NHÓM 10 CSC KINH DOANH đa cấp

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINHĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT... Kinh doanh đa cấp/MLM Kinh doanh đa cấp bất chính/Không tham gia bán hàng, chỉmời người vào mạng lưới.. Không quan trọng l

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT

Thành viên nhóm 10

Đánh giá mức độ hoàn thành

Nguyễn Trung Hảo Tổng hợp và sửa chữa 100%

M C L C Ụ Ụ

CH ƯƠ NG 1: T NG QUAN V KINH DOANH ĐA C P Ổ Ề Ấ

1.1 Khái ni m ệ

1.1.1 Đa c p ấ

Đa c p là thu t ng ch tên c a m t lo i hình phân ph i hàng hóa, là m t kênhấ ậ ữ ỉ ủ ộ ạ ố ộphân ph i s n ph m mà đó các c p đố ả ẩ ở ấ ược phân b c thành t ng.ậ ầ

1.1.2 Kinh doanh đa c p ấ

Bán hàng đa c p (tên g i thông d ng t i Vi t Nam) hay kinh doanh đa c p (multi-ấ ọ ụ ạ ệ ấlevel marketing) ho c kinh doanh theo m ng (network marketing) là thu t ngặ ạ ậ ữchung dùng đ ch m t phể ỉ ộ ương th c ti p th s n ph m Đây là ho t đ ng kinhứ ế ị ả ẩ ạ ộdoanh bán hàng tr c ti p đ n tay ngự ế ế ười tiêu dùng thông qua m ng lạ ưới các nhàphân ph i g m nhi u t ng, nhi u nhánh mà không ph i qua các đ i lý hay c a hàngố ồ ề ầ ề ả ạ ửbán l ẻ Các nhà phân ph i sẽ đố ược tr hoa h ng, ti n thả ồ ề ưởng và l i ích kinh t khácợ ế

t k t qu bán hàng c a b n thân h và k t qu bán hàng c a nh ng ngừ ế ả ủ ả ọ ế ả ủ ữ ười trong

m ng lạ ưới do h b o tr Đây là phọ ả ợ ương th c kinh doanh t n d ng chính thói quenứ ậ ụ

c a ngủ ười tiêu dùng: khi s d ng s n ph m, d ch v t t thử ụ ả ẩ ị ụ ố ường đem chia s choẻ

người thân, b n bè và nh ng ngạ ữ ười xung quanh Kinh doanh đa c p gây ra nhi uấ ềtranh cãi trong xã h i, và thộ ường được quy k t v i hình tháp o ế ớ ả

Doanh nghi p bán hàng đa c p là doanh nghi p t ch c ho t đ ng kinh doanh theoệ ấ ệ ổ ứ ạ ộ

phương th c đa c p đ bán hàng hóa.ứ ấ ể

T i kho n 11 Đi u 3 Lu t C nh tranhạ ả ề ậ ạ và kho n 1 Đi u 3 Ngh đ nh 40/2018/NĐ-ả ề ị ị

CP ngày 12/3/2018 c a Chính ph v qu n lý ho t đ ng kinh doanh theo phủ ủ ề ả ạ ộ ương

th c đa c p (Ngh đ nh 40/2018/NĐ-CP), có hi u l c t ngày 02/5/2018 quy đ nh:ứ ấ ị ị ệ ự ừ ịKinh doanh theo phương th c đa c p là ho t đ ng kinh doanh s d ng m ng lứ ấ ạ ộ ử ụ ạ ưới

người tham gia g m nhi u c p, nhi u nhánh, trong đó, ngồ ề ấ ề ười tham gia được hưởnghoa h ng, ti n thồ ề ưởng và l i ích kinh t khác t k t qu kinh doanh c a mình vàợ ế ừ ế ả ủ

c a nh ng ngủ ữ ười khác trong m ng lạ ưới Hàng hóa được người tham gia bán hàng đa

c p ti p th tr c ti p cho ngấ ế ị ự ế ười tiêu dùng t i n i , n i làm vi c c a ngạ ơ ở ơ ệ ủ ười tiêu

dùng ho c đ a đi m khác không ph i là đ a đi m bán l thặ ị ể ả ị ể ẻ ường xuyên c a doanhủnghi p ho c c a ngệ ặ ủ ười tham gia.

