Di ứng thức ăn và hen

• Liu và cs : nguy cơ bị mẫn cảm với sữa, trứng, đậu phộng, tôm hoặc nhiều loại thực phẩm cao hơn ở những bệnh nhân hen.. • Sự gia tăng độ nhạy cảm với thực phẩm và dị ứng thực phẩm là d

DỊ ỨNG THỨC ĂN VÀ HEN

PGS.TS.PHAN H U NGUY T DI M Ữ Ệ Ễ

GVCC ĐHYDTPHCM

N I DUNG Ộ

1.Tần suất

2 Cơ chế thức ăn gây khởi phát hen

( FOOD INDUCED ASTHMA= FIA)

3 Làm sao chẩn đoán FIA

4 Xử trí FIA như thế nào ?

CÁC Đ NH NGHĨA NH Y C M Ị Ạ Ả

V I TH C ĂN Ớ Ứ

(FOOD HYPERSENSIVITY)

BI U HI N C A D NG TH C ĂN Ể Ệ Ủ Ị Ứ Ứ

1 Da: urticaria – angioedema > eczema

2 Hô hấp: VMDU – HEN

3 Tiêu hoá: tiêu chảy – ói

- VDD tăng eosinophile

- viêm ruột

4 Toàn thân: shock phản vệ

5 Khác: migraine, tăng động, rối loạn giấc ngủ

HÌNH NH LÂM SÀNG C A D NG Ả Ủ Ị Ứ

dyspnea, tachypnea

Pollens, house dust, animal danders

mucous membrane

dermatitis) Urticaria

Pruritic, vesicular lesions Pruritic, bullous lesions

Uncertain Various foods Drugs

Uncertain Ingestion Various

Intestinal

tract gastroenteropathy Allergic Vomiting diarrhea Various food Ingestion

hypotension, wheezing

Insect venom;bee Drugs;

penicillin Foods; Peanuts

Sting Various Ingestion

sau này

CHÀM DA là dấu hiệu đầu tiên tiên đoán có bệnh lý dị ứng

FROM LEAP STUDY 2011

Thức ăn thường gây dị ứng

DỊ ỨNG CHÉO (food và non-food)

• Dưa hấu, dưa hoàng kim - chuối

• Phấn hoa-carrots, táo , hạt dẻ, khoai tây

• Chuối – latex

• * If allergic to one shellfish or

legumes, likely allergic to all!

CH T B O QU N VÀ HEN Ấ Ả Ả

Có thể gây khởi phát cơn hen

Sodium bisulfite,  potassium  bisulfite,

sodium metabisulfite,…được thấy trong :

• trái cây khô, rau sấy khô

• khoai tây đông lạnh

• Rượu , bia

• Nước trái cây đóng chai

• Tôm đông lạnh(fresh, frozen, or prepared)

• Nhi u nghiên c u cho th y ề ứ ấ monosodium glutamate(MSG) có th gây c n hen … vì t o ể ơ ạ

ra d nguyên ị

• N m men cũng gây d ng ấ ị ứ

Monosodium glutamate avoidance for chronic asthma in adults and children

Cochrane Systematic Review - Intervention Version published: 13 June 2012

• Liu và cs : nguy cơ bị mẫn cảm với sữa, trứng, đậu phộng, tôm hoặc

nhiều loại thực phẩm cao hơn ở những bệnh nhân hen

Liu AH, Jaramillo R, Sicherer SH, Wood RA, Bock SA, Burks AW, et al National prevalence and risk factors for food allergy and relationship to

asthma: results from the National Health and Nutrition Examination Survey 2005-2006 J Allergy Clin Immunol (2010) 126(4):798–806e713.

doi:10.1016/j jaci.2010.07.026

• Sự gia tăng độ nhạy cảm với thực phẩm và dị ứng thực phẩm là dấu hiệu của bệnh hen dai dẳng và cơn hen nặng hơn

Liu AH, Jaramillo R, Sicherer SH, Wood RA, Bock SA, Burks AW, et al National prevalence and risk factors for food allergy and relationship to

asthma: results from the National Health and Nutrition Examination Survey 2005-2006 J Allergy Clin Immunol (2010) 126(4):798–806e713.

