CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM Chương I: Những vấn đề cơ bản trong lịch sử phát triển của xã hội học Sự tranh luận và thống nhất của các quan điểm khác nhau về xã hội học Một số cặp chủ đề l
Trang 1- 1 -
TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA XÃ HỘI HỌC – CÔNG TÁC XÃ HỘI – ĐÔNG NAM Á
TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN ÔN TẬP VÀ KIỂM TRA
MÔN: LỊCH SỬ XÃ HỘI HỌC
Mục đích
Tài liệu này nhằm hỗ trợ cho học viên hình thức giáo dục từ xa nắm vững nội dung ôn tập
và làm bài kiểm tra hết môn hiệu quả
Tài liệu này cần được sử dụng cùng với tài liệu học tập của môn học và bài giảng của giảng viên ôn tập tập trung theo chương trình đào tạo
Nội dung hướng dẫn
Nội dung tài liệu này bao gồm các nội dung sau:
Phần 1: Các nội dung trọng tâm của môn học Bao gồm các nội dung trọng tâm
của môn học được xác định dựa trên mục tiêu học tập, nghĩa là các kiến thức hoặc
kỹ năng cốt lõi mà người học cần có được khi hoàn thành môn học
Phần 2: Cách thức ôn tập Mô tả cách thức để hệ thống hóa kiến thức và luyện tập
kỹ năng để đạt được những nội dung trọng tâm
Phần 3: Hướng dẫn làm bài kiểm tra Mô tả hình thức kiểm tra và đề thi, hướng
dẫn cách làm bài và trình bày bài làm và lưu ý về những sai sót thường gặp, hoặc những nỗ lực có thể được đánh giá cao trong bài làm
Phần 4: Đề thi mẫu và đáp án Cung cấp một đề thi mẫu và đáp án, có tính chất
minh hoạ nhằm giúp học viên hình dung yêu cầu kiểm tra và cách thức làm bài thi
Trang 2- 2 -
PHẦN 1 CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM
Chương I: Những vấn đề cơ bản trong lịch sử phát triển của xã hội học
Sự tranh luận và thống nhất của các quan điểm khác nhau về xã hội học
Một số cặp chủ đề lý luận của xã hội học
Xu hướng nhận thức của xã hội học
Vấn đề phân kỳ, lịch sử phát triển xã hội học
Chương II: Sự ra đời của xã hội học
Bối cảnh kinh tế-xã hội
Bối cảnh chính trị
Bối cảnh văn hóa-tư tưởng
Sự ra đời của xã hội học
Chương III: Lịch sử phát triển xã hội học tại Pháp
Xã hội học Pháp từ năm 1838 đến 1945
o Bối cảnh xã hội nước Pháp dẫn đến sự ra đời của xã hội học
o Trường phái Durkheim và vai trò của trường phái này trong xã hội học tại Pháp
Xã hội học Pháp từ năm 1945 đến hiện nay
o Bối cảnh xã hội trong giai đoạn sau chiến tranh thế giới lần II
o Quan điểm xã hội học của Georges Gurvitch
o Quan điểm xã hội học của Georges Friedmann
o Quan điểm xã hội học của Bourdieu
Chương IV: Lịch sử xã hội học tại Anh
Xã hội học Anh từ năm 1838-1945
o Bối cảnh xã hội nước Anh
o Herbert Spencer
Xã hội học Anh từ năm 1945 đến hiện nay
o Bối cảnh xã hội nước Anh giai đoạn 1945-hiện nay
o Những công trình nghiên cứu văn hóa tiêu biểu
o Quan điểm xã hội học của Ralf Dahrendorf
o Quan điểm xã hội học của Anthony Giddens
Trang 3- 3 -
Chương V: Lịch sử xã hội học tại Đức
Xã hội Đức từ năm 1838-1945
o Bối cảnh xã hội nước Đức
o Trường phái xã hội học hệ thống
o Trường phái lịch sử
Xã hội học Đức từ năm 1945 đến hiện nay
o Bối cảnh xã hội của Đức sau chiến tranh thế giới lần II
o Karl Popper
o Habermas
Chương VI: Xã hội học tại Mỹ
Xã hội học tại Mỹ
Xã hội học Mỹ từ năm 1838-1945
o Bối cảnh xã hội
o Charles Cooley và Georges Herbert Mead-những người sáng lập xã hội học
Mỹ
o Trường phái Chicago
o Chủ nghĩa Taylor và trường phái về quan hệ con người
Xã hội học Mỹ từ năm 1945-hiện nay
o Bối cảnh xã hội
o Sự phát triển và thoái trào của trường phái chức năng
o Sự phát triển và suy thoái của trào lưu nghiên cứu thực nghiệm và định lượng
o Trường phái văn hóa
Chương VII: Karl Marx
Những bối cảnh xã hội ảnh hưởng đến tư tưởng của Marx
Lý luận và phương pháp luận xã hội học của Marx:
Quan niệm về lao động và mối quan hệ giữa con người và xã hội:
Quan niệm về giai cấp và phân tầng xã hội
Quan điểm về quy luật phát triển của chủ nghĩa duy vật lịch sử
Chương VIII: Durkheim
Bối cảnh xã hội và những ảnh hưởng đến tư tưởng của Durkheim
Quan niệm về sự kiện xã hội
Trang 4- 4 -
Quan niệm về đoàn kết xã hội
Phi chuẩn mực và các hình thức phân công lao động khác
Chương IX: Max Weber
Phương pháp luận
Lịch sử xã hội học
Nhân quả
Loại hình lý tưởng
Giá trị
Sự tồn tại độc lập của xã hội học
Xã hội học là gì?
