Báo cáo Thực Tập VPCC Thủ Đô

Thực trạng hoạt động công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại văn phòng công chứng Thủ Đô từ năm 2016 đến năm 2018………... 2.Khái quát nội dung của đề tài Chuyên đề tập tru

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

PHẦN 1: GIỚI THIỆU CHUYÊN ĐỀ 4

1 Tính cấp thiết của Chuyên đề 3

2 Khái quát nội dung cần triển khai của Chuyên đề 4

PHẦN 2: QUÁ TRÌNH TÌM HIỂU THU THẬP THÔNG TIN 5

I. Khái quát quá trình tìm hiểu, thu thập thông tin nơi thực tập 5

1 Thời gian thu thập thông tin: 5

2 Phương pháp thu thập thông tin: 6

3 Nguồn thu thập thông tin: 7

II. Xử lý thông tin, tài liệu đã thu thập được 7

1 Một số nét khái quát về văn phòng công chứng Thủ Đô 7

2 Quy định pháp luật về hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất 10

3 Thực trạng hoạt động công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại văn phòng công chứng Thủ Đô từ năm 2016 đến năm 2018………

12 4 Đánh giá việc áp dụng pháp luật trong hoạt động công chứng hợp đồng chuyển nhượng đất ……… 19

PHẦN 3: NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ 17

1 Nhận xét 21

2 Kiến nghị 22

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 25

Lời cảm ơn

Lời đầu tiên, em xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc đến toàn

thể thầy, cô Khoa Luật, Viện Đại học Mở Hà Nội đã tạo

nhiều điều kiện thuận lợi để em hoàn thành tốt khóa học,

đặc biệt là tạo cơ hội để em có cơ hội tiếp cận với môi

trường thực tế thông qua đợt thực tập đầy ý nghĩa và

thiết thực này

Em xin chân thành cảm ơn đến Trưởng văn phòng, công

chứng viên đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ em trong

suốt quá trình thực tập vừa qua, giúp em tiếp thu được

những kiến thức sâu rộng và bổ ích từ thực tế và góp

phần to lớn trong việc từng bước hoàn thiện kĩ năng, kiến

thức chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp khi bước vào

nghề

Với 8 tuần thực tập, trình độ và nhận thức còn nhiều hạn

chế do đó sẽ còn nhiều thiếu sót Kính mong nhận được

sự nhận xét, góp ý, phê bình của quý thầy cô, để em có

điều kiện học hỏi, tiếp thu kiến thức, tìm hiểu, nghiên

cứu, hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp và phấn đấu hơn

nữa

Cuối cùng em xin kính chúc Ban giám hiệu và quý thầy cô

lời chúc sức khỏe, thành đạt và hạnh phúc trong cuộc

sống và công tác Em xin trân trọng cảm ơn!

Phần 1: Giới thiệu chuyên đề

1.Tính cấp thiết của đề tài

Sự xuất hiện và phát triển của nền kinh tế hàng hóa, kinh tếthị trường đã làm cho các mối quan hệ trong xã hội pháttriển nhất là mối quan hệ hợp đồng, giao dịch Các quan hệgiao dịch nếu không có sự hướng dẫn, quản lý của Nhà nướcbằng pháp luật sẽ xảy ra tranh chấp, vi phạm pháp luậtngày càng gia tăng gây khó khăn thiệt hại cho công dân, cơquan tổ chức và Nhà nước Khi có tranh chấp xảy ra, cácđương sự thường có xu hướng tìm kiếm những chứng cứ đểbênh vực cho lý lẽ của mình hoặc bác bỏ lập lập luận củađối phương bảo vệ lợi ích của mình Vì vậy để phòng ngừa

và đảm bảo an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự, kinh

tế, thương mại mà đương sự tham gia, họ cần đến chứng cứcông chứng ( văn bản công chứng là lọai chứng cứ xác thực,chứng cứ đáng tin cậy hơn hẳn các loại giấy tờ không cóchứng nhận xác thực hoặc chỉ trình bày bằng miệng Thựctiễn thực hiện cho thấy tranh chấp trong xã hội ngày phức

tạp, trong đó có các nguyên nhân là do không có chứng cứ,không hiểu rõ pháp luật Do vậy, việc tuyên truyền, phổbiến pháp luật là điều cần thiết, song cũng cần phải tăngcường hơn nữa các biện pháp, công cụ tổ chức thực hiệnpháp luật tổ chức thực hiện pháp luật