doi:10.1016/j jaci.2010.07.026

• Just et al xác định một kiểu hình

nhạy cảm với các chất gây dị ứng đường hô hấp và dị ứng thực phẩm , eosinophiles và basophils máu cao hơn, kém đáp ứng corticosteroid liều cao

Just J, Gouvis-Echraghi R, Rouve S, Wanin S, Moreau D, Annesi-Maesano I

Two novel, severe asthma phenotypes identi ed during childhood using a clustering approach

Eur Respir J (2012) 40(1):55–60

Uptodate 2019

Dị ứng thức ăn kèm hen đơn thuần

hoá

Arabkhazaeli et al.

• 703 trẻ em thường xuyên sử dụng thuốc điều trị hen

• TE có tình trạng dị ứng cùng tồn tại ( dị ứng thực phẩm và bệnh chàm) có nguy cơ mắc hen nặng hơn

• Việc sử dụng corticosteroid đường uống cao hơn

đáng kể ở những trẻ bị dị ứng thực phẩm so với dân

số dị ứng không phải thực phẩm (9,6 so với 4,3%)

Arabkhazaeli A, Vijverberg SJ, van Erp FC, Raaijmakers JA, van der Ent CK, Maitland van der Zee AH

Characteristics and severity of asthma in children with and without atopic conditions: a cross-sectional study BMC Pediatr (2015) 15:172

• Trực tiếp ảnh hưởng kiểm soát hen  

• Có nguy cơ sốc phản vệ gây tử vong do dị ứng

thực phẩm. 

Asthma and food allergy : is the the connection or interaction Ron Rubenstein,

The Children’s Hospital of Philadelphia, USA 2016

Patelis A, Janson C, Borres MP, Nordvall L, Alving K, Malinovschi A

Aeroallergen and food IgE sensitization and local and systemic in ammation in asthma

Allergy (2014) 69(3):380–7 doi:10.1111/all.12345

CƠ CHẾ DỊ ỨNG THỨC ĂN GÂY HEN

THỰC PHẨM GÂY MẪN CẢM HÔ HẤP

BẰNG MẤY ĐƯỜNG?

• Mẫn cảm thực phẩm có thể xảy ra thông

qua đường ruột vì sự non nớt của hàng rào ruột và hệ thống miễn dịch ở trẻ sơ sinh

• Đường mẫn cảm khác :trẻ bị chàm da,

việc bôi thuốc mỡ có chứa dầu đậu phộng

có liên quan đến sự gia tăng đáng kể tần suất dị ứng đậu phộng

Burks AW, Tang M, Sicherer S, Muraro A, Eigenmann PA, Ebisawa M, et al ICON: food allergy J Allergy Clin Immunol (2012) 129

• Ở chuột , cho ăn sớm với các chất gây dị ứng thực phẩm gây ra sự dung nạp,

• Trong khi việc tiếp xúc với da bị nhiễm thực phẩm gây ra sự nhạy cảm dẫn đến phản ứng dị ứng đường ruột khi thức ăn được ăn vào (giả

thuyết phơi nhiễm kép).

Noti M, Kim BS, Siracusa MC, Rak GD, Kubo M, Moghaddam AE, et al Exposure to food allergens through in amed

skin promotes intestinal food allergy through the thymic stromal lymphopoietin-basophil axis J Allergy Clin Immunol (2014) 133(5):1390–

• Ăn đậu phộng trong gia đình có liên quan mật thiết đến lượng protein đậu phộng đo được trên nôi và đồ chơi ,

và đó là một yếu tố nguy cơ gây ra dị ứng đậu phộng ở trẻ em

Brough HA, Santos AF, Makinson K, Penagos M, Stephens AC, Douiri A, et al

Peanut protein in household dust is related to household peanut consump- tion and is biologically active

J Allergy Clin Immunol (2013) 132(3):630–8

• Sự khởi đầu của dị ứng đậu phộng ở trẻ em có nguy cơ cao được ngăn

chặn bằng cách cho ăn đậu phộng sớm từ 4 – 11 tháng tuổi

Du Toit G, Roberts G, Sayre PH, Bahnson HT, Radulovic S, Santos AF, et al

Randomized trial of peanut consumption in infants at risk for peanut allergy N Engl J Med (2015)