Nói cách khác, bán hàng đa c p đấ ược hi u là phể ương th c ti p th đ bán l hàngứ ế ị ể ẻhóa Theo quy đ nh t i ị ạ Đi u 4 Ngh đ nh 40/2018/NĐ-CPề ị ị , m i ho t đ ng kinhọ ạ ộdoanh theo phương th c đa c p v i đ i tứ ấ ớ ố ượng không ph i là hàng hóa đ u b c m,ả ề ị ấ

tr trừ ường h p pháp lu t có quy đ nh khác T i kho n 2 Đi u này quy đ nh nh ngợ ậ ị ạ ả ề ị ữhàng hóa sau không được kinh doanh theo phương th c đa c p:ứ ấ

- Hàng hóa là thu c; trang thi t b y t ; các lo i thu c thú y (bao g m c thu c thú yố ế ị ế ạ ố ồ ả ố

th y s n); thu c b o v th c v t; hóa ch t, ch ph m di t côn trùng, di t khu nủ ả ố ả ệ ự ậ ấ ế ẩ ệ ệ ẩ

h n ch s d ng và c m s d ng trong lĩnh v c gia d ng và y t và các lo i hóaạ ế ử ụ ấ ử ụ ự ụ ế ạ

ch t nguy hi m;ấ ể

- S n ph m n i dung thông tin s (Giáo trình, bài gi ng, tài li u h c t p dả ẩ ộ ố ả ệ ọ ậ ướ ại d ng

đi n t ; Sách, báo, tài li u dệ ử ệ ướ ại d ng s ; Các lo i trò ch i đi n t bao g m trò ch iố ạ ơ ệ ử ồ ơtrên máy tính đ n, trò ch i tr c tuy n, trò ch i trên di n tho i di đ ng; trò ch iơ ơ ự ế ơ ệ ạ ộ ơ

tương tác qua truy n hình…).ề

Nghiên c u n i dung quy đ nh trên, có th th y hành vi bán hàng đa c p có nh ngứ ộ ị ể ấ ấ ữ

d u hi u đ c tr ng ấ ệ ặ ư sau:

Th nh t, bán hàng đa c p là ph ứ ấ ấ ươ ng th c ti p th đ bán l hàng hóa ứ ế ị ể ẻ

D u hi u này đấ ệ ược th hi n 2 khía c nh:ể ệ ở ạ

M t là ộ , nó là phương th c bán l hàng hóa, nói cách khác, thông qua m ng lứ ẻ ạ ướ ếi ti p

th , doanh nghi p t ch c bán hàng đa c p sẽ thi t l p đị ệ ổ ứ ấ ế ậ ược m i quan h mua bánố ệ

s n ph m tr c ti p v i ngả ẩ ự ế ớ ười tiêu dùng cu i cùng mà không t n phí các kho n đ uố ố ả ầ

t thành l p, duy trì m ng lư ậ ạ ưới phân ph i dố ướ ại d ng c a hàng gi i thi u s n ph mử ớ ệ ả ẩ

ho c các đ i lý phân ph i theo pháp lu t thặ ạ ố ậ ương m i Đ ng th i, ngạ ồ ờ ười tiêu dùng

có c h i mua đơ ộ ượ ảc s n ph m t g c s n xu t, tránh nh ng r i ro có th phát sinhẩ ừ ố ả ấ ữ ủ ểtrong quá trình phân ph i nh hàng gi , hàng kém ch t lố ư ả ấ ượng, giá c không trungả

th c Do đó, doanh nghi p bán hàng đa c p có th là doanh nghi p tr c ti p s nự ệ ấ ể ệ ự ế ả

xu t hàng hóa đấ ược ti p th và bán l b ng phế ị ẻ ằ ương th c đa c p ho c ch là cácứ ấ ặ ỉdoanh nghi p phân ph i hàng hóa do doanh nghi p khác s n xu t.ệ ố ệ ả ấ

Hai là, bán hàng đa c p ch x y ra trên th trấ ỉ ả ị ường hàng hóa Quy đ nh t i ị ạ đi m b,ể

đi m c kho n 11 Đi u 3 Lu t C nh tranhể ả ề ậ ạ ; kho n 1 Đi u 4 Ngh đ nh 40/2018/NĐ-ả ề ị ị

CP đ u xác đ nh đ i tề ị ố ượng áp d ng c a hành vi này là hàng hóa mà không đ t raụ ủ ặ

đ i v i th trố ớ ị ường d ch v Bên c nh đó, m t khi bán hàng đa c p đị ụ ạ ộ ấ ược hi u nhể ư

phương th c ti p th đ tiêu th , thì đứ ế ị ể ụ ương nhiên, ho t đ ng ti p th đ cung ngạ ộ ế ị ể ứtrong th trị ường d ch v sẽ không th là bán hàng đa c p ị ụ ể ấ

