39 cong tac xa hoi voi gia dinh

CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM Chương 1: Giá trị trong CTXH với gia đình Quan điểm về giá trị Sáu cấp độ về giá trị Quan niệm giá trị của cá nhân Chương 2: Các quan điểm và các nguyên tắc tro

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA XÃ HỘI HỌC – CÔNG TÁC XÃ HỘI – ĐÔNG NAM Á

TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN ÔN TẬP VÀ KIỂM TRA

MÔN: CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI GIA ĐÌNH

Mục đích

Tài liệu này nhằm hỗ trợ cho học viên hình thức giáo dục từ xa nắm vững nội dung ôn tập

và làm bài kiểm tra hết môn hiệu quả

Tài liệu này cần được sử dụng cùng với tài liệu học tập của môn học và bài giảng của giảng viên ôn tập tập trung theo chương trình đào tạo

Nội dung hướng dẫn

Nội dung tài liệu này bao gồm các nội dung sau:

Phần 1: Các nội dung trọng tâm của môn học Bao gồm các nội dung trọng tâm

của môn học được xác định dựa trên mục tiêu học tập, nghĩa là các kiến thức hoặc

kỹ năng cốt lõi mà người học cần có được khi hoàn thành môn học

Phần 2: Cách thức ôn tập Mô tả cách thức để hệ thống hóa kiến thức và luyện tập

kỹ năng để đạt được những nội dung trọng tâm

Phần 3: Hướng dẫn làm bài kiểm tra Mô tả hình thức kiểm tra và đề thi, hướng

dẫn cách làm bài và trình bày bài làm và lưu ý về những sai sót thường gặp, hoặc những nỗ lực có thể được đánh giá cao trong bài làm

Phần 4: Đề thi mẫu và đáp án Cung cấp một đề thi mẫu và đáp án, có tính chất

minh họa nhằm giúp học viên hình dung yêu cầu kiểm tra và cách thức làm bài thi

Trang 2

PHẦN 1 CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM

Chương 1: Giá trị trong CTXH với gia đình

Quan điểm về giá trị

Sáu cấp độ về giá trị

Quan niệm giá trị của cá nhân

Chương 2: Các quan điểm và các nguyên tắc trong CTXH với gia đình

Ba quan điểm cơ bản

Năm nguyên tắc: Tôn trọng lịch sử gia đình; tôn trọng các thành viên và gia đình; Tôn trọng lối sinh hoạt của gia đình; Tôn trọng các mối quan hệ trong gia đình; Tôn trọng chu kỳ sống của gia đình

Các lợi ích của việc thực hiện 5 nguyên tắc

Chương 3: Đối tượng của CTXH với gia đình

Chính sách, luật pháp và quan niệm về gia đình

Quan niệm gia đình ngày nay

Chương 4: Chu kỳ sống của gia đình

Khái niệm về chu kỳ sống của gia đình

Các giai đoạn của chu kỳ sống gia đình

Các lợi ích của quan niệm về chu kỳ sống trong CTXH với gia đình

Chương 5: Sơ đồ thế hệ và sơ đồ sinh thái của gia đình

Sơ đồ thế hệ và các tiện ích của sơ đồ thế hệ

Sơ đồ sinh thái và các tiện ích của sơ đồ sinh thái

Chương 6: Quan điểm về hệ thống trong CTXH với gia đình

Khái niệm về hệ thống gia đình

Cá nhân và vai trò trong hệ thống gia đình

Thay đổi để duy trì trạng thái cân bằng

Bắt đầu từ đâu cũng đều đưa đến kết quả giống nhau

Các điểm cần lưu ý trong khi làm việc với gia đình

Trang 3

Chương 7: Quan điểm về hệ thống sinh thái trong CTXH với gia đình

Khái niệm về hệ thống sinh thái

Con người và môi trường

Vấn đề của con người

Stress và tác nhân stress

Đường đời, không gian, thời gian

Đặc tính của con người và môi trường

Các điểm cần lưu ý trong thực hành

Chương 8: Kế hoạch hỗ trợ gia đình

Mạng lưới hỗ trợ

Mẫu kế hoạch hỗ trợ

Chương 9: Phương pháp tiếp chuyện lần đầu với cá nhân

Ý nghĩa của buổi tiếp chuyện lần đầu

Mục đích của buổi tiếp chuyện lần đầu

Các bước thực hiện

Chương 10: Phương pháp tiếp chuyện với gia đình

Các bước thực hiện trong buổi tiếp chuyện lần đầu

Thực hành sắm vai

Trang 4

PHẦN 2 CÁCH THỨC ÔN TẬP

Chương 1: Giá trị trong CTXH với gia đình

Quan điểm về giá trị

o Các kiến thức cần nắm vững: Quan niệm về “chuẩn” và cái “nên làm” trong công tác hỗ trợ