Hành động xã hội
Giai cấp, địa vị, đảng phái
Sự lựa chọn hợp lý
Cấu trúc của quyền lực
Tôn giáo và sự phát triển của chủ nghĩa tư bản
Chương X: George Simmel
Những mối quan tâm của George Simmel về xã hội học Nhận thức cá nhân
Tương tác xã hội
Triết học về đồng tiền
Trang 5- 5 -
PHẦN 2 CÁCH THỨC ÔN TẬP
Chương I: Những vấn đề cơ bản trong lịch sử phát triển của xã hội học
Trong chương học này, sinh viên cần chú ý đến những đặc điểm hình thành nên ngành học
xã hội học Những nội dung cần chú ý bao gồm:
Sự tranh luận và thống nhất của những quan điểm khác nhau về xã hội học
Sinh viên chú ý đến những cặp chủ đề lý luận của xã hội học như là: con người và
xã hội Cuộc tranh luận này nhằm trả lời cho câu hỏi cơ bản rằng trong xã hội thì con người tác động lên xã hội hay ngược lại Cuộc tranh luận này cũng gắn với quan điểm của hai nhà xã hội học nổi tiếng là: Durkheim (xã hội ảnh hưởng lên cá nhân) và ngược lại là Max Weber (cá nhân tác động lên xã hội)
Cặp chủ đề thứ hai của xã hội học là vĩ mô hay vi mô? Quan điểm này cũng gắn với phương pháp luận của hai nhà xã hội học cổ điển là Durkheim và Weber
Xu hướng nhận thức của xã hội học được chia ra thành hai khuynh hướng chính là khuynh hướng nhấn mạnh đến tổng thể/xã hội/hệ thống và khuynh hướng ngược lại nhấn mạnh đến con người/cá nhân/hành động
Vấn đề phân kỳ, lịch sử phát triển xã hội học
Sinh viên đọc chương I trong sách Lịch sử và lý thuyết xã hội học từ trang:
Chương II: Sự ra đời của xã hội học
Sinh viên trình bày bối cảnh kinh tế-xã hội tại phương Tây vào những năm nửa
sau thế kỷ 19 Sinh viên cần chú ý đến lịch sử của quá trình công nghiệp hóa đầu tiên tại Anh và sự lan rộng của công nghiệp hóa sang những quốc gia khác
o Sinh viên cần trình bày về những đặc điểm của quá trình công nghiệp hóa đã ảnh hưởng như thế nào đến sự tan rã của phương thức sản xuất phong kiến
để hình thành phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa Đồng thời CNTB cũng đã gây nên những tác động đến xã hội phương Tây lúc này như: quá trình đô thị hóa, di dân, thay đổi cấu trúc của gia đình, lối sống, v.v…Tất cả những yếu tố trên đã dẫn đến sự ra đời của xã hội học như một tất yếu để trả lời cho những vấn đề xã hội nảy sinh phía trên
Bối cảnh chính trị: sinh viên cần chú ý đến việc phân tích những biến động về đời
sống chính trị của phương Tây ở những năm nửa cuối thế kỷ 19 Những biến động chính trị này đi cùng với sự sụp đổ của chế độ quân chủ chuyên chế để hình thành giai cấp tư sản
Bối cảnh văn hóa-tư tưởng: xã hội học được hình thành trong giai đoạn mà toàn
bộ nền khoa học phương Tây đặt trong thế kỷ ánh sáng hay còn gọi là thời đại khoa học Đây là giai đoạn mà người ta không còn dựa quá nhiều vào tôn giáo để giải thích về thế giới Mặt khác, tôn giáo cũng tách rời khỏi nhà nước.Sinh viên cần chú
ý đến 4 nguyên tắc chủ yếu trong tư tưởng của thế kỷ 18 là:
1 Thay thế cái siêu nhiên bằng cái tự nhiên, thay thế tôn giáo bằng khoa học
Trang 6- 6 -
2 Đề cao vai trò của lý trí, dựa trên cơ sở kinh nghiệm, để giải quyết các vấn
đề xã hội
3 Niềm tin vào tính Thiện của con người, vào sự tiến bộ của nhân loại
4 Quan tâm tới các quyền của con người, nhất là quyền tự do (kết quả của
cuộc cách mạng Pháp)
Cuối cùng, sinh viên cần chú ý đến sự ra đời của xã hội học như: xã hội học ra đời năm nào? Ai là người đưa ra thuật ngữ xã hội học, chữ sociology được hình thành
từ sự kết hợp của những thuật ngữ nào?