Th hai, doanh nghi p bán hàng đa c p ti p th hàng hóa thông qua nh ng ứ ệ ấ ế ị ữ

ng ườ i tham gia đ ượ ổ c t ch c nhi u c p khác nhau ứ ở ề ấ

Người tham gia bán hàng đa c p đấ ược hi u đ n gi n là nh ng c ng tác viên trongể ơ ả ữ ộ

vi c ti p th , bán l hàng hóa cho doanh nghi p cho dù h đệ ế ị ẻ ệ ọ ược g i v i nh ng tênọ ớ ữ

g i nh đ i lý, nhà phân ph i đ c l p, Trong ho t đ ng c a mình, ngọ ư ạ ố ộ ậ ạ ộ ủ ười tham gia

th c hi n vi c gi i thi u và bán hàng hóa tr c ti p cho ngự ệ ệ ớ ệ ự ế ười tiêu dùng mà khôngnhân danh doanh nghi p Nh v y, khi gi i thi u và bán l s n ph m, doanhệ ư ậ ớ ệ ẻ ả ẩnghi p đã không ph i là ngệ ả ười tr c ti p thi t l p quan h v i ngự ế ế ậ ệ ớ ười tiêu dùng mà

th c hi n thông qua m ng lự ệ ạ ưới người tham gia

M t khác, khi tham gia m ng lặ ạ ưới bán hàng đa c p, ngấ ười tham gia không ph i làảcác đ i lý phân ph i theo ạ ố quy đ nh c a Lu t Thị ủ ậ ương m iạ , không là các c a hàng tiêuử

th s n ph m do doanh nghi p thành l p ụ ả ẩ ệ ậ Lu t C nh tranhậ ạ quy đ nh ngị ười thamgia ti p th hàng hóa t i n i , n i làm vi c c a ngế ị ạ ơ ở ơ ệ ủ ười tiêu dùng mà không ph i làả

đ a đi m bán l thị ể ẻ ường xuyên c a doanh nghi p hay c a ngủ ệ ủ ười tham gia (đi m bểkho n 11 Đi u 3ả ề ) Theo đó, người tham gia tr c ti p g p g ngự ế ặ ỡ ười tiêu dùng để

gi i thi u và bán l s n ph m, h không ph i đăng ký kinh doanh khi tham gia bánớ ệ ẻ ả ẩ ọ ảhàng đa c p.ấ

Bên c nh đó, ngạ ười tham gia được t ch c thành nh ng c p khác nhau theoổ ứ ữ ấ

phương th c: m i ngứ ỗ ười tham gia t ch c m t m ng lổ ứ ộ ạ ưới phân ph i m i, khi đố ớ ượcdoanh nghi p ch p nh n M ng lệ ấ ậ ạ ưới m i t o ra c p phân ph i ti p sau c p phânớ ạ ấ ố ế ấ

ph i c a ngố ủ ười đã t o ra chúng Vì th s ngạ ế ố ười tham gia c p sau luôn nhi u h nở ấ ề ơ

so v i c p trớ ấ ước nó Vì v y, phậ ương th c kinh doanh này đã t o ra m t h th ngứ ạ ộ ệ ốphân ph i theo ố hình tháp Trong quan h n i b , ngệ ộ ộ ười tham gia c p trên có vaiở ấtrò t ch c và đi u hành ho t đ ng c a nh ng ngổ ứ ề ạ ộ ủ ữ ười trong m ng lạ ướ ấi c p dưới.

Th ba, ng ứ ườ i tham gia đ ượ c h ưở ng ti n hoa h ng, ti n th ề ồ ề ưở ng, l i ích kinh ợ

t khác t k t qu bán hàng c a mình và c a ng ế ừ ế ả ủ ủ ườ i tham gia khác trong

m ng l ạ ướ i do h t ch c ra ọ ổ ứ

Cách th c phân chia l i ích nh trên không ch kích thích ngứ ợ ư ỉ ười tham gia tích c cựtiêu th hàng hóa mà còn kích thích h tích c c t o l p h th ng phân ph i c pụ ọ ự ạ ậ ệ ố ố ấ

dưới Bán hàng đa c p có th đem l i nhi u l i ích thi t th c cho ngấ ể ạ ề ợ ế ự ười tiêu dùng

nh : mua đư ược hàng tr c ti p t nhà s n xu t nên tránh đự ế ừ ả ấ ược n n hàng gi , hàngạ ảkém ch t lấ ượng

dưỡng đ i v i s c kh e con ngố ớ ứ ỏ ười Đ kh c ph c đi u ki n s ng thi u dinhể ắ ụ ề ệ ố ế

dưỡng, Renborg đã tìm ra phương pháp c o s t t nh ng chi c đinh g tr n thêmạ ắ ừ ữ ế ỉ ộvào kh u ph n Ông và m t s ít b n tù làm theo phẩ ầ ộ ố ạ ương pháp này nên có s c đứ ềkháng t t h n và s ng sót đố ơ ố ược đ n ngày tr v quê hế ở ề ương

Năm 1927, Karl v Mỹ và b t đ u ch bi n các ch t b sung dinh dề ắ ầ ế ế ấ ổ ưỡng khác Ông

đ ngh nh ng ngề ị ữ ười quen c a ông th nghi m mi n phí s n ph m nh ng không aiủ ử ệ ễ ả ẩ ưdám dùng th vì h không mu n mình làm v t thí nghi m Sau nhi u c g ng màử ọ ố ậ ệ ề ố ắ

không đem l i đạ ược k t qu , ông hi u ra r ng ch ng ai ch u đánh giá t t nh ng thế ả ể ằ ẳ ị ố ữ ứcho không, vì v y ông đã đ a ra m t ý tậ ư ộ ưởng.