o Đọc TLHT trang 6-9

Sáu cấp độ về giá trị

o Các kiến thức cần nắm vững: Các cấp độ về giá trị đã được học ở môn CTXH nhập môn và CTXH với cá nhân (cấp độ xã hội, cấp độ các ngành liên quan đến an sinh, cấp độ ngành CTXH, cấp độ chính sách, cấp độ cá nhân…)

o Đọc TLHT môn CTXH nhập môn và CTXH với cá nhân

o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia nhóm nhỏ và trao đổi về các nhận biết của bản thân trong công việc về sáu cấp độ giá trị Các nhóm nêu ý kiến và chia sẻ suy nghĩ của cá nhân với mọi người

Quan niệm giá trị của cá nhân

o Các kiến thức cần nắm vững: Các yếu tố hình thành quan điểm giá trị cá nhân (gia đình, môi trường sống, học tập…)

o Đọc TLHT trang 6

o Thực hành tại lớp: phát hiện quan niệm về giá trị của bản thân người học Sinh viên nói về bản thân và các sinh viên khác xác định quan niệm về giá trị của người nói

Chương 2: Các quan điểm và các nguyên tắc trong CTXH với gia đình

Ba quan điểm cơ bản

o Các kiến thức cần nắm vững: Tầm quan trọng của gia đình trong quá trình phát triển tâm lý con người

Năm nguyên tắc: Tôn trọng lịch sử gia đình; tôn trọng các thành viên và gia đình; Tôn trọng lối sinh hoạt của gia đình; Tôn trọng các mối quan hệ trong gia đình; Tôn trọng chu kỳ sống của gia đình

o Các kiến thức cần nắm vững: Sự cảm nhận của sinh viên về các nguyên tắc

“tôn trọng” khi thực tập CTXH với cá nhân

o Bài tập tại lớp: Sắm vai một gia đình trong một buổi NVXH đến làm việc để cảm nhận tầm quan trọng của việc thực hiện các nguyên tắc Sinh viên chia nhóm thảo luận sau khi quan sát buổi sắm vai và trao đổi ý kiến

Các lợi ích của việc thực hiện 5 nguyên tắc

Trang 5

o Bài tập lại lớp: Sau khi thực hiện bài tập trên (phần 5 nguyên tắc) các nhóm trao đổi để tìm ra các lợi ích của việc thực hiện 5 nguyên tắc trong quá trình

hỗ trợ Sinh viên có thể liên hệ thực tế mà bản thân đã trải qua để nêu lên ý kiến của bản thân

Chương 3: Đối tượng của CTXH với gia đình

Chính sách, luật pháp và quan niệm về gia đình

o Các kiến thức cần nắm vững: Quan niệm về gia đình trong hệ thống pháp luật nhà nước

o Đọc TLHT trang 13 và tài liệu học tập môn XHH gia đình (ngành xã hội học)

o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia nhóm thảo luận câu hỏi: “Vì sao cần phải nắm vững định nghĩa về gia đình trong hệ thống pháp luật Việt Nam” Các sinh viên nêu ý kiến của bản thân và có phản hồi ý kiến của bạn học

Quan niệm gia đình ngày nay

o Các kiến thức cần nắm vững: Quan niệm về gia đình đối với từng cá nhân mỗi người và quan niệm về “huyết duyên, địa duyên, xã duyên”

o Bài tập tại lớp: Sinh viên nêu ý kiến của bản thân và có phản hồi ý kiến của bạn học về quan niệm gia đình của bản thân Chú ý đào sâu quan niệm gia đình về mặt pháp luật, tâm lý, xã hội

Chương 4: Chu kỳ sống của gia đình

Khái niệm về chu kỳ sống của gia đình

o Các kiến thức cần nắm vững: Quan niệm về chu kỳ sống của gia đình đã được học ở môn XHH gia đình (ngành xã hội học)

o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia sẻ các khó khăn hiện tại của bản thân và nhu cầu hiện tại của bản thân để giải quyết khó khăn đó