Công chứng là một hoạt động quan trọng, một thể chếkhông thể thiếu được của Nhà nước pháp quyền Thông quahoạt động công chứng và các quy định hướng dẫn, điềuchỉnh, pháp luật trở thành hiện thực sinh động của đời sống

xã hội, thành hành vi xử xự theo đúng pháp luật Xét trênbình diện công dân, thì văn bản công chứng là một công cụhữu hiệu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, phòng ngừa, tạo

ra sự ổn định trong quan hệ dân sự, tài sản Mặt khác, vềphương diện nhà nước thì văn bản công chứng tạo ra mộtchứng cứ xác thực, kịp thời có giá trị pháp lý ( trừ trườnghợp tòa án tuyên bố là vô hiệu ) góp phần tăng cường phápchế xã hội chủ nghĩa

Đất đai luôn là một trong những vấn đề “nóng”, chuyểnnhượng quyền sử dụng đấy là hình thức giao dịch phổ biến

và sôi động nhất Người sử dụng đất hợp pháp ngoài việckhai thác sử dụng còn có thể chuyển nhượng quyền sử dụngđất cho người khác để thu về khoản tiền tương ứng với giátrị của nó Tuy nhiên những năm gần đây, tình hình đất đai

có chiều hướng gia tăng và diễn biến phức tạp những chiêutrò, lừa đảo Người dân còn gặp khó khăn và chưa nắm rõquy định pháp luật khi thực hiện hợp đồng, gặp nhiều saisót trong quá trình chuyển giao quyền quyền Vì vậy, trongphạm vi khuôn khổ của một bài báo cáo trong suốt quátrình thực tập vừa qua tại văn phòng công chứng em đã học

hỏi, thu thập thông tin để nghiên cứu cụ thể đề tài “ Thực

tiễn hoạt động công chứng hợp đồng chuyển nhượng đất đai tại văn phòng công chứng Thủ Đô” Với đề tài

này, em đã đi sâu vào nghiên trình tự, thủ tuc áp dụng cácquy định của pháp luật, thực trạng công chứng, sai sóttrong hành lang pháp lý hiện hành Với yêu cầu của mộtchuyên đề thực tập tốt nghiệp, kết hợp cả tính lý luận vàthực tiễn trong khi đó thời gian thực tập không nhiều vàkiến thức còn hạn chế nên nội dung bài báo cáo khôngtránh khỏ những thiếu sót, mong thầy cô góp ý kiến để em

có thể hoàn thiện hơn Em xin chân thành cảm ơn!

2.Khái quát nội dung của đề tài

Chuyên đề tập trung nghiên cứu thực tiễn công chứng hợpđồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đai giai đoạn từnăm 2016 đến năm 2018 thông qua 1 số hợp đồng cụ thể

đã đượng công chứng tại văn phòng công chứng Thủ Đô Phần 1: Giới thiệu chuyên đề

Phần 2: Quá trình tìm hiểu và thu thập thông tin nghiên cứu

đề tài Thực tiễn hoạt động công chứng hợp đồng chuyển

nhượng đất đai tại văn phòng công chứng Thủ Đô

Theo lịch đăng kí thực tập của Khoa, em đã có thời gianthực tập 08 tuần bắt đầu từ ngày 26/8/2019 đến ngày20/10/2019 tại văn phòng công chứng Thủ Đô Em được trựctiếp được làm quen với công việc thực tế và nắm bắt sâuhơn về thực tiễn chuyên ngành luật mình học.

Tìm hiểu và thu thập thông tin là một quá trình quan trọngtrong thời gian thực tập của sinh viên bởi nhưng thông tinthu thập được dù ít nhiều đều đóng góp phần giúp cho sinhviên có cái nhìn tổng quan về nội dung thực tập của bảnthân, đưa ra được những đánh giá đối với chuyên đề thựctập nói riêng và lĩnh vực nghiên cứu nói chung Mặc dù bảnthân em khi xác định lựa chọn đề tài : Thực tiễn hoạt độngcông chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đấtđai tại văn phòng công chứng Thủ Đô “ đã có những chuẩn

bị nhất định cho quá trình thực tập, đề ra những nội dungcần đi sâu tìm hiểu, thu thập thông tin, tuy nhiên thời gianđầu do còn nhiều bỡ ngỡ khi lần đầu tiên tiếp xúc với môitrường làm việc thực tế nên việc thu tập thông tin của emcòn gặp nhiều khó khăn do chưa có tính chọn lọc Chính vìvậy, nhờ có sự giúp đỡ của công chứng viên, đặc biệt làtrưởng văn phòng công chứng Thủ Đô là cơ sở và nguồnđộng lực to lớn giúp em thu thập được nhiều thông tin bổích phục vụ cho quá trình thực tập của mình