Chương III: Lịch sử phát triển xã hội học tại Pháp
Xã hội học Pháp từ năm 1838 đến 1945
o Bối cảnh xã hội nước Pháp dẫn đến sự ra đời của xã hội học: sinh viên cần trình bày bối cảnh kinh tế nước Pháp Về bối cảnh chính trị, Pháp là nước diễn ra những cuộc cách mạng tư sản trong nhóm đầu tiên trên thế giới Sau cách mạng tư sản là nhiều chế độ chính trị thay phiên nhau nắm quyền tại quốc gia này Về tôn giáo, tại Pháp cũng diễn ra những xung đột giữa chính quyền và tôn giáo, vai trò của nhà thờ và giáo hội bị hạn chế Tất cả những vấn đề như phát triển về kinh tế (thông qua chủ nghĩa tư bản), các cuộc cách mạng tư sản diễn ra và việc tôn giáo bị suy giảm vai trò đã dẫn đến việc đề cao vai trò của xã hội học như là một bộ môn có thể nghiên cứu, giải thích cho những vấn đề xã hội đang diễn ra ở thời điểm hiện tại
o Quan điểm xã hội học của August Comte: trong phần này, sinh viên cần chú
ý đến những quan điểm cụ thể của August Comte như: ông chính là người đưa ra tên gọi xã hội học, ông chia khoa học ra thành hai ngành cơ bản là khoa học cơ bản và khoa học cụ thể, trong đó xã hội học được ông cho nằm trong nhóm khoa học cơ bản Đóng góp của Comte cho xã hội học là ông đã đưa ra phương pháp thực chứng luận để nghiên cứu xã hội học Ông chia xã hội học thành hai bộ phận cơ bản là tĩnh học xã hội và động học xã hội
o Sự thống trị của trường phái Durkheim trong xã hội học tại Pháp thông qua những hiện tượng như:Trườ
: chiếm vị trí quan trọng, chế độ cộng hòa và giáo dục công trong xã hội Pháp.v.v…
Xã hội học Pháp từ năm 1945 đến hiện nay
o Quan điểm xã hội học của Georges Gurvitch: Sinh viên cần chú ý đến những đặc điểm như là: Gurvitch đặc biệt chú trọng đến sự phân tích giai cấp để bổ sung cho lý thuyết của Marx.Nhấn mạnh đến tính đa chức năng, sự kháng cự của các giai cấp đối với sự xâm nhập của xã hội tổng thể và sự xung đột giữa các giai cấp khác nhau
o Quan điểm xã hội học của Georges Friedmann: Georges Friedmann (1902-1977) là cha đẻ của chuyên ngành Xã hội học lao Động ở Pháp Friedmann quan tâm đến giai cấp công nhân – đây chính là nét đặc thù của Xã hội học Pháp Ông nêu bật khuynh hướng phi nhân hoá, tha hoá và của người công nhân trong xã hội (giống với quan điểm của Karl Marx)
Trang 7- 7 -
o Quan điểm xã hội học của Bourdieu: Sinh viên cần chú ý đến những quan điểm xã hội học điển hình của ông như: Khái niệm vốn: ông cho rằng con người trong xã hội luôn cố gắng sở hữu 3 loại vốn là: vốn xã hội, vốn văn hóa và vốn biểu tượng Khái niệm thứ hai là khái niệm tập tính (habitus) Tập tính cá nhân được hiểu là s
Mặt khác, tập tính cá nhân còn ám chỉ những hành
vi, cử chỉ, thói quen, bộ dạng, tư tưởng, cũng như những cách thức cảm nhận, những hình thức thể hiện tình cảm, sở thích, những quan niệm về cái xấu cái đẹp, cái lý tưởng, cái tầm thường … mà cá nhân thể hiện trong đời sống xã hội một cách ý thức hay vô thức Tập tính là cái được xã hội hóa Ví dụ: trong xã hội phong kiến, giai cấp thống trị thường có những hành vi đặc trưng cho vị thế xã hội của họ như trang phục, hành vi ngồi, đi đứng