Các giai đoạn của chu kỳ sống gia đình

o Các kiến thức cần nắm vững: Bảy giai đoạn phát triển của chu kỳ sống gia đình và các mục tiêu chính, các phương pháp để đạt được mục tiêu trong mỗi giai đoạn phát triển

o Đọc TLHT trang 15-18 và tài liệu học tập môn XHH gia đình (ngành xã hội học)

o Bài tập tại lớp: Tiếp tục bài tập ở phần trên, sinh viên xác định giai đoạn phát triển hiện tại của gia đình mình là giai đoạn nào và nêu các mục tiêu cần đạt được ở gia đình bản thân

Trang 6

Các lợi ích của quan niệm về chu kỳ sống trong CTXH với gia đình

o Các kiến thức cần nắm vững: Hiệu quả trong việc xác định vấn đề của gia đình, hiệu quả trong việc giải thích vấn đề và lập kế hoạch hỗ trợ, hiện quả trong việc cung cấp thông tin cho gia đình

o Bài tập tại lớp: Sinh viên trao đổi để phát hiện các lợi ích của quan niệm về chu kỳ sống từ kinh nghiệm thực tế và nêu ý kiến bổ sung, làm rõ cho ý kiến của bạn học cùng

Chương 5: Sơ đồ thế hệ và sơ đồ sinh thái của gia đình

Sơ đồ thế hệ và các tiện ích của sơ đồ thế hệ

o Các kiến thức cần nắm vững: Các ký hiệu thường dùng trong sơ đồ thế hệ và cách đọc sơ đồ thế hệ

o Bài tập tại lớp: Sinh viên tự vẽ sơ đồ thế hệ của bản thân và trình bày các điểm chính trong sơ đồ đã vẽ với bạn học và chia sẻ thêm một số thông tin cần thiết để hoàn thiện sơ đồ thế hệ cá nhân

Sơ đồ sinh thái và các tiện ích của sơ đồ sinh thái

o Các kiến thức cần nắm vững: Các ký hiệu thường dùng trong sơ đồ sinh thái

và cách đọc sơ đồ sinh thái

o Đọc TLHT trang 25-27 và trang 55

o Bài tập tại lớp: Sinh viên tự vẽ sơ đồ sinh thái của bản thân và trình bày các điểm chính trong sơ đồ đã vẽ với bạn học và chia sẻ thêm một số thông tin cần thiết để hoàn thiện sơ đồ sinh thái cá nhân và gia đình

Chương 6: Quan điểm về hệ thống trong CTXH với gia đình

Khái niệm về hệ thống gia đình

o Các kiến thức cần nắm vững: Các từ khóa trong lý thuyết hệ thống (về gia đình)

Cá nhân và vai trò trong hệ thống gia đình

o Các kiến thức cần nắm vững: sự thay đổi của hệ thống theo thời gian và sự thay đổi vai trò của các cá nhân trong hệ thống

o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia sẻ vai trò hiện tại của bản thân trong gia đình

và nêu nhận biết về sự thay đổi vai trò của bản thân trong 5 năm gần đây

Thay đổi để duy trì trạng thái cân bằng

o Các kiến thức cần nắm vững: hệ thống có thể tự thay đổi để duy trì được trạng thái cân bằng

Trang 7

o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia sẻ sự thay đổi của gia đình trong quá khứ và phát hiện những thay đổi làm hệ thống gia đình mất cân bằng

Bắt đầu từ đâu cũng đều đưa đến kết quả giống nhau

o Các kiến thức cần nắm vững: quan niệm về người yếu thế, IP, hệ thống phụ, quan hệ đồng minh đã được học ở môn Lý thuyết CTXH

o Bài tập tại lớp: Sinh viên đọc nội dung ca trong TLHT trang 29 và xác định người yếu thế, IP, hệ thống phụ, quan hệ đồng minh sau đó trao đổi với bạn

về ý kiến bản thân muốn thay đổi ai trong gia đình này

Các điểm cần lưu ý trong khi làm việc với gia đình

o Các kiến thức cần nắm vững: Cá nhân thay đổi sẽ làm cả hệ thống thay đổi; không chú ý quá nhiều ở quá khứ

o Bài tập tại lớp: Sau khi làm xong ví dụ ở phần trên, SV chia sẻ với bạn về ý kiến của bản thân để làm rõ ý nghĩa “Cá nhân thay đổi sẽ làm cả hệ thống thay đổi”