Nhờ sự sắp xếp lịch học và lịch thực tập hợp lý của khoanên em có thời gian thực tập tại văn phòng công chứng đầy

đủ 8 tuần Đây cũng là một trong những thuận lợi giúp emđược tiếp xúc với hoạt động công chứng hợp đồng chuyểnnhượng quyền sử dụng đất tại văn phòng, được nghiên cứu

số liệu cụ thể, xác thực qua báo cáo tháng, quý, năm củavăn phòng Các số liệu được rút ra từ hợp đồng, hệ thống

Uchi - mẫu báo cáo thống kê tổng hợp hoạt động tại vănphòng, các mẫu báo cáo, thống kê theo công chứng viên,theo loại Hợp đồng, thống kê doanh thu

Tại văn phòng công chứng em đã trực tiếp quan sát, nghecông chứng viên tư vấn về trình tự, thủ tục để công chứnghợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo đúng quyđịnh pháp luật Bên cạnh đó, công chứng viên không những

am hiểu về pháp luật mà còn hướng dẫn cho người dân vớithái độ nhiệt tình, chuyên nghiệp Với thời gian thực tập tạiđây đã mang lại cho em rất nhiều kinh nghiệm về thực tếhoạt động công chứng nói chung và hợp đồng chuyểnnhuyển nhượng quyền sử dụng, đặc biệt là kinh nghiệm làmviệc, các ứng xử với người dân

2 Phương pháp thu thập thông tin

- Phương pháp thống kê: Tổng hợp những số liệu liên quanđến chuyên đề, từ đó phân loại các số liệu cho mỗi mục nhỏ

để làm dẫn chứng Phương pháp này giúp em hiểu đượckhái quát hoạt động công chứng, chứng thực văn phòngcông chứng Thủ Đô Đây là một phương pháp quan trọngnên không thể thiếu trong quá trình tìm hiểu nghiên cứuchuyên đề này

- Phương pháp so sánh: Từ số liệu đã được thống kê, tổnghợp đem so sánh qua từng thời kỳ, từng năm…Để thấy đượcnhu cầu thực tế cũng như tốc độ gia tăng của nhu cầu côngchứng, chứng thực Ngoài ra chúng ta so sánh quy định cácvăn bản pháp luật qua từng thời kỳ để tìm ra điểm mới,điểm tiến bộ của pháp luật đồng thời thấy được tồn tại chưathể khắc phục Trên cơ sở đó đưa ra đánh giá khách quanchính xác về thực tiễn cũng như những ý kiến đề xuất hợp

lý nhằm khắc phục những hạn chế, ảnh hưởng tiêu cực đếnđời sống nhân dân.

- Phương pháp phân tích: Đi sâu vào phân tích hoạt độngcông chứng, chứng thực để thấy những tác động tích cực,ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống nhân dân, nguyên nhânchủ quan, nguyên nhân khách quan Đánh giá chi tiết chấtlượng hoạt động công chứng, chứng thực

- Phương pháp điều tra khảo sát: Qua thực tế tìm hiểu hoạtđộng công chứng, chứng thực tại văn phòng công chứngThủ Đô lấy ý kiến của người dân đến công chứng cũng như

ý kiến của các công chứng viên làm việc tại đây để đánh giákhách quan về hoạt động công chứng cũng như hiểu đượctâm tư nguyện vọng của nhân dân

- Phương pháp khác: Lấy ý kiến của các chuyên viên - Người

có chuyên môn cao cũng như kinh nghiệm trực tiếp làmviệc trong lĩnh vực công chứng, chứng thực để giúp em hiểusâu hơn về hoạt động công chứng đến đời sống nhân dân

3 Nguồn thu thập thông tin

- Nghị định 29/2015/NĐ – CP hướng dẫn thi hành luật côngchứng

- Nghị định 23/2015 NĐ- CP về cấp bản sao từ sổ gốc, chưngthực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứngthực hợp đồng, giao

- Luật công chứng 2014

- Các báo cáo về hoạt động công chứng, chứng thực Cáccông văn: Công văn trả lời hướng dẫn các sở, ban ngànhhuyện, quận thành phố về những vứng mắc trong quá trình

thực thi luật công chứng Công văn của Sở tư pháp về đềxuất vụ hành chính tư pháp về thẩm quyền công chứng,chứng thực

- Các nguồn khác: Các đề tài nghiên cứu khoa học cơ sở, đềtài cấp nhà nước về xã hội hoá hoạt động côngchứng( thuộc dự án VIE ) Các bài viết trên báo, tạp chí,chuyên trang pháp luật về luật công chứng như: Báo phápluật Việt Nam Đặc san tuyên truyền chuyên đề công chứng,chứng thực