o Bài tập điển hình: Sinh viên vận dụng khái niệm tập tính để giải thích cho hiện tượng sử dụng đồ hiệu của những người thuộc nhóm ca sĩ, người mẫu trong xã hội hiện đại
o Nêu lên được những đặc điểm chính của xã hội học tại Pháp như: Xhh Pháp chịu ảnh hưởng sâu sắc của quá trình biến chuyển về kt-xh thế kỷ 18-19 Xu hướng ban đầu: tổng thể luận (trước 1945) Về sau: xu hướng nghiên cứu thực nghiệm (bị ảnh hưởng bởi Mỹ) chiếm tỷ lệ lớn Xu hướng nghiên cứu
về cá nhân luận, nhóm Phân chia xã hội học thành các hướng khác nhau (xhh lao động, chính trị …)
o Sinh viên đọc thêm trong tài liệu
Chương IV: Lịch sử xã hội học tại Anh
Xã hội học Anh từ năm 1838-1945
o Bối cảnh xã hội nước Anh: Về mặt kinh tế: Anh là nước công nghiệp hóa
đầu tiên trên thế giới, nước Anh đạt đến điểm cực thịnh của công nghiệp, buôn bán và CNTB Nước Anh tượng trưng cho sự phồn vinh và chủ nghĩa
tự do Về mặt khoa học: Học thuyết Darwin về sự tiến hóa đã có những ảnh hưởng lớn đến nền khoa học xã hội nước Anh, sự phát triển của kinh tế-chính trị học (Adam Smith với thuyết bàn tay vô hình) trong việc đề cao kinh tế thị trường tự do,.v.v…
o Quan điểm xã hội học của Herbert Spencer Sinh viên cần chú ý đến những quan điểm xã hội học chủ yếu của ông như: là người chịu ảnh hưởng của học thuyết tiến hóa sinh học (ông cho rằng xã hội với tư cách nhà là một siêu sinh thể), ông quan niệm về tiến hóa xã hội như là một xu hướng tất yếu của các xã hội Khi tiến hóa thì sẽ xuất hiện xu hướng phân hóa chức năng trong
đó những bộ phận nào thích ứng được với xã hội thì sẽ tồn tại và ngược lại, những bộ phận nào không thích ứng với chức năng của xã hội sẽ bị diệt vong Trong quan điểm tiến hóa, Spencer cho rằng xã hội sẽ phát triển theo hướng ngày càng hoàn thiện, tiến bộ hơn
Spencer cũng đưa ra quan điểm về những thiết chế quan trọng trong xã hội Theo đó, 5 thiết chế cần thiết cho xã hội sẽ là: thiết chế gia đình, thiết chế nghi lễ, thiết chế chính trị, thiết chế tôn giáo, thiết chế kinh tế
Trang 8- 8 -
Xã hội học Anh từ năm 1945 đến hiện nay
o Bối cảnh xã hội nước Anh giai đoạn 1945 đến hiện nay: Quá trình thể chế hoá xã hội học được đẩy mạnh ở cấp đại học Trong giai đoạn 1945-1950:
Xã hội học Anh chịu ảnh hưởng của lý thuyết của Parsons và Merton (trường phái Mỹ) giai đoạn 1960-1970: Ở Anh cũng như ở những nước khác, phong trào chống quan điểm chức năng luận rất phổ biến Quan điểm chính yếu lúc này là: phục hồi cái chủ quan trong nghiên cứu con người
o Trường phái nghiên cứu văn hóa: Đặc điểm của trường phái nghiên cứu
về văn hóa là Marxist Sinh viên cần chú ý đến đối tượng nghiên cứu của trường phái văn hóa là tầng lớp bình dân và sự phản kháng về mặt văn hóa đối với giai cấp thống trị bên trên
o Quan điểm xã hội học của Ralf Dahrendorf: sinh viên chú ý đến quan
điểm về mâu thuẫn của Dahrendorf Có 4 luận điểm cơ bản như: (1) Xã hội luôn luôn biến đổi và không tránh khỏi sự biến đổi, (2) Xã hội luôn chứa đựng những mối bất hòa và mâu thuẫn, (3) Mỗi một bộ phận của xã hội đều