Ông Renborg đ ngh các b n c a ông gi i thi u ch t b sung dinh dề ị ạ ủ ớ ệ ấ ổ ưỡng này cho

người quen c a h , n u ngủ ọ ế ười quen c a h mua s n ph m thì ông h a sẽ tr hoaủ ọ ả ẩ ứ ả

h ng Ông cũng quy t đ nh tr hoa h ng cho các ngồ ế ị ả ồ ười quen c a b n mình n u gi iủ ạ ế ớthi u s n ph m ti p theo quan h c a h K t qu th t b t ng : thông tin v cácệ ả ẩ ế ệ ủ ọ ế ả ậ ấ ờ ề

ch t b sung dinh dấ ổ ưỡng có l i b t đ u đợ ắ ầ ược truy n bá r ng rãi (vì m i ngề ộ ỗ ườ ại b n

c a ông l i có nhi u ngủ ạ ề ườ ại b n khác và b n c a b n c a b n là vô h n) Doanh thuạ ủ ạ ủ ạ ạbán hàng c a công ty tăng vủ ượt quá s c tứ ưởng tượng

Năm 1934, ông sáng l p ra công ty ậ California Vitamin Company và nh phờ ươngpháp phân ph i m i này, khi ngố ớ ười tiêu dùng cũng tr thành ngở ười phân ph i s nố ả

ph m, công ty c a ông đã nhanh chóng đ t doanh s ẩ ủ ạ ố7 tri u USDệ mà không h m tề ấ

m t đ ng qu ng cáo nàoộ ồ ả S đ c đáo ch nh ti t ki m đự ộ ở ỗ ờ ế ệ ược chi phí qu ng cáoả

và các khâu trung gian (đ i lý, bán l , kho bãi…) nên nh ng ngạ ẻ ữ ười tham gia vào hệ

th ng c a ông có th nh n đố ủ ể ậ ược thù lao cao h n.ơ

Cu i năm 1939 đ u 1940, ông Renborg đ i tên công ty thành ố ầ ổ Nutrilite ProductsIncorporated theo tên s n ph m và v n gi nguyên phả ẩ ẫ ữ ương pháp tiêu th Công tyụ

đ m b o cho t t c nhà phân ph i đ c l p có đ s n ph m và nh n hoa h ngả ả ấ ả ố ộ ậ ủ ả ẩ ậ ồkhông ch lỉ ượng s n ph m h bán ra mà còn tr hoa h ng cho lả ẩ ọ ả ồ ượng s n ph mả ẩ

được bán ra b i nh ng ngở ữ ười do h tr c ti p tìm ra Phọ ự ế ương pháp phân ph i hàngố

c a ông Renborg chính là kh i đi m c a ngành kinh doanh theo m ng, đây ôngủ ở ể ủ ạ ở

ch m i áp d ng m t t ng, và trong nhi u tài li u thì năm 1940 là năm kh i đ uỉ ớ ụ ộ ầ ề ệ ở ầ

c a kinh doanh đa c p và Renborg đủ ấ ược coi là ông t c a ngành kinh doanh này.ổ ủSau m t th i gian làm vi c có hi u qu v i công ty ộ ờ ệ ệ ả ớ Nutrilite Products, Rich De Vos

và Jay Van Andel (2 c ng tác viên c a công ty) nh n th y s c m nh to l n c a kinhộ ủ ậ ấ ứ ạ ớ ủdoanh theo m ng và đã sáng l p ra công ty riêng c a mình mang tên ạ ậ ủ American WayCorporation, vi t t t là ế ắ Amway và hi n nay Amway đã tr thành m t trong nh ngệ ở ộ ữcông ty hàng đ u th gi i trong ngành kinh doanh đa c p v i chi nhánh ầ ế ớ ấ ớ trên 80

qu c giaố

1.2.2 Quá trình phát tri n ể

Vào đ u th p niên 1970, vi c bán hàng đa c p l i ch u s c ép t nhi u phía khácầ ậ ệ ấ ạ ị ứ ừ ềnhau Năm 1975, trong h i đ ng liên bang Hoa Kỳ có nh ng ngộ ồ ữ ười ph n đ i kinhả ốdoanh đa c p và quy k t nó v i cái g i là “ấ ế ớ ọ hình tháp oả ” - m t hình th c kinh doanhộ ứ

b t h p pháp Công ty Amway trong b n năm li n ph i theo h u tòa (t năm 1975-ấ ợ ố ề ả ầ ừ1979) Sau cùng, cu i năm 1979 toà án thố ương m i Liên bang Hoa Kỳ công nh nạ ậ

phương pháp kinh doanh c a Amway không ph i là “hình tháp o” và đủ ả ả ược ch pấ

nh n v m t lu t pháp T đó B lu t đ u tiên v kinh doanh đa c p đã ra đ i t iậ ề ặ ậ ừ ộ ậ ầ ề ấ ờ ạ

Mỹ T năm 1940 đ n 1979 ch có kho ng 30 công ty kinh doanh theo m ng ra đ iừ ế ỉ ả ạ ờ

t i Mỹ, đây là giai đo n đạ ạ ượ ọc g i tên là “làn sóng th nh t ứ ấ ”.