- Giáo trình tìm hiểu luật công chứng

II Xử lý thông tin, tài liệu đã thu thập được

1 Một số nét khái quát về văn phòng công chứng Thủ

Đô

1.1 Thông tin chung

Trong những năm gần đây, tình hình kinh tế, xã hội của đấtnước ngày càng phát triển, các hoạt động kinh tế đang diễn

ra sôi nổi Chính vì vậy, trong thời gian qua, nhu cầu côngchứng hợp đồng giao dịch ( một trong những hoạt độngthiết thực nhất nhằm tạo hành lang pháp lý an toàn, ổnđịnh, góp phần ngăn ngừa vi phạm pháp luật, phòng ngừarủi ro, tranh chấp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cácbên tham gia các hoạt động kinh tế, xã hội) ngày càng giatăng Để đáp ứng nhu cầu đó, Văn phòng công chứng Thủ

Đô đã được thành lập do công chứng viên Phạm Quang Hiểnlàm trưởng phòng Hiện nay, Văn phòng công chứng Thủ Đô

là một trong những Văn phòng công chứng đầu tiên đượcUBND thành phố Hà Nội và Sở Tư pháp thành phố Hà Nội

cấp phép hoạt động, có tư cách pháp nhân, có trụ sở, condấu và tài khoản riêng

Văn phòng công chứng Thủ đô hoạt động theo hình thứcdoanh nghiệp tư nhân, theo giấy đăng kí kinh doanh số 16/

TP – DKKD cấp ngày 11/10/2009 do sở tư pháp Hà Nội cấp,giấy chứng nhận đăng kí thuế số 0102975862

Về cơ sở vật chất, phương tiện hoạt động văn phòng có kếtcấu thích hợp, thuận tiện, hợp lý cho người đến yêu cầucông chứng, nơi tiếp khách gọn gàng, sạch sẽ đáp ứng nhucầu của khách hàng, phương tiện làm việc có đầy đủ máy

in, photocopy, kết nối internet phục vụ hiệu quả cho hoạtđộng công chứng

Địa chỉ: 660 Lạc Long Quân, Nhật Tân, Quận Tây Hồ, Thành

II.2 Lĩnh vực công chứng

- Hợp đồng mua bán nhà ở

- Hợp đồng tặng cho nhà ở, bất động sản

- Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất

và tài sản gắn liền với đất

- Hợp đồng mua bán bất động sản đấu giá

- Hợp đồng đổi nhà ở

- Hợp đồng góp vốn bằng nhà ở

- Hợp đồng góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất

- Hợp đồng trao đổi tài sản

- Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ

- Di chúc được lập bằng tiếng nước ngoài

- Văn bản thừa kế nhà ở, quyền sử dụng đất, quyền sử dụngđất và tài sản gắn liền với đất

2 Quy định pháp luật về hoạt động công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất

2.1 Trình tự thủ tục

Hai bên chuyển nhượng và nhận chuyển nhượng đến tổchức công chứng trên địa bàn tỉnh nơi có đất yêu cầu côngchứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất Đểcông chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đấtchị cần nộp một bộ hồ sơ yêu cầu công chứng, gồm cácgiấy tờ sau đây:

– Phiếu yêu cầu công chứng hợp đồng (theo mẫu);

– Dự thảo hợp đồng (nếu có);

– Bản sao chứng minh nhân dân, sổ hộ khẩu của bênchuyển nhượng và bên nhận chuyển nhượng;

– Bản sao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;

– Bản sao giấy tờ khác có liên quan đến hợp đồng mà phápluật quy định phải có

Công chứng viên tiếp nhận hồ sơ và kiểm tra giấy tờ trong

hồ sơ yêu cầu công chứng Trường hợp hồ sơ yêu cầu công chứng đầy đủ, phù hợp với quy định của pháp luật thì thụ lý,ghi vào sổ công chứng