Chương 7: Quan điểm về hệ thống sinh thái trong CTXH với gia đình

Khái niệm về hệ thống sinh thái

o Các kiến thức cần nắm vững: Kiến thức về lý thuyết hệ thống sinh thái đã học ở môn Lý thuyết CTXH

Con người và môi trường

o Các kiến thức cần nắm vững: Sự tác động qua lại giữa con người và môi trường

Vấn đề của con người

o Các kiến thức cần nắm vững: Sự trao đổi mất cân đối, không phù hợp giữa con người và môi trường

Stress và tác nhân stress

o Các kiến thức cần nắm vững: Khái niệm về stress và các tác nhân chính (Các chuyển biến trong cuộc sống, áp lực từ môi trường, trở ngại trong quá trình giao tiếp) và các tài nguyên hỗ trợ

o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia nhóm và chia sẻ một khó khăn bản thân đã gặp phải trong quá khứ (hiện tai) và xác định khó khăn đó có từ tác nhân nào

Trang 8

Đường đời, không gian, thời gian:

o Các kiến thức cần nắm vững: Khái niệm về đường đời và các vẽ đường đời của một cá nhân; các ảnh hưởng của yếu tố không gian và thời gian đối với tính cách của con người

o Bài tập tại lớp: Nêu ý kiến của bản thân về sự khác biệt của đường đời, không gian, thời gian của bản thân với người bạn bên cạnh

Đặc tính của con người và môi trường

o Các kiến thức cần nắm vững: 4 yếu tố đối phó với stress của con người và 2 yếu tố tạo stress cho con người từ môi trường sống

o Bài tập tại lớp: Nêu ý kiến của bản thân về sự khác biệt về đặc tính con người và môi trường sống của bản thân với người bạn bên cạnh

Các điểm cần lưu ý trong thực hành

o Các kiến thức cần nắm vững: ứng dụng của sơ đồ sinh thái gia đình và các bước hỗ trợ

o Bài tập tại lớp: Chia nhóm và thực hiện các bài tập được nêu ở TLHT trang 59-62

Chương 8: Kế hoạch hỗ trợ gia đình

Mạng lưới hỗ trợ

o Các kiến thức cần nắm vững: Các nguồn tài nguyên chính thức và không chính thức sử dụng khi hỗ trợ gia đình

o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia sẻ với bạn ngồi bên cạnh đã dùng nguồn tài nguyên nào để giải quyết vấn đề đã gặp phải trong quá khứ

Mẫu kế hoạch hỗ trợ

o Các kiến thức cần nắm vững: Cách lập mẫu kế hoạch hỗ trợ sau 2 lần vãng gia

o Bài tập tại lớp: Chia nhóm và thực hiện các bài tập được nêu ở TLHT trang 67-69

Chương 9: Phương pháp tiếp chuyện lần đầu với cá nhân

Ý nghĩa và mục đính của buổi tiếp chuyện lần đầu

o Các kiến thức cần nắm vững: Các nội dung chính cần thu thập và kỹ thuật tạo sự tin tưởng

Trang 9

Các bước thực hiện

o Các kiến thức cần nắm vững: 06 bước thực hiện

o Bài tập tại lớp: Chia nhóm và thực hiện các bài tập được nêu ở TLHT trang

77

Chương 10: Phương pháp tiếp chuyện với gia đình

Các bước thực hiện trong buổi tiếp chuyện lần đầu

o Các kiến thức cần nắm vững: 05 bước thực hiện

o Bài tập tại lớp: Chia nhóm và thực hiện bài tập được nêu ở TLHT trang 77

Thực hành sắm vai

o Các kiến thức cần nắm vững: Các nội dung của môn học

o Bài tập tại lớp: Chia nhóm và thực hiện bài tập được nêu ở TLHT trang

85-86

Trang 10

PHẦN 3 HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA

a/ Hình thức kiểm tra và kết cấu đề

Đề kiểm tra: tự luận

Bài thi gồm 3 câu (2 câu 3 điểm, 1 câu 4 điểm)

Câu 1 và câu 2 là nội dung về ý nghĩa của các lý thuyết đã được trình bày trong tài liệu học tập

o Bao hàm các kiến thức từ chương 1 đến chương 10

o Nội dung chủ yếu là nêu cảm nhận của bản thân khi học được lý thuyết trong CTXH với gia đình