T 1979-1990, “ừ làn sóng th hai ứ ” là th i kỳ bùng n , hàng trăm công ty kinh doanhờ ổtheo m ng tuyên b thành l p v i đ lo i s n ph m và mô hình kinh doanh.ạ ố ậ ớ ủ ạ ả ẩ

T năm 1990, nh s ti n b vừ ờ ự ế ộ ượ ậ ủt b c c a công ngh và truy n thông, các nhà phânệ ề

ph i có th đ n gi n hoá công vi c c a mình nh vào đi n tho i, internet giaiố ể ơ ả ệ ủ ờ ệ ạ Ở

đo n này - mà theo các chuyên gia g i là “ạ ọ làn sóng th ba ứ ” - nhà phân ph i gi iố ỏkhông c n ph i là m t nhà hùng bi n và đi l i nh con thoi gi a các m ng lầ ả ộ ệ ạ ư ữ ạ ưới Cáccông ty bán hàng truy n th ng nh Ford, Colgate, Coca-Cola và nhi u công ty n iề ố ư ề ổ

ti ng khác đã b t đ u áp d ng phế ắ ầ ụ ương pháp kinh doanh theo m ng đ phân ph iạ ể ố

s n ph m đ c đáo c a mình.ả ẩ ộ ủ

1.2.3 Đa c p Vi t Nam có t khi nào? ấ ệ ừ

Đ u th k 21, kinh doanh đa c p b t đ u bầ ế ỷ ấ ắ ầ ước chân vào th trị ường Vi t Nam vàệphát tri n quá m nh mẽ khi n cho l i nhu n t vi c qu ng cáo c a các báo đài,ể ạ ế ợ ậ ừ ệ ả ủtruy n hình có th b nh hề ể ị ả ưởng Tuy v y, ậ nhi u công ty l a đ o núp bóng kinhề ừ ảdoanh đa c p và m t b ph n không nh nhà phân ph i sai trái đã làm cho d lu nấ ộ ộ ậ ỏ ố ư ậ

b t đ u lên ti ng ph n đ i kinh doanh đa c p.ắ ầ ế ả ố ấ

Đ n th i đi m cu i năm 2004, t i Vi t Nam đã có kho ng 20 công ty bán hàng đaế ờ ể ố ạ ệ ả

c p phân ph i s n ph m ch y u v ngành chăm sóc s c kho và s c đ p Đ hoàấ ố ả ẩ ủ ế ề ứ ẻ ắ ẹ ể

nh p v i xu hậ ớ ướng chung c a th gi i cũng nh đáp ng tình hình th c t t i Vi tủ ế ớ ư ứ ự ế ạ ệNam, hành lang pháp lý v kinh doanh theo m ng đã d n hình thành:ề ạ ầ

- Ngày 01-07-2005, Lu t C nh tranh có hi u l c thi hành trong đó có nh ng đi uậ ạ ệ ự ữ ềkho n quy đ nh v bán hàng đa c p.ả ị ề ấ

- Ngày 24-08-2005, Ngh đ nh 110/2005/NĐ-CPị ị c a Chính ph v Qu n lý ho tủ ủ ề ả ạ

đ ng bán hàng đa c p độ ấ ược ban hành T i kho n 2, đi u 3, chạ ả ề ương 1 c a Ngh đ nhủ ị ị

vi t: Doanh nghi p ch đế ệ ỉ ượ ổc t ch c bán hàng đa c p sau khi đứ ấ ượ ấc c p Gi y đăngấ

ký t ch c bán hàng đa c p theo quy đ nh t i Đi u 16 Ngh đ nh này ổ ứ ấ ị ạ ề ị ị

- Ngày 08-11-2005, B Thộ ương m i ban hành ạ Thông t 19/2005/TT-BTM ư hướng

d n m t s n i dung t i Ngh đ nh 110/2005/NĐ-CP v qu n lý bán hàng đa c p.ẫ ộ ố ộ ạ ị ị ề ả ấNăm 2006, 2007 được xem là giai đo n ph c h i c a kinh doanh đa c p t i Vi tạ ụ ồ ủ ấ ạ ệNam, khi mà hàng lo t các công ty tăng d n doanh s sau giai đo n b báo chí và dạ ầ ố ạ ị ư

lu n đánh t i t ậ ơ ả

- Đ u tháng 10 năm 2009, Hi p h i Bán hàng Đa c p Vi t Nam đầ ệ ộ ấ ệ ược thành l p vàậ

b nhi m bà Trổ ệ ương Th Nhi (giám đ c công ty TNHH TM Lô H i, nhà đ i di n t iị ố ộ ạ ệ ạ

