TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA XÃ HỘI HỌC – CÔNG TÁC XÃ HỘI – ĐÔNG NAM Á TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN ÔN TẬP VÀ KIỂM TRA MÔN: THAM VẤN TRẺ EM TRONG HOÀN CẢNH ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN Mục
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA XÃ HỘI HỌC – CÔNG TÁC XÃ HỘI – ĐÔNG NAM Á
TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN ÔN TẬP VÀ KIỂM TRA
MÔN: THAM VẤN TRẺ EM TRONG HOÀN CẢNH
ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN
Mục đích
Tài liệu này nhằm hỗ trợ cho học viên hình thức giáo dục từ xa nắm vững nội dung ôn tập
và làm bài kiểm tra hết môn hiệu quả
Tài liệu này cần được sử dụng cùng với tài liệu học tập của môn học và bài giảng của giảng viên ôn tập tập trung theo chương trình đào tạo
Nội dung hướng dẫn
Nội dung tài liệu này bao gồm các nội dung sau:
Phần 1: Các nội dung trọng tâm của môn học Bao gồm các nội dung trọng tâm
của môn học được xác định dựa trên mục tiêu học tập, nghĩa là các kiến thức hoặc
kỹ năng cốt lõi mà người học cần có được khi hoàn thành môn học
Phần 2: Cách thức ôn tập Mô tả cách thức để hệ thống hóa kiến thức và luyện tập
kỹ năng để đạt được những nội dung trọng tâm
Phần 3: Hướng dẫn làm bài kiểm tra Mô tả hình thức kiểm tra và đề thi, hướng
dẫn cách làm bài và trình bày bài làm và lưu ý về những sai sót thường gặp, hoặc những nỗ lực có thể được đánh giá cao trong bài làm
Phần 4: Đề thi mẫu và đáp án Cung cấp một đề thi mẫu và đáp án, có tính chất
minh họa nhằm giúp học viên hình dung yêu cầu kiểm tra và cách thức làm bài thi
Trang 2PHẦN 1 CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM
Chương 1: Khái niệm chung về lạm dụng trẻ em
Định nghĩa về trẻ em, định nghĩa về lạm dụng trẻ em
Các loại lạm dụng trẻ em và những ảnh hưởng/ tác động của việc lạm dụng trẻ em Những chỉ số cần chú ý khi đánh giá lạm dụng trẻ em
Chương 2: Nguyên tắc chung và một số can thiệp khi tham vấn trẻ em trong
HCĐBKK
Nguyên tắc chung
Các bước thiết thực sau khi trẻ tiết lộ bị lạm dụng
Một số can thiệp trong tham vấn trẻ em trong HCĐBKK
Chương 3: Cách viết hồ sơ báo cáo trẻ em bị lạm dụng/ngược đãi
Cách viết 5 mẫu báo cáo trẻ em bị lạm dụng
Trang 3- 2 -
PHẦN 2 CÁCH THỨC ÔN TẬP
Chương 1: Khái niệm chung về lạm dụng trẻ em
Định nghĩa về trẻ em, định nghĩa về lạm dụng trẻ em
Các khái niệm cần nắm vững: Định nghĩa về trẻ me, định nghĩa về trẻ em trong HCĐBKK, định nghĩa về bạo lực, định nghĩa về lạm dụng trẻ em
Đọc tài liệu tham khảo trang 2
Các loại lạm dụng trẻ em và những tác động/ tổn thương của việc lạm dụng trẻ em
Lạm dụng thể chất/ lạm dụng thân thể và những tổn thương
Lạm dụng tâm lý/tình cảm và những tổn thương
Lạm dụng tình dục và những tổn thương
Sao nhãng và những tổn thương
Đọc tài liệu tham khảo từ trang 3 - 12
Những chỉ số cần chú ý khi đánh giá lạm dụng trẻ em
Tình hình và điều kiện cảu trẻ
Bản thân trẻ
Cha mẹ trẻ/ người nuôi dưỡng
Môi trường
Đọc tài liệu tham khảo trang 13-16
Chương 2: Nguyên tắc chung và một số can thiệp khi tham vấn trẻ em trong
HCĐBKK
Một số lưu ý
Bối cảnh gia đình và trẻ em có thể dẫn đến lạm dụng trẻ em
Những gia đình có bạo lực thường biệt lập với các gia đình khác
Sự lạm dụng về hệ thống chính sách
Đọc tài liệu tham khảo trang 16-17
Nguyên tắc chung
Nói về lạm dụng như thế nào trong tham vấn cho trẻ
Hỏi trẻ như thế nào
Những câu hỏi nên tránh
5 thông điệp quan trọng
Đọc tài liệu tham khảo trang 18-19
Các bước thiết thực sau khi trẻ tiết lộ thông tin bị lạm dụng
Bảo vệ trẻ sau khi tiết lộ thông tin
Trang 4 Vấn đề giai đình
Vấn đề pháp luật
Kiểm tra sức khỏe
Đọc tài liệu tham khảo trang 20-21
Một số can thiệp trong tham vấn trẻ em trong HCĐBKK
Giải quyết thương tổn đối với trẻ em
Hỗ trợ như thế nào
Giải quyết thương tổn đối với vị thành niên và người trưởng thành
Thuyết vui chơi
Kỹ thuật điều tra sự đụng chạm
Một số kỹ thuật tham vấn khác
Đọc tài liệu tham khảo trang 21 – 37
Chương 3: Cách viết hồ sơ báo cáo trẻ em bị lạm dụng/ngược đãi