có sự đóng góp vào sự phân rã và biến đổi và (4) Mỗi xh đều dựa vào sự cưỡng chế của một bộ phận này với một bộ phận khác Về phân chia giai cấp, Dahrendorf chia xã hội ra làm hai giai cấp là: giai cấp nắm quyền và giai cấp phụ thuộc, tuân thủ, chấp hành
o Quan điểm xã hội học của Anthony Giddens: sinh viên chú ý đến quan điểm
về con người của Giddens:
Quan niệm về quyền lực và sự phân chia 5 loại quyền lực trong xã hội như: quyền lực kinh tế, quyền lực chính trị, quyền lực quân sự, quyền lực văn hóa, quyền lực tư tưởng
o Sinh viên đọc TLHT từ trang:
Chương V: Lịch sử xã hội học tại Đức
Xã hội Đức từ năm 1838-1945
o Bối cảnh xã hội nước Đức: Về mặt kinh tế, Đức là nước công ng
, (1909), nước Đức bị chia cắt thành 2 khu vực: Đông Đức/Tây Đức Về mặt khoa học, Đức là quốc gia
có nền triết học phát triển mạnh mẽ (Kant, Hegel) Sự phát triển mạnh mẽ của triết học đã có những ảnh hưởng lớn đến những nhà xã hội học như Marx, Ferdinand Tönnies
o Quan điểm xã hội học của Ferdinand Tönnies: sinh viên cần chú ý đến khái niệm xã hội cộng đồng và xã hội hiệp hội gắn với hai loại hình ý chí nơi con người là ý chí hữu cơ và ý chí duy lý Ý chí hữu cơ gắn với xã hội truyền thống và ý chí duy lý gắn với xã hội hiện đại Sinh viên cũng cần chú ý đến
sự biến chuyển và những điều kiện dẫn đến sự biến chuyển giữa hai loại hình xã hội truyền thống và xã hội hiện đại
Quan điểm về bất bình đẳng xã hội của Ferdinand Tönnies, quan điểm của ông về biến đổi xã hội Sinh viên cũng cần liên hệ đến quan điểm về biến đổi
Trang 9- 9 -
xã hội của Durkheim, Weber và Tönnies để thấy sự khác biệt trong quan điểm này giữa ba nhà xã hội học
o Sự biến đổi của xã hội học Đức qua sự xuất hiện của những ngành nhỏ xã hội học như: Karl Mannheim (1893-1947) vớ , Joseph Schumpeter (1883-1950) vớ Trong quan niệm về xã hội học kinh tế trong quan điểm của Joseph Schumpeter, sinh viên cần chú ý đến những vấn đề cơ bản như: giai cấp, mối quan hệ giữa doạnh nghiệp và kinh tế,…
Xã hội học Đức từ năm 1945 đến hiện nay
o Bối cảnh xã hội của Đức sau chiến tranh thế giới lần II: Đức là nước chịu nhiều thiệt thòi sau chiến tranh thế giới lần II, trong khoa học, nước Đức xuất hiện những tranh cãi về chủ nghĩa thực chứng
o Xuất hiện trường phái : nhằm nghiên cứu và phê phán về đối với những vấn đề về giai cấp và quyền lực trong xã hội đương đại, t
o Quan điểm của Habermas: sinh viên chú ý đến khái niệm không gian công cộng, nghiên cứu về quyền công dân, sự hình thành nên công luận
Chương VI: Xã hội học tại Mỹ
Xã hội học tại Mỹ
Xã hội học Mỹ từ năm 1838-1945
o Đặc điểm của xã hội Mỹ: ệp hóa, Sự phát triển
và ứng dụng khoa học kỹ thuật vào lãnh vực kinh tế và sản xuất (hình thức
tổ chức lao động mới,…), Số lượng lớn ngườ , những kiến thứ ả ột truyền thống trong lĩnh vực tư tưởng ở Châu Âu
o Charles Cooley và Georges Herbert Mead-những người sáng lập xã hội học
Mỹ Charles Cooley chú trọng đến việc nghiên cứu về các nhóm và cái tôi trong lý thuyết tương tác của Mead
o Trường phái Chicago nghiên cứu thực nghiệm(trường phái sinh thái học đô thị): đặc trưng của trường phái Chicago chính là những nghiên cứu chuyên sâu về: di dân, chủng tộc, tình trạng ngoài lề, phạm pháp Đồng thời trường phái xã hội học ở Mỹ cũng chú trọng đến việc nghiên cứu đến những quan