Vi t Nam c a t p đoàn Forever Living Products Hoa Kỳ) là ch t ch nhi m kỳ 2009-ệ ủ ậ ủ ị ệ2014

- Ngày 31-03-2010, Hi p h i Bán hàng Đa c p Vi t Nam – MLMA (Multi-Levelệ ộ ấ ệMarketing Association) chính th c ra m t t i Hà N i ứ ắ ạ ộ

Năm 2011, kinh doanh đa c p bùng n m nh mẽ và t o thành m t làn sóng t i Vi tấ ổ ạ ạ ộ ạ ệNam, tr thành m t trong nh ng kênh phân ph i s n ph m chính th c.ở ộ ữ ố ả ẩ ứ

Tính đ n tháng 6/2011, theo báo cáo c a B Công Thế ủ ộ ương, nước Vi t Nam đã có 63ệ

doanh nghi pệ đượ ấc c p gi y đăng ký t ch c bán hàng đa c p Trong đó, Hà N i điấ ổ ứ ấ ộ

đ u v i 30 doanh nghi p, thành ph H Chí Minh 29 doanh nghi p, còn l i thu cầ ớ ệ ố ồ ệ ạ ộ

v các t nh Đ ng Nai (2 doanh nghi p), Bình Dề ỉ ồ ệ ương và H i Dả ương

Năm 2013, Vi t Nam có ệ h n 1 tri u ngơ ệ ười bán hàng đa c p.ấ

Ngày 14 tháng 5 năm 2014, Th tủ ướng Nguy n T n Dũng ban hành Ngh Đ nhễ ấ ị ị42/2014/NĐ-CP, bao g m các quy đ nh v ho t đ ng bán hàng đa c p và qu n lýồ ị ề ạ ộ ấ ả

ho t đ ng bán hàng đa c p Ngh đ nh này có hi u l c t 1 tháng 7 năm 2014.ạ ộ ấ ị ị ệ ự ừ

Hi n nay văn b n có hi u l c là NĐ 40/2018, có hi u l c t 2/5/2018 ban hànhệ ả ệ ự ệ ự ừngày 12/3/2018

có lãi l n nh t ớ ấ Tuy nhiên, theo th ng kê ngu n doanh thu này cũng là ngu n thuố ồ ồ

nh p th p nh t Ngậ ấ ấ ượ ạc l i, doanh thu t bán hàng tr c ti p c a nh ng ngừ ự ế ủ ữ ười bánhàng cá nhân có t l lãi th p nh t, nh ng theo th ng kê đây là ngu n thu nh p chỷ ệ ấ ấ ư ố ồ ậ ủ

y u c a nhân viên bán hàng Đ i v i đ i đa s ngế ủ ố ớ ạ ố ười tham gia, c hai ngu n doanhả ồthu này đ u không có l i nhu n sau khi đã tr chi phí ho t đ ng.ề ợ ậ ừ ạ ộ

Mô hình kinh doanh đa c p v n hành nh th nàoấ ậ ư ế

(Ngu n: Ngân hàng 24h) ồ

Các công ty kinh doanh theo mô hình đa c p ho t đ ng trên c s ti n hoa h ng.ấ ạ ộ ơ ở ề ồNên nh ng ngữ ười tham gia tr thành ngở ười tiêu dùng các s n ph m c a công ty vìả ẩ ủ

h b b t bu c ph i làm nh v y ọ ị ắ ộ ả ư ậ

T đó nh ng n n nhân sẽ tham gia thành m t m ng lừ ữ ạ ộ ạ ưới bán hàng đa c p b bi nấ ị ế

tướng, h b l a và luôn hi v ng sẽ đọ ị ừ ọ ược đ ng đ u tháp kinh doanh này Đi u nàyứ ầ ở ề

sẽ giúp h t o đọ ạ ượ ợc l i nhu n cao t các c đông th c t c a công ty đa c p, và đaậ ừ ổ ự ế ủ ấ

s là không!ố

Theo s li u th ng kê t C c Qu n lý c nh tranh tr c thu c B Công Thố ệ ố ừ ụ ả ạ ự ộ ộ ương,

người bán hàng đa c p t i Vi t Nam thu nh p bình quân ấ ạ ệ ậ 316 nghìn đ ng/ thángồ