Trong trường hợp có căn cứ cho rằng trong hồ sơ yêu cầucông chứng có vấn đề chưa rõ, việc giao kết hợp đồng, giaodịch có dấu hiệu bị đe doạ, cưỡng ép, có sự nghi ngờ vềnăng lực hành vi dân sự của người yêu cầu công chứnghoặc có sự nghi ngờ đối tượng của hợp đồng, giao dịch làkhông có thật thì công chứng viên đề nghị người yêu cầucông chứng làm rõ hoặc theo đề nghị của người yêu cầucông chứng, công chứng viên tiến hành xác minh hoặc yêucầu giám định; trường hợp không làm rõ được thì có quyền

từ chối công chứng

Công chứng viên kiểm tra dự thảo hợp đồng, giao dịch; nếutrong dự thảo hợp đồng, giao dịch có điều khoản vi phạmpháp luật, trái đạo đức xã hội, đối tượng của hợp đồng, giao

dịch không phù hợp với thực tế thì công chứng viên phải chỉ

rõ cho người yêu cầu công chứng để sửa chữa Trường hợpngười yêu cầu công chứng không sửa chữa thì công chứngviên có quyền từ chối công chứng

Trường hợp người yêu cầu công chứng đồng ý toàn bộ nộidung trong dự thảo hợp đồng, giao dịch thì ký vào từngtrang của hợp đồng, giao dịch Người yêu cầu công chứngphải ký vào văn bản công chứng trước mặt công chứngviên Việc điểm chỉ được thay thế việc ký trong văn bảncông chứng trong các trường hợp người yêu cầu công chứngkhông ký được do khuyết tật hoặc không biết ký Khi điểmchỉ, người yêu cầu công chứng sử dụng ngón trỏ phải; nếukhông điểm chỉ được bằng ngón trỏ phải thì điểm chỉ bằngngón trỏ trái; trường hợp không thể điểm chỉ bằng hai ngóntrỏ đó thì điểm chỉ bằng ngón khác và phải ghi rõ việc điểmchỉ đó bằng ngón nào, của bàn tay nào Việc điểm chỉ cũng

có thể thực hiện đồng thời với việc ký trong các trường hợpsau đây: Công chứng di chúc; Theo đề nghị của người yêucầu công chứng; Công chứng viên thấy cần thiết để bảo vệquyền lợi cho người yêu cầu công chứng

– Công chứng viên ghi lời chứng; ký vào từng trang của hợpđồng, giao dịch

Sau khi nộp phí và thù lao công chứng theo quy định củapháp luật thì chị sẽ được nhận bản chính Hợp đồng chuyểnnhượng quyền sử dụng đất có công chứng để tiến hành thủtục đăng ký sang tên tại cơ quan nhà đất

Như vậy có thể nói rằng, để phòng ngừa, ngăn chặn nhữngtranh chấp có thể xảy ra trong đời sống xã hội của ngườidân, Luật công chứng đã có những quy định ngày một hoàn

thiện hơn về công chứng, chứng thực nói chung và quyđịnh về công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sửdụng đất nói riêng để đảm bảo về sự an toàn pháp lý và cóhiệu lực pháp luật cao

5 Từ > 3 tỷ đồng - 5 tỷ đồng

2,2 triệu đồng + 0,05% củaphần giá trị tài sản hoặc giá trị hợp đồng, giao dịch vượt quá 3 tỷ đồng

6 Từ > 5 tỷ đồng - 10 tỷ đồng

3,2 triệu đồng + 0,04% củaphần giá trị tài sản hoặc giá trị hợp đồng, giao dịch vượt quá 5 tỷ đồng

7 Từ > 10 tỷ đồng - 100 tỷ

đồng

5,2 triệu đồng + 0,03% củaphần giá trị tài sản hoặc giá trị hợp đồng, giao dịch vượt quá 10 tỷ đồng

8 Trên 100 tỷ đồng 32,2 triệu đồng + 0,02%

của phần giá trị tài sản hoặc giá trị hợp đồng, giao dịch vượt quá 100 tỷ đồng

(mức thu tối đa là 70 triệu đồng/trường hợp).

3.Thực trạng công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại văn phòng công chứng Thủ Đô

từ năm 2016 đến năm 2018

3.1 Đánh giá chung về hoạt động công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại văn phòng công chứng Thủ Đô

Bước sang nền kinh tế thị trường, cùng với các quan hệ kinh

tế xã hội khác, các quan hệ đất đai cũng phát triển hết sức

đa dạng, phức tạp, đòi hỏi pháp luật phải có cơ chế điềuchỉnh phù hợp Một trong những vấn đề cần được quan tâmhàng đầu trong lĩnh vực đất đai hiện nay là vấn đề chuyểnnhượng quyền sử dụng đất - nhiều hợp đồng giao dịch cầnđược công chứng để có giá trị pháp lý hợp pháp Từ bảng sốliệu dưới đây để có nhìn cụ thể về hoạt động công chứng tạivăn phòng công chứng Thủ Đô

Bảng 1: Thống kê loại hợp đồng công chứng tại văn phòngcông chứng Thủ Đô năm 2016 – 2018