Cách viết 5 mẫu báo cáo
Mẫu 1: Báo cáo tiếp nhận thông tin, đánh giá nguy cơ sơ bộ đối với trẻ em
bị xâm hại, bóc lột, bạo lực và sao nhãng
Mẫu 2: Thu thập thông tin, xác minh và đánh giá nguy cơ cụ thể
Mẫu 3: Kế hoạch can thiệp, trợ giúp trẻ em ( Trong trường hợp bị bạo lực,
xâm hại, bóc lột và sao nhãng)
Mẫu 4: Theo dõi, giám sát tình hình và kết quả thực hiện kế hoạch can thiệp,
trợ giúp
Mẫu 5: Rà soát, đánh giá tình trạng của trẻ sau khi thực hiện kế hoạch can
thiệp, trợ giúp
Đọc tài liệu tham khảo trang 38 -48
Trang 5- 4 -
PHẦN 3 HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA
Hình thức kiểm tra và kết cấu đề
Đề kiểm tra thuộc đề tự luận
Đề kiểm tra thường đưa ra tình huống trẻ em bị lạm dụng
Ứng dụng phần kiến thức và kỹ năng đã học để giải quyết vấn đề trong tình huống đưa ra
Đề yêu cầu đưa ra tình huống thực tế hoặc thông qua báo, mạng về trường hợp lạm dụng trẻ em
Ứng dụng phần kiến thức và kỹ năng đã học để giải quyết vấn đề trong tình huống đưa ra
Đề thường có 3 câu hỏi, tổng cộng 10 điểm
Hướng dẫn làm bài phần tự luận
Đọc kỹ tình huống đưa ra, sau đó xác định yêu cầu của bài qua từng câu hỏi Phần nhận xét viết ngắn gọn và trình bày theo hiểu biết, hoặc quan điểm của mình Không chép từ sách vào, nếu chép sẽ không được tính điểm
Chép bài người khác sẽ không được tính điểm
Trang 6PHẦN 4 ĐỀ THI MẪU VÀ ĐÁP ÁN
ĐỀ THI
Môn thi: Tham vấn trẻ em trong HCĐBKK
Lớp: Phú Yên VHVL
Thời gian : 90’ (Được phép tham khảo tài liệu)
Tình huống
“Sau khi đổ vỡ hôn nhân, chị Trần Thị Thương ở Quận Bình Tân, TP.HCM- tình cờ
gặp gỡ Dương Cao Khuyên , sinh năm 1957 - cũng ly dị vợ Từ sự đồng cảm giữa hai người “lỡ chuyến đò”, cô độc, thiếu thốn tình cảm nên cả hai gá nghĩa với nhau vào năm 2009 Chị Thương đã đưa bé Trang, sinh năm 2001- là con riêng của chị về sống cùng với Khuyên và luôn tin tưởng Khuyên sẽ là người cha tốt của bé Trang Vì vậy, khi có việc phải ra ngoài, chị thường giao bé Trang cho cha dượng trông coi mà không chút nghi ngờ Sự chủ quan của chị Thương vô tình đẩy con vào vòng nguy hiểm
Sáng 28/1/2011, đang dọn dẹp trước sân, chị Thương bỗng nghe tiếng con la hét, chạy vào, chị bàng hoàng khi thấy Khuyên đang vật bé Trang ra giường Giải cứu con thoát khỏi tên cha dượng , chị Thương đến ngay Công an phường tố cáo hành vi đồi bại này Khuyên đã bị công an bắt giữ, khởi tố về hành vi “dâm ô trẻ em” Đến lúc này chị Thương mới tá hỏa khi biết con gái mình đã bị Khuyên lạm dụng tình dục nhiều lần Theo lời khai của Khuyên tại cơ quan điều tra, lúc hai người mới về chung sống không bao lâu, canh vợ đi vắng, Khuyên đã dụ dỗ bé Trang vào phòng ngủ rồi thực hiện hành
vi dâm ô với cháu Cháu Trang thấy cha dượng có hành động kỳ cục nên không cho và đòi nói với mẹ Sợ chuyện bại lộ, Khuyên đã cho tiền bé Trang mua bánh kẹo và dọa cháu không được kể nên bé Trang im luôn Sau lần xâm hại trót lọt này, Khuyên đã liên tục thực hiện hành vi tương tự với bé Trang với cường độ ngày càng nhiều và lộ liễu hơn.”
Câu 1:
Anh/chị hãy cho biết tình huống của cháu bé nêu trên thuộc loại lạm dụng nào? Cho biết một vài ý kiến của anh chị về loại lạm dụng trên (3 điểm)
Câu 2:
Nếu không được hỗ trợ và can thiệp hợp lý, trong tương lai cháu bé này sẽ bị những tổn thương gì? (3 điểm)
Câu 3
Nếu anh /chị là người giải quyết tình huống này, anh /chị sẽ có những hỗ trợ thiết thực như thế nào? (4 điểm)
Trang 7- 6 -
ĐÁP ÁN Câu 1: (3 điểm)
Sinh viên cần đưa ra những dấu hiệu để chứng minh cháu bé bị lạm dụng tình dục Sinh viên đưa ra ý kiển và quan điểm riêng của mình về loại lạm dụng này
Câu 2: (3 điểm)
Sinh viên cần đưa ra tiên đoán những tổn thương nếu như cháu bé không được hỗ trợ và can thiệp hợp lý, sẽ dẫn đến những tổn thương về:
Hành vi
Nhận thức
Thể chất
Cảm xúc/tình cảm
Câu 3: (4 điểm)
Sinh viên nêu lên và phân tích được các bước thiết thực cần làm khi xử lý các tình huống
bị lạm dụng tình dục như:
Sự an toàn của cháu bé
Làm việc với gia đình
Làm việc với pháp luật
Kiểm tra sức khỏe cho cháu bé