắc văn hóa nông nghiệp, cây lúa và hạt gạo còn là một biểu tượng của cuộc sống Ca dao, khẩu ngữ chúng ta có câu
“Người sống về gạo, cá bạo về nước”, hay “Em xinh là xinh như cây lúa”, v.v
- Qua hàng nghìn năm lịch sử, lúa đã là cây lương thực chủ yếu nuôi sống các thế hệ người Việt cho
Trang 33đến nay Trong đời sống tinh thần của con người, cây lúa cũng gắn bó thân thiết vô cùng Điều đó được thể hiện rất rõ trong ngôn ngữ hàng ngày, trong cách nói, cách đặt tên, gọi tên từ cửa miệng của những người hai sương một nắng.
Bắt đầu từ lúc ném hột mộng xuống đồng Thông thường ném buổi sáng thì buổi chiều mộng "ngồi" được, tức là rễ đã bám được vào đất và mầm nhọn
đã xuôi hướng lên trời Bác nông dân hoàn toàn có thể yên tâm vì nó đã sống được trong môi trường mới, đích thực của nó
Qua hôm sau, mầm nhú lên cao hơn, bắt đầu có chút xanh xanh, người ta bảo là mạ đã "xanh đầu"
Mạ cũng có "gan" "Gan mạ nằm ở thân non, dễ bị gãy nát Nhổ không khéo, nhỡ để giập "gan" thì dảnh mạ sẽ "chết"
Cấy xuống được vài ba hôm thì lúa đâm rễ mới,
Trang 34gọi là bén chân hay "đứng chân" Cũng như chữ
"ngồi" ở trên, chữ "đứng chân" rất chính xác, rất hình tượng, vì chỉ vài ba hôm trước do mới cấy, mọi cây lúa đều ngả nghiêng, xiêu vẹo, thậm chí
có cây còn bị nổi trên mặt nước nữa Giờ đây đã
"đứng chân" được, tức là cũng giống như người ta,
có một tư thế đứng chân vững vàng, đã chắc chắn bám trên mặt đất
Khác với lúc nảy mầm, cây lúa sinh sôi bằng cách
"đẻ nhánh" Nhánh "con" nhánh "cái" thi nhau
mọc ra, tần vần thành khóm Vào khoảng tháng hai âm lịch, khắp cánh đồng mơn mởn màu xanh Dáng cây thon thả, mềm mại, sắc lá non tơ đầy
sức sống gợi cái gì đấy tươi trẻ, xinh xắn, dịu
dàng Đó chính là lúc cây lúa "đang thì con gái", thời đẹp nhất của đời lúa, đời người Gặp hôm trời quang mây tạnh, đứng ở đầu làng mà trông, cánh đồng trải ra bát ngát, đẹp tựa bức tranh
Hết thời kỳ xuân xanh, lúa chuyển sang giai đoạn
Trang 35"tròn mình", "đứng cái" rồi "ôm đòng" Đòng lúa
to nhanh, nắng mưa rồi mỗi ngày mỗi khác "Lúa chiêm lấp ló đầu bờ/Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên" Nếu mưa thuận gió hoà chỉ mươi hôm là lúa trỗ xong Nhưng chẳng may gặp kỳ khô hạn thì đòng không trỗ lên được, người ta bảo bị "nghẹn"
"Nghẹn" là cực lắm rồi, là có cái gì nó vương
vướng, như uẩn ức trong lòng
Ngoài ra cũng có thể bị "ngã", bị "nằm" lúc gặp gió lớn mưa to Ông bà ta sợ nhất cảnh này vì mấy tháng trông cây đã sắp đến ngày hái quả Nếu
chẳng may bị "ngã" non thì hột thóc sẽ lép lửng, coi như hỏng ăn Còn lúa "nằm" dưới nước, ngâm
độ vài ngày thì hột thóc trương lên, nứt nanh và nảy mầm ngay trên bông Mầm nhú trắng trông xót ruột Xót ruột về khoe vui với nhau, thóc nhà tôi "nhe răng cười" ông ạ!
