1 SL tế bào THẦN KINH

 Phân tích cơ chế dẫn truyền xung trong sợi trục Trình bày thời gian trơ tuyệt đối, tương đối  Nêu mối tương quan giữa ngưỡng, thời gian hữudụng và thời trị của tế bào thần kinh  Diễ

BS Bùi Diễm Khuê

SINH LÝ

TẾ BÀO THẦN KINH

 Phân tích cơ chế dẫn truyền xung trong sợi trục

 Trình bày thời gian trơ tuyệt đối, tương đối

 Nêu mối tương quan giữa ngưỡng, thời gian hữudụng và thời trị của tế bào thần kinh

 Diễn tả điện thế trương điện

CÁC TẾ BÀO CỦA HỆ THẦN KINH

 Tế bào thần kinh (neuron):

 truyền thông tin

 phối hợp giữa tiếp nhận cảm giác và vận động

 Tế bào gian thần kinh (glial cell):

 duy trì môi trường quanh neuron

 giúp truyền tín hiệu nhanh

 Thân tế bào

 Đuôi gai

 Sợi trục

NEURON

TẾ BÀO GIAN THẦN KINH

 Phân loại theo chức năng

 Neuron cảm giác (hướng tâm)

 Neuron vận động (ly tâm)

 Neuron trung gian

Cấu trúc chuyên biệt của neuron

 Nhân: chứa tín hiệu di truyền

 Ribosom: tổng hợp protein

 Từ ribosom tự do, ribosom tổng hợp: ở trong TB

 Từ lưới nội bào tương có hạt (RER): xuất ra ngoài

 Sợi trục: không chứa RER, không tổng hợp đượcprotein

 Đuôi gai: có ribosom, RNA

 Lưới nội bào tương: dự trữ Ca2+ trong TB

Cấu trúc chuyên biệt của neuron

 Bộ Golgi: đóng gói protein mới được sản xuất trongRER, xuất ra khỏi RER dưới dạng túi nhỏ

 Bộ xương của neuron:

 vi sợi (microfilament): actin, có nhiều ở đuôi gai

 tơ thần kinh (neurofilament): có nhiều ở sợi trục

và đuôi gai, tạo độ cứng cho cấu trúc

 vi ống: cử động nhanh của vật chất trong đuôi gai

và sợi trục

Cấu trúc chuyên biệt của neuron

 Ti thể: có nhiều ở đầu tận cùng, tạo ATP

 Cung cấp năng lượng, cơ chất

 Men liên quan đến sự thoái hóa các chất truyềnthần kinh

Cơ chế chuyên chở

 Từ đầu tận cùng về thân tế bào: do dynein

 Thân TB lấy mẫu từ môi trường quanh nút tậncùng

 Ở 1 số neuron, duy trì mối liên lạc ở synapse tùythuộc sự chuyên chở xuyên neuron của các chấtdinh dưỡng (vd: NGF)

Các kênh ion tại màng TB thần kinh

 Kênh ion thụ động: ở khắp nơi trên tế bào (kênh Na+,

K+, Ca2+, Cl-)

 Kênh ion bị kích hoạt hóa học: thân tế bào, đuôi gai

 Kênh ion bị kích hoạt bởi điện thế: màng sợi trục,

thân tế bào

ĐẶC TÍNH SINH LÝ CỦA TB THẦN KINH

 Điện thế màng

 Điện thế động

 Định luật tất cả hay không có gì (all or none)

 Điện thế trương điện

Điện thế màng

 Do sự khác biệt về số ion (+) và (-) ở 2 bên màng

 Em # -60 mV

 Do sự phân phối ion trong và ngoài tế bào TK:

giống với hầu hết tế bào trong cơ thể

 Màng tế bào TK khi nghỉ có tính thấm nhiều hơnvới K+

Định luật tất cả hay không có gì

(all or none) – Điện thế trương điện

 Kích thích dưới ngưỡng: không gây điện thế động(nhưng có thay đổi điện thế  điện thế trương điện)

 Kích thích ngưỡng: gây ĐTĐ với biên độ tối đa

 Kích thích trên ngưỡng: biên độ không tăng thêm

 Điện thế trương điện đủ gây khử cực đến 15mV

 gây điện thế động

THỜI GIAN TRƠ

 Giai đoạn trơ tuyệt đối: kênh Na+ bị bất hoạt và đóng

 Giai đoạn trơ tương đối: kênh Na+ hoạt động lại,

nhưng cần ngưỡng lớn hơn

SỰ LAN TRUYỀN ĐIỆN THẾ ĐỘNG

 Dẫn truyền cục bộ: sợi trục không có myelin

 Dẫn truyền nhảy vọt: sợi trục có myelin  dẫn truyềnxung nhanh hơn 50 lần

 Khoảng cách giữa các eo Ranvier càng lớn, vậntốc lan truyền của điện thế động càng nhanh

 Sợi có đường kính lớn dẫn truyền nhanh hơn sợi

nhỏ