hệ lao động, các tổ chức trong xã hội Mỹ (Taylor) Những nghiên cứu thực nghiệm còn gắn liền với những nghiên cứu về quân nhân trong xã hội Mỹ, bầu cử trong xã hội Mỹ,…
o Chủ nghĩa Taylor và trường phái về quan hệ con người
Xã hội học Mỹ từ năm 1945-hiện nay
o Sự phát triển và thoái trào của trường phái chức năng: Sự thống trị của trường phái chức năng (Parsons, Merton)
Trang 10- 10 -
trong những năm 50 và 60.Sự phản kháng đối với trường phái chứ
(Wright Mills) Trở về lại với tác nhân: lý thuyết tương tác biểu tương và lý thuyết về phương pháp luận tộc người; lý thuyết về sự lựa chọn hợp lý (G Homans)
o Những đặc điểm của nghiên cứu thực nghiệm trong xã hội học nước Mỹ: nghiên cứu về tâm lý của quân nhân Mỹ trong chiến tranh thế giới II và nghiên cứu về sự lựa chọn của dân chúng
o Tóm lại: xã hội học Mỹ là ngành xã hội học đi sâu nhiều quốc gia châu Âu nên đã kế thừa được những cơ sở lý luận, xã hội Mỹ chú trong nhiều đến những nghiên cứu thực nghiệm và thực tế nền XHH quốc gia này cũng được đánh giá cao rất nhiều từ những nghiên cứu thực nghiệm này
Chương VII: Karl Marx
Những yếu tố ảnh hưởng đến tư tưởng xã hội học của Marx: Sự phát triển của công nghiệp, Sự bóc lột của giai cấp TS đối với giai cấp công nhân, triết học Hegel, chủ nghĩa xã hội không tưởng tại Pháp và kinh tế cổ điển Anh
Lý luận và phương pháp luận xã hội học của Marx: Marx đề cao đến phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật (trong đó đề cao đến nhận thức rằng sản xuất vật chất là
cơ sở của đời sống xã hội, tồn tại xã hội quyết định đến ý thức xã hội,…) Theo Marx thì lịch sử phát triển của các xã hội là một lịch sử tự nhiên ( như tuân theo quy luật, phụ thuộc vào phương thức sản xuất,….)
Quan niệm về lao động và mối quan hệ giữa con người và xã hội: Marx cho rằng bản chất của xã hội và con người bắt nguồn từ quá trình sản xuất Marx cũng chú ý đến khái niệm tha hóa lao động (5 đặc điểm của lao động bị tha hóa)
Quan niệm về giai cấp và phân tầng xã hội: Xã hội TBCN phân chia thành hai giai cấp (tư sản và vô sản) và phân tầng xã hội là do yếu tố kinh tế quyết định
Quan điểm về quy luật phát triển của chủ nghĩa duy vật lịch sử: lịch sử loài người trải qua 5 hình thái kinh tế xã hội khác nhau
Tóm lại: Marx là nhà xã hội học thuộc nhóm tổng thể luận, nghiên cứu của ông chú
ý đến vấn đề giai cấp, công nhân, biến chuyển xã hội và đặc biệt ông chính là người đưa ra thuyết xung đột trong khoa học xã hội
Chương VIII: Durkheim
Bối cảnh xã hội và những ảnh hưởng đến tư tưởng của Durkheim: Về bối cảnh xã hội ảnh hưởng đến Durkheim (đó là: Xã hội Pháp trải qua những biến đổi sâu sắc
về mặt chính trị, kinh tế, xã hội, Công xã Paris bị đàn áp đẫm máu năm 1871 và công nghiệp hoá mạnh mẽ dẫn đến các biến động xã hội) Trong tư duy xã hội học, Durkheim chịu ảnh hưởng bởi: : Plato, Aristotle, Montesqu
, đây là những , Đồng thời, Durkheim cũng bị ảnh hưởng bởi : hai tác giả đặt nền móng cho xã hội học và bị Durkheim phê phán là nghiên cứu mang tính nội tâm bên trong