Người nông dân xưa nay vốn mộc mạc, chất phác Chẳng phải họ văn vẻ gì đâu Chỉ vì gần gũi quá,
Trang 36thân quen quá Ban ngày vác cuốc ra đồng thăm lúa Ban đêm giấc mơ toàn thấy những cây lúa
Lúa là đói no, là người bạn có thể sẻ chia nỗi
niềm, buồn vui tâm sự Trải qua chiều dài các thế
hệ, đời lúa lặn vào đời người Và rồi, đời người lại chan hoà, gửi gắm vào đời lúa thông qua những từ ngữ nôm na, những tên gọi sinh động kể trên
Cây lúa gần gũi với người nông dân cũng như bờ tre, khóm chuối Bởi vậy thấm đẫm tình người và hồn quê, càng nắng mưa, sương gió, càng nồng nàn hoà quyện thân thương
Nông nghiệp Việt Nam vốn mang dáng dấp một nước -nền công nghiệp lúa nước bao đời nay cho nên cây lúa gắn bó ,gần gũi với người Việt,hồn
Việt là lẽ dĩ nhiên
Dưới đây là 1 đoạn thuyết minh về cây lúa mà
mình sưu tầm được,bạn có thể tham khảo thêm:
Trang 37Từ ngàn đời nay,cây lúa đã gắn bó với con
người,làng quê Việt nam.Và đồng thời cũng trở thành tên gọi cho một nền văn minh-nền văn minh lúa nước
Cây lúa không chỉ mang lại sự no đủ mà còn trở thành một nét đẹp trong đời sống văn hóa và tinh thần.hạt lúa và người nông dân cần cù,mộc mạc là mảng màu không thể thiếu trong bức tranh của
đồng quê Việt nam hiện nay và mãi mãi về sau
Là cây trồng thuộc nhóm ngũ cốc,lúa cũng là cây lương thực chính của người dân VN nói riêng và người dân châu á nói chung.Cây lúa ,hạt gạo đã trở nên thân thuộc gần gũi đến mức từ bao đời nay người dân VN coi đó là một phần không thể thiếu trong cuộc sống.Từ những bữa cơm đơn giản đến các bữa tiệc quan trọng không thể thiếu sự góp
mặt của cây lúa,chỉ có điều nó được chế biến dưới dạng này hay dạng khác.Không chỉ giữ vai trò to lớn trong đời sống kinh tế,xã hội mà còn có giá trị lịch sử,bởi lich sử phát triển của cây lúa gắn với lịch sử phát triển của cả dân tộc VN,in dấu ấn
Trang 38trong từng thời kỳ thăng trầm của đất nước.Trước đây cây lúa hạt gạo chỉ đem lại no đủ cho con
người, thì ngày nay nó còn có thể làm giàu cho
người nông dân và cho cả đất nước nếu chúng ta biết biến nó thành thứ hàng hóa có giá trị
Việt Nam là cái nôi của nền văn minh lúa nước,hạt gạo gắn liền với sự phát triển của dân tộc cho đến nay vẫn là nền kinh tế của cả nước
I promise I'll
Trang 39+Dàn ý :
- Nghề trồng lúa lâu đời, đồng bằmg Sông Hồng, Cửu Long, vựa lúa cả nước
Trang 40- Hai vụ lúa
- Nhiều giống lúa
- Nguồn sống loài người
- Nghề trồng lúa là nghề căn bản nhà nông
- Cây lúa -> trồng -> gieo -> cấy -> phát triển -> thu hoạch
- Hạt gạo ăn, làm bánh, xuất khẩu
- Rơm rạ, chất đốt, chăn nuôi, lộp nhà, làm nấm
- Cảm nghĩ cây lúa quê em
Cây lúa Việt Nam
1) Thể loại: Thuyết minh
2) Đối tượng thuyết minh: Cây lúa Việt Nam
3) Yêu cầu: phải biết kết hợp phương pháp thuyết minh với một số biện pháp nghệ thuật