Câu 3 là nội dung liên quan đến thực hành

b/ Hướng dẫn làm bài

Trước hết phải tìm yêu cầu của bài, gạch dưới và đọc thật kỹ để làm đúng và vừa

đủ theo yêu cầu của bài Làm thừa so với yêu cầu sẽ không được tính điểm, mất thời gian vô ích

Không cần làm bài theo thứ tự Câu dễ làm trước

Cần tìm ra điểm mạnh và ý nghĩa của lý thuyết được học khi làm việc với gia đình Cần liên hệ với kinh nghiệm thực tiễn, kinh nghiệm đã được thực tập ở môn CTXH với cá nhân, CTXH với nhóm

Chú ý thời không tập trung vào 1 câu để tránh tình trạng dưới 5 điểm

Các ví dụ sinh viên đưa ra dẫn chứng cần phải giải thích rõ, không trình bày chung chung

Phần giải thích một cách ngắn gọn và trình bày theo hiểu biết của mình Không chép từ sách vào, nếu chép sẽ không được tính điểm

Chép bài người khác sẽ không được tính điểm

Trang 11

PHẦN 4 ĐỀ THI MẪU VÀ ĐÁP ÁN

ĐỀ THI

MÔN: CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI GIA ĐÌNH

HỌC KỲ I NĂM HỌC 2014 – 2015

LỚP: HỆ ĐẠI HỌC (ĐTTX/VỪA LÀM VỪA HỌC)

Lưu ý: Không chấm bài làm sử dụng các câu văn đã được viết trong sách, sinh viên phải viết theo cách của chính mình

Không chấm các bài làm sinh viên đã tham khảo ý và sử dụng câu văn của người thi cùng

Thời gian làm bài 90 phút

Sinh viên ĐƯỢC sử dụng tài liệu

Câu 1: Nêu 3 lợi ích của việc xác định IP trong gia đình khi nhân viên xã hội làm việc với

gia đình? Cho ví dụ minh họa cụ thể? (3 điểm)

Câu 2: Tại sao nhân viên xã hội cần hết sức chú ý đến quan niệm về giá trị của bản thân

khi làm việc với gia đình? Giải thích rõ vì sao? (3 điểm)

Câu 3: Đọc nội dung ca sau và trả lời các câu hỏi:

Ông Nam (75 tuổi) sống chung với vợ (70 tuổi), vợ chồng con trai trưởng và 2 cháu nội (Nữ – học sinh phổ thông cơ sở và Bảo – học sinh tiểu học) Vợ chồng con gái của ông sống cách nhà ông khoảng 10 phút đi bộ

Khoảng 1 năm trước, ông Nam có biểu hiện của chứng mất trí nhớ do cao tuổi nên thường quên những việc đã xảy ra Tuy nhiên, ông có thói quen đặt hàng trên hotdeal.com hay muachung.vn để mua những thứ mà ngay cả bản thân ông không biết mua để làm gì Bác sĩ cho rằng hiện tại tình trạng còn tương đối nên không đến nỗi gia đình cần người phụ giúp đặc biệt và sử dụng dịch vụ y tế quá nhiều cho ông Do quan niệm về trách nhiệm đối với gia đình nên vợ ông cũng nhận thấy rằng nên chăm sóc ông và không nghĩ đến chuyện gởi ông đến trung tâm chăm sóc người cao tuổi cho người quen của bà (nhân viên của trung tâm) hỗ trợ vào cuối tuần để bà có thể nghỉ ngơi Con dâu ông hiện có ý định nghỉ công việc bán thời gian để có thời gian chăm sóc ông Các cháu của ông vì quá bận trong việc học nên không thể hỗ trợ gia đình trong việc chăm sóc ông Thời gian gần đây, ông có những biểu hiện lo lắng do nhận thấy rằng mình không nhớ được những sự việc đã xảy ra

a Hãy áp dụng mô hình chu kỳ sống để giải thích vấn đề của gia đình? (1 điểm) và xác định nhu cầu hiện tại của gia đình là gì? (1 điểm)

b Hãy lập mẫu kế hoạch hỗ trợ cho gia đình ông Nam sau 2 lần vãng gia (2 điểm)

Định dạng
Số trang	12
Dung lượng	302,62 KB