2.1.2 Thu nh p c a ng ậ ủ ườ i bán hàng

Ph n l n nh ng ngầ ớ ữ ười tham gia kinh doanh đa c p (h u h t các ngu n đ u ấ ầ ế ồ ề ướctính con s h n 99,25%) có l i nhu n ròng không đáng k ho c không có lãi.ố ơ ợ ậ ể ặ Th cự

t , đ i đa s ngế ạ ố ười tham gia đ u m t ti n (sau khi kh u tr chi phí) đ cho m t sề ấ ề ấ ừ ể ộ ố

ít cá nhân đ nh cao nh t c a kim t tháp thu đở ỉ ấ ủ ự ượ ợc l i nhu n đáng k - thu nh pậ ể ậ

c a các cá nhân này sau đó đủ ược công ty kinh doanh đa c p nh n m nh v i t t cấ ấ ạ ớ ấ ảcác nh ng ngữ ười tham gia đ khuy n khích h ti p t c tham gia và ti p t c m tể ế ọ ế ụ ế ụ ấ

ti n.ề

Theo s li u th ng kê năm 2017, ngố ệ ố ười tham gia bán hàng đa c p ch c n b ra 9,3ấ ỉ ầ ỏ

t đ ng nh ng thu v 450 t đ ng t su t l i nhu n lên t i 4.800% hay 48 l n.ỷ ồ ư ề ỷ ồ ỷ ấ ợ ậ ớ ầ

Th c t hoàn toàn khác, thu nh p bình quân c a ngự ế ậ ủ ười tham gia bán hàng đa c pấ

ch 316 nghìn/ngỉ ười/tháng M c dù t ng s hoa h ng và l i ích kinh t chi tr choặ ổ ố ồ ợ ế ả

người tham gia là 2400 t đ ng, con s quá l n nh ng khi chia ra cho 637.637ỷ ồ ố ớ ưnghìn người bán hàng ch có 1 t l nh Trong h n 600 nghìn ngỉ ỷ ệ ỏ ơ ười bán hàng chỉ

có t l nh ngỷ ệ ỏ ười tham gia bán hàng s còn l i h u nh không tham gia bán hàngố ạ ầ ư

mà ch đúng vai trò lôi kéo ngỉ ười m i tham gia vào m ng lớ ạ ướ ể ếi đ ki m hoa h ng.ồNgoài ra, m t s ngộ ố ười tham gia vào th m chí không ki m đậ ế ược ti n mà còn m tề ấhàng 10 tri u đ mua các th c ph m ch c năng hay các s n ph m không rõ ngu nệ ể ự ẩ ứ ả ẩ ồ

g c nh là đi u ki n tiên quy t đ tham gia bán hàng đa c p.ố ư ề ệ ế ể ấ

2.1.3 V a bán hàng v a tiêu th s n ph m ừ ừ ụ ả ẩ

Người tiêu dùng s n ph m/d ch v c a m t công ty kinh doanh đa c p có th trênả ẩ ị ụ ủ ộ ấ ể

lý thuy t ch là ngế ỉ ười tiêu dùng bán l cu i cùng và không ph i là ngẻ ố ả ười tham giavào h th ng kinh doanh đa c p Tuy nhiên, trong th c ti n, đ i đa s ngệ ố ấ ự ễ ạ ố ười tiêudùng các s n ph m/d ch v đa c p chính là nh ng ngả ẩ ị ụ ấ ữ ười tham gia H là nh ngọ ữ

"nhân viên bán hàng" trong h th ng kinh doanh đa c p, ngệ ố ấ ười đã được m t thànhộviên c a nhóm tuy n d ng trên c s c u trúc kim t tháp.ủ ể ụ ơ ở ấ ự

Do đó doanh thu và t ng l i nhu n c a công ty kinh doanh đa c p đổ ợ ậ ủ ấ ượ ạc t o ra từ

nh ng ngữ ười tham gia vào h th ng H đ ng th i v a là ngệ ố ọ ồ ờ ừ ười bán hàng v a làừ

người tiêu th s n ph m Ch có m t ph n nh doanh thu và t ng l i nhu n thuụ ả ẩ ỉ ộ ầ ỏ ổ ợ ậ

đượ ừc t nh ng khách hàng bán l không tham gia vào mô hình kim t tháp Nhi uữ ẻ ự ềcông ty kinh doanh đa c p không ti t l con s t l bao nhiêu ngấ ế ộ ố ỷ ệ ười tiêu dùng c aủ

h đ ng th i là cũng là nh ng ngọ ồ ờ ữ ười tham gia vào h th ng Các công ty khác khôngệ ố

l u tr nh ng con s này vì h không phân bi t gi a ngư ữ ữ ố ọ ệ ữ ười tiêu dùng kiêm bánhàng v i ngớ ười tiêu dùng không bán hàng