THỨC ĂN GÂY DỊ ỨNG HÔ HẤP

• B ng 2 đ ằ ườ ng :

- đ ườ ng ăn

- đ ườ ng hít

• Hi m khi đ ế ườ ng hít th c ăn gây ph n ng n ng ứ ả ứ ặ

Vargiu A, Vargiu G, Locci F, Del Giacco S, Del Giacco GS Hypersensitivity reactions from inhalation of milk proteins Allergy 1994;49;386-7

M t bé gái 10t ng ộ ườ i Ý, ti n s d ng s a bò, ề ữ ị ứ ữ

t vong do c n suy n n ng khi vào m t h ng s n xu t s n ử ơ ễ ặ ộ ả ả ấ ả

ph m t s a mà không bi t tr ẩ ừ ữ ế ướ c là có s a n i đó ữ ơ

• Thực phẩm có thể hoạt động như

aeroallergens, và một số bn có thể bị mẫn cảm bởi các hạt thức ăn hít vào

• Người ta đã chứng minh: đậu phộng

và tôm hít vào gây ra phản ứng quá mẫn lâm sàng ở trẻ em trước đây

chưa bao giờ ăn những thực phẩm này

Ricci G, Ca arelli C Early or not delayed complementary feeding?: this is the question J Allergy Clin Immunol (2016) 137(1):334–5

LÀM SAO CHẨN ĐOÁN DỊ ỨNG THỨC ĂN?

• Tiền sữ, bệnh sữ, lâm sàng

• Skin test

• IgE đặc hiệu

• Oral food challenge ( thử thách)

• Elimination diet ( ăn kiêng)

• Double-blind food challenge

Dị ứng qua IgE

• Bệnh nhân hen : 45% trường hợp có

IgE đặc hiệu> 0,35 kU / L với ít nhất

một trong sáu loại thực phẩm gây dị

ứng ở Mỹ (trứng, sữa, đậu nành, đậu

phộng, lúa mì và cá)

Wang J, Visness CM, Sampson HA Food allergen sensitization in inner- city children with asthma J Allergy Clin Immunol (2005

• Khi bệnh sữ hoặc xét nghiệm IgE không thuyết

phục,dị ứng với thực phẩm nên được xác định

bằng OFC ( test thử thách thức ăn )

• Khi OFC được thông qua, xem xét để thực hiện

bài kiểm tra thử thách tập thể dục- thực phẩm kết hợp (food–exercise challenge test) để xác định trẻ

em bị FDEIA (food–exercise induced asthma)

Sicherer SH Food allergy Lancet (2002) 360(9334)

LÀM GÌ KHI TRẺ HEN KÈM DỊ ỨNG THỨC ĂN?

COI CHỪNG CÁC DỊ NGUYÊN GIẤU MẶT

• TRỨNG – bánh mì, mì, nuôi

• Sữa – bánh, phô mai

• Đậu nành , bột mì – bánh, kẹo, snacks

• Đậu phọng – kẹo, bánh nướng, kem

• Cá – snacks vị cá

COI CHỪNG CÁC DỊ NGUYÊN GIẤU

MẶT

Bệnh nhân có phản ứng đã được chứng minh

do hít phải các hạt thức ăn, có thể tiếp xúc với protein thực phẩm không chỉ ở nhà mà

còn ở trường, nhà hàng, máy bay, chợ , cửa hàng.

Sự hiện diện của protein thực phẩm trong

không khí phải được hỏi kỹ trước khi bước

vào

ĐEM THEO ADRENALINE

Nếu dị ứng nặng, luôn đem theo 2 ống chích

có sẵn Adrenaline

Nếu có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ đừng chần chừ chích ngay và gọi cấp cứu

CÂN NH C GI I M N C M Ắ Ả Ẫ Ả

•  Huấn luyện hệ thống MD không

quản ứng quá mức (overreact)

• Giải mẫn cảm đặc hiệu

(immunotherapy) chích hay dưới lưỡi (Sublingual Immunotherapy =SLIT)

HEN X Y RA NHANH SAU ĂN-> ĐI U TRA Ả Ề

thank you