2.1.4 Hình tháp o ả

Bán hàng đa c p (MLM) b t chính hay hình tháp o là m t hi n tấ ấ ả ộ ệ ượng bi n tế ướng

c a phủ ương th c kinh doanh đa c p, trong đó, l i nhu n không th c s đứ ấ ợ ậ ự ự ược xu tấphát t gi i thi u s n ph m mà t vi c tuy n d ng các thành viên m i Khi đó, cácừ ớ ệ ả ẩ ừ ệ ể ụ ớcông ty hình tháp o, s d ng thu t ng "đa c p" ám ch vi c nh ng ngả ử ụ ậ ữ ấ ỉ ệ ữ ười kh iở

xướng và phát đ ng h th ng (n m đ nh tam giác - kim t tháp) l i d ng và bócộ ệ ố ằ ở ỉ ự ợ ụ

l t nh ng thành viên bên dộ ữ ưới (đáy tam giác)

Kinh doanh đa cấp/MLM Kinh doanh đa cấp bất chính/

Không tham gia bán hàng, chỉmời người vào mạng lưới

Không quan trọng là bạn tham gia khinào, ở vị trí nào

Phụ thuộc vào cách thức bạn làm việc

Tốt nhất là tham gia từ lúc banđầu, càng vào sau cơ hội của bạncàng thấp

Phí tham gia Không lớn, là chi phí làm thủ tục và

cung cấp tài liệu

Chi phí này không được tính vào tiềnhoa hồng

Chính là tiền mua sản phẩm,dùng để phân chia hoa hồng

Đối tượng

làm việc Sản phẩm Tiền (từ người mới)

Hoa hồng Phát sinh khi hàng hóa được bán Được nhận khi có thêm người

vào mạng lưới

Phụ thuộc vào cấp bậc và hệ thống Phụ thuộc chủ yếu vào vị trí

trong mạng lưới là cao hay thấp,trên đỉnh hay nằm ở đáy

Chính sách Rõ ràng, minh bạch, thống nhất Mập mờ, không rõ ràng

Quy định đầy đủ các vấn đề là dự ánhoàn chỉnh: ở đó quy định các chínhsách từ khi mới tham gia đến từngbước thành công và cả việc thừa kế vàhôn nhân

Dự án sơ sài, thiếu sót

Công bằng, không phụ thuộc vào việctham gia trước hay sau, sớm haymuộn

Chính sách không công bằng:Người vào sau luôn nằm ở đáy

và không thể thoát ra độc lậpKhông bắt ép mua sản phẩm Bắt buộc đóng góp một khoản

tiền lớn để được tham gia hoặcbắt người tham gia mua mộtlượng sản phẩm nhất định

Mua sản

phẩm Vì có nhu cầu

Vì được tham gia mạng lưới để

có lợi ích kinh tế hay lợi íchkhác, không có nhu cầu sử dụng

Sản phẩm Chất lượng tốt Chất lượng bình thường hoặc

kém chất lượng, được nâng giácao gấp nhiều lần để chi trả hoahồng

Được tiêu thụ cả bên trong và ngoàimạng lưới

Chỉ được tiêu thụ bên trong hìnhtháp

Được hướng dẫn về sản phẩm trướckhi chia sẻ Không được hướng dẫn hoặchướng dẫn qua loaNhà phân phối am hiểu và đam mê

sản phẩm Nhà phân phối không chú trọngđến sản phẩm, thường rất mập

mờ về tính năng và công dụngsản phẩm

Bán ra thị trường cao hơn giá mua Không thể bán ra thị trường

hoặc bán ra với giá thấp hơn giámua sỉ

Cam kết nhận lại sản phẩm và trả lại ítnhất 90% giá trị Không cam kết hoặc cố tình trìhoãn thực hiện nhận lại sản

(Nguồn: Hiệp hội bán hàng Đa cấp Việt Nam MLMA)

Tuy nhiên, việc phân biệt công ty minh bạch hay bất chính rất khó với đa số người dân,nhất là những người chưa hiểu rõ về kinh doanh đa cấp Người ta thường hiểu kinh doanh

đa cấp theo nhiều cách khác nhau và sai lệch, số ít người hiểu kinh doanh theomạng và bán hàng đa cấp là hai hình thức khác nhau nhưng thực chất chúng chỉ là một

2.2 Th c tr ng kinh doanh đa c p Vi t Nam ự ạ ấ ở ệ

2.2.1 Th c tr ng kinh doanh đa c p Vi t Nam ự ạ ấ ở ệ

Kinh doanh đa c p t i Vi t Nam là m t hình th c kinh doanhấ ạ ệ ộ ứ khá m i l trong kháiớ ạ

ni m kinh doanh c a ngệ ủ ười Vi t Nam Tuy v y, hình th c kinh doanh này đã xu tệ ậ ứ ấ

hi n t i th trệ ạ ị ường Vi t Nam t nh ng năm 90 v i s n ph m d ch v chính là b oệ ừ ữ ớ ả ẩ ị ụ ả